શ્રી રામ ચરિત માનસ - ઉત્તરકાણ્ડ

શ્રીજાનકીવલ્લભો વિજયતે
શ્રીરામચરિતમાનસ
સપ્તમ સોપાન (ઉત્તરકાણ્ડ)
કેકીકણ્ઠાભનીલં સુરવરવિલસદ્વિપ્રપાદાબ્જચિહ્નં
શોભાઢ્યં પીતવસ્ત્રં સરસિજનયનં સર્વદા સુપ્રસન્નમ્।
પાણૌ નારાચચાપં કપિનિકરયુતં બન્ધુના સેવ્યમાનં
નૌમીડ્યં જાનકીશં રઘુવરમનિશં પુષ્પકારૂઢરામમ્ ॥ 1 ॥

કોસલેન્દ્રપદકઞ્જમઞ્જુલૌ કોમલાવજમહેશવન્દિતૌ।
જાનકીકરસરોજલાલિતૌ ચિન્તકસ્ય મનભૃઙ્ગસડ્ગિનૌ ॥ 2 ॥

કુન્દિન્દુદરગૌરસુન્દરં અમ્બિકાપતિમભીષ્ટસિદ્ધિદમ્।
કારુણીકકલકઞ્જલોચનં નૌમિ શઙ્કરમનઙ્ગમોચનમ્ ॥ 3 ॥
દો. રહા એક દિન અવધિ કર અતિ આરત પુર લોગ।
જહઁ તહઁ સોચહિં નારિ નર કૃસ તન રામ બિયોગ ॥
સગુન હોહિં સુન્દર સકલ મન પ્રસન્ન સબ કેર।
પ્રભુ આગવન જનાવ જનુ નગર રમ્ય ચહુઁ ફેર ॥
કૌસલ્યાદિ માતુ સબ મન અનન્દ અસ હોઇ।
આયુ પ્રભુ શ્રી અનુજ જુત કહન ચહત અબ કોઇ ॥
ભરત નયન ભુજ દચ્છિન ફરકત બારહિં બાર।
જાનિ સગુન મન હરષ અતિ લાગે કરન બિચાર ॥
રહેઉ એક દિન અવધિ અધારા। સમુઝત મન દુખ ભયુ અપારા ॥
કારન કવન નાથ નહિં આયુ। જાનિ કુટિલ કિધૌં મોહિ બિસરાયુ ॥
અહહ ધન્ય લછિમન બડ़ભાગી। રામ પદારબિન્દુ અનુરાગી ॥
કપટી કુટિલ મોહિ પ્રભુ ચીન્હા। તાતે નાથ સઙ્ગ નહિં લીન્હા ॥
જૌં કરની સમુઝૈ પ્રભુ મોરી। નહિં નિસ્તાર કલપ સત કોરી ॥
જન અવગુન પ્રભુ માન ન ક્AU। દીન બન્ધુ અતિ મૃદુલ સુભ્AU ॥
મોરિ જિયઁ ભરોસ દૃઢ़ સોઈ। મિલિહહિં રામ સગુન સુભ હોઈ ॥
બીતેં અવધિ રહહિ જૌં પ્રાના। અધમ કવન જગ મોહિ સમાના ॥
દો. રામ બિરહ સાગર મહઁ ભરત મગન મન હોત।
બિપ્ર રૂપ ધરિ પવન સુત આઇ ગયુ જનુ પોત ॥ 1(ક) ॥
બૈઠિ દેખિ કુસાસન જટા મુકુટ કૃસ ગાત।
રામ રામ રઘુપતિ જપત સ્ત્રવત નયન જલજાત ॥ 1(ખ) ॥
દેખત હનૂમાન અતિ હરષેઉ। પુલક ગાત લોચન જલ બરષેઉ ॥
મન મહઁ બહુત ભાઁતિ સુખ માની। બોલેઉ શ્રવન સુધા સમ બાની ॥
જાસુ બિરહઁ સોચહુ દિન રાતી। રટહુ નિરન્તર ગુન ગન પાઁતી ॥
રઘુકુલ તિલક સુજન સુખદાતા। આયુ કુસલ દેવ મુનિ ત્રાતા ॥
રિપુ રન જીતિ સુજસ સુર ગાવત। સીતા સહિત અનુજ પ્રભુ આવત ॥
સુનત બચન બિસરે સબ દૂખા। તૃષાવન્ત જિમિ પાઇ પિયૂષા ॥
કો તુમ્હ તાત કહાઁ તે આએ। મોહિ પરમ પ્રિય બચન સુનાએ ॥
મારુત સુત મૈં કપિ હનુમાના। નામુ મોર સુનુ કૃપાનિધાના ॥
દીનબન્ધુ રઘુપતિ કર કિઙ્કર। સુનત ભરત ભેણ્ટેઉ ઉઠિ સાદર ॥
મિલત પ્રેમ નહિં હૃદયઁ સમાતા। નયન સ્ત્રવત જલ પુલકિત ગાતા ॥
કપિ તવ દરસ સકલ દુખ બીતે। મિલે આજુ મોહિ રામ પિરીતે ॥
બાર બાર બૂઝી કુસલાતા। તો કહુઁ દેઉઁ કાહ સુનુ ભ્રાતા ॥
એહિ સન્દેસ સરિસ જગ માહીં। કરિ બિચાર દેખેઉઁ કછુ નાહીમ્ ॥
નાહિન તાત ઉરિન મૈં તોહી। અબ પ્રભુ ચરિત સુનાવહુ મોહી ॥
તબ હનુમન્ત નાઇ પદ માથા। કહે સકલ રઘુપતિ ગુન ગાથા ॥
કહુ કપિ કબહુઁ કૃપાલ ગોસાઈં। સુમિરહિં મોહિ દાસ કી નાઈમ્ ॥
છં. નિજ દાસ જ્યોં રઘુબંસભૂષન કબહુઁ મમ સુમિરન કર્ યો।
સુનિ ભરત બચન બિનીત અતિ કપિ પુલકિત તન ચરનન્હિ પર્ યો ॥
રઘુબીર નિજ મુખ જાસુ ગુન ગન કહત અગ જગ નાથ જો।
કાહે ન હોઇ બિનીત પરમ પુનીત સદગુન સિન્ધુ સો ॥
દો. રામ પ્રાન પ્રિય નાથ તુમ્હ સત્ય બચન મમ તાત।
પુનિ પુનિ મિલત ભરત સુનિ હરષ ન હૃદયઁ સમાત ॥ 2(ક) ॥
સો. ભરત ચરન સિરુ નાઇ તુરિત ગયુ કપિ રામ પહિં।
કહી કુસલ સબ જાઇ હરષિ ચલેઉ પ્રભુ જાન ચઢ़ઇ ॥ 2(ખ) ॥
હરષિ ભરત કોસલપુર આએ। સમાચાર સબ ગુરહિ સુનાએ ॥
પુનિ મન્દિર મહઁ બાત જનાઈ। આવત નગર કુસલ રઘુરાઈ ॥
સુનત સકલ જનનીં ઉઠિ ધાઈં। કહિ પ્રભુ કુસલ ભરત સમુઝાઈ ॥
સમાચાર પુરબાસિંહ પાએ। નર અરુ નારિ હરષિ સબ ધાએ ॥
દધિ દુર્બા રોચન ફલ ફૂલા। નવ તુલસી દલ મઙ્ગલ મૂલા ॥
ભરિ ભરિ હેમ થાર ભામિની। ગાવત ચલિં સિન્ધુ સિન્ધુરગામિની ॥
જે જૈસેહિં તૈસેહિં ઉટિ ધાવહિં। બાલ બૃદ્ધ કહઁ સઙ્ગ ન લાવહિમ્ ॥
એક એકન્હ કહઁ બૂઝહિં ભાઈ। તુમ્હ દેખે દયાલ રઘુરાઈ ॥
અવધપુરી પ્રભુ આવત જાની। ભી સકલ સોભા કૈ ખાની ॥
બહિ સુહાવન ત્રિબિધ સમીરા। ભિ સરજૂ અતિ નિર્મલ નીરા ॥
દો. હરષિત ગુર પરિજન અનુજ ભૂસુર બૃન્દ સમેત।
ચલે ભરત મન પ્રેમ અતિ સન્મુખ કૃપાનિકેત ॥ 3(ક) ॥
બહુતક ચઢ़ઈ અટારિન્હ નિરખહિં ગગન બિમાન।
દેખિ મધુર સુર હરષિત કરહિં સુમઙ્ગલ ગાન ॥ 3(ખ) ॥
રાકા સસિ રઘુપતિ પુર સિન્ધુ દેખિ હરષાન।
બઢ़યો કોલાહલ કરત જનુ નારિ તરઙ્ગ સમાન ॥ 3(ગ) ॥
ઇહાઁ ભાનુકુલ કમલ દિવાકર। કપિન્હ દેખાવત નગર મનોહર ॥
સુનુ કપીસ અઙ્ગદ લઙ્કેસા। પાવન પુરી રુચિર યહ દેસા ॥
જદ્યપિ સબ બૈકુણ્ઠ બખાના। બેદ પુરાન બિદિત જગુ જાના ॥
અવધપુરી સમ પ્રિય નહિં સોઊ। યહ પ્રસઙ્ગ જાનિ કૌ કોઊ ॥
જન્મભૂમિ મમ પુરી સુહાવનિ। ઉત્તર દિસિ બહ સરજૂ પાવનિ ॥
જા મજ્જન તે બિનહિં પ્રયાસા। મમ સમીપ નર પાવહિં બાસા ॥
અતિ પ્રિય મોહિ ઇહાઁ કે બાસી। મમ ધામદા પુરી સુખ રાસી ॥
હરષે સબ કપિ સુનિ પ્રભુ બાની। ધન્ય અવધ જો રામ બખાની ॥
દો. આવત દેખિ લોગ સબ કૃપાસિન્ધુ ભગવાન।
નગર નિકટ પ્રભુ પ્રેરેઉ ઉતરેઉ ભૂમિ બિમાન ॥ 4(ક) ॥
ઉતરિ કહેઉ પ્રભુ પુષ્પકહિ તુમ્હ કુબેર પહિં જાહુ।
પ્રેરિત રામ ચલેઉ સો હરષુ બિરહુ અતિ તાહુ ॥ 4(ખ) ॥
આએ ભરત સઙ્ગ સબ લોગા। કૃસ તન શ્રીરઘુબીર બિયોગા ॥
બામદેવ બસિષ્ઠ મુનિનાયક। દેખે પ્રભુ મહિ ધરિ ધનુ સાયક ॥
ધાઇ ધરે ગુર ચરન સરોરુહ। અનુજ સહિત અતિ પુલક તનોરુહ ॥
ભેણ્ટિ કુસલ બૂઝી મુનિરાયા। હમરેં કુસલ તુમ્હારિહિં દાયા ॥
સકલ દ્વિજન્હ મિલિ નાયુ માથા। ધર્મ ધુરન્ધર રઘુકુલનાથા ॥
ગહે ભરત પુનિ પ્રભુ પદ પઙ્કજ। નમત જિન્હહિ સુર મુનિ સઙ્કર અજ ॥
પરે ભૂમિ નહિં ઉઠત ઉઠાએ। બર કરિ કૃપાસિન્ધુ ઉર લાએ ॥
સ્યામલ ગાત રોમ ભે ઠાઢ़એ। નવ રાજીવ નયન જલ બાઢ़એ ॥
છં. રાજીવ લોચન સ્ત્રવત જલ તન લલિત પુલકાવલિ બની।
અતિ પ્રેમ હૃદયઁ લગાઇ અનુજહિ મિલે પ્રભુ ત્રિભુઅન ધની ॥
પ્રભુ મિલત અનુજહિ સોહ મો પહિં જાતિ નહિં ઉપમા કહી।
જનુ પ્રેમ અરુ સિઙ્ગાર તનુ ધરિ મિલે બર સુષમા લહી ॥ 1 ॥
બૂઝત કૃપાનિધિ કુસલ ભરતહિ બચન બેગિ ન આવી।
સુનુ સિવા સો સુખ બચન મન તે ભિન્ન જાન જો પાવી ॥
અબ કુસલ કૌસલનાથ આરત જાનિ જન દરસન દિયો।
બૂડ़ત બિરહ બારીસ કૃપાનિધાન મોહિ કર ગહિ લિયો ॥ 2 ॥
દો. પુનિ પ્રભુ હરષિ સત્રુહન ભેણ્ટે હૃદયઁ લગાઇ।
લછિમન ભરત મિલે તબ પરમ પ્રેમ દૌ ભાઇ ॥ 5 ॥
ભરતાનુજ લછિમન પુનિ ભેણ્ટે। દુસહ બિરહ સમ્ભવ દુખ મેટે ॥
સીતા ચરન ભરત સિરુ નાવા। અનુજ સમેત પરમ સુખ પાવા ॥
પ્રભુ બિલોકિ હરષે પુરબાસી। જનિત બિયોગ બિપતિ સબ નાસી ॥
પ્રેમાતુર સબ લોગ નિહારી। કૌતુક કીન્હ કૃપાલ ખરારી ॥
અમિત રૂપ પ્રગટે તેહિ કાલા। જથાજોગ મિલે સબહિ કૃપાલા ॥
કૃપાદૃષ્ટિ રઘુબીર બિલોકી। કિએ સકલ નર નારિ બિસોકી ॥
છન મહિં સબહિ મિલે ભગવાના। ઉમા મરમ યહ કાહુઁ ન જાના ॥
એહિ બિધિ સબહિ સુખી કરિ રામા। આગેં ચલે સીલ ગુન ધામા ॥
કૌસલ્યાદિ માતુ સબ ધાઈ। નિરખિ બચ્છ જનુ ધેનુ લવાઈ ॥
છં. જનુ ધેનુ બાલક બચ્છ તજિ ગૃહઁ ચરન બન પરબસ ગીં।
દિન અન્ત પુર રુખ સ્ત્રવત થન હુઙ્કાર કરિ ધાવત ભી ॥
અતિ પ્રેમ સબ માતુ ભેટીં બચન મૃદુ બહુબિધિ કહે।
ગિ બિષમ બિયોગ ભવ તિન્હ હરષ સુખ અગનિત લહે ॥
દો. ભેટેઉ તનય સુમિત્રાઁ રામ ચરન રતિ જાનિ।
રામહિ મિલત કૈકેઈ હૃદયઁ બહુત સકુચાનિ ॥ 6(ક) ॥
લછિમન સબ માતન્હ મિલિ હરષે આસિષ પાઇ।
કૈકેઇ કહઁ પુનિ પુનિ મિલે મન કર છોભુ ન જાઇ ॥ 6 ॥
સાસુન્હ સબનિ મિલી બૈદેહી। ચરનન્હિ લાગિ હરષુ અતિ તેહી ॥
દેહિં અસીસ બૂઝિ કુસલાતા। હોઇ અચલ તુમ્હાર અહિવાતા ॥
સબ રઘુપતિ મુખ કમલ બિલોકહિં। મઙ્ગલ જાનિ નયન જલ રોકહિમ્ ॥
કનક થાર આરતિ ઉતારહિં। બાર બાર પ્રભુ ગાત નિહારહિમ્ ॥
નાના ભાઁતિ નિછાવરિ કરહીં। પરમાનન્દ હરષ ઉર ભરહીમ્ ॥
કૌસલ્યા પુનિ પુનિ રઘુબીરહિ। ચિતવતિ કૃપાસિન્ધુ રનધીરહિ ॥
હૃદયઁ બિચારતિ બારહિં બારા। કવન ભાઁતિ લઙ્કાપતિ મારા ॥
અતિ સુકુમાર જુગલ મેરે બારે। નિસિચર સુભટ મહાબલ ભારે ॥
દો. લછિમન અરુ સીતા સહિત પ્રભુહિ બિલોકતિ માતુ।
પરમાનન્દ મગન મન પુનિ પુનિ પુલકિત ગાતુ ॥ 7 ॥
લઙ્કાપતિ કપીસ નલ નીલા। જામવન્ત અઙ્ગદ સુભસીલા ॥
હનુમદાદિ સબ બાનર બીરા। ધરે મનોહર મનુજ સરીરા ॥
ભરત સનેહ સીલ બ્રત નેમા। સાદર સબ બરનહિં અતિ પ્રેમા ॥
દેખિ નગરબાસિંહ કૈ રીતી। સકલ સરાહહિ પ્રભુ પદ પ્રીતી ॥
પુનિ રઘુપતિ સબ સખા બોલાએ। મુનિ પદ લાગહુ સકલ સિખાએ ॥
ગુર બસિષ્ટ કુલપૂજ્ય હમારે। ઇન્હ કી કૃપાઁ દનુજ રન મારે ॥
એ સબ સખા સુનહુ મુનિ મેરે। ભે સમર સાગર કહઁ બેરે ॥
મમ હિત લાગિ જન્મ ઇન્હ હારે। ભરતહુ તે મોહિ અધિક પિઆરે ॥
સુનિ પ્રભુ બચન મગન સબ ભે। નિમિષ નિમિષ ઉપજત સુખ ને ॥
દો. કૌસલ્યા કે ચરનન્હિ પુનિ તિન્હ નાયુ માથ ॥
આસિષ દીન્હે હરષિ તુમ્હ પ્રિય મમ જિમિ રઘુનાથ ॥ 8(ક) ॥
સુમન બૃષ્ટિ નભ સઙ્કુલ ભવન ચલે સુખકન્દ।
ચઢ़ઈ અટારિન્હ દેખહિં નગર નારિ નર બૃન્દ ॥ 8(ખ) ॥
કઞ્ચન કલસ બિચિત્ર સઁવારે। સબહિં ધરે સજિ નિજ નિજ દ્વારે ॥
બન્દનવાર પતાકા કેતૂ। સબન્હિ બનાએ મઙ્ગલ હેતૂ ॥
બીથીં સકલ સુગન્ધ સિઞ્ચાઈ। ગજમનિ રચિ બહુ ચૌક પુરાઈ ॥
નાના ભાઁતિ સુમઙ્ગલ સાજે। હરષિ નગર નિસાન બહુ બાજે ॥
જહઁ તહઁ નારિ નિછાવર કરહીં। દેહિં અસીસ હરષ ઉર ભરહીમ્ ॥
કઞ્ચન થાર આરતી નાના। જુબતી સજેં કરહિં સુભ ગાના ॥
કરહિં આરતી આરતિહર કેં। રઘુકુલ કમલ બિપિન દિનકર કેમ્ ॥
પુર સોભા સમ્પતિ કલ્યાના। નિગમ સેષ સારદા બખાના ॥
તેઉ યહ ચરિત દેખિ ઠગિ રહહીં। ઉમા તાસુ ગુન નર કિમિ કહહીમ્ ॥
દો. નારિ કુમુદિનીં અવધ સર રઘુપતિ બિરહ દિનેસ।
અસ્ત ભેઁ બિગસત ભીં નિરખિ રામ રાકેસ ॥ 9(ક) ॥
હોહિં સગુન સુભ બિબિધ બિધિ બાજહિં ગગન નિસાન।
પુર નર નારિ સનાથ કરિ ભવન ચલે ભગવાન ॥ 9(ખ) ॥
પ્રભુ જાની કૈકેઈ લજાની। પ્રથમ તાસુ ગૃહ ગે ભવાની ॥
તાહિ પ્રબોધિ બહુત સુખ દીન્હા। પુનિ નિજ ભવન ગવન હરિ કીન્હા ॥
કૃપાસિન્ધુ જબ મન્દિર ગે। પુર નર નારિ સુખી સબ ભે ॥
ગુર બસિષ્ટ દ્વિજ લિએ બુલાઈ। આજુ સુઘરી સુદિન સમુદાઈ ॥
સબ દ્વિજ દેહુ હરષિ અનુસાસન। રામચન્દ્ર બૈઠહિં સિઙ્ઘાસન ॥
મુનિ બસિષ્ટ કે બચન સુહાએ। સુનત સકલ બિપ્રન્હ અતિ ભાએ ॥
કહહિં બચન મૃદુ બિપ્ર અનેકા। જગ અભિરામ રામ અભિષેકા ॥
અબ મુનિબર બિલમ્બ નહિં કીજે। મહારાજ કહઁ તિલક કરીજૈ ॥
દો. તબ મુનિ કહેઉ સુમન્ત્ર સન સુનત ચલેઉ હરષાઇ।
રથ અનેક બહુ બાજિ ગજ તુરત સઁવારે જાઇ ॥ 10(ક) ॥
જહઁ તહઁ ધાવન પઠિ પુનિ મઙ્ગલ દ્રબ્ય મગાઇ।
હરષ સમેત બસિષ્ટ પદ પુનિ સિરુ નાયુ આઇ ॥ 10(ખ) ॥
નવાન્હપારાયણ, આઠવાઁ વિશ્રામ
અવધપુરી અતિ રુચિર બનાઈ। દેવન્હ સુમન બૃષ્ટિ ઝરિ લાઈ ॥
રામ કહા સેવકન્હ બુલાઈ। પ્રથમ સખન્હ અન્હવાવહુ જાઈ ॥
સુનત બચન જહઁ તહઁ જન ધાએ। સુગ્રીવાદિ તુરત અન્હવાએ ॥
પુનિ કરુનાનિધિ ભરતુ હઁકારે। નિજ કર રામ જટા નિરુઆરે ॥
અન્હવાએ પ્રભુ તીનિઉ ભાઈ। ભગત બછલ કૃપાલ રઘુરાઈ ॥
ભરત ભાગ્ય પ્રભુ કોમલતાઈ। સેષ કોટિ સત સકહિં ન ગાઈ ॥
પુનિ નિજ જટા રામ બિબરાએ। ગુર અનુસાસન માગિ નહાએ ॥
કરિ મજ્જન પ્રભુ ભૂષન સાજે। અઙ્ગ અનઙ્ગ દેખિ સત લાજે ॥
દો. સાસુન્હ સાદર જાનકિહિ મજ્જન તુરત કરાઇ।
દિબ્ય બસન બર ભૂષન અઁગ અઁગ સજે બનાઇ ॥ 11(ક) ॥
રામ બામ દિસિ સોભતિ રમા રૂપ ગુન ખાનિ।
દેખિ માતુ સબ હરષીં જન્મ સુફલ નિજ જાનિ ॥ 11(ખ) ॥
સુનુ ખગેસ તેહિ અવસર બ્રહ્મા સિવ મુનિ બૃન્દ।
ચઢ़ઇ બિમાન આએ સબ સુર દેખન સુખકન્દ ॥ 11(ગ) ॥
પ્રભુ બિલોકિ મુનિ મન અનુરાગા। તુરત દિબ્ય સિઙ્ઘાસન માગા ॥
રબિ સમ તેજ સો બરનિ ન જાઈ। બૈઠે રામ દ્વિજન્હ સિરુ નાઈ ॥
જનકસુતા સમેત રઘુરાઈ। પેખિ પ્રહરષે મુનિ સમુદાઈ ॥
બેદ મન્ત્ર તબ દ્વિજન્હ ઉચારે। નભ સુર મુનિ જય જયતિ પુકારે ॥
પ્રથમ તિલક બસિષ્ટ મુનિ કીન્હા। પુનિ સબ બિપ્રન્હ આયસુ દીન્હા ॥
સુત બિલોકિ હરષીં મહતારી। બાર બાર આરતી ઉતારી ॥
બિપ્રન્હ દાન બિબિધ બિધિ દીન્હે। જાચક સકલ અજાચક કીન્હે ॥
સિઙ્ઘાસન પર ત્રિભુઅન સાઈ। દેખિ સુરન્હ દુન્દુભીં બજાઈમ્ ॥
છં. નભ દુન્દુભીં બાજહિં બિપુલ ગન્ધર્બ કિન્નર ગાવહીં।
નાચહિં અપછરા બૃન્દ પરમાનન્દ સુર મુનિ પાવહીમ્ ॥
ભરતાદિ અનુજ બિભીષનાઙ્ગદ હનુમદાદિ સમેત તે।
ગહેં છત્ર ચામર બ્યજન ધનુ અસિ ચર્મ સક્તિ બિરાજતે ॥ 1 ॥
શ્રી સહિત દિનકર બંસ બૂષન કામ બહુ છબિ સોહી।
નવ અમ્બુધર બર ગાત અમ્બર પીત સુર મન મોહી ॥
મુકુટાઙ્ગદાદિ બિચિત્ર ભૂષન અઙ્ગ અઙ્ગન્હિ પ્રતિ સજે।
અમ્ભોજ નયન બિસાલ ઉર ભુજ ધન્ય નર નિરખન્તિ જે ॥ 2 ॥
દો. વહ સોભા સમાજ સુખ કહત ન બનિ ખગેસ।
બરનહિં સારદ સેષ શ્રુતિ સો રસ જાન મહેસ ॥ 12(ક) ॥
ભિન્ન ભિન્ન અસ્તુતિ કરિ ગે સુર નિજ નિજ ધામ।
બન્દી બેષ બેદ તબ આએ જહઁ શ્રીરામ ॥ 12(ખ) ॥
પ્રભુ સર્બગ્ય કીન્હ અતિ આદર કૃપાનિધાન।
લખેઉ ન કાહૂઁ મરમ કછુ લગે કરન ગુન ગાન ॥ 12(ગ) ॥
છં. જય સગુન નિર્ગુન રૂપ અનૂપ ભૂપ સિરોમને।
દસકન્ધરાદિ પ્રચણ્ડ નિસિચર પ્રબલ ખલ ભુજ બલ હને ॥
અવતાર નર સંસાર ભાર બિભઞ્જિ દારુન દુખ દહે।
જય પ્રનતપાલ દયાલ પ્રભુ સઞ્જુક્ત સક્તિ નમામહે ॥ 1 ॥
તવ બિષમ માયા બસ સુરાસુર નાગ નર અગ જગ હરે।
ભવ પન્થ ભ્રમત અમિત દિવસ નિસિ કાલ કર્મ ગુનનિ ભરે ॥
જે નાથ કરિ કરુના બિલોકે ત્રિબિધિ દુખ તે નિર્બહે।
ભવ ખેદ છેદન દચ્છ હમ કહુઁ રચ્છ રામ નમામહે ॥ 2 ॥
જે ગ્યાન માન બિમત્ત તવ ભવ હરનિ ભક્તિ ન આદરી।
તે પાઇ સુર દુર્લભ પદાદપિ પરત હમ દેખત હરી ॥
બિસ્વાસ કરિ સબ આસ પરિહરિ દાસ તવ જે હોઇ રહે।
જપિ નામ તવ બિનુ શ્રમ તરહિં ભવ નાથ સો સમરામહે ॥ 3 ॥
જે ચરન સિવ અજ પૂજ્ય રજ સુભ પરસિ મુનિપતિની તરી।
નખ નિર્ગતા મુનિ બન્દિતા ત્રેલોક પાવનિ સુરસરી ॥
ધ્વજ કુલિસ અઙ્કુસ કઞ્જ જુત બન ફિરત કણ્ટક કિન લહે।
પદ કઞ્જ દ્વન્દ મુકુન્દ રામ રમેસ નિત્ય ભજામહે ॥ 4 ॥
અબ્યક્તમૂલમનાદિ તરુ ત્વચ ચારિ નિગમાગમ ભને।
ષટ કન્ધ સાખા પઞ્ચ બીસ અનેક પર્ન સુમન ઘને ॥
ફલ જુગલ બિધિ કટુ મધુર બેલિ અકેલિ જેહિ આશ્રિત રહે।
પલ્લવત ફૂલત નવલ નિત સંસાર બિટપ નમામહે ॥ 5 ॥
જે બ્રહ્મ અજમદ્વૈતમનુભવગમ્ય મનપર ધ્યાવહીં।
તે કહહુઁ જાનહુઁ નાથ હમ તવ સગુન જસ નિત ગાવહીમ્ ॥
કરુનાયતન પ્રભુ સદગુનાકર દેવ યહ બર માગહીં।
મન બચન કર્મ બિકાર તજિ તવ ચરન હમ અનુરાગહીમ્ ॥ 6 ॥
દો. સબ કે દેખત બેદન્હ બિનતી કીન્હિ ઉદાર।
અન્તર્ધાન ભે પુનિ ગે બ્રહ્મ આગાર ॥ 13(ક) ॥
બૈનતેય સુનુ સમ્ભુ તબ આએ જહઁ રઘુબીર।
બિનય કરત ગદગદ ગિરા પૂરિત પુલક સરીર ॥ 13(ખ) ॥
છં. જય રામ રમારમનં સમનં। ભવ તાપ ભયાકુલ પાહિ જનમ્ ॥
અવધેસ સુરેસ રમેસ બિભો। સરનાગત માગત પાહિ પ્રભો ॥ 1 ॥
દસસીસ બિનાસન બીસ ભુજા। કૃત દૂરિ મહા મહિ ભૂરિ રુજા ॥
રજનીચર બૃન્દ પતઙ્ગ રહે। સર પાવક તેજ પ્રચણ્ડ દહે ॥ 2 ॥
મહિ મણ્ડલ મણ્ડન ચારુતરં। ધૃત સાયક ચાપ નિષઙ્ગ બરમ્ ॥
મદ મોહ મહા મમતા રજની। તમ પુઞ્જ દિવાકર તેજ અની ॥ 3 ॥
મનજાત કિરાત નિપાત કિએ। મૃગ લોગ કુભોગ સરેન હિએ ॥
હતિ નાથ અનાથનિ પાહિ હરે। બિષયા બન પાવઁર ભૂલિ પરે ॥ 4 ॥
બહુ રોગ બિયોગન્હિ લોગ હે। ભવદઙ્ઘ્રિ નિરાદર કે ફલ એ ॥
ભવ સિન્ધુ અગાધ પરે નર તે। પદ પઙ્કજ પ્રેમ ન જે કરતે ॥ 5 ॥
અતિ દીન મલીન દુખી નિતહીં। જિન્હ કે પદ પઙ્કજ પ્રીતિ નહીમ્ ॥
અવલમ્બ ભવન્ત કથા જિન્હ કે ॥ પ્રિય સન્ત અનન્ત સદા તિન્હ કેમ્ ॥ 6 ॥
નહિં રાગ ન લોભ ન માન મદા ॥ તિન્હ કેં સમ બૈભવ વા બિપદા ॥
એહિ તે તવ સેવક હોત મુદા। મુનિ ત્યાગત જોગ ભરોસ સદા ॥ 7 ॥
કરિ પ્રેમ નિરન્તર નેમ લિએઁ। પદ પઙ્કજ સેવત સુદ્ધ હિએઁ ॥
સમ માનિ નિરાદર આદરહી। સબ સન્ત સુખી બિચરન્તિ મહી ॥ 8 ॥
મુનિ માનસ પઙ્કજ ભૃઙ્ગ ભજે। રઘુબીર મહા રનધીર અજે ॥
તવ નામ જપામિ નમામિ હરી। ભવ રોગ મહાગદ માન અરી ॥ 9 ॥
ગુન સીલ કૃપા પરમાયતનં। પ્રનમામિ નિરન્તર શ્રીરમનમ્ ॥
રઘુનન્દ નિકન્દય દ્વન્દ્વઘનં। મહિપાલ બિલોકય દીન જનમ્ ॥ 10 ॥
દો. બાર બાર બર માગુઁ હરષિ દેહુ શ્રીરઙ્ગ।
પદ સરોજ અનપાયની ભગતિ સદા સતસઙ્ગ ॥ 14(ક) ॥
બરનિ ઉમાપતિ રામ ગુન હરષિ ગે કૈલાસ।
તબ પ્રભુ કપિન્હ દિવાએ સબ બિધિ સુખપ્રદ બાસ ॥ 14(ખ) ॥
સુનુ ખગપતિ યહ કથા પાવની। ત્રિબિધ તાપ ભવ ભય દાવની ॥
મહારાજ કર સુભ અભિષેકા। સુનત લહહિં નર બિરતિ બિબેકા ॥
જે સકામ નર સુનહિં જે ગાવહિં। સુખ સમ્પતિ નાના બિધિ પાવહિમ્ ॥
સુર દુર્લભ સુખ કરિ જગ માહીં। અન્તકાલ રઘુપતિ પુર જાહીમ્ ॥
સુનહિં બિમુક્ત બિરત અરુ બિષી। લહહિં ભગતિ ગતિ સમ્પતિ ની ॥
ખગપતિ રામ કથા મૈં બરની। સ્વમતિ બિલાસ ત્રાસ દુખ હરની ॥
બિરતિ બિબેક ભગતિ દૃઢ़ કરની। મોહ નદી કહઁ સુન્દર તરની ॥
નિત નવ મઙ્ગલ કૌસલપુરી। હરષિત રહહિં લોગ સબ કુરી ॥
નિત નિ પ્રીતિ રામ પદ પઙ્કજ। સબકેં જિન્હહિ નમત સિવ મુનિ અજ ॥
મઙ્ગન બહુ પ્રકાર પહિરાએ। દ્વિજન્હ દાન નાના બિધિ પાએ ॥
દો. બ્રહ્માનન્દ મગન કપિ સબ કેં પ્રભુ પદ પ્રીતિ।
જાત ન જાને દિવસ તિન્હ ગે માસ ષટ બીતિ ॥ 15 ॥
બિસરે ગૃહ સપનેહુઁ સુધિ નાહીં। જિમિ પરદ્રોહ સન્ત મન માહી ॥
તબ રઘુપતિ સબ સખા બોલાએ। આઇ સબન્હિ સાદર સિરુ નાએ ॥
પરમ પ્રીતિ સમીપ બૈઠારે। ભગત સુખદ મૃદુ બચન ઉચારે ॥
તુમ્હ અતિ કીન્હ મોરિ સેવકાઈ। મુખ પર કેહિ બિધિ કરૌં બડ़આઈ ॥
તાતે મોહિ તુમ્હ અતિ પ્રિય લાગે। મમ હિત લાગિ ભવન સુખ ત્યાગે ॥
અનુજ રાજ સમ્પતિ બૈદેહી। દેહ ગેહ પરિવાર સનેહી ॥
સબ મમ પ્રિય નહિં તુમ્હહિ સમાના। મૃષા ન કહુઁ મોર યહ બાના ॥
સબ કે પ્રિય સેવક યહ નીતી। મોરેં અધિક દાસ પર પ્રીતી ॥
દો. અબ ગૃહ જાહુ સખા સબ ભજેહુ મોહિ દૃઢ़ નેમ।
સદા સર્બગત સર્બહિત જાનિ કરેહુ અતિ પ્રેમ ॥ 16 ॥
સુનિ પ્રભુ બચન મગન સબ ભે। કો હમ કહાઁ બિસરિ તન ગે ॥
એકટક રહે જોરિ કર આગે। સકહિં ન કછુ કહિ અતિ અનુરાગે ॥
પરમ પ્રેમ તિન્હ કર પ્રભુ દેખા। કહા બિબિધ બિધિ ગ્યાન બિસેષા ॥
પ્રભુ સન્મુખ કછુ કહન ન પારહિં। પુનિ પુનિ ચરન સરોજ નિહારહિમ્ ॥
તબ પ્રભુ ભૂષન બસન મગાએ। નાના રઙ્ગ અનૂપ સુહાએ ॥
સુગ્રીવહિ પ્રથમહિં પહિરાએ। બસન ભરત નિજ હાથ બનાએ ॥
પ્રભુ પ્રેરિત લછિમન પહિરાએ। લઙ્કાપતિ રઘુપતિ મન ભાએ ॥
અઙ્ગદ બૈઠ રહા નહિં ડોલા। પ્રીતિ દેખિ પ્રભુ તાહિ ન બોલા ॥
દો. જામવન્ત નીલાદિ સબ પહિરાએ રઘુનાથ।
હિયઁ ધરિ રામ રૂપ સબ ચલે નાઇ પદ માથ ॥ 17(ક) ॥
તબ અઙ્ગદ ઉઠિ નાઇ સિરુ સજલ નયન કર જોરિ।
અતિ બિનીત બોલેઉ બચન મનહુઁ પ્રેમ રસ બોરિ ॥ 17(ખ) ॥
સુનુ સર્બગ્ય કૃપા સુખ સિન્ધો। દીન દયાકર આરત બન્ધો ॥
મરતી બેર નાથ મોહિ બાલી। ગયુ તુમ્હારેહિ કોઞ્છેં ઘાલી ॥
અસરન સરન બિરદુ સમ્ભારી। મોહિ જનિ તજહુ ભગત હિતકારી ॥
મોરેં તુમ્હ પ્રભુ ગુર પિતુ માતા। જાઉઁ કહાઁ તજિ પદ જલજાતા ॥
તુમ્હહિ બિચારિ કહહુ નરનાહા। પ્રભુ તજિ ભવન કાજ મમ કાહા ॥
બાલક ગ્યાન બુદ્ધિ બલ હીના। રાખહુ સરન નાથ જન દીના ॥
નીચિ ટહલ ગૃહ કૈ સબ કરિહુઁ। પદ પઙ્કજ બિલોકિ ભવ તરિહુઁ ॥
અસ કહિ ચરન પરેઉ પ્રભુ પાહી। અબ જનિ નાથ કહહુ ગૃહ જાહી ॥
દો. અઙ્ગદ બચન બિનીત સુનિ રઘુપતિ કરુના સીંવ।
પ્રભુ ઉઠાઇ ઉર લાયુ સજલ નયન રાજીવ ॥ 18(ક) ॥
નિજ ઉર માલ બસન મનિ બાલિતનય પહિરાઇ।
બિદા કીન્હિ ભગવાન તબ બહુ પ્રકાર સમુઝાઇ ॥ 18(ખ) ॥
ભરત અનુજ સૌમિત્ર સમેતા। પઠવન ચલે ભગત કૃત ચેતા ॥
અઙ્ગદ હૃદયઁ પ્રેમ નહિં થોરા। ફિરિ ફિરિ ચિતવ રામ કીં ઓરા ॥
બાર બાર કર દણ્ડ પ્રનામા। મન અસ રહન કહહિં મોહિ રામા ॥
રામ બિલોકનિ બોલનિ ચલની। સુમિરિ સુમિરિ સોચત હઁસિ મિલની ॥
પ્રભુ રુખ દેખિ બિનય બહુ ભાષી। ચલેઉ હૃદયઁ પદ પઙ્કજ રાખી ॥
અતિ આદર સબ કપિ પહુઁચાએ। ભાઇન્હ સહિત ભરત પુનિ આએ ॥
તબ સુગ્રીવ ચરન ગહિ નાના। ભાઁતિ બિનય કીન્હે હનુમાના ॥
દિન દસ કરિ રઘુપતિ પદ સેવા। પુનિ તવ ચરન દેખિહુઁ દેવા ॥
પુન્ય પુઞ્જ તુમ્હ પવનકુમારા। સેવહુ જાઇ કૃપા આગારા ॥
અસ કહિ કપિ સબ ચલે તુરન્તા। અઙ્ગદ કહિ સુનહુ હનુમન્તા ॥
દો. કહેહુ દણ્ડવત પ્રભુ સૈં તુમ્હહિ કહુઁ કર જોરિ।
બાર બાર રઘુનાયકહિ સુરતિ કરાએહુ મોરિ ॥ 19(ક) ॥
અસ કહિ ચલેઉ બાલિસુત ફિરિ આયુ હનુમન્ત।
તાસુ પ્રીતિ પ્રભુ સન કહિ મગન ભે ભગવન્ત ॥ !9(ખ) ॥
કુલિસહુ ચાહિ કઠોર અતિ કોમલ કુસુમહુ ચાહિ।
ચિત્ત ખગેસ રામ કર સમુઝિ પરિ કહુ કાહિ ॥ 19(ગ) ॥
પુનિ કૃપાલ લિયો બોલિ નિષાદા। દીન્હે ભૂષન બસન પ્રસાદા ॥
જાહુ ભવન મમ સુમિરન કરેહૂ। મન ક્રમ બચન ધર્મ અનુસરેહૂ ॥
તુમ્હ મમ સખા ભરત સમ ભ્રાતા। સદા રહેહુ પુર આવત જાતા ॥
બચન સુનત ઉપજા સુખ ભારી। પરેઉ ચરન ભરિ લોચન બારી ॥
ચરન નલિન ઉર ધરિ ગૃહ આવા। પ્રભુ સુભાઉ પરિજનન્હિ સુનાવા ॥
રઘુપતિ ચરિત દેખિ પુરબાસી। પુનિ પુનિ કહહિં ધન્ય સુખરાસી ॥
રામ રાજ બૈણ્ઠેં ત્રેલોકા। હરષિત ભે ગે સબ સોકા ॥
બયરુ ન કર કાહૂ સન કોઈ। રામ પ્રતાપ બિષમતા ખોઈ ॥
દો. બરનાશ્રમ નિજ નિજ ધરમ બનિરત બેદ પથ લોગ।
ચલહિં સદા પાવહિં સુખહિ નહિં ભય સોક ન રોગ ॥ 20 ॥
દૈહિક દૈવિક ભૌતિક તાપા। રામ રાજ નહિં કાહુહિ બ્યાપા ॥
સબ નર કરહિં પરસ્પર પ્રીતી। ચલહિં સ્વધર્મ નિરત શ્રુતિ નીતી ॥
ચારિઉ ચરન ધર્મ જગ માહીં। પૂરિ રહા સપનેહુઁ અઘ નાહીમ્ ॥
રામ ભગતિ રત નર અરુ નારી। સકલ પરમ ગતિ કે અધિકારી ॥
અલ્પમૃત્યુ નહિં કવનિઉ પીરા। સબ સુન્દર સબ બિરુજ સરીરા ॥
નહિં દરિદ્ર કૌ દુખી ન દીના। નહિં કૌ અબુધ ન લચ્છન હીના ॥
સબ નિર્દમ્ભ ધર્મરત પુની। નર અરુ નારિ ચતુર સબ ગુની ॥
સબ ગુનગ્ય પણ્ડિત સબ ગ્યાની। સબ કૃતગ્ય નહિં કપટ સયાની ॥
દો. રામ રાજ નભગેસ સુનુ સચરાચર જગ માહિમ્ ॥
કાલ કર્મ સુભાવ ગુન કૃત દુખ કાહુહિ નાહિમ્ ॥ 21 ॥
ભૂમિ સપ્ત સાગર મેખલા। એક ભૂપ રઘુપતિ કોસલા ॥
ભુઅન અનેક રોમ પ્રતિ જાસૂ। યહ પ્રભુતા કછુ બહુત ન તાસૂ ॥
સો મહિમા સમુઝત પ્રભુ કેરી। યહ બરનત હીનતા ઘનેરી ॥
સૌ મહિમા ખગેસ જિન્હ જાની। ફિરી એહિં ચરિત તિન્હહુઁ રતિ માની ॥
સૌ જાને કર ફલ યહ લીલા। કહહિં મહા મુનિબર દમસીલા ॥
રામ રાજ કર સુખ સમ્પદા। બરનિ ન સકિ ફનીસ સારદા ॥
સબ ઉદાર સબ પર ઉપકારી। બિપ્ર ચરન સેવક નર નારી ॥
એકનારિ બ્રત રત સબ ઝારી। તે મન બચ ક્રમ પતિ હિતકારી ॥
દો. દણ્ડ જતિન્હ કર ભેદ જહઁ નર્તક નૃત્ય સમાજ।
જીતહુ મનહિ સુનિઅ અસ રામચન્દ્ર કેં રાજ ॥ 22 ॥
ફૂલહિં ફરહિં સદા તરુ કાનન। રહહિ એક સઁગ ગજ પઞ્ચાનન ॥
ખગ મૃગ સહજ બયરુ બિસરાઈ। સબન્હિ પરસ્પર પ્રીતિ બઢ़આઈ ॥
કૂજહિં ખગ મૃગ નાના બૃન્દા। અભય ચરહિં બન કરહિં અનન્દા ॥
સીતલ સુરભિ પવન બહ મન્દા। ગૂઞ્જત અલિ લૈ ચલિ મકરન્દા ॥
લતા બિટપ માગેં મધુ ચવહીં। મનભાવતો ધેનુ પય સ્ત્રવહીમ્ ॥
સસિ સમ્પન્ન સદા રહ ધરની। ત્રેતાઁ ભિ કૃતજુગ કૈ કરની ॥
પ્રગટીં ગિરિન્હ બિબિધ મનિ ખાની। જગદાતમા ભૂપ જગ જાની ॥
સરિતા સકલ બહહિં બર બારી। સીતલ અમલ સ્વાદ સુખકારી ॥
સાગર નિજ મરજાદાઁ રહહીં। ડારહિં રત્ન તટન્હિ નર લહહીમ્ ॥
સરસિજ સઙ્કુલ સકલ તડ़આગા। અતિ પ્રસન્ન દસ દિસા બિભાગા ॥
દો. બિધુ મહિ પૂર મયૂખન્હિ રબિ તપ જેતનેહિ કાજ।
માગેં બારિદ દેહિં જલ રામચન્દ્ર કે રાજ ॥ 23 ॥
કોટિન્હ બાજિમેધ પ્રભુ કીન્હે। દાન અનેક દ્વિજન્હ કહઁ દીન્હે ॥
શ્રુતિ પથ પાલક ધર્મ ધુરન્ધર। ગુનાતીત અરુ ભોગ પુરન્દર ॥
પતિ અનુકૂલ સદા રહ સીતા। સોભા ખાનિ સુસીલ બિનીતા ॥
જાનતિ કૃપાસિન્ધુ પ્રભુતાઈ। સેવતિ ચરન કમલ મન લાઈ ॥
જદ્યપિ ગૃહઁ સેવક સેવકિની। બિપુલ સદા સેવા બિધિ ગુની ॥
નિજ કર ગૃહ પરિચરજા કરી। રામચન્દ્ર આયસુ અનુસરી ॥
જેહિ બિધિ કૃપાસિન્ધુ સુખ માનિ। સોઇ કર શ્રી સેવા બિધિ જાનિ ॥
કૌસલ્યાદિ સાસુ ગૃહ માહીં। સેવિ સબન્હિ માન મદ નાહીમ્ ॥
ઉમા રમા બ્રહ્માદિ બન્દિતા। જગદમ્બા સન્તતમનિન્દિતા ॥
દો. જાસુ કૃપા કટાચ્છુ સુર ચાહત ચિતવ ન સોઇ।
રામ પદારબિન્દ રતિ કરતિ સુભાવહિ ખોઇ ॥ 24 ॥
સેવહિં સાનકૂલ સબ ભાઈ। રામ ચરન રતિ અતિ અધિકાઈ ॥
પ્રભુ મુખ કમલ બિલોકત રહહીં। કબહુઁ કૃપાલ હમહિ કછુ કહહીમ્ ॥
રામ કરહિં ભ્રાતન્હ પર પ્રીતી। નાના ભાઁતિ સિખાવહિં નીતી ॥
હરષિત રહહિં નગર કે લોગા। કરહિં સકલ સુર દુર્લભ ભોગા ॥
અહનિસિ બિધિહિ મનાવત રહહીં। શ્રીરઘુબીર ચરન રતિ ચહહીમ્ ॥
દુઇ સુત સુન્દર સીતાઁ જાએ। લવ કુસ બેદ પુરાનન્હ ગાએ ॥
દૌ બિજી બિની ગુન મન્દિર। હરિ પ્રતિબિમ્બ મનહુઁ અતિ સુન્દર ॥
દુઇ દુઇ સુત સબ ભ્રાતન્હ કેરે। ભે રૂપ ગુન સીલ ઘનેરે ॥
દો. ગ્યાન ગિરા ગોતીત અજ માયા મન ગુન પાર।
સોઇ સચ્ચિદાનન્દ ઘન કર નર ચરિત ઉદાર ॥ 25 ॥
પ્રાતકાલ સરૂ કરિ મજ્જન। બૈઠહિં સભાઁ સઙ્ગ દ્વિજ સજ્જન ॥
બેદ પુરાન બસિષ્ટ બખાનહિં। સુનહિં રામ જદ્યપિ સબ જાનહિમ્ ॥
અનુજન્હ સઞ્જુત ભોજન કરહીં। દેખિ સકલ જનનીં સુખ ભરહીમ્ ॥
ભરત સત્રુહન દોનુ ભાઈ। સહિત પવનસુત ઉપબન જાઈ ॥
બૂઝહિં બૈઠિ રામ ગુન ગાહા। કહ હનુમાન સુમતિ અવગાહા ॥
સુનત બિમલ ગુન અતિ સુખ પાવહિં। બહુરિ બહુરિ કરિ બિનય કહાવહિમ્ ॥
સબ કેં ગૃહ ગૃહ હોહિં પુરાના। રામચરિત પાવન બિધિ નાના ॥
નર અરુ નારિ રામ ગુન ગાનહિં। કરહિં દિવસ નિસિ જાત ન જાનહિમ્ ॥
દો. અવધપુરી બાસિંહ કર સુખ સમ્પદા સમાજ।
સહસ સેષ નહિં કહિ સકહિં જહઁ નૃપ રામ બિરાજ ॥ 26 ॥
નારદાદિ સનકાદિ મુનીસા। દરસન લાગિ કોસલાધીસા ॥
દિન પ્રતિ સકલ અજોધ્યા આવહિં। દેખિ નગરુ બિરાગુ બિસરાવહિમ્ ॥
જાતરૂપ મનિ રચિત અટારીં। નાના રઙ્ગ રુચિર ગચ ઢારીમ્ ॥
પુર ચહુઁ પાસ કોટ અતિ સુન્દર। રચે કઁગૂરા રઙ્ગ રઙ્ગ બર ॥
નવ ગ્રહ નિકર અનીક બનાઈ। જનુ ઘેરી અમરાવતિ આઈ ॥
મહિ બહુ રઙ્ગ રચિત ગચ કાઁચા। જો બિલોકિ મુનિબર મન નાચા ॥
ધવલ ધામ ઊપર નભ ચુમ્બત। કલસ મનહુઁ રબિ સસિ દુતિ નિન્દત ॥
બહુ મનિ રચિત ઝરોખા ભ્રાજહિં। ગૃહ ગૃહ પ્રતિ મનિ દીપ બિરાજહિમ્ ॥
છં. મનિ દીપ રાજહિં ભવન ભ્રાજહિં દેહરીં બિદ્રુમ રચી।
મનિ ખમ્ભ ભીતિ બિરઞ્ચિ બિરચી કનક મનિ મરકત ખચી ॥
સુન્દર મનોહર મન્દિરાયત અજિર રુચિર ફટિક રચે।
પ્રતિ દ્વાર દ્વાર કપાટ પુરટ બનાઇ બહુ બજ્રન્હિ ખચે ॥
દો. ચારુ ચિત્રસાલા ગૃહ ગૃહ પ્રતિ લિખે બનાઇ।
રામ ચરિત જે નિરખ મુનિ તે મન લેહિં ચોરાઇ ॥ 27 ॥
સુમન બાટિકા સબહિં લગાઈ। બિબિધ ભાઁતિ કરિ જતન બનાઈ ॥
લતા લલિત બહુ જાતિ સુહાઈ। ફૂલહિં સદા બંસત કિ નાઈ ॥
ગુઞ્જત મધુકર મુખર મનોહર। મારુત ત્રિબિધ સદા બહ સુન્દર ॥
નાના ખગ બાલકન્હિ જિઆએ। બોલત મધુર ઉડ़આત સુહાએ ॥
મોર હંસ સારસ પારાવત। ભવનનિ પર સોભા અતિ પાવત ॥
જહઁ તહઁ દેખહિં નિજ પરિછાહીં। બહુ બિધિ કૂજહિં નૃત્ય કરાહીમ્ ॥
સુક સારિકા પઢ़આવહિં બાલક। કહહુ રામ રઘુપતિ જનપાલક ॥
રાજ દુઆર સકલ બિધિ ચારૂ। બીથીં ચૌહટ રૂચિર બજારૂ ॥
છં. બાજાર રુચિર ન બનિ બરનત બસ્તુ બિનુ ગથ પાઇએ।
જહઁ ભૂપ રમાનિવાસ તહઁ કી સમ્પદા કિમિ ગાઇએ ॥
બૈઠે બજાજ સરાફ બનિક અનેક મનહુઁ કુબેર તે।
સબ સુખી સબ સચ્ચરિત સુન્દર નારિ નર સિસુ જરઠ જે ॥
દો. ઉત્તર દિસિ સરજૂ બહ નિર્મલ જલ ગમ્ભીર।
બાઁધે ઘાટ મનોહર સ્વલ્પ પઙ્ક નહિં તીર ॥ 28 ॥
દૂરિ ફરાક રુચિર સો ઘાટા। જહઁ જલ પિઅહિં બાજિ ગજ ઠાટા ॥
પનિઘટ પરમ મનોહર નાના। તહાઁ ન પુરુષ કરહિં અસ્નાના ॥
રાજઘાટ સબ બિધિ સુન્દર બર। મજ્જહિં તહાઁ બરન ચારિઉ નર ॥
તીર તીર દેવન્હ કે મન્દિર। ચહુઁ દિસિ તિન્હ કે ઉપબન સુન્દર ॥
કહુઁ કહુઁ સરિતા તીર ઉદાસી। બસહિં ગ્યાન રત મુનિ સન્ન્યાસી ॥
તીર તીર તુલસિકા સુહાઈ। બૃન્દ બૃન્દ બહુ મુનિન્હ લગાઈ ॥
પુર સોભા કછુ બરનિ ન જાઈ। બાહેર નગર પરમ રુચિરાઈ ॥
દેખત પુરી અખિલ અઘ ભાગા। બન ઉપબન બાપિકા તડ़આગા ॥
છં. બાપીં તડ़આગ અનૂપ કૂપ મનોહરાયત સોહહીં।
સોપાન સુન્દર નીર નિર્મલ દેખિ સુર મુનિ મોહહીમ્ ॥
બહુ રઙ્ગ કઞ્જ અનેક ખગ કૂજહિં મધુપ ગુઞ્જારહીં।
આરામ રમ્ય પિકાદિ ખગ રવ જનુ પથિક હઙ્કારહીમ્ ॥
દો. રમાનાથ જહઁ રાજા સો પુર બરનિ કિ જાઇ।
અનિમાદિક સુખ સમ્પદા રહીં અવધ સબ છાઇ ॥ 29 ॥
જહઁ તહઁ નર રઘુપતિ ગુન ગાવહિં। બૈઠિ પરસપર ઇહિ સિખાવહિમ્ ॥
ભજહુ પ્રનત પ્રતિપાલક રામહિ। સોભા સીલ રૂપ ગુન ધામહિ ॥
જલજ બિલોચન સ્યામલ ગાતહિ। પલક નયન ઇવ સેવક ત્રાતહિ ॥
ધૃત સર રુચિર ચાપ તૂનીરહિ। સન્ત કઞ્જ બન રબિ રનધીરહિ ॥
કાલ કરાલ બ્યાલ ખગરાજહિ। નમત રામ અકામ મમતા જહિ ॥
લોભ મોહ મૃગજૂથ કિરાતહિ। મનસિજ કરિ હરિ જન સુખદાતહિ ॥
સંસય સોક નિબિડ़ તમ ભાનુહિ। દનુજ ગહન ઘન દહન કૃસાનુહિ ॥
જનકસુતા સમેત રઘુબીરહિ। કસ ન ભજહુ ભઞ્જન ભવ ભીરહિ ॥
બહુ બાસના મસક હિમ રાસિહિ। સદા એકરસ અજ અબિનાસિહિ ॥
મુનિ રઞ્જન ભઞ્જન મહિ ભારહિ। તુલસિદાસ કે પ્રભુહિ ઉદારહિ ॥
દો. એહિ બિધિ નગર નારિ નર કરહિં રામ ગુન ગાન।
સાનુકૂલ સબ પર રહહિં સન્તત કૃપાનિધાન ॥ 30 ॥
જબ તે રામ પ્રતાપ ખગેસા। ઉદિત ભયુ અતિ પ્રબલ દિનેસા ॥
પૂરિ પ્રકાસ રહેઉ તિહુઁ લોકા। બહુતેન્હ સુખ બહુતન મન સોકા ॥
જિન્હહિ સોક તે કહુઁ બખાની। પ્રથમ અબિદ્યા નિસા નસાની ॥
અઘ ઉલૂક જહઁ તહાઁ લુકાને। કામ ક્રોધ કૈરવ સકુચાને ॥
બિબિધ કર્મ ગુન કાલ સુભ્AU। એ ચકોર સુખ લહહિં ન ક્AU ॥
મત્સર માન મોહ મદ ચોરા। ઇન્હ કર હુનર ન કવનિહુઁ ઓરા ॥
ધરમ તડ़આગ ગ્યાન બિગ્યાના। એ પઙ્કજ બિકસે બિધિ નાના ॥
સુખ સન્તોષ બિરાગ બિબેકા। બિગત સોક એ કોક અનેકા ॥
દો. યહ પ્રતાપ રબિ જાકેં ઉર જબ કરિ પ્રકાસ।
પછિલે બાઢ़હિં પ્રથમ જે કહે તે પાવહિં નાસ ॥ 31 ॥
ભ્રાતન્હ સહિત રામુ એક બારા। સઙ્ગ પરમ પ્રિય પવનકુમારા ॥
સુન્દર ઉપબન દેખન ગે। સબ તરુ કુસુમિત પલ્લવ ને ॥
જાનિ સમય સનકાદિક આએ। તેજ પુઞ્જ ગુન સીલ સુહાએ ॥
બ્રહ્માનન્દ સદા લયલીના। દેખત બાલક બહુકાલીના ॥
રૂપ ધરેં જનુ ચારિઉ બેદા। સમદરસી મુનિ બિગત બિભેદા ॥
આસા બસન બ્યસન યહ તિન્હહીં। રઘુપતિ ચરિત હોઇ તહઁ સુનહીમ્ ॥
તહાઁ રહે સનકાદિ ભવાની। જહઁ ઘટસમ્ભવ મુનિબર ગ્યાની ॥
રામ કથા મુનિબર બહુ બરની। ગ્યાન જોનિ પાવક જિમિ અરની ॥
દો. દેખિ રામ મુનિ આવત હરષિ દણ્ડવત કીન્હ।
સ્વાગત પૂઁછિ પીત પટ પ્રભુ બૈઠન કહઁ દીન્હ ॥ 32 ॥
કીન્હ દણ્ડવત તીનિઉઁ ભાઈ। સહિત પવનસુત સુખ અધિકાઈ ॥
મુનિ રઘુપતિ છબિ અતુલ બિલોકી। ભે મગન મન સકે ન રોકી ॥
સ્યામલ ગાત સરોરુહ લોચન। સુન્દરતા મન્દિર ભવ મોચન ॥
એકટક રહે નિમેષ ન લાવહિં। પ્રભુ કર જોરેં સીસ નવાવહિમ્ ॥
તિન્હ કૈ દસા દેખિ રઘુબીરા। સ્ત્રવત નયન જલ પુલક સરીરા ॥
કર ગહિ પ્રભુ મુનિબર બૈઠારે। પરમ મનોહર બચન ઉચારે ॥
આજુ ધન્ય મૈં સુનહુ મુનીસા। તુમ્હરેં દરસ જાહિં અઘ ખીસા ॥
બડ़એ ભાગ પાઇબ સતસઙ્ગા। બિનહિં પ્રયાસ હોહિં ભવ ભઙ્ગા ॥
દો. સન્ત સઙ્ગ અપબર્ગ કર કામી ભવ કર પન્થ।
કહહિ સન્ત કબિ કોબિદ શ્રુતિ પુરાન સદગ્રન્થ ॥ 33 ॥
સુનિ પ્રભુ બચન હરષિ મુનિ ચારી। પુલકિત તન અસ્તુતિ અનુસારી ॥
જય ભગવન્ત અનન્ત અનામય। અનઘ અનેક એક કરુનામય ॥
જય નિર્ગુન જય જય ગુન સાગર। સુખ મન્દિર સુન્દર અતિ નાગર ॥
જય ઇન્દિરા રમન જય ભૂધર। અનુપમ અજ અનાદિ સોભાકર ॥
ગ્યાન નિધાન અમાન માનપ્રદ। પાવન સુજસ પુરાન બેદ બદ ॥
તગ્ય કૃતગ્ય અગ્યતા ભઞ્જન। નામ અનેક અનામ નિરઞ્જન ॥
સર્બ સર્બગત સર્બ ઉરાલય। બસસિ સદા હમ કહુઁ પરિપાલય ॥
દ્વન્દ બિપતિ ભવ ફન્દ બિભઞ્જય। હ્રદિ બસિ રામ કામ મદ ગઞ્જય ॥
દો. પરમાનન્દ કૃપાયતન મન પરિપૂરન કામ।
પ્રેમ ભગતિ અનપાયની દેહુ હમહિ શ્રીરામ ॥ 34 ॥
દેહુ ભગતિ રઘુપતિ અતિ પાવનિ। ત્રિબિધ તાપ ભવ દાપ નસાવનિ ॥
પ્રનત કામ સુરધેનુ કલપતરુ। હોઇ પ્રસન્ન દીજૈ પ્રભુ યહ બરુ ॥
ભવ બારિધિ કુમ્ભજ રઘુનાયક। સેવત સુલભ સકલ સુખ દાયક ॥
મન સમ્ભવ દારુન દુખ દારય। દીનબન્ધુ સમતા બિસ્તારય ॥
આસ ત્રાસ ઇરિષાદિ નિવારક। બિનય બિબેક બિરતિ બિસ્તારક ॥
ભૂપ મૌલિ મન મણ્ડન ધરની। દેહિ ભગતિ સંસૃતિ સરિ તરની ॥
મુનિ મન માનસ હંસ નિરન્તર। ચરન કમલ બન્દિત અજ સઙ્કર ॥
રઘુકુલ કેતુ સેતુ શ્રુતિ રચ્છક। કાલ કરમ સુભાઉ ગુન ભચ્છક ॥
તારન તરન હરન સબ દૂષન। તુલસિદાસ પ્રભુ ત્રિભુવન ભૂષન ॥
દો. બાર બાર અસ્તુતિ કરિ પ્રેમ સહિત સિરુ નાઇ।
બ્રહ્મ ભવન સનકાદિ ગે અતિ અભીષ્ટ બર પાઇ ॥ 35 ॥
સનકાદિક બિધિ લોક સિધાએ। ભ્રાતન્હ રામ ચરન સિરુ નાએ ॥
પૂછત પ્રભુહિ સકલ સકુચાહીં। ચિતવહિં સબ મારુતસુત પાહીમ્ ॥
સુનિ ચહહિં પ્રભુ મુખ કૈ બાની। જો સુનિ હોઇ સકલ ભ્રમ હાની ॥
અન્તરજામી પ્રભુ સભ જાના। બૂઝત કહહુ કાહ હનુમાના ॥
જોરિ પાનિ કહ તબ હનુમન્તા। સુનહુ દીનદયાલ ભગવન્તા ॥
નાથ ભરત કછુ પૂઁછન ચહહીં। પ્રસ્ન કરત મન સકુચત અહહીમ્ ॥
તુમ્હ જાનહુ કપિ મોર સુભ્AU। ભરતહિ મોહિ કછુ અન્તર ક્AU ॥
સુનિ પ્રભુ બચન ભરત ગહે ચરના। સુનહુ નાથ પ્રનતારતિ હરના ॥
દો. નાથ ન મોહિ સન્દેહ કછુ સપનેહુઁ સોક ન મોહ।
કેવલ કૃપા તુમ્હારિહિ કૃપાનન્દ સન્દોહ ॥ 36 ॥
કરુઁ કૃપાનિધિ એક ઢિઠાઈ। મૈં સેવક તુમ્હ જન સુખદાઈ ॥
સન્તન્હ કૈ મહિમા રઘુરાઈ। બહુ બિધિ બેદ પુરાનન્હ ગાઈ ॥
શ્રીમુખ તુમ્હ પુનિ કીન્હિ બડ़આઈ। તિન્હ પર પ્રભુહિ પ્રીતિ અધિકાઈ ॥
સુના ચહુઁ પ્રભુ તિન્હ કર લચ્છન। કૃપાસિન્ધુ ગુન ગ્યાન બિચચ્છન ॥
સન્ત અસન્ત ભેદ બિલગાઈ। પ્રનતપાલ મોહિ કહહુ બુઝાઈ ॥
સન્તન્હ કે લચ્છન સુનુ ભ્રાતા। અગનિત શ્રુતિ પુરાન બિખ્યાતા ॥
સન્ત અસન્તન્હિ કૈ અસિ કરની। જિમિ કુઠાર ચન્દન આચરની ॥
કાટિ પરસુ મલય સુનુ ભાઈ। નિજ ગુન દેઇ સુગન્ધ બસાઈ ॥
દો. તાતે સુર સીસન્હ ચઢ़ત જગ બલ્લભ શ્રીખણ્ડ।
અનલ દાહિ પીટત ઘનહિં પરસુ બદન યહ દણ્ડ ॥ 37 ॥
બિષય અલમ્પટ સીલ ગુનાકર। પર દુખ દુખ સુખ સુખ દેખે પર ॥
સમ અભૂતરિપુ બિમદ બિરાગી। લોભામરષ હરષ ભય ત્યાગી ॥
કોમલચિત દીનન્હ પર દાયા। મન બચ ક્રમ મમ ભગતિ અમાયા ॥
સબહિ માનપ્રદ આપુ અમાની। ભરત પ્રાન સમ મમ તે પ્રાની ॥
બિગત કામ મમ નામ પરાયન। સાન્તિ બિરતિ બિનતી મુદિતાયન ॥
સીતલતા સરલતા મયત્રી। દ્વિજ પદ પ્રીતિ ધર્મ જનયત્રી ॥
એ સબ લચ્છન બસહિં જાસુ ઉર। જાનેહુ તાત સન્ત સન્તત ફુર ॥
સમ દમ નિયમ નીતિ નહિં ડોલહિં। પરુષ બચન કબહૂઁ નહિં બોલહિમ્ ॥
દો. નિન્દા અસ્તુતિ ઉભય સમ મમતા મમ પદ કઞ્જ।
તે સજ્જન મમ પ્રાનપ્રિય ગુન મન્દિર સુખ પુઞ્જ ॥ 38 ॥
સનહુ અસન્તન્હ કેર સુભ્AU। ભૂલેહુઁ સઙ્ગતિ કરિઅ ન ક્AU ॥
તિન્હ કર સઙ્ગ સદા દુખદાઈ। જિમિ કલપહિ ઘાલિ હરહાઈ ॥
ખલન્હ હૃદયઁ અતિ તાપ બિસેષી। જરહિં સદા પર સમ્પતિ દેખી ॥
જહઁ કહુઁ નિન્દા સુનહિં પરાઈ। હરષહિં મનહુઁ પરી નિધિ પાઈ ॥
કામ ક્રોધ મદ લોભ પરાયન। નિર્દય કપટી કુટિલ મલાયન ॥
બયરુ અકારન સબ કાહૂ સોં। જો કર હિત અનહિત તાહૂ સોમ્ ॥
ઝૂઠિ લેના ઝૂઠિ દેના। ઝૂઠિ ભોજન ઝૂઠ ચબેના ॥
બોલહિં મધુર બચન જિમિ મોરા। ખાઇ મહા અતિ હૃદય કઠોરા ॥
દો. પર દ્રોહી પર દાર રત પર ધન પર અપબાદ।
તે નર પાઁવર પાપમય દેહ ધરેં મનુજાદ ॥ 39 ॥
લોભિ ઓઢ़ન લોભિ ડાસન। સિસ્ત્રોદર પર જમપુર ત્રાસ ન ॥
કાહૂ કી જૌં સુનહિં બડ़આઈ। સ્વાસ લેહિં જનુ જૂડ़ઈ આઈ ॥
જબ કાહૂ કૈ દેખહિં બિપતી। સુખી ભે માનહુઁ જગ નૃપતી ॥
સ્વારથ રત પરિવાર બિરોધી। લમ્પટ કામ લોભ અતિ ક્રોધી ॥
માતુ પિતા ગુર બિપ્ર ન માનહિં। આપુ ગે અરુ ઘાલહિં આનહિમ્ ॥
કરહિં મોહ બસ દ્રોહ પરાવા। સન્ત સઙ્ગ હરિ કથા ન ભાવા ॥
અવગુન સિન્ધુ મન્દમતિ કામી। બેદ બિદૂષક પરધન સ્વામી ॥
બિપ્ર દ્રોહ પર દ્રોહ બિસેષા। દમ્ભ કપટ જિયઁ ધરેં સુબેષા ॥
દો. ઐસે અધમ મનુજ ખલ કૃતજુગ ત્રેતા નાહિં।
દ્વાપર કછુક બૃન્દ બહુ હોઇહહિં કલિજુગ માહિમ્ ॥ 40 ॥
પર હિત સરિસ ધર્મ નહિં ભાઈ। પર પીડ़આ સમ નહિં અધમાઈ ॥
નિર્નય સકલ પુરાન બેદ કર। કહેઉઁ તાત જાનહિં કોબિદ નર ॥
નર સરીર ધરિ જે પર પીરા। કરહિં તે સહહિં મહા ભવ ભીરા ॥
કરહિં મોહ બસ નર અઘ નાના। સ્વારથ રત પરલોક નસાના ॥
કાલરૂપ તિન્હ કહઁ મૈં ભ્રાતા। સુભ અરુ અસુભ કર્મ ફલ દાતા ॥
અસ બિચારિ જે પરમ સયાને। ભજહિં મોહિ સંસૃત દુખ જાને ॥
ત્યાગહિં કર્મ સુભાસુભ દાયક। ભજહિં મોહિ સુર નર મુનિ નાયક ॥
સન્ત અસન્તન્હ કે ગુન ભાષે। તે ન પરહિં ભવ જિન્હ લખિ રાખે ॥
દો. સુનહુ તાત માયા કૃત ગુન અરુ દોષ અનેક।
ગુન યહ ઉભય ન દેખિઅહિં દેખિઅ સો અબિબેક ॥ 41 ॥
શ્રીમુખ બચન સુનત સબ ભાઈ। હરષે પ્રેમ ન હૃદયઁ સમાઈ ॥
કરહિં બિનય અતિ બારહિં બારા। હનૂમાન હિયઁ હરષ અપારા ॥
પુનિ રઘુપતિ નિજ મન્દિર ગે। એહિ બિધિ ચરિત કરત નિત ને ॥
બાર બાર નારદ મુનિ આવહિં। ચરિત પુનીત રામ કે ગાવહિમ્ ॥
નિત નવ ચરન દેખિ મુનિ જાહીં। બ્રહ્મલોક સબ કથા કહાહીમ્ ॥
સુનિ બિરઞ્ચિ અતિસય સુખ માનહિં। પુનિ પુનિ તાત કરહુ ગુન ગાનહિમ્ ॥
સનકાદિક નારદહિ સરાહહિં। જદ્યપિ બ્રહ્મ નિરત મુનિ આહહિમ્ ॥
સુનિ ગુન ગાન સમાધિ બિસારી ॥ સાદર સુનહિં પરમ અધિકારી ॥
દો. જીવનમુક્ત બ્રહ્મપર ચરિત સુનહિં તજિ ધ્યાન।
જે હરિ કથાઁ ન કરહિં રતિ તિન્હ કે હિય પાષાન ॥ 42 ॥
એક બાર રઘુનાથ બોલાએ। ગુર દ્વિજ પુરબાસી સબ આએ ॥
બૈઠે ગુર મુનિ અરુ દ્વિજ સજ્જન। બોલે બચન ભગત ભવ ભઞ્જન ॥
સનહુ સકલ પુરજન મમ બાની। કહુઁ ન કછુ મમતા ઉર આની ॥
નહિં અનીતિ નહિં કછુ પ્રભુતાઈ। સુનહુ કરહુ જો તુમ્હહિ સોહાઈ ॥
સોઇ સેવક પ્રિયતમ મમ સોઈ। મમ અનુસાસન માનૈ જોઈ ॥
જૌં અનીતિ કછુ ભાષૌં ભાઈ। તૌં મોહિ બરજહુ ભય બિસરાઈ ॥
બડ़એં ભાગ માનુષ તનુ પાવા। સુર દુર્લભ સબ ગ્રન્થિન્હ ગાવા ॥
સાધન ધામ મોચ્છ કર દ્વારા। પાઇ ન જેહિં પરલોક સઁવારા ॥
દો. સો પરત્ર દુખ પાવિ સિર ધુનિ ધુનિ પછિતાઇ।
કાલહિ કર્મહિ ઈસ્વરહિ મિથ્યા દોષ લગાઇ ॥ 43 ॥
એહિ તન કર ફલ બિષય ન ભાઈ। સ્વર્ગુ સ્વલ્પ અન્ત દુખદાઈ ॥
નર તનુ પાઇ બિષયઁ મન દેહીં। પલટિ સુધા તે સઠ બિષ લેહીમ્ ॥
તાહિ કબહુઁ ભલ કહિ ન કોઈ। ગુઞ્જા ગ્રહિ પરસ મનિ ખોઈ ॥
આકર ચારિ લચ્છ ચૌરાસી। જોનિ ભ્રમત યહ જિવ અબિનાસી ॥
ફિરત સદા માયા કર પ્રેરા। કાલ કર્મ સુભાવ ગુન ઘેરા ॥
કબહુઁક કરિ કરુના નર દેહી। દેત ઈસ બિનુ હેતુ સનેહી ॥
નર તનુ ભવ બારિધિ કહુઁ બેરો। સન્મુખ મરુત અનુગ્રહ મેરો ॥
કરનધાર સદગુર દૃઢ़ નાવા। દુર્લભ સાજ સુલભ કરિ પાવા ॥
દો. જો ન તરૈ ભવ સાગર નર સમાજ અસ પાઇ।
સો કૃત નિન્દક મન્દમતિ આત્માહન ગતિ જાઇ ॥ 44 ॥
જૌં પરલોક ઇહાઁ સુખ ચહહૂ। સુનિ મમ બચન હ્રૃદયઁ દૃઢ़ ગહહૂ ॥
સુલભ સુખદ મારગ યહ ભાઈ। ભગતિ મોરિ પુરાન શ્રુતિ ગાઈ ॥
ગ્યાન અગમ પ્રત્યૂહ અનેકા। સાધન કઠિન ન મન કહુઁ ટેકા ॥
કરત કષ્ટ બહુ પાવિ કોઊ। ભક્તિ હીન મોહિ પ્રિય નહિં સોઊ ॥
ભક્તિ સુતન્ત્ર સકલ સુખ ખાની। બિનુ સતસઙ્ગ ન પાવહિં પ્રાની ॥
પુન્ય પુઞ્જ બિનુ મિલહિં ન સન્તા। સતસઙ્ગતિ સંસૃતિ કર અન્તા ॥
પુન્ય એક જગ મહુઁ નહિં દૂજા। મન ક્રમ બચન બિપ્ર પદ પૂજા ॥
સાનુકૂલ તેહિ પર મુનિ દેવા। જો તજિ કપટુ કરિ દ્વિજ સેવા ॥
દો. ઔરુ એક ગુપુત મત સબહિ કહુઁ કર જોરિ।
સઙ્કર ભજન બિના નર ભગતિ ન પાવિ મોરિ ॥ 45 ॥
કહહુ ભગતિ પથ કવન પ્રયાસા। જોગ ન મખ જપ તપ ઉપવાસા ॥
સરલ સુભાવ ન મન કુટિલાઈ। જથા લાભ સન્તોષ સદાઈ ॥
મોર દાસ કહાઇ નર આસા। કરિ તૌ કહહુ કહા બિસ્વાસા ॥
બહુત કહુઁ કા કથા બઢ़આઈ। એહિ આચરન બસ્ય મૈં ભાઈ ॥
બૈર ન બિગ્રહ આસ ન ત્રાસા। સુખમય તાહિ સદા સબ આસા ॥
અનારમ્ભ અનિકેત અમાની। અનઘ અરોષ દચ્છ બિગ્યાની ॥
પ્રીતિ સદા સજ્જન સંસર્ગા। તૃન સમ બિષય સ્વર્ગ અપબર્ગા ॥
ભગતિ પચ્છ હઠ નહિં સઠતાઈ। દુષ્ટ તર્ક સબ દૂરિ બહાઈ ॥
દો. મમ ગુન ગ્રામ નામ રત ગત મમતા મદ મોહ।
તા કર સુખ સોઇ જાનિ પરાનન્દ સન્દોહ ॥ 46 ॥
સુનત સુધાસમ બચન રામ કે। ગહે સબનિ પદ કૃપાધામ કે ॥
જનનિ જનક ગુર બન્ધુ હમારે। કૃપા નિધાન પ્રાન તે પ્યારે ॥
તનુ ધનુ ધામ રામ હિતકારી। સબ બિધિ તુમ્હ પ્રનતારતિ હારી ॥
અસિ સિખ તુમ્હ બિનુ દેઇ ન કોઊ। માતુ પિતા સ્વારથ રત ઓઊ ॥
હેતુ રહિત જગ જુગ ઉપકારી। તુમ્હ તુમ્હાર સેવક અસુરારી ॥
સ્વારથ મીત સકલ જગ માહીં। સપનેહુઁ પ્રભુ પરમારથ નાહીમ્ ॥
સબકે બચન પ્રેમ રસ સાને। સુનિ રઘુનાથ હૃદયઁ હરષાને ॥
નિજ નિજ ગૃહ ગે આયસુ પાઈ। બરનત પ્રભુ બતકહી સુહાઈ ॥
દો. -ઉમા અવધબાસી નર નારિ કૃતારથ રૂપ।
બ્રહ્મ સચ્ચિદાનન્દ ઘન રઘુનાયક જહઁ ભૂપ ॥ 47 ॥
એક બાર બસિષ્ટ મુનિ આએ। જહાઁ રામ સુખધામ સુહાએ ॥
અતિ આદર રઘુનાયક કીન્હા। પદ પખારિ પાદોદક લીન્હા ॥
રામ સુનહુ મુનિ કહ કર જોરી। કૃપાસિન્ધુ બિનતી કછુ મોરી ॥
દેખિ દેખિ આચરન તુમ્હારા। હોત મોહ મમ હૃદયઁ અપારા ॥
મહિમા અમિત બેદ નહિં જાના। મૈં કેહિ ભાઁતિ કહુઁ ભગવાના ॥
ઉપરોહિત્ય કર્મ અતિ મન્દા। બેદ પુરાન સુમૃતિ કર નિન્દા ॥
જબ ન લેઉઁ મૈં તબ બિધિ મોહી। કહા લાભ આગેં સુત તોહી ॥
પરમાતમા બ્રહ્મ નર રૂપા। હોઇહિ રઘુકુલ ભૂષન ભૂપા ॥
દો. -તબ મૈં હૃદયઁ બિચારા જોગ જગ્ય બ્રત દાન।
જા કહુઁ કરિઅ સો પૈહુઁ ધર્મ ન એહિ સમ આન ॥ 48 ॥
જપ તપ નિયમ જોગ નિજ ધર્મા। શ્રુતિ સમ્ભવ નાના સુભ કર્મા ॥
ગ્યાન દયા દમ તીરથ મજ્જન। જહઁ લગિ ધર્મ કહત શ્રુતિ સજ્જન ॥
આગમ નિગમ પુરાન અનેકા। પઢ़એ સુને કર ફલ પ્રભુ એકા ॥
તબ પદ પઙ્કજ પ્રીતિ નિરન્તર। સબ સાધન કર યહ ફલ સુન્દર ॥
છૂટિ મલ કિ મલહિ કે ધોએઁ। ઘૃત કિ પાવ કોઇ બારિ બિલોએઁ ॥
પ્રેમ ભગતિ જલ બિનુ રઘુરાઈ। અભિઅન્તર મલ કબહુઁ ન જાઈ ॥
સોઇ સર્બગ્ય તગ્ય સોઇ પણ્ડિત। સોઇ ગુન ગૃહ બિગ્યાન અખણ્ડિત ॥
દચ્છ સકલ લચ્છન જુત સોઈ। જાકેં પદ સરોજ રતિ હોઈ ॥
દો. નાથ એક બર માગુઁ રામ કૃપા કરિ દેહુ।
જન્મ જન્મ પ્રભુ પદ કમલ કબહુઁ ઘટૈ જનિ નેહુ ॥ 49 ॥
અસ કહિ મુનિ બસિષ્ટ ગૃહ આએ। કૃપાસિન્ધુ કે મન અતિ ભાએ ॥
હનૂમાન ભરતાદિક ભ્રાતા। સઙ્ગ લિએ સેવક સુખદાતા ॥
પુનિ કૃપાલ પુર બાહેર ગે। ગજ રથ તુરગ મગાવત ભે ॥
દેખિ કૃપા કરિ સકલ સરાહે। દિએ ઉચિત જિન્હ જિન્હ તેઇ ચાહે ॥
હરન સકલ શ્રમ પ્રભુ શ્રમ પાઈ। ગે જહાઁ સીતલ અવઁરાઈ ॥
ભરત દીન્હ નિજ બસન ડસાઈ। બૈઠે પ્રભુ સેવહિં સબ ભાઈ ॥
મારુતસુત તબ મારૂત કરી। પુલક બપુષ લોચન જલ ભરી ॥
હનૂમાન સમ નહિં બડ़ભાગી। નહિં કૌ રામ ચરન અનુરાગી ॥
ગિરિજા જાસુ પ્રીતિ સેવકાઈ। બાર બાર પ્રભુ નિજ મુખ ગાઈ ॥
દો. તેહિં અવસર મુનિ નારદ આએ કરતલ બીન।
ગાવન લગે રામ કલ કીરતિ સદા નબીન ॥ 50 ॥
મામવલોકય પઙ્કજ લોચન। કૃપા બિલોકનિ સોચ બિમોચન ॥
નીલ તામરસ સ્યામ કામ અરિ। હૃદય કઞ્જ મકરન્દ મધુપ હરિ ॥
જાતુધાન બરૂથ બલ ભઞ્જન। મુનિ સજ્જન રઞ્જન અઘ ગઞ્જન ॥
ભૂસુર સસિ નવ બૃન્દ બલાહક। અસરન સરન દીન જન ગાહક ॥
ભુજ બલ બિપુલ ભાર મહિ ખણ્ડિત। ખર દૂષન બિરાધ બધ પણ્ડિત ॥
રાવનારિ સુખરૂપ ભૂપબર। જય દસરથ કુલ કુમુદ સુધાકર ॥
સુજસ પુરાન બિદિત નિગમાગમ। ગાવત સુર મુનિ સન્ત સમાગમ ॥
કારુનીક બ્યલીક મદ ખણ્ડન। સબ બિધિ કુસલ કોસલા મણ્ડન ॥
કલિ મલ મથન નામ મમતાહન। તુલસીદાસ પ્રભુ પાહિ પ્રનત જન ॥
દો. પ્રેમ સહિત મુનિ નારદ બરનિ રામ ગુન ગ્રામ।
સોભાસિન્ધુ હૃદયઁ ધરિ ગે જહાઁ બિધિ ધામ ॥ 51 ॥
ગિરિજા સુનહુ બિસદ યહ કથા। મૈં સબ કહી મોરિ મતિ જથા ॥
રામ ચરિત સત કોટિ અપારા। શ્રુતિ સારદા ન બરનૈ પારા ॥
રામ અનન્ત અનન્ત ગુનાની। જન્મ કર્મ અનન્ત નામાની ॥
જલ સીકર મહિ રજ ગનિ જાહીં। રઘુપતિ ચરિત ન બરનિ સિરાહીમ્ ॥
બિમલ કથા હરિ પદ દાયની। ભગતિ હોઇ સુનિ અનપાયની ॥
ઉમા કહિઉઁ સબ કથા સુહાઈ। જો ભુસુણ્ડિ ખગપતિહિ સુનાઈ ॥
કછુક રામ ગુન કહેઉઁ બખાની। અબ કા કહૌં સો કહહુ ભવાની ॥
સુનિ સુભ કથા ઉમા હરષાની। બોલી અતિ બિનીત મૃદુ બાની ॥
ધન્ય ધન્ય મૈં ધન્ય પુરારી। સુનેઉઁ રામ ગુન ભવ ભય હારી ॥
દો. તુમ્હરી કૃપાઁ કૃપાયતન અબ કૃતકૃત્ય ન મોહ।
જાનેઉઁ રામ પ્રતાપ પ્રભુ ચિદાનન્દ સન્દોહ ॥ 52(ક) ॥
નાથ તવાનન સસિ સ્રવત કથા સુધા રઘુબીર।
શ્રવન પુટન્હિ મન પાન કરિ નહિં અઘાત મતિધીર ॥ 52(ખ) ॥
રામ ચરિત જે સુનત અઘાહીં। રસ બિસેષ જાના તિન્હ નાહીમ્ ॥
જીવનમુક્ત મહામુનિ જેઊ। હરિ ગુન સુનહીં નિરન્તર તેઊ ॥
ભવ સાગર ચહ પાર જો પાવા। રામ કથા તા કહઁ દૃઢ़ નાવા ॥
બિષિન્હ કહઁ પુનિ હરિ ગુન ગ્રામા। શ્રવન સુખદ અરુ મન અભિરામા ॥
શ્રવનવન્ત અસ કો જગ માહીં। જાહિ ન રઘુપતિ ચરિત સોહાહીમ્ ॥
તે જડ़ જીવ નિજાત્મક ઘાતી। જિન્હહિ ન રઘુપતિ કથા સોહાતી ॥
હરિચરિત્ર માનસ તુમ્હ ગાવા। સુનિ મૈં નાથ અમિતિ સુખ પાવા ॥
તુમ્હ જો કહી યહ કથા સુહાઈ। કાગભસુણ્ડિ ગરુડ़ પ્રતિ ગાઈ ॥
દો. બિરતિ ગ્યાન બિગ્યાન દૃઢ़ રામ ચરન અતિ નેહ।
બાયસ તન રઘુપતિ ભગતિ મોહિ પરમ સન્દેહ ॥ 53 ॥
નર સહસ્ર મહઁ સુનહુ પુરારી। કૌ એક હોઇ ધર્મ બ્રતધારી ॥
ધર્મસીલ કોટિક મહઁ કોઈ। બિષય બિમુખ બિરાગ રત હોઈ ॥
કોટિ બિરક્ત મધ્ય શ્રુતિ કહી। સમ્યક ગ્યાન સકૃત કૌ લહી ॥
ગ્યાનવન્ત કોટિક મહઁ કોઊ। જીવનમુક્ત સકૃત જગ સોઊ ॥
તિન્હ સહસ્ર મહુઁ સબ સુખ ખાની। દુર્લભ બ્રહ્મલીન બિગ્યાની ॥
ધર્મસીલ બિરક્ત અરુ ગ્યાની। જીવનમુક્ત બ્રહ્મપર પ્રાની ॥
સબ તે સો દુર્લભ સુરરાયા। રામ ભગતિ રત ગત મદ માયા ॥
સો હરિભગતિ કાગ કિમિ પાઈ। બિસ્વનાથ મોહિ કહહુ બુઝાઈ ॥
દો. રામ પરાયન ગ્યાન રત ગુનાગાર મતિ ધીર।
નાથ કહહુ કેહિ કારન પાયુ કાક સરીર ॥ 54 ॥
યહ પ્રભુ ચરિત પવિત્ર સુહાવા। કહહુ કૃપાલ કાગ કહઁ પાવા ॥
તુમ્હ કેહિ ભાઁતિ સુના મદનારી। કહહુ મોહિ અતિ કૌતુક ભારી ॥
ગરુડ़ મહાગ્યાની ગુન રાસી। હરિ સેવક અતિ નિકટ નિવાસી ॥
તેહિં કેહિ હેતુ કાગ સન જાઈ। સુની કથા મુનિ નિકર બિહાઈ ॥
કહહુ કવન બિધિ ભા સમ્બાદા। દૌ હરિભગત કાગ ઉરગાદા ॥
ગૌરિ ગિરા સુનિ સરલ સુહાઈ। બોલે સિવ સાદર સુખ પાઈ ॥
ધન્ય સતી પાવન મતિ તોરી। રઘુપતિ ચરન પ્રીતિ નહિં થોરી ॥
સુનહુ પરમ પુનીત ઇતિહાસા। જો સુનિ સકલ લોક ભ્રમ નાસા ॥
ઉપજિ રામ ચરન બિસ્વાસા। ભવ નિધિ તર નર બિનહિં પ્રયાસા ॥
દો. ઐસિઅ પ્રસ્ન બિહઙ્ગપતિ કીન્હ કાગ સન જાઇ।
સો સબ સાદર કહિહુઁ સુનહુ ઉમા મન લાઇ ॥ 55 ॥
મૈં જિમિ કથા સુની ભવ મોચનિ। સો પ્રસઙ્ગ સુનુ સુમુખિ સુલોચનિ ॥
પ્રથમ દચ્છ ગૃહ તવ અવતારા। સતી નામ તબ રહા તુમ્હારા ॥
દચ્છ જગ્ય તબ ભા અપમાના। તુમ્હ અતિ ક્રોધ તજે તબ પ્રાના ॥
મમ અનુચરન્હ કીન્હ મખ ભઙ્ગા। જાનહુ તુમ્હ સો સકલ પ્રસઙ્ગા ॥
તબ અતિ સોચ ભયુ મન મોરેં। દુખી ભયુઁ બિયોગ પ્રિય તોરેમ્ ॥
સુન્દર બન ગિરિ સરિત તડ़આગા। કૌતુક દેખત ફિરુઁ બેરાગા ॥
ગિરિ સુમેર ઉત્તર દિસિ દૂરી। નીલ સૈલ એક સુન્દર ભૂરી ॥
તાસુ કનકમય સિખર સુહાએ। ચારિ ચારુ મોરે મન ભાએ ॥
તિન્હ પર એક એક બિટપ બિસાલા। બટ પીપર પાકરી રસાલા ॥
સૈલોપરિ સર સુન્દર સોહા। મનિ સોપાન દેખિ મન મોહા ॥
દો. -સીતલ અમલ મધુર જલ જલજ બિપુલ બહુરઙ્ગ।
કૂજત કલ રવ હંસ ગન ગુઞ્જત મજુંલ ભૃઙ્ગ ॥ 56 ॥
તેહિં ગિરિ રુચિર બસિ ખગ સોઈ। તાસુ નાસ કલ્પાન્ત ન હોઈ ॥
માયા કૃત ગુન દોષ અનેકા। મોહ મનોજ આદિ અબિબેકા ॥
રહે બ્યાપિ સમસ્ત જગ માહીં। તેહિ ગિરિ નિકટ કબહુઁ નહિં જાહીમ્ ॥
તહઁ બસિ હરિહિ ભજિ જિમિ કાગા। સો સુનુ ઉમા સહિત અનુરાગા ॥
પીપર તરુ તર ધ્યાન સો ધરી। જાપ જગ્ય પાકરિ તર કરી ॥
આઁબ છાહઁ કર માનસ પૂજા। તજિ હરિ ભજનુ કાજુ નહિં દૂજા ॥
બર તર કહ હરિ કથા પ્રસઙ્ગા। આવહિં સુનહિં અનેક બિહઙ્ગા ॥
રામ ચરિત બિચીત્ર બિધિ નાના। પ્રેમ સહિત કર સાદર ગાના ॥
સુનહિં સકલ મતિ બિમલ મરાલા। બસહિં નિરન્તર જે તેહિં તાલા ॥
જબ મૈં જાઇ સો કૌતુક દેખા। ઉર ઉપજા આનન્દ બિસેષા ॥
દો. તબ કછુ કાલ મરાલ તનુ ધરિ તહઁ કીન્હ નિવાસ।
સાદર સુનિ રઘુપતિ ગુન પુનિ આયુઁ કૈલાસ ॥ 57 ॥
ગિરિજા કહેઉઁ સો સબ ઇતિહાસા। મૈં જેહિ સમય ગયુઁ ખગ પાસા ॥
અબ સો કથા સુનહુ જેહી હેતૂ। ગયુ કાગ પહિં ખગ કુલ કેતૂ ॥
જબ રઘુનાથ કીન્હિ રન ક્રીડ़આ। સમુઝત ચરિત હોતિ મોહિ બ્રીડ़આ ॥
ઇન્દ્રજીત કર આપુ બઁધાયો। તબ નારદ મુનિ ગરુડ़ પઠાયો ॥
બન્ધન કાટિ ગયો ઉરગાદા। ઉપજા હૃદયઁ પ્રચણ્ડ બિષાદા ॥
પ્રભુ બન્ધન સમુઝત બહુ ભાઁતી। કરત બિચાર ઉરગ આરાતી ॥
બ્યાપક બ્રહ્મ બિરજ બાગીસા। માયા મોહ પાર પરમીસા ॥
સો અવતાર સુનેઉઁ જગ માહીં। દેખેઉઁ સો પ્રભાવ કછુ નાહીમ્ ॥
દો. -ભવ બન્ધન તે છૂટહિં નર જપિ જા કર નામ।
ખર્ચ નિસાચર બાઁધેઉ નાગપાસ સોઇ રામ ॥ 58 ॥
નાના ભાઁતિ મનહિ સમુઝાવા। પ્રગટ ન ગ્યાન હૃદયઁ ભ્રમ છાવા ॥
ખેદ ખિન્ન મન તર્ક બઢ़આઈ। ભયુ મોહબસ તુમ્હરિહિં નાઈ ॥
બ્યાકુલ ગયુ દેવરિષિ પાહીં। કહેસિ જો સંસય નિજ મન માહીમ્ ॥
સુનિ નારદહિ લાગિ અતિ દાયા। સુનુ ખગ પ્રબલ રામ કૈ માયા ॥
જો ગ્યાનિન્હ કર ચિત અપહરી। બરિઆઈ બિમોહ મન કરી ॥
જેહિં બહુ બાર નચાવા મોહી। સોઇ બ્યાપી બિહઙ્ગપતિ તોહી ॥
મહામોહ ઉપજા ઉર તોરેં। મિટિહિ ન બેગિ કહેં ખગ મોરેમ્ ॥
ચતુરાનન પહિં જાહુ ખગેસા। સોઇ કરેહુ જેહિ હોઇ નિદેસા ॥
દો. અસ કહિ ચલે દેવરિષિ કરત રામ ગુન ગાન।
હરિ માયા બલ બરનત પુનિ પુનિ પરમ સુજાન ॥ 59 ॥
તબ ખગપતિ બિરઞ્ચિ પહિં ગયૂ। નિજ સન્દેહ સુનાવત ભયૂ ॥
સુનિ બિરઞ્ચિ રામહિ સિરુ નાવા। સમુઝિ પ્રતાપ પ્રેમ અતિ છાવા ॥
મન મહુઁ કરિ બિચાર બિધાતા। માયા બસ કબિ કોબિદ ગ્યાતા ॥
હરિ માયા કર અમિતિ પ્રભાવા। બિપુલ બાર જેહિં મોહિ નચાવા ॥
અગ જગમય જગ મમ ઉપરાજા। નહિં આચરજ મોહ ખગરાજા ॥
તબ બોલે બિધિ ગિરા સુહાઈ। જાન મહેસ રામ પ્રભુતાઈ ॥
બૈનતેય સઙ્કર પહિં જાહૂ। તાત અનત પૂછહુ જનિ કાહૂ ॥
તહઁ હોઇહિ તવ સંસય હાની। ચલેઉ બિહઙ્ગ સુનત બિધિ બાની ॥
દો. પરમાતુર બિહઙ્ગપતિ આયુ તબ મો પાસ।
જાત રહેઉઁ કુબેર ગૃહ રહિહુ ઉમા કૈલાસ ॥ 60 ॥
તેહિં મમ પદ સાદર સિરુ નાવા। પુનિ આપન સન્દેહ સુનાવા ॥
સુનિ તા કરિ બિનતી મૃદુ બાની। પરેમ સહિત મૈં કહેઉઁ ભવાની ॥
મિલેહુ ગરુડ़ મારગ મહઁ મોહી। કવન ભાઁતિ સમુઝાવૌં તોહી ॥
તબહિ હોઇ સબ સંસય ભઙ્ગા। જબ બહુ કાલ કરિઅ સતસઙ્ગા ॥
સુનિઅ તહાઁ હરિ કથા સુહાઈ। નાના ભાઁતિ મુનિન્હ જો ગાઈ ॥
જેહિ મહુઁ આદિ મધ્ય અવસાના। પ્રભુ પ્રતિપાદ્ય રામ ભગવાના ॥
નિત હરિ કથા હોત જહઁ ભાઈ। પઠવુઁ તહાઁ સુનહિ તુમ્હ જાઈ ॥
જાઇહિ સુનત સકલ સન્દેહા। રામ ચરન હોઇહિ અતિ નેહા ॥
દો. બિનુ સતસઙ્ગ ન હરિ કથા તેહિ બિનુ મોહ ન ભાગ।
મોહ ગેઁ બિનુ રામ પદ હોઇ ન દૃઢ़ અનુરાગ ॥ 61 ॥
મિલહિં ન રઘુપતિ બિનુ અનુરાગા। કિએઁ જોગ તપ ગ્યાન બિરાગા ॥
ઉત્તર દિસિ સુન્દર ગિરિ નીલા। તહઁ રહ કાકભુસુણ્ડિ સુસીલા ॥
રામ ભગતિ પથ પરમ પ્રબીના। ગ્યાની ગુન ગૃહ બહુ કાલીના ॥
રામ કથા સો કહિ નિરન્તર। સાદર સુનહિં બિબિધ બિહઙ્ગબર ॥
જાઇ સુનહુ તહઁ હરિ ગુન ભૂરી। હોઇહિ મોહ જનિત દુખ દૂરી ॥
મૈં જબ તેહિ સબ કહા બુઝાઈ। ચલેઉ હરષિ મમ પદ સિરુ નાઈ ॥
તાતે ઉમા ન મૈં સમુઝાવા। રઘુપતિ કૃપાઁ મરમુ મૈં પાવા ॥
હોઇહિ કીન્હ કબહુઁ અભિમાના। સો ખૌવૈ ચહ કૃપાનિધાના ॥
કછુ તેહિ તે પુનિ મૈં નહિં રાખા। સમુઝિ ખગ ખગહી કૈ ભાષા ॥
પ્રભુ માયા બલવન્ત ભવાની। જાહિ ન મોહ કવન અસ ગ્યાની ॥
દો. ગ્યાનિ ભગત સિરોમનિ ત્રિભુવનપતિ કર જાન।
તાહિ મોહ માયા નર પાવઁર કરહિં ગુમાન ॥ 62(ક) ॥
માસપારાયણ, અટ્ઠાઈસવાઁ વિશ્રામ
સિવ બિરઞ્ચિ કહુઁ મોહિ કો હૈ બપુરા આન।
અસ જિયઁ જાનિ ભજહિં મુનિ માયા પતિ ભગવાન ॥ 62(ખ) ॥
ગયુ ગરુડ़ જહઁ બસિ ભુસુણ્ડા। મતિ અકુણ્ઠ હરિ ભગતિ અખણ્ડા ॥
દેખિ સૈલ પ્રસન્ન મન ભયૂ। માયા મોહ સોચ સબ ગયૂ ॥
કરિ તડ़આગ મજ્જન જલપાના। બટ તર ગયુ હૃદયઁ હરષાના ॥
બૃદ્ધ બૃદ્ધ બિહઙ્ગ તહઁ આએ। સુનૈ રામ કે ચરિત સુહાએ ॥
કથા અરમ્ભ કરૈ સોઇ ચાહા। તેહી સમય ગયુ ખગનાહા ॥
આવત દેખિ સકલ ખગરાજા। હરષેઉ બાયસ સહિત સમાજા ॥
અતિ આદર ખગપતિ કર કીન્હા। સ્વાગત પૂછિ સુઆસન દીન્હા ॥
કરિ પૂજા સમેત અનુરાગા। મધુર બચન તબ બોલેઉ કાગા ॥
દો. નાથ કૃતારથ ભયુઁ મૈં તવ દરસન ખગરાજ।
આયસુ દેહુ સો કરૌં અબ પ્રભુ આયહુ કેહિ કાજ ॥ 63(ક) ॥
સદા કૃતારથ રૂપ તુમ્હ કહ મૃદુ બચન ખગેસ।
જેહિ કૈ અસ્તુતિ સાદર નિજ મુખ કીન્હિ મહેસ ॥ 63(ખ) ॥
સુનહુ તાત જેહિ કારન આયુઁ। સો સબ ભયુ દરસ તવ પાયુઁ ॥
દેખિ પરમ પાવન તવ આશ્રમ। ગયુ મોહ સંસય નાના ભ્રમ ॥
અબ શ્રીરામ કથા અતિ પાવનિ। સદા સુખદ દુખ પુઞ્જ નસાવનિ ॥
સાદર તાત સુનાવહુ મોહી। બાર બાર બિનવુઁ પ્રભુ તોહી ॥
સુનત ગરુડ़ કૈ ગિરા બિનીતા। સરલ સુપ્રેમ સુખદ સુપુનીતા ॥
ભયુ તાસુ મન પરમ ઉછાહા। લાગ કહૈ રઘુપતિ ગુન ગાહા ॥
પ્રથમહિં અતિ અનુરાગ ભવાની। રામચરિત સર કહેસિ બખાની ॥
પુનિ નારદ કર મોહ અપારા। કહેસિ બહુરિ રાવન અવતારા ॥
પ્રભુ અવતાર કથા પુનિ ગાઈ। તબ સિસુ ચરિત કહેસિ મન લાઈ ॥
દો. બાલચરિત કહિં બિબિધ બિધિ મન મહઁ પરમ ઉછાહ।
રિષિ આગવન કહેસિ પુનિ શ્રી રઘુબીર બિબાહ ॥ 64 ॥
બહુરિ રામ અભિષેક પ્રસઙ્ગા। પુનિ નૃપ બચન રાજ રસ ભઙ્ગા ॥
પુરબાસિંહ કર બિરહ બિષાદા। કહેસિ રામ લછિમન સમ્બાદા ॥
બિપિન ગવન કેવટ અનુરાગા। સુરસરિ ઉતરિ નિવાસ પ્રયાગા ॥
બાલમીક પ્રભુ મિલન બખાના। ચિત્રકૂટ જિમિ બસે ભગવાના ॥
સચિવાગવન નગર નૃપ મરના। ભરતાગવન પ્રેમ બહુ બરના ॥
કરિ નૃપ ક્રિયા સઙ્ગ પુરબાસી। ભરત ગે જહઁ પ્રભુ સુખ રાસી ॥
પુનિ રઘુપતિ બહુ બિધિ સમુઝાએ। લૈ પાદુકા અવધપુર આએ ॥
ભરત રહનિ સુરપતિ સુત કરની। પ્રભુ અરુ અત્રિ ભેણ્ટ પુનિ બરની ॥
દો. કહિ બિરાધ બધ જેહિ બિધિ દેહ તજી સરભઙ્ગ ॥
બરનિ સુતીછન પ્રીતિ પુનિ પ્રભુ અગસ્તિ સતસઙ્ગ ॥ 65 ॥
કહિ દણ્ડક બન પાવનતાઈ। ગીધ મિત્રી પુનિ તેહિં ગાઈ ॥
પુનિ પ્રભુ પઞ્ચવટીં કૃત બાસા। ભઞ્જી સકલ મુનિન્હ કી ત્રાસા ॥
પુનિ લછિમન ઉપદેસ અનૂપા। સૂપનખા જિમિ કીન્હિ કુરૂપા ॥
ખર દૂષન બધ બહુરિ બખાના। જિમિ સબ મરમુ દસાનન જાના ॥
દસકન્ધર મારીચ બતકહીં। જેહિ બિધિ ભી સો સબ તેહિં કહી ॥
પુનિ માયા સીતા કર હરના। શ્રીરઘુબીર બિરહ કછુ બરના ॥
પુનિ પ્રભુ ગીધ ક્રિયા જિમિ કીન્હી। બધિ કબન્ધ સબરિહિ ગતિ દીન્હી ॥
બહુરિ બિરહ બરનત રઘુબીરા। જેહિ બિધિ ગે સરોબર તીરા ॥
દો. પ્રભુ નારદ સમ્બાદ કહિ મારુતિ મિલન પ્રસઙ્ગ।
પુનિ સુગ્રીવ મિતાઈ બાલિ પ્રાન કર ભઙ્ગ ॥ 66((ક) ॥
કપિહિ તિલક કરિ પ્રભુ કૃત સૈલ પ્રબરષન બાસ।
બરનન બર્ષા સરદ અરુ રામ રોષ કપિ ત્રાસ ॥ 66(ખ) ॥
જેહિ બિધિ કપિપતિ કીસ પઠાએ। સીતા ખોજ સકલ દિસિ ધાએ ॥
બિબર પ્રબેસ કીન્હ જેહિ ભાઁતી। કપિન્હ બહોરિ મિલા સમ્પાતી ॥
સુનિ સબ કથા સમીરકુમારા। નાઘત ભયુ પયોધિ અપારા ॥
લઙ્કાઁ કપિ પ્રબેસ જિમિ કીન્હા। પુનિ સીતહિ ધીરજુ જિમિ દીન્હા ॥
બન ઉજારિ રાવનહિ પ્રબોધી। પુર દહિ નાઘેઉ બહુરિ પયોધી ॥
આએ કપિ સબ જહઁ રઘુરાઈ। બૈદેહી કિ કુસલ સુનાઈ ॥
સેન સમેતિ જથા રઘુબીરા। ઉતરે જાઇ બારિનિધિ તીરા ॥
મિલા બિભીષન જેહિ બિધિ આઈ। સાગર નિગ્રહ કથા સુનાઈ ॥
દો. સેતુ બાઁધિ કપિ સેન જિમિ ઉતરી સાગર પાર।
ગયુ બસીઠી બીરબર જેહિ બિધિ બાલિકુમાર ॥ 67(ક) ॥
નિસિચર કીસ લરાઈ બરનિસિ બિબિધ પ્રકાર।
કુમ્ભકરન ઘનનાદ કર બલ પૌરુષ સઙ્ઘાર ॥ 67(ખ) ॥
નિસિચર નિકર મરન બિધિ નાના। રઘુપતિ રાવન સમર બખાના ॥
રાવન બધ મન્દોદરિ સોકા। રાજ બિભીષણ દેવ અસોકા ॥
સીતા રઘુપતિ મિલન બહોરી। સુરન્હ કીન્હ અસ્તુતિ કર જોરી ॥
પુનિ પુષ્પક ચઢ़ઇ કપિન્હ સમેતા। અવધ ચલે પ્રભુ કૃપા નિકેતા ॥
જેહિ બિધિ રામ નગર નિજ આએ। બાયસ બિસદ ચરિત સબ ગાએ ॥
કહેસિ બહોરિ રામ અભિષૈકા। પુર બરનત નૃપનીતિ અનેકા ॥
કથા સમસ્ત ભુસુણ્ડ બખાની। જો મૈં તુમ્હ સન કહી ભવાની ॥
સુનિ સબ રામ કથા ખગનાહા। કહત બચન મન પરમ ઉછાહા ॥
સો. ગયુ મોર સન્દેહ સુનેઉઁ સકલ રઘુપતિ ચરિત।
ભયુ રામ પદ નેહ તવ પ્રસાદ બાયસ તિલક ॥ 68(ક) ॥
મોહિ ભયુ અતિ મોહ પ્રભુ બન્ધન રન મહુઁ નિરખિ।
ચિદાનન્દ સન્દોહ રામ બિકલ કારન કવન। 68(ખ) ॥
દેખિ ચરિત અતિ નર અનુસારી। ભયુ હૃદયઁ મમ સંસય ભારી ॥
સોઇ ભ્રમ અબ હિત કરિ મૈં માના। કીન્હ અનુગ્રહ કૃપાનિધાના ॥
જો અતિ આતપ બ્યાકુલ હોઈ। તરુ છાયા સુખ જાનિ સોઈ ॥
જૌં નહિં હોત મોહ અતિ મોહી। મિલતેઉઁ તાત કવન બિધિ તોહી ॥
સુનતેઉઁ કિમિ હરિ કથા સુહાઈ। અતિ બિચિત્ર બહુ બિધિ તુમ્હ ગાઈ ॥
નિગમાગમ પુરાન મત એહા। કહહિં સિદ્ધ મુનિ નહિં સન્દેહા ॥
સન્ત બિસુદ્ધ મિલહિં પરિ તેહી। ચિતવહિં રામ કૃપા કરિ જેહી ॥
રામ કૃપાઁ તવ દરસન ભયૂ। તવ પ્રસાદ સબ સંસય ગયૂ ॥
દો. સુનિ બિહઙ્ગપતિ બાની સહિત બિનય અનુરાગ।
પુલક ગાત લોચન સજલ મન હરષેઉ અતિ કાગ ॥ 69(ક) ॥
શ્રોતા સુમતિ સુસીલ સુચિ કથા રસિક હરિ દાસ।
પાઇ ઉમા અતિ ગોપ્યમપિ સજ્જન કરહિં પ્રકાસ ॥ 69(ખ) ॥
બોલેઉ કાકભસુણ્ડ બહોરી। નભગ નાથ પર પ્રીતિ ન થોરી ॥
સબ બિધિ નાથ પૂજ્ય તુમ્હ મેરે। કૃપાપાત્ર રઘુનાયક કેરે ॥
તુમ્હહિ ન સંસય મોહ ન માયા। મો પર નાથ કીન્હ તુમ્હ દાયા ॥
પઠિ મોહ મિસ ખગપતિ તોહી। રઘુપતિ દીન્હિ બડ़આઈ મોહી ॥
તુમ્હ નિજ મોહ કહી ખગ સાઈં। સો નહિં કછુ આચરજ ગોસાઈમ્ ॥
નારદ ભવ બિરઞ્ચિ સનકાદી। જે મુનિનાયક આતમબાદી ॥
મોહ ન અન્ધ કીન્હ કેહિ કેહી। કો જગ કામ નચાવ ન જેહી ॥
તૃસ્નાઁ કેહિ ન કીન્હ બૌરાહા। કેહિ કર હૃદય ક્રોધ નહિં દાહા ॥
દો. ગ્યાની તાપસ સૂર કબિ કોબિદ ગુન આગાર।
કેહિ કૈ લૌભ બિડમ્બના કીન્હિ ન એહિં સંસાર ॥ 70(ક) ॥
શ્રી મદ બક્ર ન કીન્હ કેહિ પ્રભુતા બધિર ન કાહિ।
મૃગલોચનિ કે નૈન સર કો અસ લાગ ન જાહિ ॥ 70(ખ) ॥
ગુન કૃત સન્યપાત નહિં કેહી। કૌ ન માન મદ તજેઉ નિબેહી ॥
જોબન જ્વર કેહિ નહિં બલકાવા। મમતા કેહિ કર જસ ન નસાવા ॥
મચ્છર કાહિ કલઙ્ક ન લાવા। કાહિ ન સોક સમીર ડોલાવા ॥
ચિન્તા સાઁપિનિ કો નહિં ખાયા। કો જગ જાહિ ન બ્યાપી માયા ॥
કીટ મનોરથ દારુ સરીરા। જેહિ ન લાગ ઘુન કો અસ ધીરા ॥
સુત બિત લોક ઈષના તીની। કેહિ કે મતિ ઇન્હ કૃત ન મલીની ॥
યહ સબ માયા કર પરિવારા। પ્રબલ અમિતિ કો બરનૈ પારા ॥
સિવ ચતુરાનન જાહિ ડેરાહીં। અપર જીવ કેહિ લેખે માહીમ્ ॥
દો. બ્યાપિ રહેઉ સંસાર મહુઁ માયા કટક પ્રચણ્ડ ॥
સેનાપતિ કામાદિ ભટ દમ્ભ કપટ પાષણ્ડ ॥ 71(ક) ॥
સો દાસી રઘુબીર કૈ સમુઝેં મિથ્યા સોપિ।
છૂટ ન રામ કૃપા બિનુ નાથ કહુઁ પદ રોઽપિ ॥ 71(ખ) ॥
જો માયા સબ જગહિ નચાવા। જાસુ ચરિત લખિ કાહુઁ ન પાવા ॥
સોઇ પ્રભુ ભ્રૂ બિલાસ ખગરાજા। નાચ નટી ઇવ સહિત સમાજા ॥
સોઇ સચ્ચિદાનન્દ ઘન રામા। અજ બિગ્યાન રૂપો બલ ધામા ॥
બ્યાપક બ્યાપ્ય અખણ્ડ અનન્તા। અખિલ અમોઘસક્તિ ભગવન્તા ॥
અગુન અદભ્ર ગિરા ગોતીતા। સબદરસી અનવદ્ય અજીતા ॥
નિર્મમ નિરાકાર નિરમોહા। નિત્ય નિરઞ્જન સુખ સન્દોહા ॥
પ્રકૃતિ પાર પ્રભુ સબ ઉર બાસી। બ્રહ્મ નિરીહ બિરજ અબિનાસી ॥
ઇહાઁ મોહ કર કારન નાહીં। રબિ સન્મુખ તમ કબહુઁ કિ જાહીમ્ ॥
દો. ભગત હેતુ ભગવાન પ્રભુ રામ ધરેઉ તનુ ભૂપ।
કિએ ચરિત પાવન પરમ પ્રાકૃત નર અનુરૂપ ॥ 72(ક) ॥
જથા અનેક બેષ ધરિ નૃત્ય કરિ નટ કોઇ।
સોઇ સોઇ ભાવ દેખાવિ આપુન હોઇ ન સોઇ ॥ 72(ખ) ॥
અસિ રઘુપતિ લીલા ઉરગારી। દનુજ બિમોહનિ જન સુખકારી ॥
જે મતિ મલિન બિષયબસ કામી। પ્રભુ મોહ ધરહિં ઇમિ સ્વામી ॥
નયન દોષ જા કહઁ જબ હોઈ। પીત બરન સસિ કહુઁ કહ સોઈ ॥
જબ જેહિ દિસિ ભ્રમ હોઇ ખગેસા। સો કહ પચ્છિમ ઉયુ દિનેસા ॥
નૌકારૂઢ़ ચલત જગ દેખા। અચલ મોહ બસ આપુહિ લેખા ॥
બાલક ભ્રમહિં ન ભ્રમહિં ગૃહાદીં। કહહિં પરસ્પર મિથ્યાબાદી ॥
હરિ બિષિક અસ મોહ બિહઙ્ગા। સપનેહુઁ નહિં અગ્યાન પ્રસઙ્ગા ॥
માયાબસ મતિમન્દ અભાગી। હૃદયઁ જમનિકા બહુબિધિ લાગી ॥
તે સઠ હઠ બસ સંસય કરહીં। નિજ અગ્યાન રામ પર ધરહીમ્ ॥
દો. કામ ક્રોધ મદ લોભ રત ગૃહાસક્ત દુખરૂપ।
તે કિમિ જાનહિં રઘુપતિહિ મૂઢ़ પરે તમ કૂપ ॥ 73(ક) ॥
નિર્ગુન રૂપ સુલભ અતિ સગુન જાન નહિં કોઇ।
સુગમ અગમ નાના ચરિત સુનિ મુનિ મન ભ્રમ હોઇ ॥ 73(ખ) ॥
સુનુ ખગેસ રઘુપતિ પ્રભુતાઈ। કહુઁ જથામતિ કથા સુહાઈ ॥
જેહિ બિધિ મોહ ભયુ પ્રભુ મોહી। સૌ સબ કથા સુનાવુઁ તોહી ॥
રામ કૃપા ભાજન તુમ્હ તાતા। હરિ ગુન પ્રીતિ મોહિ સુખદાતા ॥
તાતે નહિં કછુ તુમ્હહિં દુરાવુઁ। પરમ રહસ્ય મનોહર ગાવુઁ ॥
સુનહુ રામ કર સહજ સુભ્AU। જન અભિમાન ન રાખહિં ક્AU ॥
સંસૃત મૂલ સૂલપ્રદ નાના। સકલ સોક દાયક અભિમાના ॥
તાતે કરહિં કૃપાનિધિ દૂરી। સેવક પર મમતા અતિ ભૂરી ॥
જિમિ સિસુ તન બ્રન હોઇ ગોસાઈ। માતુ ચિરાવ કઠિન કી નાઈમ્ ॥
દો. જદપિ પ્રથમ દુખ પાવિ રોવિ બાલ અધીર।
બ્યાધિ નાસ હિત જનની ગનતિ ન સો સિસુ પીર ॥ 74(ક) ॥
તિમિ રઘુપતિ નિજ દાસકર હરહિં માન હિત લાગિ।
તુલસિદાસ ઐસે પ્રભુહિ કસ ન ભજહુ ભ્રમ ત્યાગિ ॥ 74(ખ) ॥
રામ કૃપા આપનિ જડ़તાઈ। કહુઁ ખગેસ સુનહુ મન લાઈ ॥
જબ જબ રામ મનુજ તનુ ધરહીં। ભક્ત હેતુ લીલ બહુ કરહીમ્ ॥
તબ તબ અવધપુરી મૈં જ़AUઁ। બાલચરિત બિલોકિ હરષ્AUઁ ॥
જન્મ મહોત્સવ દેખુઁ જાઈ। બરષ પાઁચ તહઁ રહુઁ લોભાઈ ॥
ઇષ્ટદેવ મમ બાલક રામા। સોભા બપુષ કોટિ સત કામા ॥
નિજ પ્રભુ બદન નિહારિ નિહારી। લોચન સુફલ કરુઁ ઉરગારી ॥
લઘુ બાયસ બપુ ધરિ હરિ સઙ્ગા। દેખુઁ બાલચરિત બહુરઙ્ગા ॥
દો. લરિકાઈં જહઁ જહઁ ફિરહિં તહઁ તહઁ સઙ્ગ ઉડ़આઉઁ।
જૂઠનિ પરિ અજિર મહઁ સો ઉઠાઇ કરિ ખાઉઁ ॥ 75(ક) ॥
એક બાર અતિસય સબ ચરિત કિએ રઘુબીર।
સુમિરત પ્રભુ લીલા સોઇ પુલકિત ભયુ સરીર ॥ 75(ખ) ॥
કહિ ભસુણ્ડ સુનહુ ખગનાયક। રામચરિત સેવક સુખદાયક ॥
નૃપમન્દિર સુન્દર સબ ભાઁતી। ખચિત કનક મનિ નાના જાતી ॥
બરનિ ન જાઇ રુચિર અઁગનાઈ। જહઁ ખેલહિં નિત ચારિઉ ભાઈ ॥
બાલબિનોદ કરત રઘુરાઈ। બિચરત અજિર જનનિ સુખદાઈ ॥
મરકત મૃદુલ કલેવર સ્યામા। અઙ્ગ અઙ્ગ પ્રતિ છબિ બહુ કામા ॥
નવ રાજીવ અરુન મૃદુ ચરના। પદજ રુચિર નખ સસિ દુતિ હરના ॥
લલિત અઙ્ક કુલિસાદિક ચારી। નૂપુર ચારૂ મધુર રવકારી ॥
ચારુ પુરટ મનિ રચિત બનાઈ। કટિ કિઙ્કિન કલ મુખર સુહાઈ ॥
દો. રેખા ત્રય સુન્દર ઉદર નાભી રુચિર ગઁભીર।
ઉર આયત ભ્રાજત બિબિધ બાલ બિભૂષન ચીર ॥ 76 ॥
અરુન પાનિ નખ કરજ મનોહર। બાહુ બિસાલ બિભૂષન સુન્દર ॥
કન્ધ બાલ કેહરિ દર ગ્રીવા। ચારુ ચિબુક આનન છબિ સીંવા ॥
કલબલ બચન અધર અરુનારે। દુઇ દુઇ દસન બિસદ બર બારે ॥
લલિત કપોલ મનોહર નાસા। સકલ સુખદ સસિ કર સમ હાસા ॥
નીલ કઞ્જ લોચન ભવ મોચન। ભ્રાજત ભાલ તિલક ગોરોચન ॥
બિકટ ભૃકુટિ સમ શ્રવન સુહાએ। કુઞ્ચિત કચ મેચક છબિ છાએ ॥
પીત ઝીનિ ઝગુલી તન સોહી। કિલકનિ ચિતવનિ ભાવતિ મોહી ॥
રૂપ રાસિ નૃપ અજિર બિહારી। નાચહિં નિજ પ્રતિબિમ્બ નિહારી ॥
મોહિ સન કરહીં બિબિધ બિધિ ક્રીડ़આ। બરનત મોહિ હોતિ અતિ બ્રીડ़આ ॥
કિલકત મોહિ ધરન જબ ધાવહિં। ચલુઁ ભાગિ તબ પૂપ દેખાવહિમ્ ॥
દો. આવત નિકટ હઁસહિં પ્રભુ ભાજત રુદન કરાહિં।
જાઉઁ સમીપ ગહન પદ ફિરિ ફિરિ ચિતિ પરાહિમ્ ॥ 77(ક) ॥
પ્રાકૃત સિસુ ઇવ લીલા દેખિ ભયુ મોહિ મોહ।
કવન ચરિત્ર કરત પ્રભુ ચિદાનન્દ સન્દોહ ॥ 77(ખ) ॥
એતના મન આનત ખગરાયા। રઘુપતિ પ્રેરિત બ્યાપી માયા ॥
સો માયા ન દુખદ મોહિ કાહીં। આન જીવ ઇવ સંસૃત નાહીમ્ ॥
નાથ ઇહાઁ કછુ કારન આના। સુનહુ સો સાવધાન હરિજાના ॥
ગ્યાન અખણ્ડ એક સીતાબર। માયા બસ્ય જીવ સચરાચર ॥
જૌં સબ કેં રહ ગ્યાન એકરસ। ઈસ્વર જીવહિ ભેદ કહહુ કસ ॥
માયા બસ્ય જીવ અભિમાની। ઈસ બસ્ય માયા ગુનખાની ॥
પરબસ જીવ સ્વબસ ભગવન્તા। જીવ અનેક એક શ્રીકન્તા ॥
મુધા ભેદ જદ્યપિ કૃત માયા। બિનુ હરિ જાઇ ન કોટિ ઉપાયા ॥
દો. રામચન્દ્ર કે ભજન બિનુ જો ચહ પદ નિર્બાન।
ગ્યાનવન્ત અપિ સો નર પસુ બિનુ પૂઁછ બિષાન ॥ 78(ક) ॥
રાકાપતિ ષોડ़સ ઉઅહિં તારાગન સમુદાઇ ॥
સકલ ગિરિન્હ દવ લાઇઅ બિનુ રબિ રાતિ ન જાઇ ॥ 78(ખ) ॥
ઐસેહિં હરિ બિનુ ભજન ખગેસા। મિટિ ન જીવન્હ કેર કલેસા ॥
હરિ સેવકહિ ન બ્યાપ અબિદ્યા। પ્રભુ પ્રેરિત બ્યાપિ તેહિ બિદ્યા ॥
તાતે નાસ ન હોઇ દાસ કર। ભેદ ભગતિ ભાઢ़ઇ બિહઙ્ગબર ॥
ભ્રમ તે ચકિત રામ મોહિ દેખા। બિહઁસે સો સુનુ ચરિત બિસેષા ॥
તેહિ કૌતુક કર મરમુ ન કાહૂઁ। જાના અનુજ ન માતુ પિતાહૂઁ ॥
જાનુ પાનિ ધાએ મોહિ ધરના। સ્યામલ ગાત અરુન કર ચરના ॥
તબ મૈં ભાગિ ચલેઉઁ ઉરગામી। રામ ગહન કહઁ ભુજા પસારી ॥
જિમિ જિમિ દૂરિ ઉડ़આઉઁ અકાસા। તહઁ ભુજ હરિ દેખુઁ નિજ પાસા ॥
દો. બ્રહ્મલોક લગિ ગયુઁ મૈં ચિતયુઁ પાછ ઉડ़આત।
જુગ અઙ્ગુલ કર બીચ સબ રામ ભુજહિ મોહિ તાત ॥ 79(ક) ॥
સપ્તાબરન ભેદ કરિ જહાઁ લગેં ગતિ મોરિ।
ગયુઁ તહાઁ પ્રભુ ભુજ નિરખિ બ્યાકુલ ભયુઁ બહોરિ ॥ 79(ખ) ॥
મૂદેઉઁ નયન ત્રસિત જબ ભયુઁ। પુનિ ચિતવત કોસલપુર ગયૂઁ ॥
મોહિ બિલોકિ રામ મુસુકાહીં। બિહઁસત તુરત ગયુઁ મુખ માહીમ્ ॥
ઉદર માઝ સુનુ અણ્ડજ રાયા। દેખેઉઁ બહુ બ્રહ્માણ્ડ નિકાયા ॥
અતિ બિચિત્ર તહઁ લોક અનેકા। રચના અધિક એક તે એકા ॥
કોટિન્હ ચતુરાનન ગૌરીસા। અગનિત ઉડગન રબિ રજનીસા ॥
અગનિત લોકપાલ જમ કાલા। અગનિત ભૂધર ભૂમિ બિસાલા ॥
સાગર સરિ સર બિપિન અપારા। નાના ભાઁતિ સૃષ્ટિ બિસ્તારા ॥
સુર મુનિ સિદ્ધ નાગ નર કિન્નર। ચારિ પ્રકાર જીવ સચરાચર ॥
દો. જો નહિં દેખા નહિં સુના જો મનહૂઁ ન સમાઇ।
સો સબ અદ્ભુત દેખેઉઁ બરનિ કવનિ બિધિ જાઇ ॥ 80(ક) ॥
એક એક બ્રહ્માણ્ડ મહુઁ રહુઁ બરષ સત એક।
એહિ બિધિ દેખત ફિરુઁ મૈં અણ્ડ કટાહ અનેક ॥ 80(ખ) ॥
એહિ બિધિ દેખત ફિરુઁ મૈં અણ્ડ કટાહ અનેક ॥ 80(ખ) ॥
લોક લોક પ્રતિ ભિન્ન બિધાતા। ભિન્ન બિષ્નુ સિવ મનુ દિસિત્રાતા ॥
નર ગન્ધર્બ ભૂત બેતાલા। કિન્નર નિસિચર પસુ ખગ બ્યાલા ॥
દેવ દનુજ ગન નાના જાતી। સકલ જીવ તહઁ આનહિ ભાઁતી ॥
મહિ સરિ સાગર સર ગિરિ નાના। સબ પ્રપઞ્ચ તહઁ આનિ આના ॥
અણ્ડકોસ પ્રતિ પ્રતિ નિજ રુપા। દેખેઉઁ જિનસ અનેક અનૂપા ॥
અવધપુરી પ્રતિ ભુવન નિનારી। સરજૂ ભિન્ન ભિન્ન નર નારી ॥
દસરથ કૌસલ્યા સુનુ તાતા। બિબિધ રૂપ ભરતાદિક ભ્રાતા ॥
પ્રતિ બ્રહ્માણ્ડ રામ અવતારા। દેખુઁ બાલબિનોદ અપારા ॥
દો. ભિન્ન ભિન્ન મૈ દીખ સબુ અતિ બિચિત્ર હરિજાન।
અગનિત ભુવન ફિરેઉઁ પ્રભુ રામ ન દેખેઉઁ આન ॥ 81(ક) ॥
સોઇ સિસુપન સોઇ સોભા સોઇ કૃપાલ રઘુબીર।
ભુવન ભુવન દેખત ફિરુઁ પ્રેરિત મોહ સમીર ॥ 81(ખ)
ભ્રમત મોહિ બ્રહ્માણ્ડ અનેકા। બીતે મનહુઁ કલ્પ સત એકા ॥
ફિરત ફિરત નિજ આશ્રમ આયુઁ। તહઁ પુનિ રહિ કછુ કાલ ગવાઁયુઁ ॥
નિજ પ્રભુ જન્મ અવધ સુનિ પાયુઁ। નિર્ભર પ્રેમ હરષિ ઉઠિ ધાયુઁ ॥
દેખુઁ જન્મ મહોત્સવ જાઈ। જેહિ બિધિ પ્રથમ કહા મૈં ગાઈ ॥
રામ ઉદર દેખેઉઁ જગ નાના। દેખત બનિ ન જાઇ બખાના ॥
તહઁ પુનિ દેખેઉઁ રામ સુજાના। માયા પતિ કૃપાલ ભગવાના ॥
કરુઁ બિચાર બહોરિ બહોરી। મોહ કલિલ બ્યાપિત મતિ મોરી ॥
ઉભય ઘરી મહઁ મૈં સબ દેખા। ભયુઁ ભ્રમિત મન મોહ બિસેષા ॥
દો. દેખિ કૃપાલ બિકલ મોહિ બિહઁસે તબ રઘુબીર।
બિહઁસતહીં મુખ બાહેર આયુઁ સુનુ મતિધીર ॥ 82(ક) ॥
સોઇ લરિકાઈ મો સન કરન લગે પુનિ રામ।
કોટિ ભાઁતિ સમુઝાવુઁ મનુ ન લહિ બિશ્રામ ॥ 82(ખ) ॥
દેખિ ચરિત યહ સો પ્રભુતાઈ। સમુઝત દેહ દસા બિસરાઈ ॥
ધરનિ પરેઉઁ મુખ આવ ન બાતા। ત્રાહિ ત્રાહિ આરત જન ત્રાતા ॥
પ્રેમાકુલ પ્રભુ મોહિ બિલોકી। નિજ માયા પ્રભુતા તબ રોકી ॥
કર સરોજ પ્રભુ મમ સિર ધરેઊ। દીનદયાલ સકલ દુખ હરેઊ ॥
કીન્હ રામ મોહિ બિગત બિમોહા। સેવક સુખદ કૃપા સન્દોહા ॥
પ્રભુતા પ્રથમ બિચારિ બિચારી। મન મહઁ હોઇ હરષ અતિ ભારી ॥
ભગત બછલતા પ્રભુ કૈ દેખી। ઉપજી મમ ઉર પ્રીતિ બિસેષી ॥
સજલ નયન પુલકિત કર જોરી। કીન્હિઉઁ બહુ બિધિ બિનય બહોરી ॥
દો. સુનિ સપ્રેમ મમ બાની દેખિ દીન નિજ દાસ।
બચન સુખદ ગમ્ભીર મૃદુ બોલે રમાનિવાસ ॥ 83(ક) ॥
કાકભસુણ્ડિ માગુ બર અતિ પ્રસન્ન મોહિ જાનિ।
અનિમાદિક સિધિ અપર રિધિ મોચ્છ સકલ સુખ ખાનિ ॥ 83(ખ) ॥
ગ્યાન બિબેક બિરતિ બિગ્યાના। મુનિ દુર્લભ ગુન જે જગ નાના ॥
આજુ દેઉઁ સબ સંસય નાહીં। માગુ જો તોહિ ભાવ મન માહીમ્ ॥
સુનિ પ્રભુ બચન અધિક અનુરાગેઉઁ। મન અનુમાન કરન તબ લાગેઊઁ ॥
પ્રભુ કહ દેન સકલ સુખ સહી। ભગતિ આપની દેન ન કહી ॥
ભગતિ હીન ગુન સબ સુખ ઐસે। લવન બિના બહુ બિઞ્જન જૈસે ॥
ભજન હીન સુખ કવને કાજા। અસ બિચારિ બોલેઉઁ ખગરાજા ॥
જૌં પ્રભુ હોઇ પ્રસન્ન બર દેહૂ। મો પર કરહુ કૃપા અરુ નેહૂ ॥
મન ભાવત બર માગુઁ સ્વામી। તુમ્હ ઉદાર ઉર અન્તરજામી ॥
દો. અબિરલ ભગતિ બિસુધ્દ તવ શ્રુતિ પુરાન જો ગાવ।
જેહિ ખોજત જોગીસ મુનિ પ્રભુ પ્રસાદ કૌ પાવ ॥ 84(ક) ॥
ભગત કલ્પતરુ પ્રનત હિત કૃપા સિન્ધુ સુખ ધામ।
સોઇ નિજ ભગતિ મોહિ પ્રભુ દેહુ દયા કરિ રામ ॥ 84(ખ) ॥
એવમસ્તુ કહિ રઘુકુલનાયક। બોલે બચન પરમ સુખદાયક ॥
સુનુ બાયસ તૈં સહજ સયાના। કાહે ન માગસિ અસ બરદાના ॥
સબ સુખ ખાનિ ભગતિ તૈં માગી। નહિં જગ કૌ તોહિ સમ બડ़ભાગી ॥
જો મુનિ કોટિ જતન નહિં લહહીં। જે જપ જોગ અનલ તન દહહીમ્ ॥
રીઝેઉઁ દેખિ તોરિ ચતુરાઈ। માગેહુ ભગતિ મોહિ અતિ ભાઈ ॥
સુનુ બિહઙ્ગ પ્રસાદ અબ મોરેં। સબ સુભ ગુન બસિહહિં ઉર તોરેમ્ ॥
ભગતિ ગ્યાન બિગ્યાન બિરાગા। જોગ ચરિત્ર રહસ્ય બિભાગા ॥
જાનબ તૈં સબહી કર ભેદા। મમ પ્રસાદ નહિં સાધન ખેદા ॥
દોંંઆયા સમ્ભવ ભ્રમ સબ અબ ન બ્યાપિહહિં તોહિ।
જાનેસુ બ્રહ્મ અનાદિ અજ અગુન ગુનાકર મોહિ ॥ 85(ક) ॥
મોહિ ભગત પ્રિય સન્તત અસ બિચારિ સુનુ કાગ।
કાયઁ બચન મન મમ પદ કરેસુ અચલ અનુરાગ ॥ 85(ખ) ॥
અબ સુનુ પરમ બિમલ મમ બાની। સત્ય સુગમ નિગમાદિ બખાની ॥
નિજ સિદ્ધાન્ત સુનાવુઁ તોહી। સુનુ મન ધરુ સબ તજિ ભજુ મોહી ॥
મમ માયા સમ્ભવ સંસારા। જીવ ચરાચર બિબિધિ પ્રકારા ॥
સબ મમ પ્રિય સબ મમ ઉપજાએ। સબ તે અધિક મનુજ મોહિ ભાએ ॥
તિન્હ મહઁ દ્વિજ દ્વિજ મહઁ શ્રુતિધારી। તિન્હ મહુઁ નિગમ ધરમ અનુસારી ॥
તિન્હ મહઁ પ્રિય બિરક્ત પુનિ ગ્યાની। ગ્યાનિહુ તે અતિ પ્રિય બિગ્યાની ॥
તિન્હ તે પુનિ મોહિ પ્રિય નિજ દાસા। જેહિ ગતિ મોરિ ન દૂસરિ આસા ॥
પુનિ પુનિ સત્ય કહુઁ તોહિ પાહીં। મોહિ સેવક સમ પ્રિય કૌ નાહીમ્ ॥
ભગતિ હીન બિરઞ્ચિ કિન હોઈ। સબ જીવહુ સમ પ્રિય મોહિ સોઈ ॥
ભગતિવન્ત અતિ નીચુ પ્રાની। મોહિ પ્રાનપ્રિય અસિ મમ બાની ॥
દો. સુચિ સુસીલ સેવક સુમતિ પ્રિય કહુ કાહિ ન લાગ।
શ્રુતિ પુરાન કહ નીતિ અસિ સાવધાન સુનુ કાગ ॥ 86 ॥
એક પિતા કે બિપુલ કુમારા। હોહિં પૃથક ગુન સીલ અચારા ॥
કૌ પણ્ડિન્ત કૌ તાપસ ગ્યાતા। કૌ ધનવન્ત સૂર કૌ દાતા ॥
કૌ સર્બગ્ય ધર્મરત કોઈ। સબ પર પિતહિ પ્રીતિ સમ હોઈ ॥
કૌ પિતુ ભગત બચન મન કર્મા। સપનેહુઁ જાન ન દૂસર ધર્મા ॥
સો સુત પ્રિય પિતુ પ્રાન સમાના। જદ્યપિ સો સબ ભાઁતિ અયાના ॥
એહિ બિધિ જીવ ચરાચર જેતે। ત્રિજગ દેવ નર અસુર સમેતે ॥
અખિલ બિસ્વ યહ મોર ઉપાયા। સબ પર મોહિ બરાબરિ દાયા ॥
તિન્હ મહઁ જો પરિહરિ મદ માયા। ભજૈ મોહિ મન બચ અરૂ કાયા ॥
દો. પુરૂષ નપુંસક નારિ વા જીવ ચરાચર કોઇ।
સર્બ ભાવ ભજ કપટ તજિ મોહિ પરમ પ્રિય સોઇ ॥ 87(ક) ॥
સો. સત્ય કહુઁ ખગ તોહિ સુચિ સેવક મમ પ્રાનપ્રિય।
અસ બિચારિ ભજુ મોહિ પરિહરિ આસ ભરોસ સબ ॥ 87(ખ) ॥
કબહૂઁ કાલ ન બ્યાપિહિ તોહી। સુમિરેસુ ભજેસુ નિરન્તર મોહી ॥
પ્રભુ બચનામૃત સુનિ ન અઘ્AUઁ। તનુ પુલકિત મન અતિ હરષ્AUઁ ॥
સો સુખ જાનિ મન અરુ કાના। નહિં રસના પહિં જાઇ બખાના ॥
પ્રભુ સોભા સુખ જાનહિં નયના। કહિ કિમિ સકહિં તિન્હહિ નહિં બયના ॥
બહુ બિધિ મોહિ પ્રબોધિ સુખ દેઈ। લગે કરન સિસુ કૌતુક તેઈ ॥
સજલ નયન કછુ મુખ કરિ રૂખા। ચિતિ માતુ લાગી અતિ ભૂખા ॥
દેખિ માતુ આતુર ઉઠિ ધાઈ। કહિ મૃદુ બચન લિએ ઉર લાઈ ॥
ગોદ રાખિ કરાવ પય પાના। રઘુપતિ ચરિત લલિત કર ગાના ॥
સો. જેહિ સુખ લાગિ પુરારિ અસુભ બેષ કૃત સિવ સુખદ।
અવધપુરી નર નારિ તેહિ સુખ મહુઁ સન્તત મગન ॥ 88(ક) ॥
સોઇ સુખ લવલેસ જિન્હ બારક સપનેહુઁ લહેઉ।
તે નહિં ગનહિં ખગેસ બ્રહ્મસુખહિ સજ્જન સુમતિ ॥ 88(ખ) ॥
મૈં પુનિ અવધ રહેઉઁ કછુ કાલા। દેખેઉઁ બાલબિનોદ રસાલા ॥
રામ પ્રસાદ ભગતિ બર પાયુઁ। પ્રભુ પદ બન્દિ નિજાશ્રમ આયુઁ ॥
તબ તે મોહિ ન બ્યાપી માયા। જબ તે રઘુનાયક અપનાયા ॥
યહ સબ ગુપ્ત ચરિત મૈં ગાવા। હરિ માયાઁ જિમિ મોહિ નચાવા ॥
નિજ અનુભવ અબ કહુઁ ખગેસા। બિનુ હરિ ભજન ન જાહિ કલેસા ॥
રામ કૃપા બિનુ સુનુ ખગરાઈ। જાનિ ન જાઇ રામ પ્રભુતાઈ ॥
જાનેં બિનુ ન હોઇ પરતીતી। બિનુ પરતીતિ હોઇ નહિં પ્રીતી ॥
પ્રીતિ બિના નહિં ભગતિ દિઢ़આઈ। જિમિ ખગપતિ જલ કૈ ચિકનાઈ ॥
સો. બિનુ ગુર હોઇ કિ ગ્યાન ગ્યાન કિ હોઇ બિરાગ બિનુ।
ગાવહિં બેદ પુરાન સુખ કિ લહિઅ હરિ ભગતિ બિનુ ॥ 89(ક) ॥
કૌ બિશ્રામ કિ પાવ તાત સહજ સન્તોષ બિનુ।
ચલૈ કિ જલ બિનુ નાવ કોટિ જતન પચિ પચિ મરિઅ ॥ 89(ખ) ॥
બિનુ સન્તોષ ન કામ નસાહીં। કામ અછત સુખ સપનેહુઁ નાહીમ્ ॥
રામ ભજન બિનુ મિટહિં કિ કામા। થલ બિહીન તરુ કબહુઁ કિ જામા ॥
બિનુ બિગ્યાન કિ સમતા આવિ। કૌ અવકાસ કિ નભ બિનુ પાવિ ॥
શ્રદ્ધા બિના ધર્મ નહિં હોઈ। બિનુ મહિ ગન્ધ કિ પાવિ કોઈ ॥
બિનુ તપ તેજ કિ કર બિસ્તારા। જલ બિનુ રસ કિ હોઇ સંસારા ॥
સીલ કિ મિલ બિનુ બુધ સેવકાઈ। જિમિ બિનુ તેજ ન રૂપ ગોસાઈ ॥
નિજ સુખ બિનુ મન હોઇ કિ થીરા। પરસ કિ હોઇ બિહીન સમીરા ॥
કવનિઉ સિદ્ધિ કિ બિનુ બિસ્વાસા। બિનુ હરિ ભજન ન ભવ ભય નાસા ॥
દો. બિનુ બિસ્વાસ ભગતિ નહિં તેહિ બિનુ દ્રવહિં ન રામુ।
રામ કૃપા બિનુ સપનેહુઁ જીવ ન લહ બિશ્રામુ ॥ 90(ક) ॥
સો. અસ બિચારિ મતિધીર તજિ કુતર્ક સંસય સકલ।
ભજહુ રામ રઘુબીર કરુનાકર સુન્દર સુખદ ॥ 90(ખ) ॥
નિજ મતિ સરિસ નાથ મૈં ગાઈ। પ્રભુ પ્રતાપ મહિમા ખગરાઈ ॥
કહેઉઁ ન કછુ કરિ જુગુતિ બિસેષી। યહ સબ મૈં નિજ નયનન્હિ દેખી ॥
મહિમા નામ રૂપ ગુન ગાથા। સકલ અમિત અનન્ત રઘુનાથા ॥
નિજ નિજ મતિ મુનિ હરિ ગુન ગાવહિં। નિગમ સેષ સિવ પાર ન પાવહિમ્ ॥
તુમ્હહિ આદિ ખગ મસક પ્રજન્તા। નભ ઉડ़આહિં નહિં પાવહિં અન્તા ॥
તિમિ રઘુપતિ મહિમા અવગાહા। તાત કબહુઁ કૌ પાવ કિ થાહા ॥
રામુ કામ સત કોટિ સુભગ તન। દુર્ગા કોટિ અમિત અરિ મર્દન ॥
સક્ર કોટિ સત સરિસ બિલાસા। નભ સત કોટિ અમિત અવકાસા ॥
દો. મરુત કોટિ સત બિપુલ બલ રબિ સત કોટિ પ્રકાસ।
સસિ સત કોટિ સુસીતલ સમન સકલ ભવ ત્રાસ ॥ 91(ક) ॥
કાલ કોટિ સત સરિસ અતિ દુસ્તર દુર્ગ દુરન્ત।
ધૂમકેતુ સત કોટિ સમ દુરાધરષ ભગવન્ત ॥ 91(ખ) ॥
પ્રભુ અગાધ સત કોટિ પતાલા। સમન કોટિ સત સરિસ કરાલા ॥
તીરથ અમિત કોટિ સમ પાવન। નામ અખિલ અઘ પૂગ નસાવન ॥
હિમગિરિ કોટિ અચલ રઘુબીરા। સિન્ધુ કોટિ સત સમ ગમ્ભીરા ॥
કામધેનુ સત કોટિ સમાના। સકલ કામ દાયક ભગવાના ॥
સારદ કોટિ અમિત ચતુરાઈ। બિધિ સત કોટિ સૃષ્ટિ નિપુનાઈ ॥
બિષ્નુ કોટિ સમ પાલન કર્તા। રુદ્ર કોટિ સત સમ સંહર્તા ॥
ધનદ કોટિ સત સમ ધનવાના। માયા કોટિ પ્રપઞ્ચ નિધાના ॥
ભાર ધરન સત કોટિ અહીસા। નિરવધિ નિરુપમ પ્રભુ જગદીસા ॥
છં. નિરુપમ ન ઉપમા આન રામ સમાન રામુ નિગમ કહૈ।
જિમિ કોટિ સત ખદ્યોત સમ રબિ કહત અતિ લઘુતા લહૈ ॥
એહિ ભાઁતિ નિજ નિજ મતિ બિલાસ મુનિસ હરિહિ બખાનહીં।
પ્રભુ ભાવ ગાહક અતિ કૃપાલ સપ્રેમ સુનિ સુખ માનહીમ્ ॥
દો. રામુ અમિત ગુન સાગર થાહ કિ પાવિ કોઇ।
સન્તન્હ સન જસ કિછુ સુનેઉઁ તુમ્હહિ સુનાયુઁ સોઇ ॥ 92(ક) ॥
સો. ભાવ બસ્ય ભગવાન સુખ નિધાન કરુના ભવન।
તજિ મમતા મદ માન ભજિઅ સદા સીતા રવન ॥ 92(ખ) ॥
સુનિ ભુસુણ્ડિ કે બચન સુહાએ। હરષિત ખગપતિ પઙ્ખ ફુલાએ ॥
નયન નીર મન અતિ હરષાના। શ્રીરઘુપતિ પ્રતાપ ઉર આના ॥
પાછિલ મોહ સમુઝિ પછિતાના। બ્રહ્મ અનાદિ મનુજ કરિ માના ॥
પુનિ પુનિ કાગ ચરન સિરુ નાવા। જાનિ રામ સમ પ્રેમ બઢ़આવા ॥
ગુર બિનુ ભવ નિધિ તરિ ન કોઈ। જૌં બિરઞ્ચિ સઙ્કર સમ હોઈ ॥
સંસય સર્પ ગ્રસેઉ મોહિ તાતા। દુખદ લહરિ કુતર્ક બહુ બ્રાતા ॥
તવ સરૂપ ગારુડ़ઇ રઘુનાયક। મોહિ જિઆયુ જન સુખદાયક ॥
તવ પ્રસાદ મમ મોહ નસાના। રામ રહસ્ય અનૂપમ જાના ॥
દો. તાહિ પ્રસંસિ બિબિધ બિધિ સીસ નાઇ કર જોરિ।
બચન બિનીત સપ્રેમ મૃદુ બોલેઉ ગરુડ़ બહોરિ ॥ 93(ક) ॥
પ્રભુ અપને અબિબેક તે બૂઝુઁ સ્વામી તોહિ।
કૃપાસિન્ધુ સાદર કહહુ જાનિ દાસ નિજ મોહિ ॥ 93(ખ) ॥
તુમ્હ સર્બગ્ય તન્ય તમ પારા। સુમતિ સુસીલ સરલ આચારા ॥
ગ્યાન બિરતિ બિગ્યાન નિવાસા। રઘુનાયક કે તુમ્હ પ્રિય દાસા ॥
કારન કવન દેહ યહ પાઈ। તાત સકલ મોહિ કહહુ બુઝાઈ ॥
રામ ચરિત સર સુન્દર સ્વામી। પાયહુ કહાઁ કહહુ નભગામી ॥
નાથ સુના મૈં અસ સિવ પાહીં। મહા પ્રલયહુઁ નાસ તવ નાહીમ્ ॥
મુધા બચન નહિં ઈસ્વર કહી। સૌ મોરેં મન સંસય અહી ॥
અગ જગ જીવ નાગ નર દેવા। નાથ સકલ જગુ કાલ કલેવા ॥
અણ્ડ કટાહ અમિત લય કારી। કાલુ સદા દુરતિક્રમ ભારી ॥
સો. તુમ્હહિ ન બ્યાપત કાલ અતિ કરાલ કારન કવન।
મોહિ સો કહહુ કૃપાલ ગ્યાન પ્રભાવ કિ જોગ બલ ॥ 94(ક) ॥
દો. પ્રભુ તવ આશ્રમ આએઁ મોર મોહ ભ્રમ ભાગ।
કારન કવન સો નાથ સબ કહહુ સહિત અનુરાગ ॥ 94(ખ) ॥
ગરુડ़ ગિરા સુનિ હરષેઉ કાગા। બોલેઉ ઉમા પરમ અનુરાગા ॥
ધન્ય ધન્ય તવ મતિ ઉરગારી। પ્રસ્ન તુમ્હારિ મોહિ અતિ પ્યારી ॥
સુનિ તવ પ્રસ્ન સપ્રેમ સુહાઈ। બહુત જનમ કૈ સુધિ મોહિ આઈ ॥
સબ નિજ કથા કહુઁ મૈં ગાઈ। તાત સુનહુ સાદર મન લાઈ ॥
જપ તપ મખ સમ દમ બ્રત દાના। બિરતિ બિબેક જોગ બિગ્યાના ॥
સબ કર ફલ રઘુપતિ પદ પ્રેમા। તેહિ બિનુ કૌ ન પાવિ છેમા ॥
એહિ તન રામ ભગતિ મૈં પાઈ। તાતે મોહિ મમતા અધિકાઈ ॥
જેહિ તેં કછુ નિજ સ્વારથ હોઈ। તેહિ પર મમતા કર સબ કોઈ ॥
સો. પન્નગારિ અસિ નીતિ શ્રુતિ સમ્મત સજ્જન કહહિં।
અતિ નીચહુ સન પ્રીતિ કરિઅ જાનિ નિજ પરમ હિત ॥ 95(ક) ॥
પાટ કીટ તેં હોઇ તેહિ તેં પાટમ્બર રુચિર।
કૃમિ પાલિ સબુ કોઇ પરમ અપાવન પ્રાન સમ ॥ 95(ખ) ॥
સ્વારથ સાઁચ જીવ કહુઁ એહા। મન ક્રમ બચન રામ પદ નેહા ॥
સોઇ પાવન સોઇ સુભગ સરીરા। જો તનુ પાઇ ભજિઅ રઘુબીરા ॥
રામ બિમુખ લહિ બિધિ સમ દેહી। કબિ કોબિદ ન પ્રસંસહિં તેહી ॥
રામ ભગતિ એહિં તન ઉર જામી। તાતે મોહિ પરમ પ્રિય સ્વામી ॥
તજુઁ ન તન નિજ ઇચ્છા મરના। તન બિનુ બેદ ભજન નહિં બરના ॥
પ્રથમ મોહઁ મોહિ બહુત બિગોવા। રામ બિમુખ સુખ કબહુઁ ન સોવા ॥
નાના જનમ કર્મ પુનિ નાના। કિએ જોગ જપ તપ મખ દાના ॥
કવન જોનિ જનમેઉઁ જહઁ નાહીં। મૈં ખગેસ ભ્રમિ ભ્રમિ જગ માહીમ્ ॥
દેખેઉઁ કરિ સબ કરમ ગોસાઈ। સુખી ન ભયુઁ અબહિં કી નાઈ ॥
સુધિ મોહિ નાથ જન્મ બહુ કેરી। સિવ પ્રસાદ મતિ મોહઁ ન ઘેરી ॥
દો. પ્રથમ જન્મ કે ચરિત અબ કહુઁ સુનહુ બિહગેસ।
સુનિ પ્રભુ પદ રતિ ઉપજિ જાતેં મિટહિં કલેસ ॥ 96(ક) ॥
પૂરુબ કલ્પ એક પ્રભુ જુગ કલિજુગ મલ મૂલ ॥
નર અરુ નારિ અધર્મ રત સકલ નિગમ પ્રતિકૂલ ॥ 96(ખ) ॥
તેહિ કલિજુગ કોસલપુર જાઈ। જન્મત ભયુઁ સૂદ્ર તનુ પાઈ ॥
સિવ સેવક મન ક્રમ અરુ બાની। આન દેવ નિન્દક અભિમાની ॥
ધન મદ મત્ત પરમ બાચાલા। ઉગ્રબુદ્ધિ ઉર દમ્ભ બિસાલા ॥
જદપિ રહેઉઁ રઘુપતિ રજધાની। તદપિ ન કછુ મહિમા તબ જાની ॥
અબ જાના મૈં અવધ પ્રભાવા। નિગમાગમ પુરાન અસ ગાવા ॥
કવનેહુઁ જન્મ અવધ બસ જોઈ। રામ પરાયન સો પરિ હોઈ ॥
અવધ પ્રભાવ જાન તબ પ્રાની। જબ ઉર બસહિં રામુ ધનુપાની ॥
સો કલિકાલ કઠિન ઉરગારી। પાપ પરાયન સબ નર નારી ॥
દો. કલિમલ ગ્રસે ધર્મ સબ લુપ્ત ભે સદગ્રન્થ।
દમ્ભિન્હ નિજ મતિ કલ્પિ કરિ પ્રગટ કિએ બહુ પન્થ ॥ 97(ક) ॥
ભે લોગ સબ મોહબસ લોભ ગ્રસે સુભ કર્મ।
સુનુ હરિજાન ગ્યાન નિધિ કહુઁ કછુક કલિધર્મ ॥ 97(ખ) ॥
બરન ધર્મ નહિં આશ્રમ ચારી। શ્રુતિ બિરોધ રત સબ નર નારી ॥
દ્વિજ શ્રુતિ બેચક ભૂપ પ્રજાસન। કૌ નહિં માન નિગમ અનુસાસન ॥
મારગ સોઇ જા કહુઁ જોઇ ભાવા। પણ્ડિત સોઇ જો ગાલ બજાવા ॥
મિથ્યારમ્ભ દમ્ભ રત જોઈ। તા કહુઁ સન્ત કહિ સબ કોઈ ॥
સોઇ સયાન જો પરધન હારી। જો કર દમ્ભ સો બડ़ આચારી ॥
જૌ કહ ઝૂઁઠ મસખરી જાના। કલિજુગ સોઇ ગુનવન્ત બખાના ॥
નિરાચાર જો શ્રુતિ પથ ત્યાગી। કલિજુગ સોઇ ગ્યાની સો બિરાગી ॥
જાકેં નખ અરુ જટા બિસાલા। સોઇ તાપસ પ્રસિદ્ધ કલિકાલા ॥
દો. અસુભ બેષ ભૂષન ધરેં ભચ્છાભચ્છ જે ખાહિં।
તેઇ જોગી તેઇ સિદ્ધ નર પૂજ્ય તે કલિજુગ માહિમ્ ॥ 98(ક) ॥
સો. જે અપકારી ચાર તિન્હ કર ગૌરવ માન્ય તેઇ।
મન ક્રમ બચન લબાર તેઇ બકતા કલિકાલ મહુઁ ॥ 98(ખ) ॥
નારિ બિબસ નર સકલ ગોસાઈ। નાચહિં નટ મર્કટ કી નાઈ ॥
સૂદ્ર દ્વિજન્હ ઉપદેસહિં ગ્યાના। મેલિ જનેઊ લેહિં કુદાના ॥
સબ નર કામ લોભ રત ક્રોધી। દેવ બિપ્ર શ્રુતિ સન્ત બિરોધી ॥
ગુન મન્દિર સુન્દર પતિ ત્યાગી। ભજહિં નારિ પર પુરુષ અભાગી ॥
સૌભાગિનીં બિભૂષન હીના। બિધવન્હ કે સિઙ્ગાર નબીના ॥
ગુર સિષ બધિર અન્ધ કા લેખા। એક ન સુનિ એક નહિં દેખા ॥
હરિ સિષ્ય ધન સોક ન હરી। સો ગુર ઘોર નરક મહુઁ પરી ॥
માતુ પિતા બાલકન્હિ બોલાબહિં। ઉદર ભરૈ સોઇ ધર્મ સિખાવહિમ્ ॥
દો. બ્રહ્મ ગ્યાન બિનુ નારિ નર કહહિં ન દૂસરિ બાત।
કૌડ़ઈ લાગિ લોભ બસ કરહિં બિપ્ર ગુર ઘાત ॥ 99(ક) ॥
બાદહિં સૂદ્ર દ્વિજન્હ સન હમ તુમ્હ તે કછુ ઘાટિ।
જાનિ બ્રહ્મ સો બિપ્રબર આઁખિ દેખાવહિં ડાટિ ॥ 99(ખ) ॥
પર ત્રિય લમ્પટ કપટ સયાને। મોહ દ્રોહ મમતા લપટાને ॥
તેઇ અભેદબાદી ગ્યાની નર। દેખા મેં ચરિત્ર કલિજુગ કર ॥
આપુ ગે અરુ તિન્હહૂ ઘાલહિં। જે કહુઁ સત મારગ પ્રતિપાલહિમ્ ॥
કલ્પ કલ્પ ભરિ એક એક નરકા। પરહિં જે દૂષહિં શ્રુતિ કરિ તરકા ॥
જે બરનાધમ તેલિ કુમ્હારા। સ્વપચ કિરાત કોલ કલવારા ॥
નારિ મુઈ ગૃહ સમ્પતિ નાસી। મૂડ़ મુડ़આઇ હોહિં સન્યાસી ॥
તે બિપ્રન્હ સન આપુ પુજાવહિં। ઉભય લોક નિજ હાથ નસાવહિમ્ ॥
બિપ્ર નિરચ્છર લોલુપ કામી। નિરાચાર સઠ બૃષલી સ્વામી ॥
સૂદ્ર કરહિં જપ તપ બ્રત નાના। બૈઠિ બરાસન કહહિં પુરાના ॥
સબ નર કલ્પિત કરહિં અચારા। જાઇ ન બરનિ અનીતિ અપારા ॥
દો. ભે બરન સઙ્કર કલિ ભિન્નસેતુ સબ લોગ।
કરહિં પાપ પાવહિં દુખ ભય રુજ સોક બિયોગ ॥ 100(ક) ॥
શ્રુતિ સમ્મત હરિ ભક્તિ પથ સઞ્જુત બિરતિ બિબેક।
તેહિ ન ચલહિં નર મોહ બસ કલ્પહિં પન્થ અનેક ॥ 100(ખ) ॥
છં. બહુ દામ સઁવારહિં ધામ જતી। બિષયા હરિ લીન્હિ ન રહિ બિરતી ॥
તપસી ધનવન્ત દરિદ્ર ગૃહી। કલિ કૌતુક તાત ન જાત કહી ॥
કુલવન્તિ નિકારહિં નારિ સતી। ગૃહ આનિહિં ચેરી નિબેરિ ગતી ॥
સુત માનહિં માતુ પિતા તબ લૌં। અબલાનન દીખ નહીં જબ લૌમ્ ॥
સસુરારિ પિઆરિ લગી જબ તેં। રિપરૂપ કુટુમ્બ ભે તબ તેમ્ ॥
નૃપ પાપ પરાયન ધર્મ નહીં। કરિ દણ્ડ બિડમ્બ પ્રજા નિતહીમ્ ॥
ધનવન્ત કુલીન મલીન અપી। દ્વિજ ચિન્હ જનેઉ ઉઘાર તપી ॥
નહિં માન પુરાન ન બેદહિ જો। હરિ સેવક સન્ત સહી કલિ સો।
કબિ બૃન્દ ઉદાર દુની ન સુની। ગુન દૂષક બ્રાત ન કોઽપિ ગુની ॥
કલિ બારહિં બાર દુકાલ પરૈ। બિનુ અન્ન દુખી સબ લોગ મરૈ ॥
દો. સુનુ ખગેસ કલિ કપટ હઠ દમ્ભ દ્વેષ પાષણ્ડ।
માન મોહ મારાદિ મદ બ્યાપિ રહે બ્રહ્મણ્ડ ॥ 101(ક) ॥
તામસ ધર્મ કરહિં નર જપ તપ બ્રત મખ દાન।
દેવ ન બરષહિં ધરનીં બે ન જામહિં ધાન ॥ 101(ખ) ॥
છં. અબલા કચ ભૂષન ભૂરિ છુધા। ધનહીન દુખી મમતા બહુધા ॥
સુખ ચાહહિં મૂઢ़ ન ધર્મ રતા। મતિ થોરિ કઠોરિ ન કોમલતા ॥ 1 ॥
નર પીડ़ઇત રોગ ન ભોગ કહીં। અભિમાન બિરોધ અકારનહીમ્ ॥
લઘુ જીવન સમ્બતુ પઞ્ચ દસા। કલપાન્ત ન નાસ ગુમાનુ અસા ॥ 2 ॥
કલિકાલ બિહાલ કિએ મનુજા। નહિં માનત ક્વૌ અનુજા તનુજા।
નહિં તોષ બિચાર ન સીતલતા। સબ જાતિ કુજાતિ ભે મગતા ॥ 3 ॥
ઇરિષા પરુષાચ્છર લોલુપતા। ભરિ પૂરિ રહી સમતા બિગતા ॥
સબ લોગ બિયોગ બિસોક હુએ। બરનાશ્રમ ધર્મ અચાર ગે ॥ 4 ॥
દમ દાન દયા નહિં જાનપની। જડ़તા પરબઞ્ચનતાતિ ઘની ॥
તનુ પોષક નારિ નરા સગરે। પરનિન્દક જે જગ મો બગરે ॥ 5 ॥
દો. સુનુ બ્યાલારિ કાલ કલિ મલ અવગુન આગાર।
ગુનુઁ બહુત કલિજુગ કર બિનુ પ્રયાસ નિસ્તાર ॥ 102(ક) ॥
કૃતજુગ ત્રેતા દ્વાપર પૂજા મખ અરુ જોગ।
જો ગતિ હોઇ સો કલિ હરિ નામ તે પાવહિં લોગ ॥ 102(ખ) ॥
કૃતજુગ સબ જોગી બિગ્યાની। કરિ હરિ ધ્યાન તરહિં ભવ પ્રાની ॥
ત્રેતાઁ બિબિધ જગ્ય નર કરહીં। પ્રભુહિ સમર્પિ કર્મ ભવ તરહીમ્ ॥
દ્વાપર કરિ રઘુપતિ પદ પૂજા। નર ભવ તરહિં ઉપાય ન દૂજા ॥
કલિજુગ કેવલ હરિ ગુન ગાહા। ગાવત નર પાવહિં ભવ થાહા ॥
કલિજુગ જોગ ન જગ્ય ન ગ્યાના। એક અધાર રામ ગુન ગાના ॥
સબ ભરોસ તજિ જો ભજ રામહિ। પ્રેમ સમેત ગાવ ગુન ગ્રામહિ ॥
સોઇ ભવ તર કછુ સંસય નાહીં। નામ પ્રતાપ પ્રગટ કલિ માહીમ્ ॥
કલિ કર એક પુનીત પ્રતાપા। માનસ પુન્ય હોહિં નહિં પાપા ॥
દો. કલિજુગ સમ જુગ આન નહિં જૌં નર કર બિસ્વાસ।
ગાઇ રામ ગુન ગન બિમલઁ ભવ તર બિનહિં પ્રયાસ ॥ 103(ક) ॥
પ્રગટ ચારિ પદ ધર્મ કે કલિલ મહુઁ એક પ્રધાન।
જેન કેન બિધિ દીન્હેં દાન કરિ કલ્યાન ॥ 103(ખ) ॥
નિત જુગ ધર્મ હોહિં સબ કેરે। હૃદયઁ રામ માયા કે પ્રેરે ॥
સુદ્ધ સત્વ સમતા બિગ્યાના। કૃત પ્રભાવ પ્રસન્ન મન જાના ॥
સત્વ બહુત રજ કછુ રતિ કર્મા। સબ બિધિ સુખ ત્રેતા કર ધર્મા ॥
બહુ રજ સ્વલ્પ સત્વ કછુ તામસ। દ્વાપર ધર્મ હરષ ભય માનસ ॥
તામસ બહુત રજોગુન થોરા। કલિ પ્રભાવ બિરોધ ચહુઁ ઓરા ॥
બુધ જુગ ધર્મ જાનિ મન માહીં। તજિ અધર્મ રતિ ધર્મ કરાહીમ્ ॥
કાલ ધર્મ નહિં બ્યાપહિં તાહી। રઘુપતિ ચરન પ્રીતિ અતિ જાહી ॥
નટ કૃત બિકટ કપટ ખગરાયા। નટ સેવકહિ ન બ્યાપિ માયા ॥
દો. હરિ માયા કૃત દોષ ગુન બિનુ હરિ ભજન ન જાહિં।
ભજિઅ રામ તજિ કામ સબ અસ બિચારિ મન માહિમ્ ॥ 104(ક) ॥
તેહિ કલિકાલ બરષ બહુ બસેઉઁ અવધ બિહગેસ।
પરેઉ દુકાલ બિપતિ બસ તબ મૈં ગયુઁ બિદેસ ॥ 104(ખ) ॥
ગયુઁ ઉજેની સુનુ ઉરગારી। દીન મલીન દરિદ્ર દુખારી ॥
ગેઁ કાલ કછુ સમ્પતિ પાઈ। તહઁ પુનિ કરુઁ સમ્ભુ સેવકાઈ ॥
બિપ્ર એક બૈદિક સિવ પૂજા। કરિ સદા તેહિ કાજુ ન દૂજા ॥
પરમ સાધુ પરમારથ બિન્દક। સમ્ભુ ઉપાસક નહિં હરિ નિન્દક ॥
તેહિ સેવુઁ મૈં કપટ સમેતા। દ્વિજ દયાલ અતિ નીતિ નિકેતા ॥
બાહિજ નમ્ર દેખિ મોહિ સાઈં। બિપ્ર પઢ़આવ પુત્ર કી નાઈમ્ ॥
સમ્ભુ મન્ત્ર મોહિ દ્વિજબર દીન્હા। સુભ ઉપદેસ બિબિધ બિધિ કીન્હા ॥
જપુઁ મન્ત્ર સિવ મન્દિર જાઈ। હૃદયઁ દમ્ભ અહમિતિ અધિકાઈ ॥
દો. મૈં ખલ મલ સઙ્કુલ મતિ નીચ જાતિ બસ મોહ।
હરિ જન દ્વિજ દેખેં જરુઁ કરુઁ બિષ્નુ કર દ્રોહ ॥ 105(ક) ॥
સો. ગુર નિત મોહિ પ્રબોધ દુખિત દેખિ આચરન મમ।
મોહિ ઉપજિ અતિ ક્રોધ દમ્ભિહિ નીતિ કિ ભાવી ॥ 105(ખ) ॥
એક બાર ગુર લીન્હ બોલાઈ। મોહિ નીતિ બહુ ભાઁતિ સિખાઈ ॥
સિવ સેવા કર ફલ સુત સોઈ। અબિરલ ભગતિ રામ પદ હોઈ ॥
રામહિ ભજહિં તાત સિવ ધાતા। નર પાવઁર કૈ કેતિક બાતા ॥
જાસુ ચરન અજ સિવ અનુરાગી। તાતુ દ્રોહઁ સુખ ચહસિ અભાગી ॥
હર કહુઁ હરિ સેવક ગુર કહેઊ। સુનિ ખગનાથ હૃદય મમ દહેઊ ॥
અધમ જાતિ મૈં બિદ્યા પાએઁ। ભયુઁ જથા અહિ દૂધ પિઆએઁ ॥
માની કુટિલ કુભાગ્ય કુજાતી। ગુર કર દ્રોહ કરુઁ દિનુ રાતી ॥
અતિ દયાલ ગુર સ્વલ્પ ન ક્રોધા। પુનિ પુનિ મોહિ સિખાવ સુબોધા ॥
જેહિ તે નીચ બડ़આઈ પાવા। સો પ્રથમહિં હતિ તાહિ નસાવા ॥
ધૂમ અનલ સમ્ભવ સુનુ ભાઈ। તેહિ બુઝાવ ઘન પદવી પાઈ ॥
રજ મગ પરી નિરાદર રહી। સબ કર પદ પ્રહાર નિત સહી ॥
મરુત ઉડ़આવ પ્રથમ તેહિ ભરી। પુનિ નૃપ નયન કિરીટન્હિ પરી ॥
સુનુ ખગપતિ અસ સમુઝિ પ્રસઙ્ગા। બુધ નહિં કરહિં અધમ કર સઙ્ગા ॥
કબિ કોબિદ ગાવહિં અસિ નીતી। ખલ સન કલહ ન ભલ નહિં પ્રીતી ॥
ઉદાસીન નિત રહિઅ ગોસાઈં। ખલ પરિહરિઅ સ્વાન કી નાઈમ્ ॥
મૈં ખલ હૃદયઁ કપટ કુટિલાઈ। ગુર હિત કહિ ન મોહિ સોહાઈ ॥
દો. એક બાર હર મન્દિર જપત રહેઉઁ સિવ નામ।
ગુર આયુ અભિમાન તેં ઉઠિ નહિં કીન્હ પ્રનામ ॥ 106(ક) ॥
સો દયાલ નહિં કહેઉ કછુ ઉર ન રોષ લવલેસ।
અતિ અઘ ગુર અપમાનતા સહિ નહિં સકે મહેસ ॥ 106(ખ) ॥
મન્દિર માઝ ભી નભ બાની। રે હતભાગ્ય અગ્ય અભિમાની ॥
જદ્યપિ તવ ગુર કેં નહિં ક્રોધા। અતિ કૃપાલ ચિત સમ્યક બોધા ॥
તદપિ સાપ સઠ દૈહુઁ તોહી। નીતિ બિરોધ સોહાઇ ન મોહી ॥
જૌં નહિં દણ્ડ કરૌં ખલ તોરા। ભ્રષ્ટ હોઇ શ્રુતિમારગ મોરા ॥
જે સઠ ગુર સન ઇરિષા કરહીં। રૌરવ નરક કોટિ જુગ પરહીમ્ ॥
ત્રિજગ જોનિ પુનિ ધરહિં સરીરા। અયુત જન્મ ભરિ પાવહિં પીરા ॥
બૈઠ રહેસિ અજગર ઇવ પાપી। સર્પ હોહિ ખલ મલ મતિ બ્યાપી ॥
મહા બિટપ કોટર મહુઁ જાઈ ॥ રહુ અધમાધમ અધગતિ પાઈ ॥
દો. હાહાકાર કીન્હ ગુર દારુન સુનિ સિવ સાપ ॥
કમ્પિત મોહિ બિલોકિ અતિ ઉર ઉપજા પરિતાપ ॥ 107(ક) ॥
કરિ દણ્ડવત સપ્રેમ દ્વિજ સિવ સન્મુખ કર જોરિ।
બિનય કરત ગદગદ સ્વર સમુઝિ ઘોર ગતિ મોરિ ॥ 107(ખ) ॥
નમામીશમીશાન નિર્વાણરૂપં। વિમ્ભું બ્યાપકં બ્રહ્મ વેદસ્વરૂપં।
નિજં નિર્ગુણં નિર્વિકલ્પં નિરીંહ। ચિદાકાશમાકાશવાસં ભજેઽહમ્ ॥
નિરાકારમોઙ્કારમૂલં તુરીયં। ગિરા ગ્યાન ગોતીતમીશં ગિરીશમ્ ॥
કરાલં મહાકાલ કાલં કૃપાલં। ગુણાગાર સંસારપારં નતોઽહમ્ ॥
તુષારાદ્રિ સઙ્કાશ ગૌરં ગભીરં। મનોભૂત કોટિ પ્રભા શ્રી શરીરમ્ ॥
સ્ફુરન્મૌલિ કલ્લોલિની ચારુ ગઙ્ગા। લસદ્ભાલબાલેન્દુ કણ્ઠે ભુજઙ્ગા ॥
ચલત્કુણ્ડલં ભ્રૂ સુનેત્રં વિશાલં। પ્રસન્નાનનં નીલકણ્ઠં દયાલમ્ ॥
મૃગાધીશચર્મામ્બરં મુણ્ડમાલં। પ્રિયં શઙ્કરં સર્વનાથં ભજામિ ॥
પ્રચણ્ડં પ્રકૃષ્ટં પ્રગલ્ભં પરેશં। અખણ્ડં અજં ભાનુકોટિપ્રકાશમ્ ॥
ત્રયઃશૂલ નિર્મૂલનં શૂલપાણિં। ભજેઽહં ભવાનીપતિં ભાવગમ્યમ્ ॥
કલાતીત કલ્યાણ કલ્પાન્તકારી। સદા સજ્જનાન્દદાતા પુરારી ॥
ચિદાનન્દસન્દોહ મોહાપહારી। પ્રસીદ પ્રસીદ પ્રભો મન્મથારી ॥
ન યાવદ્ ઉમાનાથ પાદારવિન્દં। ભજન્તીહ લોકે પરે વા નરાણામ્ ॥
ન તાવત્સુખં શાન્તિ સન્તાપનાશં। પ્રસીદ પ્રભો સર્વભૂતાધિવાસમ્ ॥
ન જાનામિ યોગં જપં નૈવ પૂજાં। નતોઽહં સદા સર્વદા શમ્ભુ તુભ્યમ્ ॥
જરા જન્મ દુઃખૌઘ તાતપ્યમાનં। પ્રભો પાહિ આપન્નમામીશ શમ્ભો ॥
શ્લોક-રુદ્રાષ્ટકમિદં પ્રોક્તં વિપ્રેણ હરતોષયે।
યે પઠન્તિ નરા ભક્ત્યા તેષાં શમ્ભુઃ પ્રસીદતિ ॥ 9 ॥
દો. -સુનિ બિનતી સર્બગ્ય સિવ દેખિ બ્રિપ્ર અનુરાગુ।
પુનિ મન્દિર નભબાની ભિ દ્વિજબર બર માગુ ॥ 108(ક) ॥
જૌં પ્રસન્ન પ્રભુ મો પર નાથ દીન પર નેહુ।
નિજ પદ ભગતિ દેઇ પ્રભુ પુનિ દૂસર બર દેહુ ॥ 108(ખ) ॥
તવ માયા બસ જીવ જડ़ સન્તત ફિરિ ભુલાન।
તેહિ પર ક્રોધ ન કરિઅ પ્રભુ કૃપા સિન્ધુ ભગવાન ॥ 108(ગ) ॥
સઙ્કર દીનદયાલ અબ એહિ પર હોહુ કૃપાલ।
સાપ અનુગ્રહ હોઇ જેહિં નાથ થોરેહીં કાલ ॥ 108(ઘ) ॥
એહિ કર હોઇ પરમ કલ્યાના। સોઇ કરહુ અબ કૃપાનિધાના ॥
બિપ્રગિરા સુનિ પરહિત સાની। એવમસ્તુ