ബ്രഹ്മോവാച ।
നൌമീഡ്യ തേഽഭ്രവപുഷേ തഡിദമ്ബരായ
ഗുഞ്ജാവതംസപരിപിച്ഛലസന്മുഖായ ।
വന്യസ്രജേ കവലവേത്രവിഷാണവേണു-
ലക്ഷ്മശ്രിയേ മൃദുപദേ പശുപാങ്ഗജായ ॥ 1 ॥
ഗുഞ്ജാവതംസപരിപിച്ഛലസന്മുഖായ ।
വന്യസ്രജേ കവലവേത്രവിഷാണവേണു-
ലക്ഷ്മശ്രിയേ മൃദുപദേ പശുപാങ്ഗജായ ॥ 1 ॥
അസ്യാപി ദേവ വപുഷോ മദനുഗ്രഹസ്യ
സ്വേച്ഛാമയസ്യ ന തു ഭൂതമയസ്യ കോഽപി ।
നേശേമഹി ത്വവസിതും മനസാന്തരേണ
സാക്ഷാത്തവൈവ കിമുതാത്മസുഖാനുഭൂതേഃ ॥ 2 ॥
സ്വേച്ഛാമയസ്യ ന തു ഭൂതമയസ്യ കോഽപി ।
നേശേമഹി ത്വവസിതും മനസാന്തരേണ
സാക്ഷാത്തവൈവ കിമുതാത്മസുഖാനുഭൂതേഃ ॥ 2 ॥
ജ്ഞാനേ പ്രയാസമുദപാസ്യ നമന്ത ഏവ
ജീവന്തി സന്മുഖരിതാം ഭവദീയവാര്താമ് ।
സ്ഥാനേ സ്ഥിതാഃ ശ്രുതിഗതാം തനുവാമ്മനോഭിഃ
യേ പ്രായശോഽജിത ജിതോഽപ്യസി തൈസ്ത്രിലോക്യാമ് ॥ 3 ॥
ജീവന്തി സന്മുഖരിതാം ഭവദീയവാര്താമ് ।
സ്ഥാനേ സ്ഥിതാഃ ശ്രുതിഗതാം തനുവാമ്മനോഭിഃ
യേ പ്രായശോഽജിത ജിതോഽപ്യസി തൈസ്ത്രിലോക്യാമ് ॥ 3 ॥
ശ്രേയഃസ്രുതിം ഭക്തിമുദസ്യ തേ വിഭോ ക്ലിശ്യന്തി യേ കേവലബോധലബ്ധയേ ।
തേഷാമസൌ ക്ലേശല ഏവ ശിഷ്യതേ നാന്യദ്യഥാ സ്ഥൂലതുഷാവഘാതിനാമ് ॥ 4 ॥
തേഷാമസൌ ക്ലേശല ഏവ ശിഷ്യതേ നാന്യദ്യഥാ സ്ഥൂലതുഷാവഘാതിനാമ് ॥ 4 ॥
പുരേഹ ഭൂമന് ബഹവോഽപി യോഗിനസ്ത്വദര്പിതേഹാ നിജകര്മലബ്ധയാ ।
വിബുധ്യ ഭക്ത്യൈവ കഥോപനീതയാ പ്രപേദിരേഽഞ്ജോഽച്യുത തേ ഗതിം പരാമ് ॥ 5 ॥
വിബുധ്യ ഭക്ത്യൈവ കഥോപനീതയാ പ്രപേദിരേഽഞ്ജോഽച്യുത തേ ഗതിം പരാമ് ॥ 5 ॥
തഥാപി ഭൂമന് മഹിമാഽഗുണസ്യ തേ വിബോദ്ധുമര്ഹത്യമലാന്തരാത്മഭിഃ ।
അവിക്രിയാത്സ്വാനുഭവാദരൂപതോ ഹ്യനന്യബോധ്യാത്മതയാ ന ചാന്യഥാ ॥ 6 ॥
അവിക്രിയാത്സ്വാനുഭവാദരൂപതോ ഹ്യനന്യബോധ്യാത്മതയാ ന ചാന്യഥാ ॥ 6 ॥
ഗുണാത്മനസ്തേഽപി ഗുണാന് വിമാതും ഹിതാവതീര്ണസ്യ ക ഈശിരേഽസ്യ ।
കാലേന യൈര്വാ വിമിതാഃ സുകല്പൈര്ഭൂപാംസവഃ ഖേ മിഹികാ ദ്യുഭാസഃ ॥ 7 ॥
കാലേന യൈര്വാ വിമിതാഃ സുകല്പൈര്ഭൂപാംസവഃ ഖേ മിഹികാ ദ്യുഭാസഃ ॥ 7 ॥
തത്തേഽനുകമ്പാം സുസമീക്ഷമാണോ ഭുഞ്ജാന ഏവാത്മകൃതം വിപാകമ് ।
ഹൃദ്വാഗ്വപുര്ഭിര്വിദധന്നമസ്തേ ജീവേത യോ മുക്തിപദേ സ ദായഭാക് ॥ 8 ॥
ഹൃദ്വാഗ്വപുര്ഭിര്വിദധന്നമസ്തേ ജീവേത യോ മുക്തിപദേ സ ദായഭാക് ॥ 8 ॥
പശ്യേശ മേഽനാര്യമനന്ത ആദ്യേ പരാത്മനി ത്വയ്യപി മായിമായിനി ।
മായാം വിതത്യേക്ഷിതുമാത്മവൈഭവം ഹ്യഹം കിയാനൈച്ഛമിവാര്ചിരഗ്നൌ ॥ 9 ॥
മായാം വിതത്യേക്ഷിതുമാത്മവൈഭവം ഹ്യഹം കിയാനൈച്ഛമിവാര്ചിരഗ്നൌ ॥ 9 ॥
അതഃ ക്ഷമസ്വാച്യുത മേ രജോഭുവോ ഹ്യജാനതസ്ത്വത്പൃഥഗീശമാനിനഃ ।
അജാവലേപാന്ധതമോഽന്ധചക്ഷുഷ ഏഷോഽനുകമ്പ്യോ മയി നാഥവാനിതി ॥ 10 ॥
അജാവലേപാന്ധതമോഽന്ധചക്ഷുഷ ഏഷോഽനുകമ്പ്യോ മയി നാഥവാനിതി ॥ 10 ॥
ക്വാഹം തമോമഹദഹങ്ഖചരാഗ്നിവാര്ഭൂസംവേഷ്ടിതാണ്ഡഘടസപ്തവിതസ്തകായഃ ।
ക്വേദൃഗ്വിധാവിഗണിതാണ്ഡപരാണുചര്യാവാതാധ്വരോമവിവരസ്യ ച തേ മഹിത്വമ് ॥ 11 ॥
ക്വേദൃഗ്വിധാവിഗണിതാണ്ഡപരാണുചര്യാവാതാധ്വരോമവിവരസ്യ ച തേ മഹിത്വമ് ॥ 11 ॥
ഉത്ക്ഷേപണം ഗര്ഭഗതസ്യ പാദയോഃ കിം കല്പതേ മാതുരധോഽക്ഷജാഗസേ ।
കിമസ്തി നാസ്തിവ്യപദേശഭൂഷിതം തവാസ്തി കുക്ഷേഃ കിയദപ്യനന്തഃ ॥ 12 ॥
കിമസ്തി നാസ്തിവ്യപദേശഭൂഷിതം തവാസ്തി കുക്ഷേഃ കിയദപ്യനന്തഃ ॥ 12 ॥
ജഗത്ത്രയാന്തോദധിസമ്പ്ലവോദേ നാരായണസ്യോദരനാഭിനാലാത് ।
വിനിര്ഗതോഽജസ്ത്വിതി വാന്ന വൈ മൃഷാ കിം ത്വീശ്വരത്വാന്ന വിനിര്ഗതോഽസ്മി . ।
നാരായണസ്ത്വം ന ഹി സര്വദേഹിനാമാത്മാസ്യധീശാഖിലലോകസാക്ഷീ ।
നാരായണോഽങ്ഗം നരഭൂജലായനാത്തച്ചാപി സത്യം ന തവൈവ മായാ ॥ 14 ॥
വിനിര്ഗതോഽജസ്ത്വിതി വാന്ന വൈ മൃഷാ കിം ത്വീശ്വരത്വാന്ന വിനിര്ഗതോഽസ്മി . ।
നാരായണസ്ത്വം ന ഹി സര്വദേഹിനാമാത്മാസ്യധീശാഖിലലോകസാക്ഷീ ।
നാരായണോഽങ്ഗം നരഭൂജലായനാത്തച്ചാപി സത്യം ന തവൈവ മായാ ॥ 14 ॥
തച്ചേജ്ജലസ്ഥം തവ സജ്ജഗദ്വപുഃ കിം മേ ന ദൃഷ്ടം ഭഗവംസ്തദൈവ ।
കിം വാ സുദൃഷ്ടം ഹൃദി മേ തദൈവ കിം നോ സപദ്യേവ പുനര്വ്യദര്ശി ॥ 15 ॥
കിം വാ സുദൃഷ്ടം ഹൃദി മേ തദൈവ കിം നോ സപദ്യേവ പുനര്വ്യദര്ശി ॥ 15 ॥
അത്രൈവ മായാദമനാവതാരേ ഹ്യസ്യ പ്രപഞ്ചസ്യ ബഹിഃ സ്ഫുടസ്യ ।
കൃത്സ്നസ്യ ചാന്തര്ജഠരേ ജനന്യാ മായാത്വമേവ പ്രകടീകൃതം തേ ॥ 16 ॥
കൃത്സ്നസ്യ ചാന്തര്ജഠരേ ജനന്യാ മായാത്വമേവ പ്രകടീകൃതം തേ ॥ 16 ॥
യസ്യ കുക്ഷാവിദം സര്വം സാത്മം ഭാതി യഥാ തഥാ ।
തത്ത്വയ്യപീഹ തത്സര്വം കിമിദം മായയാ വിനാ ॥ 17 ॥
തത്ത്വയ്യപീഹ തത്സര്വം കിമിദം മായയാ വിനാ ॥ 17 ॥
അദ്യൈവ ത്വദൃതേഽസ്യ കിം മമ ന തേ മായാത്വമാദര്ശിതം
ഏകോഽസി പ്രഥമം തതോ വ്രജസുഹൃദ്വത്സാഃ സമസ്താ അപി ।
താവന്തോഽസി ചതുര്ഭുജാസ്തദഖിലൈഃ സാകം മയോപാസിതാ-
സ്താവന്ത്യേവ ജഗന്ത്യഭൂസ്തദമിതം ബ്രഹ്മാദ്വയം ശിഷ്യതേ ॥ 18 ॥
ഏകോഽസി പ്രഥമം തതോ വ്രജസുഹൃദ്വത്സാഃ സമസ്താ അപി ।
താവന്തോഽസി ചതുര്ഭുജാസ്തദഖിലൈഃ സാകം മയോപാസിതാ-
സ്താവന്ത്യേവ ജഗന്ത്യഭൂസ്തദമിതം ബ്രഹ്മാദ്വയം ശിഷ്യതേ ॥ 18 ॥
അജാനതാം ത്വത്പദവീമനാത്മന്യാത്മാഽത്മനാ ഭാസി വിതത്യ മായാമ് ।
സൃഷ്ടാവിവാഹം ജഗതോ വിധാന ഇവ ത്വമേഷോഽന്ത ഇവ ത്രിനേത്രഃ ॥ 19 ॥
സൃഷ്ടാവിവാഹം ജഗതോ വിധാന ഇവ ത്വമേഷോഽന്ത ഇവ ത്രിനേത്രഃ ॥ 19 ॥
സുരേഷ്വൃഷിഷ്വീശ തഥൈവ നൃഷ്വപി തിര്യക്ഷു യാദഃസ്വപി തേഽജനസ്യ ।
ജന്മാസതാം ദുര്മദനിഗ്രഹായ പ്രഭോ വിധാതഃ സദനുഗ്രഹായ ച ॥ 20 ॥
ജന്മാസതാം ദുര്മദനിഗ്രഹായ പ്രഭോ വിധാതഃ സദനുഗ്രഹായ ച ॥ 20 ॥
കോ വേത്തി ഭൂമന് ഭഗവന് പരാത്മന് യോഗേശ്വരോതീര്ഭവതസ്ത്രിലോക്യാമ് ।
ക്വ വാ കഥം വാ കതി വാ കദേതി വിസ്താരയന് ക്രീഡസി യോഗമായാമ് ॥ 21 ॥
ക്വ വാ കഥം വാ കതി വാ കദേതി വിസ്താരയന് ക്രീഡസി യോഗമായാമ് ॥ 21 ॥
തസ്മാദിദം ജഗദശേഷമസത്സ്വരൂപം സ്വപ്നാഭമസ്തധിഷണം പുരുദുഃഖദുഃഖമ് ।
ത്വയ്യേവ നിത്യസുഖബോധതനാവനന്തേ മായാത ഉദ്യദപി യത്സദിവാവഭാതി ॥ 22 ॥
ത്വയ്യേവ നിത്യസുഖബോധതനാവനന്തേ മായാത ഉദ്യദപി യത്സദിവാവഭാതി ॥ 22 ॥
ഏകസ്ത്വമാത്മാ പുരുഷഃ പുരാണഃ സത്യഃ സ്വയഞ്ജ്യോതിരനന്ത ആദ്യഃ ।
നിത്യോഽക്ഷരോഽജസ്രസുഖോ നിരഞ്ജനഃ പൂര്ണോഽദ്വയോ മുക്ത ഉപാധിതോഽമൃതഃ ॥ 23 ॥
നിത്യോഽക്ഷരോഽജസ്രസുഖോ നിരഞ്ജനഃ പൂര്ണോഽദ്വയോ മുക്ത ഉപാധിതോഽമൃതഃ ॥ 23 ॥
ഏവംവിധം ത്വാം സകലാത്മനാമപി സ്വാത്മാനമാത്മാഽത്മതയാ വിചക്ഷതേ ।
ഗുര്വര്കലബ്ധോപനിഷത്സുചക്ഷുഷാ യേ തേ തരന്തീവ ഭവാനൃതാമ്ബുധിമ് ॥ 24 ॥
ഗുര്വര്കലബ്ധോപനിഷത്സുചക്ഷുഷാ യേ തേ തരന്തീവ ഭവാനൃതാമ്ബുധിമ് ॥ 24 ॥
ആത്മാനമേവാത്മതയാഽവിജാനതാം തേനൈവ ജാതം നിഖിലം പ്രപഞ്ചിതമ് ।
ജ്ഞാനേന ഭൂയോഽപി ച തത്പ്രലീയതേ രജ്ജ്വാമഹേര്ഭോഗഭവാഭവൌ യഥാ ॥ 25 ॥
ജ്ഞാനേന ഭൂയോഽപി ച തത്പ്രലീയതേ രജ്ജ്വാമഹേര്ഭോഗഭവാഭവൌ യഥാ ॥ 25 ॥
അജ്ഞാനസഞ്ജ്ഞൌ ഭവബന്ധമോക്ഷൌ ദ്വൌ നാമ നാന്യൌ സ്ത ഋതജ്ഞഭാവാത് ।
അജസ്രചിത്യാഽത്മനി കേവലേ പരേ വിചാര്യമാണേ തരണാവിവാഹനീ ॥ 26 ॥
അജസ്രചിത്യാഽത്മനി കേവലേ പരേ വിചാര്യമാണേ തരണാവിവാഹനീ ॥ 26 ॥
ത്വാമാത്മാനം പരം മത്വാ പരമാത്മാനമേവ ച ।
ആത്മാ പുനര്ബഹിര്മൃഗ്യ അഹോഽജ്ഞജനതാഽജ്ഞതാ ॥ 27 ॥
ആത്മാ പുനര്ബഹിര്മൃഗ്യ അഹോഽജ്ഞജനതാഽജ്ഞതാ ॥ 27 ॥
അന്തര്ഭവേഽനന്ത ഭവന്തമേവ ഹ്യതത്ത്യജന്തോ മൃഗയന്തി സന്തഃ ।
അസന്തമപ്യന്ത്യഹിമന്തരേണ സന്തം ഗുണം തം കിമു യന്തി സന്തഃ ॥ 28 ॥
അസന്തമപ്യന്ത്യഹിമന്തരേണ സന്തം ഗുണം തം കിമു യന്തി സന്തഃ ॥ 28 ॥
അഥാപി തേ ദേവ പദാമ്ബുജദ്വയപ്രസാദലേശാനുഗൃഹീത ഏവ ഹി ।
ജാനാതി തത്ത്വം ഭഗവന് മഹിമ്നോ ന ചാന്യ ഏകോഽപി ചിരം വിചിന്വന് ॥ 29 ॥
ജാനാതി തത്ത്വം ഭഗവന് മഹിമ്നോ ന ചാന്യ ഏകോഽപി ചിരം വിചിന്വന് ॥ 29 ॥
തദസ്തു മേ നാഥ സ ഭൂരിഭാഗോ ഭവേഽത്ര വാന്യത്ര തു വാ തിരശ്ചാമ് ।
യേനാഹമേകോഽപി ഭവജ്ജനാനാം ഭൂത്വാ നിഷേവേ തവ പാദപല്ലവമ് ॥ 30 ॥
യേനാഹമേകോഽപി ഭവജ്ജനാനാം ഭൂത്വാ നിഷേവേ തവ പാദപല്ലവമ് ॥ 30 ॥
അഹോഽതിധന്യാ വ്രജഗോരമണ്യഃ സ്തന്യാമൃതം പീതമതീവ തേ മുദാ ।
യാസാം വിഭോ വത്സതരാത്മജാത്മനാ യത്തൃപ്തയേഽദ്യാപി ന ചാലമധ്വരാഃ ॥ 31 ॥
യാസാം വിഭോ വത്സതരാത്മജാത്മനാ യത്തൃപ്തയേഽദ്യാപി ന ചാലമധ്വരാഃ ॥ 31 ॥
അഹോ ഭാഗ്യമഹോ ഭാഗ്യം നന്ദഗോപവ്രജൌകസാമ് ।
യന്മിത്രം പരമാനന്ദം പൂര്ണം ബ്രഹ്മ സനാതനമ് ॥ 32 ॥
യന്മിത്രം പരമാനന്ദം പൂര്ണം ബ്രഹ്മ സനാതനമ് ॥ 32 ॥
ഏഷാം തു ഭാഗ്യമഹിമാഽച്യുത താവദാസ്താ-
മേകാദശൈവ ഹി വയം ബത ഭൂരിഭാഗാഃ ।
ഏതദ്ധൃഷീകചഷകൈരസകൃത്പിബാമഃ
ശര്വാദയോഽങ്ഘ്ര്യുദജമധ്വമൃതാസവം തേ ॥ 33 ॥
മേകാദശൈവ ഹി വയം ബത ഭൂരിഭാഗാഃ ।
ഏതദ്ധൃഷീകചഷകൈരസകൃത്പിബാമഃ
ശര്വാദയോഽങ്ഘ്ര്യുദജമധ്വമൃതാസവം തേ ॥ 33 ॥
തദ്ഭൂരിഭാഗ്യമിഹ ജന്മ കിമപ്യടവ്യാം
യദ്ഗോകുലേഽപി കതമാങ്ഘ്രിരജോഽഭിഷേകമ് ।
യജ്ജീവിതം തു നിഖിലം ഭഗവാന് മുകുന്ദ-
സ്ത്വദ്യാപി യത്പദരജഃ ശ്രുതിമൃഗ്യമേവ ॥ 34 ॥
യദ്ഗോകുലേഽപി കതമാങ്ഘ്രിരജോഽഭിഷേകമ് ।
യജ്ജീവിതം തു നിഖിലം ഭഗവാന് മുകുന്ദ-
സ്ത്വദ്യാപി യത്പദരജഃ ശ്രുതിമൃഗ്യമേവ ॥ 34 ॥
ഏഷാം ഘോഷനിവാസിനാമുത ഭവാന് കിം ദേവ രാതേതി നഃ
ചേതോ വിശ്വഫലാത്ഫലം ത്വദപരം കുത്രാപ്യയന് മുഹ്യതി ।
സദ്വേഷാദിവ പൂതനാഽപി സകുലാ ത്വാമേവ ദേവാപിതാ
യദ്ധാമാര്ഥസുഹൃത്പ്രിയാത്മതനയപ്രാണാശയാസ്ത്വത്കൃതേ ॥ 35 ॥
ചേതോ വിശ്വഫലാത്ഫലം ത്വദപരം കുത്രാപ്യയന് മുഹ്യതി ।
സദ്വേഷാദിവ പൂതനാഽപി സകുലാ ത്വാമേവ ദേവാപിതാ
യദ്ധാമാര്ഥസുഹൃത്പ്രിയാത്മതനയപ്രാണാശയാസ്ത്വത്കൃതേ ॥ 35 ॥
താവദ്രാഗാദയഃ സ്തേനാസ്താവത്കാരാഗൃഹം ഗൃഹമ് ।
താവന്മോഹോഽങ്ഘ്രിനിഗഡോ യാവത്കൃഷ്ണ ന തേ ജനാഃ ॥ 36 ॥
താവന്മോഹോഽങ്ഘ്രിനിഗഡോ യാവത്കൃഷ്ണ ന തേ ജനാഃ ॥ 36 ॥
പ്രപഞ്ചം നിഷ്പ്രപഞ്ചോഽപി വിഡമ്ബയസി ഭൂതലേ ।
പ്രപന്നജനതാനന്ദസന്ദോഹം പ്രഥിതും പ്രഭോ ॥ 37 ॥
പ്രപന്നജനതാനന്ദസന്ദോഹം പ്രഥിതും പ്രഭോ ॥ 37 ॥
ജാനന്ത ഏവ ജാനന്തു കിം ബഹൂക്ത്യാ ന മേ പ്രഭോ ।
മനസോ വപുഷോ വാചോ വൈഭവം തവ ഗോചരഃ ॥ 38 ॥
മനസോ വപുഷോ വാചോ വൈഭവം തവ ഗോചരഃ ॥ 38 ॥
അനുജാനീഹി മാം കൃഷ്ണ സര്വം ത്വം വേത്സി സര്വദൃക് ।
ത്വമേവ ജഗതാം നാഥോ ജഗദേതത്തവാര്പിതമ് ॥ 39 ॥
ത്വമേവ ജഗതാം നാഥോ ജഗദേതത്തവാര്പിതമ് ॥ 39 ॥
ശ്രീകൃഷ്ണ വൃഷ്ണികുലപുഷ്കരജോഷദായിന്
ക്ഷ്മാനിര്ജരദ്വിജപശൂദധിവൃദ്ധികാരിന് ।
ഉദ്ധര്മശാര്വരഹര ക്ഷിതിരാക്ഷസധ്രുഗ്
ആകല്പമാര്കമര്ഹന് ഭഗവന് നമസ്തേ ॥ 40 ॥
ക്ഷ്മാനിര്ജരദ്വിജപശൂദധിവൃദ്ധികാരിന് ।
ഉദ്ധര്മശാര്വരഹര ക്ഷിതിരാക്ഷസധ്രുഗ്
ആകല്പമാര്കമര്ഹന് ഭഗവന് നമസ്തേ ॥ 40 ॥
ഇതി ശ്രീമദ്ഭാഗവതമഹാപുരാണേ ദശമസ്കന്ധേ പൂര്വാര്ധേ
ചതുര്ദശാധ്യായാന്തര്ഗതം ബ്രഹ്മകൃതം ശ്രീകൃഷ്ണസ്തുതിഃ സമാപ്താ ।
ഭാഗവതപുരാണ . അധ്യായ 10/14/1-40 . ।