બ્રહ્મોવાચ ।
નૌમીડ્ય તેઽભ્રવપુષે તડિદમ્બરાય
ગુઞ્જાવતંસપરિપિચ્છલસન્મુખાય ।
વન્યસ્રજે કવલવેત્રવિષાણવેણુ-
લક્ષ્મશ્રિયે મૃદુપદે પશુપાઙ્ગજાય ॥ 1 ॥
ગુઞ્જાવતંસપરિપિચ્છલસન્મુખાય ।
વન્યસ્રજે કવલવેત્રવિષાણવેણુ-
લક્ષ્મશ્રિયે મૃદુપદે પશુપાઙ્ગજાય ॥ 1 ॥
અસ્યાપિ દેવ વપુષો મદનુગ્રહસ્ય
સ્વેચ્છામયસ્ય ન તુ ભૂતમયસ્ય કોઽપિ ।
નેશેમહિ ત્વવસિતું મનસાન્તરેણ
સાક્ષાત્તવૈવ કિમુતાત્મસુખાનુભૂતેઃ ॥ 2 ॥
સ્વેચ્છામયસ્ય ન તુ ભૂતમયસ્ય કોઽપિ ।
નેશેમહિ ત્વવસિતું મનસાન્તરેણ
સાક્ષાત્તવૈવ કિમુતાત્મસુખાનુભૂતેઃ ॥ 2 ॥
જ્ઞાને પ્રયાસમુદપાસ્ય નમન્ત એવ
જીવન્તિ સન્મુખરિતાં ભવદીયવાર્તામ્ ।
સ્થાને સ્થિતાઃ શ્રુતિગતાં તનુવામ્મનોભિઃ
યે પ્રાયશોઽજિત જિતોઽપ્યસિ તૈસ્ત્રિલોક્યામ્ ॥ 3 ॥
જીવન્તિ સન્મુખરિતાં ભવદીયવાર્તામ્ ।
સ્થાને સ્થિતાઃ શ્રુતિગતાં તનુવામ્મનોભિઃ
યે પ્રાયશોઽજિત જિતોઽપ્યસિ તૈસ્ત્રિલોક્યામ્ ॥ 3 ॥
શ્રેયઃસ્રુતિં ભક્તિમુદસ્ય તે વિભો ક્લિશ્યન્તિ યે કેવલબોધલબ્ધયે ।
તેષામસૌ ક્લેશલ એવ શિષ્યતે નાન્યદ્યથા સ્થૂલતુષાવઘાતિનામ્ ॥ 4 ॥
તેષામસૌ ક્લેશલ એવ શિષ્યતે નાન્યદ્યથા સ્થૂલતુષાવઘાતિનામ્ ॥ 4 ॥
પુરેહ ભૂમન્ બહવોઽપિ યોગિનસ્ત્વદર્પિતેહા નિજકર્મલબ્ધયા ।
વિબુધ્ય ભક્ત્યૈવ કથોપનીતયા પ્રપેદિરેઽઞ્જોઽચ્યુત તે ગતિં પરામ્ ॥ 5 ॥
વિબુધ્ય ભક્ત્યૈવ કથોપનીતયા પ્રપેદિરેઽઞ્જોઽચ્યુત તે ગતિં પરામ્ ॥ 5 ॥
તથાપિ ભૂમન્ મહિમાઽગુણસ્ય તે વિબોદ્ધુમર્હત્યમલાન્તરાત્મભિઃ ।
અવિક્રિયાત્સ્વાનુભવાદરૂપતો હ્યનન્યબોધ્યાત્મતયા ન ચાન્યથા ॥ 6 ॥
અવિક્રિયાત્સ્વાનુભવાદરૂપતો હ્યનન્યબોધ્યાત્મતયા ન ચાન્યથા ॥ 6 ॥
ગુણાત્મનસ્તેઽપિ ગુણાન્ વિમાતું હિતાવતીર્ણસ્ય ક ઈશિરેઽસ્ય ।
કાલેન યૈર્વા વિમિતાઃ સુકલ્પૈર્ભૂપાંસવઃ ખે મિહિકા દ્યુભાસઃ ॥ 7 ॥
કાલેન યૈર્વા વિમિતાઃ સુકલ્પૈર્ભૂપાંસવઃ ખે મિહિકા દ્યુભાસઃ ॥ 7 ॥
તત્તેઽનુકમ્પાં સુસમીક્ષમાણો ભુઞ્જાન એવાત્મકૃતં વિપાકમ્ ।
હૃદ્વાગ્વપુર્ભિર્વિદધન્નમસ્તે જીવેત યો મુક્તિપદે સ દાયભાક્ ॥ 8 ॥
હૃદ્વાગ્વપુર્ભિર્વિદધન્નમસ્તે જીવેત યો મુક્તિપદે સ દાયભાક્ ॥ 8 ॥
પશ્યેશ મેઽનાર્યમનન્ત આદ્યે પરાત્મનિ ત્વય્યપિ માયિમાયિનિ ।
માયાં વિતત્યેક્ષિતુમાત્મવૈભવં હ્યહં કિયાનૈચ્છમિવાર્ચિરગ્નૌ ॥ 9 ॥
માયાં વિતત્યેક્ષિતુમાત્મવૈભવં હ્યહં કિયાનૈચ્છમિવાર્ચિરગ્નૌ ॥ 9 ॥
અતઃ ક્ષમસ્વાચ્યુત મે રજોભુવો હ્યજાનતસ્ત્વત્પૃથગીશમાનિનઃ ।
અજાવલેપાન્ધતમોઽન્ધચક્ષુષ એષોઽનુકમ્પ્યો મયિ નાથવાનિતિ ॥ 10 ॥
અજાવલેપાન્ધતમોઽન્ધચક્ષુષ એષોઽનુકમ્પ્યો મયિ નાથવાનિતિ ॥ 10 ॥
ક્વાહં તમોમહદહઙ્ખચરાગ્નિવાર્ભૂસંવેષ્ટિતાણ્ડઘટસપ્તવિતસ્તકાયઃ ।
ક્વેદૃગ્વિધાવિગણિતાણ્ડપરાણુચર્યાવાતાધ્વરોમવિવરસ્ય ચ તે મહિત્વમ્ ॥ 11 ॥
ક્વેદૃગ્વિધાવિગણિતાણ્ડપરાણુચર્યાવાતાધ્વરોમવિવરસ્ય ચ તે મહિત્વમ્ ॥ 11 ॥
ઉત્ક્ષેપણં ગર્ભગતસ્ય પાદયોઃ કિં કલ્પતે માતુરધોઽક્ષજાગસે ।
કિમસ્તિ નાસ્તિવ્યપદેશભૂષિતં તવાસ્તિ કુક્ષેઃ કિયદપ્યનન્તઃ ॥ 12 ॥
કિમસ્તિ નાસ્તિવ્યપદેશભૂષિતં તવાસ્તિ કુક્ષેઃ કિયદપ્યનન્તઃ ॥ 12 ॥
જગત્ત્રયાન્તોદધિસમ્પ્લવોદે નારાયણસ્યોદરનાભિનાલાત્ ।
વિનિર્ગતોઽજસ્ત્વિતિ વાન્ન વૈ મૃષા કિં ત્વીશ્વરત્વાન્ન વિનિર્ગતોઽસ્મિ . ।
નારાયણસ્ત્વં ન હિ સર્વદેહિનામાત્માસ્યધીશાખિલલોકસાક્ષી ।
નારાયણોઽઙ્ગં નરભૂજલાયનાત્તચ્ચાપિ સત્યં ન તવૈવ માયા ॥ 14 ॥
વિનિર્ગતોઽજસ્ત્વિતિ વાન્ન વૈ મૃષા કિં ત્વીશ્વરત્વાન્ન વિનિર્ગતોઽસ્મિ . ।
નારાયણસ્ત્વં ન હિ સર્વદેહિનામાત્માસ્યધીશાખિલલોકસાક્ષી ।
નારાયણોઽઙ્ગં નરભૂજલાયનાત્તચ્ચાપિ સત્યં ન તવૈવ માયા ॥ 14 ॥
તચ્ચેજ્જલસ્થં તવ સજ્જગદ્વપુઃ કિં મે ન દૃષ્ટં ભગવંસ્તદૈવ ।
કિં વા સુદૃષ્ટં હૃદિ મે તદૈવ કિં નો સપદ્યેવ પુનર્વ્યદર્શિ ॥ 15 ॥
કિં વા સુદૃષ્ટં હૃદિ મે તદૈવ કિં નો સપદ્યેવ પુનર્વ્યદર્શિ ॥ 15 ॥
અત્રૈવ માયાદમનાવતારે હ્યસ્ય પ્રપઞ્ચસ્ય બહિઃ સ્ફુટસ્ય ।
કૃત્સ્નસ્ય ચાન્તર્જઠરે જનન્યા માયાત્વમેવ પ્રકટીકૃતં તે ॥ 16 ॥
કૃત્સ્નસ્ય ચાન્તર્જઠરે જનન્યા માયાત્વમેવ પ્રકટીકૃતં તે ॥ 16 ॥
યસ્ય કુક્ષાવિદં સર્વં સાત્મં ભાતિ યથા તથા ।
તત્ત્વય્યપીહ તત્સર્વં કિમિદં માયયા વિના ॥ 17 ॥
તત્ત્વય્યપીહ તત્સર્વં કિમિદં માયયા વિના ॥ 17 ॥
અદ્યૈવ ત્વદૃતેઽસ્ય કિં મમ ન તે માયાત્વમાદર્શિતં
એકોઽસિ પ્રથમં તતો વ્રજસુહૃદ્વત્સાઃ સમસ્તા અપિ ।
તાવન્તોઽસિ ચતુર્ભુજાસ્તદખિલૈઃ સાકં મયોપાસિતા-
સ્તાવન્ત્યેવ જગન્ત્યભૂસ્તદમિતં બ્રહ્માદ્વયં શિષ્યતે ॥ 18 ॥
એકોઽસિ પ્રથમં તતો વ્રજસુહૃદ્વત્સાઃ સમસ્તા અપિ ।
તાવન્તોઽસિ ચતુર્ભુજાસ્તદખિલૈઃ સાકં મયોપાસિતા-
સ્તાવન્ત્યેવ જગન્ત્યભૂસ્તદમિતં બ્રહ્માદ્વયં શિષ્યતે ॥ 18 ॥
અજાનતાં ત્વત્પદવીમનાત્મન્યાત્માઽત્મના ભાસિ વિતત્ય માયામ્ ।
સૃષ્ટાવિવાહં જગતો વિધાન ઇવ ત્વમેષોઽન્ત ઇવ ત્રિનેત્રઃ ॥ 19 ॥
સૃષ્ટાવિવાહં જગતો વિધાન ઇવ ત્વમેષોઽન્ત ઇવ ત્રિનેત્રઃ ॥ 19 ॥
સુરેષ્વૃષિષ્વીશ તથૈવ નૃષ્વપિ તિર્યક્ષુ યાદઃસ્વપિ તેઽજનસ્ય ।
જન્માસતાં દુર્મદનિગ્રહાય પ્રભો વિધાતઃ સદનુગ્રહાય ચ ॥ 20 ॥
જન્માસતાં દુર્મદનિગ્રહાય પ્રભો વિધાતઃ સદનુગ્રહાય ચ ॥ 20 ॥
કો વેત્તિ ભૂમન્ ભગવન્ પરાત્મન્ યોગેશ્વરોતીર્ભવતસ્ત્રિલોક્યામ્ ।
ક્વ વા કથં વા કતિ વા કદેતિ વિસ્તારયન્ ક્રીડસિ યોગમાયામ્ ॥ 21 ॥
ક્વ વા કથં વા કતિ વા કદેતિ વિસ્તારયન્ ક્રીડસિ યોગમાયામ્ ॥ 21 ॥
તસ્માદિદં જગદશેષમસત્સ્વરૂપં સ્વપ્નાભમસ્તધિષણં પુરુદુઃખદુઃખમ્ ।
ત્વય્યેવ નિત્યસુખબોધતનાવનન્તે માયાત ઉદ્યદપિ યત્સદિવાવભાતિ ॥ 22 ॥
ત્વય્યેવ નિત્યસુખબોધતનાવનન્તે માયાત ઉદ્યદપિ યત્સદિવાવભાતિ ॥ 22 ॥
એકસ્ત્વમાત્મા પુરુષઃ પુરાણઃ સત્યઃ સ્વયઞ્જ્યોતિરનન્ત આદ્યઃ ।
નિત્યોઽક્ષરોઽજસ્રસુખો નિરઞ્જનઃ પૂર્ણોઽદ્વયો મુક્ત ઉપાધિતોઽમૃતઃ ॥ 23 ॥
નિત્યોઽક્ષરોઽજસ્રસુખો નિરઞ્જનઃ પૂર્ણોઽદ્વયો મુક્ત ઉપાધિતોઽમૃતઃ ॥ 23 ॥
એવંવિધં ત્વાં સકલાત્મનામપિ સ્વાત્માનમાત્માઽત્મતયા વિચક્ષતે ।
ગુર્વર્કલબ્ધોપનિષત્સુચક્ષુષા યે તે તરન્તીવ ભવાનૃતામ્બુધિમ્ ॥ 24 ॥
ગુર્વર્કલબ્ધોપનિષત્સુચક્ષુષા યે તે તરન્તીવ ભવાનૃતામ્બુધિમ્ ॥ 24 ॥
આત્માનમેવાત્મતયાઽવિજાનતાં તેનૈવ જાતં નિખિલં પ્રપઞ્ચિતમ્ ।
જ્ઞાનેન ભૂયોઽપિ ચ તત્પ્રલીયતે રજ્જ્વામહેર્ભોગભવાભવૌ યથા ॥ 25 ॥
જ્ઞાનેન ભૂયોઽપિ ચ તત્પ્રલીયતે રજ્જ્વામહેર્ભોગભવાભવૌ યથા ॥ 25 ॥
અજ્ઞાનસઞ્જ્ઞૌ ભવબન્ધમોક્ષૌ દ્વૌ નામ નાન્યૌ સ્ત ઋતજ્ઞભાવાત્ ।
અજસ્રચિત્યાઽત્મનિ કેવલે પરે વિચાર્યમાણે તરણાવિવાહની ॥ 26 ॥
અજસ્રચિત્યાઽત્મનિ કેવલે પરે વિચાર્યમાણે તરણાવિવાહની ॥ 26 ॥
ત્વામાત્માનં પરં મત્વા પરમાત્માનમેવ ચ ।
આત્મા પુનર્બહિર્મૃગ્ય અહોઽજ્ઞજનતાઽજ્ઞતા ॥ 27 ॥
આત્મા પુનર્બહિર્મૃગ્ય અહોઽજ્ઞજનતાઽજ્ઞતા ॥ 27 ॥
અન્તર્ભવેઽનન્ત ભવન્તમેવ હ્યતત્ત્યજન્તો મૃગયન્તિ સન્તઃ ।
અસન્તમપ્યન્ત્યહિમન્તરેણ સન્તં ગુણં તં કિમુ યન્તિ સન્તઃ ॥ 28 ॥
અસન્તમપ્યન્ત્યહિમન્તરેણ સન્તં ગુણં તં કિમુ યન્તિ સન્તઃ ॥ 28 ॥
અથાપિ તે દેવ પદામ્બુજદ્વયપ્રસાદલેશાનુગૃહીત એવ હિ ।
જાનાતિ તત્ત્વં ભગવન્ મહિમ્નો ન ચાન્ય એકોઽપિ ચિરં વિચિન્વન્ ॥ 29 ॥
જાનાતિ તત્ત્વં ભગવન્ મહિમ્નો ન ચાન્ય એકોઽપિ ચિરં વિચિન્વન્ ॥ 29 ॥
તદસ્તુ મે નાથ સ ભૂરિભાગો ભવેઽત્ર વાન્યત્ર તુ વા તિરશ્ચામ્ ।
યેનાહમેકોઽપિ ભવજ્જનાનાં ભૂત્વા નિષેવે તવ પાદપલ્લવમ્ ॥ 30 ॥
યેનાહમેકોઽપિ ભવજ્જનાનાં ભૂત્વા નિષેવે તવ પાદપલ્લવમ્ ॥ 30 ॥
અહોઽતિધન્યા વ્રજગોરમણ્યઃ સ્તન્યામૃતં પીતમતીવ તે મુદા ।
યાસાં વિભો વત્સતરાત્મજાત્મના યત્તૃપ્તયેઽદ્યાપિ ન ચાલમધ્વરાઃ ॥ 31 ॥
યાસાં વિભો વત્સતરાત્મજાત્મના યત્તૃપ્તયેઽદ્યાપિ ન ચાલમધ્વરાઃ ॥ 31 ॥
અહો ભાગ્યમહો ભાગ્યં નન્દગોપવ્રજૌકસામ્ ।
યન્મિત્રં પરમાનન્દં પૂર્ણં બ્રહ્મ સનાતનમ્ ॥ 32 ॥
યન્મિત્રં પરમાનન્દં પૂર્ણં બ્રહ્મ સનાતનમ્ ॥ 32 ॥
એષાં તુ ભાગ્યમહિમાઽચ્યુત તાવદાસ્તા-
મેકાદશૈવ હિ વયં બત ભૂરિભાગાઃ ।
એતદ્ધૃષીકચષકૈરસકૃત્પિબામઃ
શર્વાદયોઽઙ્ઘ્ર્યુદજમધ્વમૃતાસવં તે ॥ 33 ॥
મેકાદશૈવ હિ વયં બત ભૂરિભાગાઃ ।
એતદ્ધૃષીકચષકૈરસકૃત્પિબામઃ
શર્વાદયોઽઙ્ઘ્ર્યુદજમધ્વમૃતાસવં તે ॥ 33 ॥
તદ્ભૂરિભાગ્યમિહ જન્મ કિમપ્યટવ્યાં
યદ્ગોકુલેઽપિ કતમાઙ્ઘ્રિરજોઽભિષેકમ્ ।
યજ્જીવિતં તુ નિખિલં ભગવાન્ મુકુન્દ-
સ્ત્વદ્યાપિ યત્પદરજઃ શ્રુતિમૃગ્યમેવ ॥ 34 ॥
યદ્ગોકુલેઽપિ કતમાઙ્ઘ્રિરજોઽભિષેકમ્ ।
યજ્જીવિતં તુ નિખિલં ભગવાન્ મુકુન્દ-
સ્ત્વદ્યાપિ યત્પદરજઃ શ્રુતિમૃગ્યમેવ ॥ 34 ॥
એષાં ઘોષનિવાસિનામુત ભવાન્ કિં દેવ રાતેતિ નઃ
ચેતો વિશ્વફલાત્ફલં ત્વદપરં કુત્રાપ્યયન્ મુહ્યતિ ।
સદ્વેષાદિવ પૂતનાઽપિ સકુલા ત્વામેવ દેવાપિતા
યદ્ધામાર્થસુહૃત્પ્રિયાત્મતનયપ્રાણાશયાસ્ત્વત્કૃતે ॥ 35 ॥
ચેતો વિશ્વફલાત્ફલં ત્વદપરં કુત્રાપ્યયન્ મુહ્યતિ ।
સદ્વેષાદિવ પૂતનાઽપિ સકુલા ત્વામેવ દેવાપિતા
યદ્ધામાર્થસુહૃત્પ્રિયાત્મતનયપ્રાણાશયાસ્ત્વત્કૃતે ॥ 35 ॥
તાવદ્રાગાદયઃ સ્તેનાસ્તાવત્કારાગૃહં ગૃહમ્ ।
તાવન્મોહોઽઙ્ઘ્રિનિગડો યાવત્કૃષ્ણ ન તે જનાઃ ॥ 36 ॥
તાવન્મોહોઽઙ્ઘ્રિનિગડો યાવત્કૃષ્ણ ન તે જનાઃ ॥ 36 ॥
પ્રપઞ્ચં નિષ્પ્રપઞ્ચોઽપિ વિડમ્બયસિ ભૂતલે ।
પ્રપન્નજનતાનન્દસન્દોહં પ્રથિતું પ્રભો ॥ 37 ॥
પ્રપન્નજનતાનન્દસન્દોહં પ્રથિતું પ્રભો ॥ 37 ॥
જાનન્ત એવ જાનન્તુ કિં બહૂક્ત્યા ન મે પ્રભો ।
મનસો વપુષો વાચો વૈભવં તવ ગોચરઃ ॥ 38 ॥
મનસો વપુષો વાચો વૈભવં તવ ગોચરઃ ॥ 38 ॥
અનુજાનીહિ માં કૃષ્ણ સર્વં ત્વં વેત્સિ સર્વદૃક્ ।
ત્વમેવ જગતાં નાથો જગદેતત્તવાર્પિતમ્ ॥ 39 ॥
ત્વમેવ જગતાં નાથો જગદેતત્તવાર્પિતમ્ ॥ 39 ॥
શ્રીકૃષ્ણ વૃષ્ણિકુલપુષ્કરજોષદાયિન્
ક્ષ્માનિર્જરદ્વિજપશૂદધિવૃદ્ધિકારિન્ ।
ઉદ્ધર્મશાર્વરહર ક્ષિતિરાક્ષસધ્રુગ્
આકલ્પમાર્કમર્હન્ ભગવન્ નમસ્તે ॥ 40 ॥
ક્ષ્માનિર્જરદ્વિજપશૂદધિવૃદ્ધિકારિન્ ।
ઉદ્ધર્મશાર્વરહર ક્ષિતિરાક્ષસધ્રુગ્
આકલ્પમાર્કમર્હન્ ભગવન્ નમસ્તે ॥ 40 ॥
ઇતિ શ્રીમદ્ભાગવતમહાપુરાણે દશમસ્કન્ધે પૂર્વાર્ધે
ચતુર્દશાધ્યાયાન્તર્ગતં બ્રહ્મકૃતં શ્રીકૃષ્ણસ્તુતિઃ સમાપ્તા ।
ભાગવતપુરાણ . અધ્યાય 10/14/1-40 . ।