ଶ୍ରୀଜାନକୀଵଲ୍ଲଭୋ ଵିଜଯତେ
ଶ୍ରୀରାମଚରିତମାନସ
ପଞ୍ଚମ ସୋପାନ
ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡ
ଶ୍ଲୋକ
ଶାନ୍ତଂ ଶାଶ୍ଵତମପ୍ରମେଯମନଘଂ ନିର୍ଵାଣଶାନ୍ତିପ୍ରଦଂ
ବ୍ରହ୍ମାଶମ୍ଭୁଫଣୀନ୍ଦ୍ରସେଵ୍ଯମନିଶଂ ଵେଦାନ୍ତଵେଦ୍ଯଂ ଵିଭୁମ୍ ।
ରାମାଖ୍ଯଂ ଜଗଦୀଶ୍ଵରଂ ସୁରଗୁରୁଂ ମାଯାମନୁଷ୍ଯଂ ହରିଂ
ଵନ୍ଦେଽହଂ କରୁଣାକରଂ ରଘୁଵରଂ ଭୂପାଲଚୂଡାମଣିମ୍ ॥ ୧ ॥
ନାନ୍ଯା ସ୍ପୃହା ରଘୁପତେ ହୃଦଯେଽସ୍ମଦୀଯେ
ସତ୍ଯଂ ଵଦାମି ଚ ଭଵାନଖିଲାନ୍ତରାତ୍ମା।
ଭକ୍ତିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ରଘୁପୁଙ୍ଗଵ ନିର୍ଭରାଂ ମେ
କାମାଦିଦୋଷରହିତଂ କୁରୁ ମାନସଂ ଚ ॥ ୨ ॥
ଅତୁଲିତବଲଧାମଂ ହେମଶୈଲାଭଦେହଂ
ଦନୁଜଵନକୃଶାନୁଂ ଜ୍ଞାନିନାମଗ୍ରଗଣ୍ଯମ୍।
ସକଲଗୁଣନିଧାନଂ ଵାନରାଣାମଧୀଶଂ
ରଘୁପତିପ୍ରିଯଭକ୍ତଂ ଵାତଜାତଂ ନମାମି ॥ ୩ ॥
ଜାମଵଂତ କେ ବଚନ ସୁହାଏ। ସୁନି ହନୁମଂତ ହୃଦଯ ଅତି ଭାଏ ॥
ତବ ଲଗି ମୋହି ପରିଖେହୁ ତୁମ୍ହ ଭାଈ। ସହି ଦୁଖ କଂଦ ମୂଲ ଫଲ ଖାଈ ॥
ଜବ ଲଗି ଆଵୌଂ ସୀତହି ଦେଖୀ। ହୋଇହି କାଜୁ ମୋହି ହରଷ ବିସେଷୀ ॥
ଯହ କହି ନାଇ ସବନ୍ହି କହୁଁ ମାଥା। ଚଲେଉ ହରଷି ହିଯଁ ଧରି ରଘୁନାଥା ॥
ସିଂଧୁ ତୀର ଏକ ଭୂଧର ସୁଂଦର। କୌତୁକ କୂଦି ଚଢେଉ ତା ଊପର ॥
ବାର ବାର ରଘୁବୀର ସଁଭାରୀ। ତରକେଉ ପଵନତନଯ ବଲ ଭାରୀ ॥
ଜେହିଂ ଗିରି ଚରନ ଦେଇ ହନୁମଂତା। ଚଲେଉ ସୋ ଗା ପାତାଲ ତୁରଂତା ॥
ଜିମି ଅମୋଘ ରଘୁପତି କର ବାନା। ଏହୀ ଭାଁତି ଚଲେଉ ହନୁମାନା ॥
ଜଲନିଧି ରଘୁପତି ଦୂତ ବିଚାରୀ। ତୈଂ ମୈନାକ ହୋହି ଶ୍ରମହାରୀ ॥
ଦୋ. ହନୂମାନ ତେହି ପରସା କର ପୁନି କୀନ୍ହ ପ୍ରନାମ।
ରାମ କାଜୁ କୀନ୍ହେଂ ବିନୁ ମୋହି କହାଁ ବିଶ୍ରାମ ॥ ୧ ॥
ଜାତ ପଵନସୁତ ଦେଵନ୍ହ ଦେଖା। ଜାନୈଂ କହୁଁ ବଲ ବୁଦ୍ଧି ବିସେଷା ॥
ସୁରସା ନାମ ଅହିନ୍ହ କୈ ମାତା। ପଠଇନ୍ହି ଆଇ କହୀ ତେହିଂ ବାତା ॥
ଆଜୁ ସୁରନ୍ହ ମୋହି ଦୀନ୍ହ ଅହାରା। ସୁନତ ବଚନ କହ ପଵନକୁମାରା ॥
ରାମ କାଜୁ କରି ଫିରି ମୈଂ ଆଵୌଂ। ସୀତା କଇ ସୁଧି ପ୍ରଭୁହି ସୁନାଵୌଂ ॥
ତବ ତଵ ବଦନ ପୈଠିହଉଁ ଆଈ। ସତ୍ଯ କହଉଁ ମୋହି ଜାନ ଦେ ମାଈ ॥
କବନେହୁଁ ଜତନ ଦେଇ ନହିଂ ଜାନା। ଗ୍ରସସି ନ ମୋହି କହେଉ ହନୁମାନା ॥
ଜୋଜନ ଭରି ତେହିଂ ବଦନୁ ପସାରା। କପି ତନୁ କୀନ୍ହ ଦୁଗୁନ ବିସ୍ତାରା ॥
ସୋରହ ଜୋଜନ ମୁଖ ତେହିଂ ଠଯଊ। ତୁରତ ପଵନସୁତ ବତ୍ତିସ ଭଯଊ ॥
ଜସ ଜସ ସୁରସା ବଦନୁ ବଢାଵା। ତାସୁ ଦୂନ କପି ରୂପ ଦେଖାଵା ॥
ସତ ଜୋଜନ ତେହିଂ ଆନନ କୀନ୍ହା। ଅତି ଲଘୁ ରୂପ ପଵନସୁତ ଲୀନ୍ହା ॥
ବଦନ ପଇଠି ପୁନି ବାହେର ଆଵା। ମାଗା ବିଦା ତାହି ସିରୁ ନାଵା ॥
ମୋହି ସୁରନ୍ହ ଜେହି ଲାଗି ପଠାଵା। ବୁଧି ବଲ ମରମୁ ତୋର ମୈ ପାଵା ॥
ଦୋ. ରାମ କାଜୁ ସବୁ କରିହହୁ ତୁମ୍ହ ବଲ ବୁଦ୍ଧି ନିଧାନ।
ଆସିଷ ଦେହ ଗଈ ସୋ ହରଷି ଚଲେଉ ହନୁମାନ ॥ ୨ ॥
ନିସିଚରି ଏକ ସିଂଧୁ ମହୁଁ ରହଈ। କରି ମାଯା ନଭୁ କେ ଖଗ ଗହଈ ॥
ଜୀଵ ଜଂତୁ ଜେ ଗଗନ ଉଡାହୀଂ। ଜଲ ବିଲୋକି ତିନ୍ହ କୈ ପରିଛାହୀଂ ॥
ଗହଇ ଛାହଁ ସକ ସୋ ନ ଉଡାଈ। ଏହି ବିଧି ସଦା ଗଗନଚର ଖାଈ ॥
ସୋଇ ଛଲ ହନୂମାନ କହଁ କୀନ୍ହା। ତାସୁ କପଟୁ କପି ତୁରତହିଂ ଚୀନ୍ହା ॥
ତାହି ମାରି ମାରୁତସୁତ ବୀରା। ବାରିଧି ପାର ଗଯଉ ମତିଧୀରା ॥
ତହାଁ ଜାଇ ଦେଖୀ ବନ ସୋଭା। ଗୁଂଜତ ଚଂଚରୀକ ମଧୁ ଲୋଭା ॥
ନାନା ତରୁ ଫଲ ଫୂଲ ସୁହାଏ। ଖଗ ମୃଗ ବୃଂଦ ଦେଖି ମନ ଭାଏ ॥
ସୈଲ ବିସାଲ ଦେଖି ଏକ ଆଗେଂ। ତା ପର ଧାଇ ଚଢେଉ ଭଯ ତ୍ଯାଗେଂ ॥
ଉମା ନ କଛୁ କପି କୈ ଅଧିକାଈ। ପ୍ରଭୁ ପ୍ରତାପ ଜୋ କାଲହି ଖାଈ ॥
ଗିରି ପର ଚଢି ଲଂକା ତେହିଂ ଦେଖୀ। କହି ନ ଜାଇ ଅତି ଦୁର୍ଗ ବିସେଷୀ ॥
ଅତି ଉତଂଗ ଜଲନିଧି ଚହୁ ପାସା। କନକ କୋଟ କର ପରମ ପ୍ରକାସା ॥
ଛଂ=କନକ କୋଟ ବିଚିତ୍ର ମନି କୃତ ସୁଂଦରାଯତନା ଘନା।
ଚଉହଟ୍ଟ ହଟ୍ଟ ସୁବଟ୍ଟ ବୀଥୀଂ ଚାରୁ ପୁର ବହୁ ବିଧି ବନା ॥
ଗଜ ବାଜି ଖଚ୍ଚର ନିକର ପଦଚର ରଥ ବରୂଥିନ୍ହ କୋ ଗନୈ ॥
ବହୁରୂପ ନିସିଚର ଜୂଥ ଅତିବଲ ସେନ ବରନତ ନହିଂ ବନୈ ॥ ୧ ॥
ବନ ବାଗ ଉପବନ ବାଟିକା ସର କୂପ ବାପୀଂ ସୋହହୀଂ।
ନର ନାଗ ସୁର ଗଂଧର୍ବ କନ୍ଯା ରୂପ ମୁନି ମନ ମୋହହୀଂ ॥
କହୁଁ ମାଲ ଦେହ ବିସାଲ ସୈଲ ସମାନ ଅତିବଲ ଗର୍ଜହୀଂ।
ନାନା ଅଖାରେନ୍ହ ଭିରହିଂ ବହୁ ବିଧି ଏକ ଏକନ୍ହ ତର୍ଜହୀଂ ॥ ୨ ॥
କରି ଜତନ ଭଟ କୋଟିନ୍ହ ବିକଟ ତନ ନଗର ଚହୁଁ ଦିସି ରଚ୍ଛହୀଂ।
କହୁଁ ମହିଷ ମାନଷୁ ଧେନୁ ଖର ଅଜ ଖଲ ନିସାଚର ଭଚ୍ଛହୀଂ ॥
ଏହି ଲାଗି ତୁଲସୀଦାସ ଇନ୍ହ କୀ କଥା କଛୁ ଏକ ହୈ କହୀ।
ରଘୁବୀର ସର ତୀରଥ ସରୀରନ୍ହି ତ୍ଯାଗି ଗତି ପୈହହିଂ ସହୀ ॥ ୩ ॥
ଦୋ. ପୁର ରଖଵାରେ ଦେଖି ବହୁ କପି ମନ କୀନ୍ହ ବିଚାର।
ଅତି ଲଘୁ ରୂପ ଧରୌଂ ନିସି ନଗର କରୌଂ ପଇସାର ॥ ୩ ॥
ମସକ ସମାନ ରୂପ କପି ଧରୀ। ଲଂକହି ଚଲେଉ ସୁମିରି ନରହରୀ ॥
ନାମ ଲଂକିନୀ ଏକ ନିସିଚରୀ। ସୋ କହ ଚଲେସି ମୋହି ନିଂଦରୀ ॥
ଜାନେହି ନହୀଂ ମରମୁ ସଠ ମୋରା। ମୋର ଅହାର ଜହାଁ ଲଗି ଚୋରା ॥
ମୁଠିକା ଏକ ମହା କପି ହନୀ। ରୁଧିର ବମତ ଧରନୀଂ ଢନମନୀ ॥
ପୁନି ସଂଭାରି ଉଠି ସୋ ଲଂକା। ଜୋରି ପାନି କର ବିନଯ ସଂସକା ॥
ଜବ ରାଵନହି ବ୍ରହ୍ମ ବର ଦୀନ୍ହା। ଚଲତ ବିରଂଚି କହା ମୋହି ଚୀନ୍ହା ॥
ବିକଲ ହୋସି ତୈଂ କପି କେଂ ମାରେ। ତବ ଜାନେସୁ ନିସିଚର ସଂଘାରେ ॥
ତାତ ମୋର ଅତି ପୁନ୍ଯ ବହୂତା। ଦେଖେଉଁ ନଯନ ରାମ କର ଦୂତା ॥
ଦୋ. ତାତ ସ୍ଵର୍ଗ ଅପବର୍ଗ ସୁଖ ଧରିଅ ତୁଲା ଏକ ଅଂଗ।
ତୂଲ ନ ତାହି ସକଲ ମିଲି ଜୋ ସୁଖ ଲଵ ସତସଂଗ ॥ ୪ ॥
ପ୍ରବିସି ନଗର କୀଜେ ସବ କାଜା। ହୃଦଯଁ ରାଖି କୌସଲପୁର ରାଜା ॥
ଗରଲ ସୁଧା ରିପୁ କରହିଂ ମିତାଈ। ଗୋପଦ ସିଂଧୁ ଅନଲ ସିତଲାଈ ॥
ଗରୁଡ ସୁମେରୁ ରେନୂ ସମ ତାହୀ। ରାମ କୃପା କରି ଚିତଵା ଜାହୀ ॥
ଅତି ଲଘୁ ରୂପ ଧରେଉ ହନୁମାନା। ପୈଠା ନଗର ସୁମିରି ଭଗଵାନା ॥
ମଂଦିର ମଂଦିର ପ୍ରତି କରି ସୋଧା। ଦେଖେ ଜହଁ ତହଁ ଅଗନିତ ଜୋଧା ॥
ଗଯଉ ଦସାନନ ମଂଦିର ମାହୀଂ। ଅତି ବିଚିତ୍ର କହି ଜାତ ସୋ ନାହୀଂ ॥
ସଯନ କିଏ ଦେଖା କପି ତେହୀ। ମଂଦିର ମହୁଁ ନ ଦୀଖି ବୈଦେହୀ ॥
ଭଵନ ଏକ ପୁନି ଦୀଖ ସୁହାଵା। ହରି ମଂଦିର ତହଁ ଭିନ୍ନ ବନାଵା ॥
ଦୋ. ରାମାଯୁଧ ଅଂକିତ ଗୃହ ସୋଭା ବରନି ନ ଜାଇ।
ନଵ ତୁଲସିକା ବୃଂଦ ତହଁ ଦେଖି ହରଷି କପିରାଇ ॥ ୫ ॥
ଲଂକା ନିସିଚର ନିକର ନିଵାସା। ଇହାଁ କହାଁ ସଜ୍ଜନ କର ବାସା ॥
ମନ ମହୁଁ ତରକ କରୈ କପି ଲାଗା। ତେହୀଂ ସମଯ ବିଭୀଷନୁ ଜାଗା ॥
ରାମ ରାମ ତେହିଂ ସୁମିରନ କୀନ୍ହା। ହୃଦଯଁ ହରଷ କପି ସଜ୍ଜନ ଚୀନ୍ହା ॥
ଏହି ସନ ହଠି କରିହଉଁ ପହିଚାନୀ। ସାଧୁ ତେ ହୋଇ ନ କାରଜ ହାନୀ ॥
ବିପ୍ର ରୁପ ଧରି ବଚନ ସୁନାଏ। ସୁନତ ବିଭୀଷଣ ଉଠି ତହଁ ଆଏ ॥
କରି ପ୍ରନାମ ପୂଁଛୀ କୁସଲାଈ। ବିପ୍ର କହହୁ ନିଜ କଥା ବୁଝାଈ ॥
କୀ ତୁମ୍ହ ହରି ଦାସନ୍ହ ମହଁ କୋଈ। ମୋରେଂ ହୃଦଯ ପ୍ରୀତି ଅତି ହୋଈ ॥
କୀ ତୁମ୍ହ ରାମୁ ଦୀନ ଅନୁରାଗୀ। ଆଯହୁ ମୋହି କରନ ବଡଭାଗୀ ॥
ଦୋ. ତବ ହନୁମଂତ କହୀ ସବ ରାମ କଥା ନିଜ ନାମ।
ସୁନତ ଜୁଗଲ ତନ ପୁଲକ ମନ ମଗନ ସୁମିରି ଗୁନ ଗ୍ରାମ ॥ ୬ ॥
ସୁନହୁ ପଵନସୁତ ରହନି ହମାରୀ। ଜିମି ଦସନନ୍ହି ମହୁଁ ଜୀଭ ବିଚାରୀ ॥
ତାତ କବହୁଁ ମୋହି ଜାନି ଅନାଥା। କରିହହିଂ କୃପା ଭାନୁକୁଲ ନାଥା ॥
ତାମସ ତନୁ କଛୁ ସାଧନ ନାହୀଂ। ପ୍ରୀତି ନ ପଦ ସରୋଜ ମନ ମାହୀଂ ॥
ଅବ ମୋହି ଭା ଭରୋସ ହନୁମଂତା। ବିନୁ ହରିକୃପା ମିଲହିଂ ନହିଂ ସଂତା ॥
ଜୌ ରଘୁବୀର ଅନୁଗ୍ରହ କୀନ୍ହା। ତୌ ତୁମ୍ହ ମୋହି ଦରସୁ ହଠି ଦୀନ୍ହା ॥
ସୁନହୁ ବିଭୀଷନ ପ୍ରଭୁ କୈ ରୀତୀ। କରହିଂ ସଦା ସେଵକ ପର ପ୍ରୀତୀ ॥
କହହୁ କଵନ ମୈଂ ପରମ କୁଲୀନା। କପି ଚଂଚଲ ସବହୀଂ ବିଧି ହୀନା ॥
ପ୍ରାତ ଲେଇ ଜୋ ନାମ ହମାରା। ତେହି ଦିନ ତାହି ନ ମିଲୈ ଅହାରା ॥
ଦୋ. ଅସ ମୈଂ ଅଧମ ସଖା ସୁନୁ ମୋହୂ ପର ରଘୁବୀର।
କୀନ୍ହୀ କୃପା ସୁମିରି ଗୁନ ଭରେ ବିଲୋଚନ ନୀର ॥ ୭ ॥
ଜାନତହୂଁ ଅସ ସ୍ଵାମି ବିସାରୀ। ଫିରହିଂ ତେ କାହେ ନ ହୋହିଂ ଦୁଖାରୀ ॥
ଏହି ବିଧି କହତ ରାମ ଗୁନ ଗ୍ରାମା। ପାଵା ଅନିର୍ବାଚ୍ଯ ବିଶ୍ରାମା ॥
ପୁନି ସବ କଥା ବିଭୀଷନ କହୀ। ଜେହି ବିଧି ଜନକସୁତା ତହଁ ରହୀ ॥
ତବ ହନୁମଂତ କହା ସୁନୁ ଭ୍ରାତା। ଦେଖୀ ଚହଉଁ ଜାନକୀ ମାତା ॥
ଜୁଗୁତି ବିଭୀଷନ ସକଲ ସୁନାଈ। ଚଲେଉ ପଵନସୁତ ବିଦା କରାଈ ॥
କରି ସୋଇ ରୂପ ଗଯଉ ପୁନି ତହଵାଁ। ବନ ଅସୋକ ସୀତା ରହ ଜହଵାଁ ॥
ଦେଖି ମନହି ମହୁଁ କୀନ୍ହ ପ୍ରନାମା। ବୈଠେହିଂ ବୀତି ଜାତ ନିସି ଜାମା ॥
କୃସ ତନ ସୀସ ଜଟା ଏକ ବେନୀ। ଜପତି ହୃଦଯଁ ରଘୁପତି ଗୁନ ଶ୍ରେନୀ ॥
ଦୋ. ନିଜ ପଦ ନଯନ ଦିଏଁ ମନ ରାମ ପଦ କମଲ ଲୀନ।
ପରମ ଦୁଖୀ ଭା ପଵନସୁତ ଦେଖି ଜାନକୀ ଦୀନ ॥ ୮ ॥
ତରୁ ପଲ୍ଲଵ ମହୁଁ ରହା ଲୁକାଈ। କରଇ ବିଚାର କରୌଂ କା ଭାଈ ॥
ତେହି ଅଵସର ରାଵନୁ ତହଁ ଆଵା। ସଂଗ ନାରି ବହୁ କିଏଁ ବନାଵା ॥
ବହୁ ବିଧି ଖଲ ସୀତହି ସମୁଝାଵା। ସାମ ଦାନ ଭଯ ଭେଦ ଦେଖାଵା ॥
କହ ରାଵନୁ ସୁନୁ ସୁମୁଖି ସଯାନୀ। ମଂଦୋଦରୀ ଆଦି ସବ ରାନୀ ॥
ତଵ ଅନୁଚରୀଂ କରଉଁ ପନ ମୋରା। ଏକ ବାର ବିଲୋକୁ ମମ ଓରା ॥
ତୃନ ଧରି ଓଟ କହତି ବୈଦେହୀ। ସୁମିରି ଅଵଧପତି ପରମ ସନେହୀ ॥
ସୁନୁ ଦସମୁଖ ଖଦ୍ଯୋତ ପ୍ରକାସା। କବହୁଁ କି ନଲିନୀ କରଇ ବିକାସା ॥
ଅସ ମନ ସମୁଝୁ କହତି ଜାନକୀ। ଖଲ ସୁଧି ନହିଂ ରଘୁବୀର ବାନ କୀ ॥
ସଠ ସୂନେ ହରି ଆନେହି ମୋହି। ଅଧମ ନିଲଜ୍ଜ ଲାଜ ନହିଂ ତୋହୀ ॥
ଦୋ. ଆପୁହି ସୁନି ଖଦ୍ଯୋତ ସମ ରାମହି ଭାନୁ ସମାନ।
ପରୁଷ ବଚନ ସୁନି କାଢି ଅସି ବୋଲା ଅତି ଖିସିଆନ ॥ ୯ ॥
ସୀତା ତୈଂ ମମ କୃତ ଅପମାନା। କଟିହଉଁ ତଵ ସିର କଠିନ କୃପାନା ॥
ନାହିଂ ତ ସପଦି ମାନୁ ମମ ବାନୀ। ସୁମୁଖି ହୋତି ନ ତ ଜୀଵନ ହାନୀ ॥
ସ୍ଯାମ ସରୋଜ ଦାମ ସମ ସୁଂଦର। ପ୍ରଭୁ ଭୁଜ କରି କର ସମ ଦସକଂଧର ॥
ସୋ ଭୁଜ କଂଠ କି ତଵ ଅସି ଘୋରା। ସୁନୁ ସଠ ଅସ ପ୍ରଵାନ ପନ ମୋରା ॥
ଚଂଦ୍ରହାସ ହରୁ ମମ ପରିତାପଂ। ରଘୁପତି ବିରହ ଅନଲ ସଂଜାତଂ ॥
ସୀତଲ ନିସିତ ବହସି ବର ଧାରା। କହ ସୀତା ହରୁ ମମ ଦୁଖ ଭାରା ॥
ସୁନତ ବଚନ ପୁନି ମାରନ ଧାଵା। ମଯତନଯାଁ କହି ନୀତି ବୁଝାଵା ॥
କହେସି ସକଲ ନିସିଚରିନ୍ହ ବୋଲାଈ। ସୀତହି ବହୁ ବିଧି ତ୍ରାସହୁ ଜାଈ ॥
ମାସ ଦିଵସ ମହୁଁ କହା ନ ମାନା। ତୌ ମୈଂ ମାରବି କାଢି କୃପାନା ॥
ଦୋ. ଭଵନ ଗଯଉ ଦସକଂଧର ଇହାଁ ପିସାଚିନି ବୃଂଦ।
ସୀତହି ତ୍ରାସ ଦେଖାଵହି ଧରହିଂ ରୂପ ବହୁ ମଂଦ ॥ ୧୦ ॥
ତ୍ରିଜଟା ନାମ ରାଚ୍ଛସୀ ଏକା। ରାମ ଚରନ ରତି ନିପୁନ ବିବେକା ॥
ସବନ୍ହୌ ବୋଲି ସୁନାଏସି ସପନା। ସୀତହି ସେଇ କରହୁ ହିତ ଅପନା ॥
ସପନେଂ ବାନର ଲଂକା ଜାରୀ। ଜାତୁଧାନ ସେନା ସବ ମାରୀ ॥
ଖର ଆରୂଢ ନଗନ ଦସସୀସା। ମୁଂଡିତ ସିର ଖଂଡିତ ଭୁଜ ବୀସା ॥
ଏହି ବିଧି ସୋ ଦଚ୍ଛିନ ଦିସି ଜାଈ। ଲଂକା ମନହୁଁ ବିଭୀଷନ ପାଈ ॥
ନଗର ଫିରୀ ରଘୁବୀର ଦୋହାଈ। ତବ ପ୍ରଭୁ ସୀତା ବୋଲି ପଠାଈ ॥
ଯହ ସପନା ମେଂ କହଉଁ ପୁକାରୀ। ହୋଇହି ସତ୍ଯ ଗଏଁ ଦିନ ଚାରୀ ॥
ତାସୁ ବଚନ ସୁନି ତେ ସବ ଡରୀଂ। ଜନକସୁତା କେ ଚରନନ୍ହି ପରୀଂ ॥
ଦୋ. ଜହଁ ତହଁ ଗଈଂ ସକଲ ତବ ସୀତା କର ମନ ସୋଚ।
ମାସ ଦିଵସ ବୀତେଂ ମୋହି ମାରିହି ନିସିଚର ପୋଚ ॥ ୧୧ ॥
ତ୍ରିଜଟା ସନ ବୋଲୀ କର ଜୋରୀ। ମାତୁ ବିପତି ସଂଗିନି ତୈଂ ମୋରୀ ॥
ତଜୌଂ ଦେହ କରୁ ବେଗି ଉପାଈ। ଦୁସହୁ ବିରହୁ ଅବ ନହିଂ ସହି ଜାଈ ॥
ଆନି କାଠ ରଚୁ ଚିତା ବନାଈ। ମାତୁ ଅନଲ ପୁନି ଦେହି ଲଗାଈ ॥
ସତ୍ଯ କରହି ମମ ପ୍ରୀତି ସଯାନୀ। ସୁନୈ କୋ ଶ୍ରଵନ ସୂଲ ସମ ବାନୀ ॥
ସୁନତ ବଚନ ପଦ ଗହି ସମୁଝାଏସି। ପ୍ରଭୁ ପ୍ରତାପ ବଲ ସୁଜସୁ ସୁନାଏସି ॥
ନିସି ନ ଅନଲ ମିଲ ସୁନୁ ସୁକୁମାରୀ। ଅସ କହି ସୋ ନିଜ ଭଵନ ସିଧାରୀ ॥
କହ ସୀତା ବିଧି ଭା ପ୍ରତିକୂଲା। ମିଲହି ନ ପାଵକ ମିଟିହି ନ ସୂଲା ॥
ଦେଖିଅତ ପ୍ରଗଟ ଗଗନ ଅଂଗାରା। ଅଵନି ନ ଆଵତ ଏକଉ ତାରା ॥
ପାଵକମଯ ସସି ସ୍ତ୍ରଵତ ନ ଆଗୀ। ମାନହୁଁ ମୋହି ଜାନି ହତଭାଗୀ ॥
ସୁନହି ବିନଯ ମମ ବିଟପ ଅସୋକା। ସତ୍ଯ ନାମ କରୁ ହରୁ ମମ ସୋକା ॥
ନୂତନ କିସଲଯ ଅନଲ ସମାନା। ଦେହି ଅଗିନି ଜନି କରହି ନିଦାନା ॥
ଦେଖି ପରମ ବିରହାକୁଲ ସୀତା। ସୋ ଛନ କପିହି କଲପ ସମ ବୀତା ॥
ସୋ. କପି କରି ହୃଦଯଁ ବିଚାର ଦୀନ୍ହି ମୁଦ୍ରିକା ଡାରୀ ତବ।
ଜନୁ ଅସୋକ ଅଂଗାର ଦୀନ୍ହି ହରଷି ଉଠି କର ଗହେଉ ॥ ୧୨ ॥
ତବ ଦେଖୀ ମୁଦ୍ରିକା ମନୋହର। ରାମ ନାମ ଅଂକିତ ଅତି ସୁଂଦର ॥
ଚକିତ ଚିତଵ ମୁଦରୀ ପହିଚାନୀ। ହରଷ ବିଷାଦ ହୃଦଯଁ ଅକୁଲାନୀ ॥
ଜୀତି କୋ ସକଇ ଅଜଯ ରଘୁରାଈ। ମାଯା ତେଂ ଅସି ରଚି ନହିଂ ଜାଈ ॥
ସୀତା ମନ ବିଚାର କର ନାନା। ମଧୁର ବଚନ ବୋଲେଉ ହନୁମାନା ॥
ରାମଚଂଦ୍ର ଗୁନ ବରନୈଂ ଲାଗା। ସୁନତହିଂ ସୀତା କର ଦୁଖ ଭାଗା ॥
ଲାଗୀଂ ସୁନୈଂ ଶ୍ରଵନ ମନ ଲାଈ। ଆଦିହୁ ତେଂ ସବ କଥା ସୁନାଈ ॥
ଶ୍ରଵନାମୃତ ଜେହିଂ କଥା ସୁହାଈ। କହି ସୋ ପ୍ରଗଟ ହୋତି କିନ ଭାଈ ॥
ତବ ହନୁମଂତ ନିକଟ ଚଲି ଗଯଊ। ଫିରି ବୈଂଠୀଂ ମନ ବିସମଯ ଭଯଊ ॥
ରାମ ଦୂତ ମୈଂ ମାତୁ ଜାନକୀ। ସତ୍ଯ ସପଥ କରୁନାନିଧାନ କୀ ॥
ଯହ ମୁଦ୍ରିକା ମାତୁ ମୈଂ ଆନୀ। ଦୀନ୍ହି ରାମ ତୁମ୍ହ କହଁ ସହିଦାନୀ ॥
ନର ବାନରହି ସଂଗ କହୁ କୈସେଂ। କହି କଥା ଭଇ ସଂଗତି ଜୈସେଂ ॥
ଦୋ. କପି କେ ବଚନ ସପ୍ରେମ ସୁନି ଉପଜା ମନ ବିସ୍ଵାସ ॥
ଜାନା ମନ କ୍ରମ ବଚନ ଯହ କୃପାସିଂଧୁ କର ଦାସ ॥ ୧୩ ॥
ହରିଜନ ଜାନି ପ୍ରୀତି ଅତି ଗାଢୀ। ସଜଲ ନଯନ ପୁଲକାଵଲି ବାଢୀ ॥
ବୂଡତ ବିରହ ଜଲଧି ହନୁମାନା। ଭଯଉ ତାତ ମୋଂ କହୁଁ ଜଲଜାନା ॥
ଅବ କହୁ କୁସଲ ଜାଉଁ ବଲିହାରୀ। ଅନୁଜ ସହିତ ସୁଖ ଭଵନ ଖରାରୀ ॥
କୋମଲଚିତ କୃପାଲ ରଘୁରାଈ। କପି କେହି ହେତୁ ଧରୀ ନିଠୁରାଈ ॥
ସହଜ ବାନି ସେଵକ ସୁଖ ଦାଯକ। କବହୁଁକ ସୁରତି କରତ ରଘୁନାଯକ ॥
କବହୁଁ ନଯନ ମମ ସୀତଲ ତାତା। ହୋଇହହି ନିରଖି ସ୍ଯାମ ମୃଦୁ ଗାତା ॥
ବଚନୁ ନ ଆଵ ନଯନ ଭରେ ବାରୀ। ଅହହ ନାଥ ହୌଂ ନିପଟ ବିସାରୀ ॥
ଦେଖି ପରମ ବିରହାକୁଲ ସୀତା। ବୋଲା କପି ମୃଦୁ ବଚନ ବିନୀତା ॥
ମାତୁ କୁସଲ ପ୍ରଭୁ ଅନୁଜ ସମେତା। ତଵ ଦୁଖ ଦୁଖୀ ସୁକୃପା ନିକେତା ॥
ଜନି ଜନନୀ ମାନହୁ ଜିଯଁ ଊନା। ତୁମ୍ହ ତେ ପ୍ରେମୁ ରାମ କେଂ ଦୂନା ॥
ଦୋ. ରଘୁପତି କର ସଂଦେସୁ ଅବ ସୁନୁ ଜନନୀ ଧରି ଧୀର।
ଅସ କହି କପି ଗଦ ଗଦ ଭଯଉ ଭରେ ବିଲୋଚନ ନୀର ॥ ୧୪ ॥
କହେଉ ରାମ ବିଯୋଗ ତଵ ସୀତା। ମୋ କହୁଁ ସକଲ ଭଏ ବିପରୀତା ॥
ନଵ ତରୁ କିସଲଯ ମନହୁଁ କୃସାନୂ। କାଲନିସା ସମ ନିସି ସସି ଭାନୂ ॥
କୁବଲଯ ବିପିନ କୁଂତ ବନ ସରିସା। ବାରିଦ ତପତ ତେଲ ଜନୁ ବରିସା ॥
ଜେ ହିତ ରହେ କରତ ତେଇ ପୀରା। ଉରଗ ସ୍ଵାସ ସମ ତ୍ରିବିଧ ସମୀରା ॥
କହେହୂ ତେଂ କଛୁ ଦୁଖ ଘଟି ହୋଈ। କାହି କହୌଂ ଯହ ଜାନ ନ କୋଈ ॥
ତତ୍ତ୍ଵ ପ୍ରେମ କର ମମ ଅରୁ ତୋରା। ଜାନତ ପ୍ରିଯା ଏକୁ ମନୁ ମୋରା ॥
ସୋ ମନୁ ସଦା ରହତ ତୋହି ପାହୀଂ। ଜାନୁ ପ୍ରୀତି ରସୁ ଏତେନହି ମାହୀଂ ॥
ପ୍ରଭୁ ସଂଦେସୁ ସୁନତ ବୈଦେହୀ। ମଗନ ପ୍ରେମ ତନ ସୁଧି ନହିଂ ତେହୀ ॥
କହ କପି ହୃଦଯଁ ଧୀର ଧରୁ ମାତା। ସୁମିରୁ ରାମ ସେଵକ ସୁଖଦାତା ॥
ଉର ଆନହୁ ରଘୁପତି ପ୍ରଭୁତାଈ। ସୁନି ମମ ବଚନ ତଜହୁ କଦରାଈ ॥
ଦୋ. ନିସିଚର ନିକର ପତଂଗ ସମ ରଘୁପତି ବାନ କୃସାନୁ।
ଜନନୀ ହୃଦଯଁ ଧୀର ଧରୁ ଜରେ ନିସାଚର ଜାନୁ ॥ ୧୫ ॥
ଜୌଂ ରଘୁବୀର ହୋତି ସୁଧି ପାଈ। କରତେ ନହିଂ ବିଲଂବୁ ରଘୁରାଈ ॥
ରାମବାନ ରବି ଉଏଁ ଜାନକୀ। ତମ ବରୂଥ କହଁ ଜାତୁଧାନ କୀ ॥
ଅବହିଂ ମାତୁ ମୈଂ ଜାଉଁ ଲଵାଈ। ପ୍ରଭୁ ଆଯସୁ ନହିଂ ରାମ ଦୋହାଈ ॥
କଛୁକ ଦିଵସ ଜନନୀ ଧରୁ ଧୀରା। କପିନ୍ହ ସହିତ ଅଇହହିଂ ରଘୁବୀରା ॥
ନିସିଚର ମାରି ତୋହି ଲୈ ଜୈହହିଂ। ତିହୁଁ ପୁର ନାରଦାଦି ଜସୁ ଗୈହହିଂ ॥
ହୈଂ ସୁତ କପି ସବ ତୁମ୍ହହି ସମାନା। ଜାତୁଧାନ ଅତି ଭଟ ବଲଵାନା ॥
ମୋରେଂ ହୃଦଯ ପରମ ସଂଦେହା। ସୁନି କପି ପ୍ରଗଟ କୀନ୍ହ ନିଜ ଦେହା ॥
କନକ ଭୂଧରାକାର ସରୀରା। ସମର ଭଯଂକର ଅତିବଲ ବୀରା ॥
ସୀତା ମନ ଭରୋସ ତବ ଭଯଊ। ପୁନି ଲଘୁ ରୂପ ପଵନସୁତ ଲଯଊ ॥
ଦୋ. ସୁନୁ ମାତା ସାଖାମୃଗ ନହିଂ ବଲ ବୁଦ୍ଧି ବିସାଲ।
ପ୍ରଭୁ ପ୍ରତାପ ତେଂ ଗରୁଡହି ଖାଇ ପରମ ଲଘୁ ବ୍ଯାଲ ॥ ୧୬ ॥
ମନ ସଂତୋଷ ସୁନତ କପି ବାନୀ। ଭଗତି ପ୍ରତାପ ତେଜ ବଲ ସାନୀ ॥
ଆସିଷ ଦୀନ୍ହି ରାମପ୍ରିଯ ଜାନା। ହୋହୁ ତାତ ବଲ ସୀଲ ନିଧାନା ॥
ଅଜର ଅମର ଗୁନନିଧି ସୁତ ହୋହୂ। କରହୁଁ ବହୁତ ରଘୁନାଯକ ଛୋହୂ ॥
କରହୁଁ କୃପା ପ୍ରଭୁ ଅସ ସୁନି କାନା। ନିର୍ଭର ପ୍ରେମ ମଗନ ହନୁମାନା ॥
ବାର ବାର ନାଏସି ପଦ ସୀସା। ବୋଲା ବଚନ ଜୋରି କର କୀସା ॥
ଅବ କୃତକୃତ୍ଯ ଭଯଉଁ ମୈଂ ମାତା। ଆସିଷ ତଵ ଅମୋଘ ବିଖ୍ଯାତା ॥
ସୁନହୁ ମାତୁ ମୋହି ଅତିସଯ ଭୂଖା। ଲାଗି ଦେଖି ସୁଂଦର ଫଲ ରୂଖା ॥
ସୁନୁ ସୁତ କରହିଂ ବିପିନ ରଖଵାରୀ। ପରମ ସୁଭଟ ରଜନୀଚର ଭାରୀ ॥
ତିନ୍ହ କର ଭଯ ମାତା ମୋହି ନାହୀଂ। ଜୌଂ ତୁମ୍ହ ସୁଖ ମାନହୁ ମନ ମାହୀଂ ॥
ଦୋ. ଦେଖି ବୁଦ୍ଧି ବଲ ନିପୁନ କପି କହେଉ ଜାନକୀଂ ଜାହୁ।
ରଘୁପତି ଚରନ ହୃଦଯଁ ଧରି ତାତ ମଧୁର ଫଲ ଖାହୁ ॥ ୧୭ ॥
ଚଲେଉ ନାଇ ସିରୁ ପୈଠେଉ ବାଗା। ଫଲ ଖାଏସି ତରୁ ତୋରୈଂ ଲାଗା ॥
ରହେ ତହାଁ ବହୁ ଭଟ ରଖଵାରେ। କଛୁ ମାରେସି କଛୁ ଜାଇ ପୁକାରେ ॥
ନାଥ ଏକ ଆଵା କପି ଭାରୀ। ତେହିଂ ଅସୋକ ବାଟିକା ଉଜାରୀ ॥
ଖାଏସି ଫଲ ଅରୁ ବିଟପ ଉପାରେ। ରଚ୍ଛକ ମର୍ଦି ମର୍ଦି ମହି ଡାରେ ॥
ସୁନି ରାଵନ ପଠଏ ଭଟ ନାନା। ତିନ୍ହହି ଦେଖି ଗର୍ଜେଉ ହନୁମାନା ॥
ସବ ରଜନୀଚର କପି ସଂଘାରେ। ଗଏ ପୁକାରତ କଛୁ ଅଧମାରେ ॥
ପୁନି ପଠଯଉ ତେହିଂ ଅଚ୍ଛକୁମାରା। ଚଲା ସଂଗ ଲୈ ସୁଭଟ ଅପାରା ॥
ଆଵତ ଦେଖି ବିଟପ ଗହି ତର୍ଜା। ତାହି ନିପାତି ମହାଧୁନି ଗର୍ଜା ॥
ଦୋ. କଛୁ ମାରେସି କଛୁ ମର୍ଦେସି କଛୁ ମିଲଏସି ଧରି ଧୂରି।
କଛୁ ପୁନି ଜାଇ ପୁକାରେ ପ୍ରଭୁ ମର୍କଟ ବଲ ଭୂରି ॥ ୧୮ ॥
ସୁନି ସୁତ ବଧ ଲଂକେସ ରିସାନା। ପଠଏସି ମେଘନାଦ ବଲଵାନା ॥
ମାରସି ଜନି ସୁତ ବାଂଧେସୁ ତାହୀ। ଦେଖିଅ କପିହି କହାଁ କର ଆହୀ ॥
ଚଲା ଇଂଦ୍ରଜିତ ଅତୁଲିତ ଜୋଧା। ବଂଧୁ ନିଧନ ସୁନି ଉପଜା କ୍ରୋଧା ॥
କପି ଦେଖା ଦାରୁନ ଭଟ ଆଵା। କଟକଟାଇ ଗର୍ଜା ଅରୁ ଧାଵା ॥
ଅତି ବିସାଲ ତରୁ ଏକ ଉପାରା। ବିରଥ କୀନ୍ହ ଲଂକେସ କୁମାରା ॥
ରହେ ମହାଭଟ ତାକେ ସଂଗା। ଗହି ଗହି କପି ମର୍ଦଇ ନିଜ ଅଂଗା ॥
ତିନ୍ହହି ନିପାତି ତାହି ସନ ବାଜା। ଭିରେ ଜୁଗଲ ମାନହୁଁ ଗଜରାଜା।
ମୁଠିକା ମାରି ଚଢା ତରୁ ଜାଈ। ତାହି ଏକ ଛନ ମୁରୁଛା ଆଈ ॥
ଉଠି ବହୋରି କୀନ୍ହିସି ବହୁ ମାଯା। ଜୀତି ନ ଜାଇ ପ୍ରଭଂଜନ ଜାଯା ॥
ଦୋ. ବ୍ରହ୍ମ ଅସ୍ତ୍ର ତେହିଂ ସାଁଧା କପି ମନ କୀନ୍ହ ବିଚାର।
ଜୌଂ ନ ବ୍ରହ୍ମସର ମାନଉଁ ମହିମା ମିଟଇ ଅପାର ॥ ୧୯ ॥
ବ୍ରହ୍ମବାନ କପି କହୁଁ ତେହି ମାରା। ପରତିହୁଁ ବାର କଟକୁ ସଂଘାରା ॥
ତେହି ଦେଖା କପି ମୁରୁଛିତ ଭଯଊ। ନାଗପାସ ବାଁଧେସି ଲୈ ଗଯଊ ॥
ଜାସୁ ନାମ ଜପି ସୁନହୁ ଭଵାନୀ। ଭଵ ବଂଧନ କାଟହିଂ ନର ଗ୍ଯାନୀ ॥
ତାସୁ ଦୂତ କି ବଂଧ ତରୁ ଆଵା। ପ୍ରଭୁ କାରଜ ଲଗି କପିହିଂ ବଁଧାଵା ॥
କପି ବଂଧନ ସୁନି ନିସିଚର ଧାଏ। କୌତୁକ ଲାଗି ସଭାଁ ସବ ଆଏ ॥
ଦସମୁଖ ସଭା ଦୀଖି କପି ଜାଈ। କହି ନ ଜାଇ କଛୁ ଅତି ପ୍ରଭୁତାଈ ॥
କର ଜୋରେଂ ସୁର ଦିସିପ ବିନୀତା। ଭୃକୁଟି ବିଲୋକତ ସକଲ ସଭୀତା ॥
ଦେଖି ପ୍ରତାପ ନ କପି ମନ ସଂକା। ଜିମି ଅହିଗନ ମହୁଁ ଗରୁଡ ଅସଂକା ॥
ଦୋ. କପିହି ବିଲୋକି ଦସାନନ ବିହସା କହି ଦୁର୍ବାଦ।
ସୁତ ବଧ ସୁରତି କୀନ୍ହି ପୁନି ଉପଜା ହୃଦଯଁ ବିଷାଦ ॥ ୨୦ ॥
କହ ଲଂକେସ କଵନ ତୈଂ କୀସା। କେହିଂ କେ ବଲ ଘାଲେହି ବନ ଖୀସା ॥
କୀ ଧୌଂ ଶ୍ରଵନ ସୁନେହି ନହିଂ ମୋହୀ। ଦେଖଉଁ ଅତି ଅସଂକ ସଠ ତୋହୀ ॥
ମାରେ ନିସିଚର କେହିଂ ଅପରାଧା। କହୁ ସଠ ତୋହି ନ ପ୍ରାନ କଇ ବାଧା ॥
ସୁନ ରାଵନ ବ୍ରହ୍ମାଂଡ ନିକାଯା। ପାଇ ଜାସୁ ବଲ ବିରଚିତ ମାଯା ॥
ଜାକେଂ ବଲ ବିରଂଚି ହରି ଈସା। ପାଲତ ସୃଜତ ହରତ ଦସସୀସା।
ଜା ବଲ ସୀସ ଧରତ ସହସାନନ। ଅଂଡକୋସ ସମେତ ଗିରି କାନନ ॥
ଧରଇ ଜୋ ବିବିଧ ଦେହ ସୁରତ୍ରାତା। ତୁମ୍ହ ତେ ସଠନ୍ହ ସିଖାଵନୁ ଦାତା।
ହର କୋଦଂଡ କଠିନ ଜେହି ଭଂଜା। ତେହି ସମେତ ନୃପ ଦଲ ମଦ ଗଂଜା ॥
ଖର ଦୂଷନ ତ୍ରିସିରା ଅରୁ ବାଲୀ। ବଧେ ସକଲ ଅତୁଲିତ ବଲସାଲୀ ॥
ଦୋ. ଜାକେ ବଲ ଲଵଲେସ ତେଂ ଜିତେହୁ ଚରାଚର ଝାରି।
ତାସୁ ଦୂତ ମୈଂ ଜା କରି ହରି ଆନେହୁ ପ୍ରିଯ ନାରି ॥ ୨୧ ॥
ଜାନଉଁ ମୈଂ ତୁମ୍ହାରି ପ୍ରଭୁତାଈ। ସହସବାହୁ ସନ ପରୀ ଲରାଈ ॥
ସମର ବାଲି ସନ କରି ଜସୁ ପାଵା। ସୁନି କପି ବଚନ ବିହସି ବିହରାଵା ॥
ଖାଯଉଁ ଫଲ ପ୍ରଭୁ ଲାଗୀ ଭୂଁଖା। କପି ସୁଭାଵ ତେଂ ତୋରେଉଁ ରୂଖା ॥
ସବ କେଂ ଦେହ ପରମ ପ୍ରିଯ ସ୍ଵାମୀ। ମାରହିଂ ମୋହି କୁମାରଗ ଗାମୀ ॥
ଜିନ୍ହ ମୋହି ମାରା ତେ ମୈଂ ମାରେ। ତେହି ପର ବାଁଧେଉ ତନଯଁ ତୁମ୍ହାରେ ॥
ମୋହି ନ କଛୁ ବାଁଧେ କଇ ଲାଜା। କୀନ୍ହ ଚହଉଁ ନିଜ ପ୍ରଭୁ କର କାଜା ॥
ବିନତୀ କରଉଁ ଜୋରି କର ରାଵନ। ସୁନହୁ ମାନ ତଜି ମୋର ସିଖାଵନ ॥
ଦେଖହୁ ତୁମ୍ହ ନିଜ କୁଲହି ବିଚାରୀ। ଭ୍ରମ ତଜି ଭଜହୁ ଭଗତ ଭଯ ହାରୀ ॥
ଜାକେଂ ଡର ଅତି କାଲ ଡେରାଈ। ଜୋ ସୁର ଅସୁର ଚରାଚର ଖାଈ ॥
ତାସୋଂ ବଯରୁ କବହୁଁ ନହିଂ କୀଜୈ। ମୋରେ କହେଂ ଜାନକୀ ଦୀଜୈ ॥
ଦୋ. ପ୍ରନତପାଲ ରଘୁନାଯକ କରୁନା ସିଂଧୁ ଖରାରି।
ଗଏଁ ସରନ ପ୍ରଭୁ ରାଖିହୈଂ ତଵ ଅପରାଧ ବିସାରି ॥ ୨୨ ॥
ରାମ ଚରନ ପଂକଜ ଉର ଧରହୂ। ଲଂକା ଅଚଲ ରାଜ ତୁମ୍ହ କରହୂ ॥
ରିଷି ପୁଲିସ୍ତ ଜସୁ ବିମଲ ମଂଯକା। ତେହି ସସି ମହୁଁ ଜନି ହୋହୁ କଲଂକା ॥
ରାମ ନାମ ବିନୁ ଗିରା ନ ସୋହା। ଦେଖୁ ବିଚାରି ତ୍ଯାଗି ମଦ ମୋହା ॥
ବସନ ହୀନ ନହିଂ ସୋହ ସୁରାରୀ। ସବ ଭୂଷଣ ଭୂଷିତ ବର ନାରୀ ॥
ରାମ ବିମୁଖ ସଂପତି ପ୍ରଭୁତାଈ। ଜାଇ ରହୀ ପାଈ ବିନୁ ପାଈ ॥
ସଜଲ ମୂଲ ଜିନ୍ହ ସରିତନ୍ହ ନାହୀଂ। ବରଷି ଗଏ ପୁନି ତବହିଂ ସୁଖାହୀଂ ॥
ସୁନୁ ଦସକଂଠ କହଉଁ ପନ ରୋପୀ। ବିମୁଖ ରାମ ତ୍ରାତା ନହିଂ କୋପୀ ॥
ସଂକର ସହସ ବିଷ୍ନୁ ଅଜ ତୋହୀ। ସକହିଂ ନ ରାଖି ରାମ କର ଦ୍ରୋହୀ ॥
ଦୋ. ମୋହମୂଲ ବହୁ ସୂଲ ପ୍ରଦ ତ୍ଯାଗହୁ ତମ ଅଭିମାନ।
ଭଜହୁ ରାମ ରଘୁନାଯକ କୃପା ସିଂଧୁ ଭଗଵାନ ॥ ୨୩ ॥
ଜଦପି କହି କପି ଅତି ହିତ ବାନୀ। ଭଗତି ବିବେକ ବିରତି ନଯ ସାନୀ ॥
ବୋଲା ବିହସି ମହା ଅଭିମାନୀ। ମିଲା ହମହି କପି ଗୁର ବଡ ଗ୍ଯାନୀ ॥
ମୃତ୍ଯୁ ନିକଟ ଆଈ ଖଲ ତୋହୀ। ଲାଗେସି ଅଧମ ସିଖାଵନ ମୋହୀ ॥
ଉଲଟା ହୋଇହି କହ ହନୁମାନା। ମତିଭ୍ରମ ତୋର ପ୍ରଗଟ ମୈଂ ଜାନା ॥
ସୁନି କପି ବଚନ ବହୁତ ଖିସିଆନା। ବେଗି ନ ହରହୁଁ ମୂଢ କର ପ୍ରାନା ॥
ସୁନତ ନିସାଚର ମାରନ ଧାଏ। ସଚିଵନ୍ହ ସହିତ ବିଭୀଷନୁ ଆଏ।
ନାଇ ସୀସ କରି ବିନଯ ବହୂତା। ନୀତି ବିରୋଧ ନ ମାରିଅ ଦୂତା ॥
ଆନ ଦଂଡ କଛୁ କରିଅ ଗୋସାଁଈ। ସବହୀଂ କହା ମଂତ୍ର ଭଲ ଭାଈ ॥
ସୁନତ ବିହସି ବୋଲା ଦସକଂଧର। ଅଂଗ ଭଂଗ କରି ପଠଇଅ ବଂଦର ॥
ଦୋ. କପି କେଂ ମମତା ପୂଁଛ ପର ସବହି କହଉଁ ସମୁଝାଇ।
ତେଲ ବୋରି ପଟ ବାଁଧି ପୁନି ପାଵକ ଦେହୁ ଲଗାଇ ॥ ୨୪ ॥
ପୂଁଛହୀନ ବାନର ତହଁ ଜାଇହି। ତବ ସଠ ନିଜ ନାଥହି ଲଇ ଆଇହି ॥
ଜିନ୍ହ କୈ କୀନ୍ହସି ବହୁତ ବଡାଈ। ଦେଖେଉଁûମୈଂ ତିନ୍ହ କୈ ପ୍ରଭୁତାଈ ॥
ବଚନ ସୁନତ କପି ମନ ମୁସୁକାନା। ଭଇ ସହାଯ ସାରଦ ମୈଂ ଜାନା ॥
ଜାତୁଧାନ ସୁନି ରାଵନ ବଚନା। ଲାଗେ ରଚୈଂ ମୂଢ ସୋଇ ରଚନା ॥
ରହା ନ ନଗର ବସନ ଘୃତ ତେଲା। ବାଢୀ ପୂଁଛ କୀନ୍ହ କପି ଖେଲା ॥
କୌତୁକ କହଁ ଆଏ ପୁରବାସୀ। ମାରହିଂ ଚରନ କରହିଂ ବହୁ ହାଁସୀ ॥
ବାଜହିଂ ଢୋଲ ଦେହିଂ ସବ ତାରୀ। ନଗର ଫେରି ପୁନି ପୂଁଛ ପ୍ରଜାରୀ ॥
ପାଵକ ଜରତ ଦେଖି ହନୁମଂତା। ଭଯଉ ପରମ ଲଘୁ ରୁପ ତୁରଂତା ॥
ନିବୁକି ଚଢେଉ କପି କନକ ଅଟାରୀଂ। ଭଈ ସଭୀତ ନିସାଚର ନାରୀଂ ॥
ଦୋ. ହରି ପ୍ରେରିତ ତେହି ଅଵସର ଚଲେ ମରୁତ ଉନଚାସ।
ଅଟ୍ଟହାସ କରି ଗର୍ଜା କପି ବଢି ଲାଗ ଅକାସ ॥ ୨୫ ॥
ଦେହ ବିସାଲ ପରମ ହରୁଆଈ। ମଂଦିର ତେଂ ମଂଦିର ଚଢ ଧାଈ ॥
ଜରଇ ନଗର ଭା ଲୋଗ ବିହାଲା। ଝପଟ ଲପଟ ବହୁ କୋଟି କରାଲା ॥
ତାତ ମାତୁ ହା ସୁନିଅ ପୁକାରା। ଏହି ଅଵସର କୋ ହମହି ଉବାରା ॥
ହମ ଜୋ କହା ଯହ କପି ନହିଂ ହୋଈ। ବାନର ରୂପ ଧରେଂ ସୁର କୋଈ ॥
ସାଧୁ ଅଵଗ୍ଯା କର ଫଲୁ ଐସା। ଜରଇ ନଗର ଅନାଥ କର ଜୈସା ॥
ଜାରା ନଗରୁ ନିମିଷ ଏକ ମାହୀଂ। ଏକ ବିଭୀଷନ କର ଗୃହ ନାହୀଂ ॥
ତା କର ଦୂତ ଅନଲ ଜେହିଂ ସିରିଜା। ଜରା ନ ସୋ ତେହି କାରନ ଗିରିଜା ॥
ଉଲଟି ପଲଟି ଲଂକା ସବ ଜାରୀ। କୂଦି ପରା ପୁନି ସିଂଧୁ ମଝାରୀ ॥
ଦୋ. ପୂଁଛ ବୁଝାଇ ଖୋଇ ଶ୍ରମ ଧରି ଲଘୁ ରୂପ ବହୋରି।
ଜନକସୁତା କେ ଆଗେଂ ଠାଢ ଭଯଉ କର ଜୋରି ॥ ୨୬ ॥
ମାତୁ ମୋହି ଦୀଜେ କଛୁ ଚୀନ୍ହା। ଜୈସେଂ ରଘୁନାଯକ ମୋହି ଦୀନ୍ହା ॥
ଚୂଡାମନି ଉତାରି ତବ ଦଯଊ। ହରଷ ସମେତ ପଵନସୁତ ଲଯଊ ॥
କହେହୁ ତାତ ଅସ ମୋର ପ୍ରନାମା। ସବ ପ୍ରକାର ପ୍ରଭୁ ପୂରନକାମା ॥
ଦୀନ ଦଯାଲ ବିରିଦୁ ସଂଭାରୀ। ହରହୁ ନାଥ ମମ ସଂକଟ ଭାରୀ ॥
ତାତ ସକ୍ରସୁତ କଥା ସୁନାଏହୁ। ବାନ ପ୍ରତାପ ପ୍ରଭୁହି ସମୁଝାଏହୁ ॥
ମାସ ଦିଵସ ମହୁଁ ନାଥୁ ନ ଆଵା। ତୌ ପୁନି ମୋହି ଜିଅତ ନହିଂ ପାଵା ॥
କହୁ କପି କେହି ବିଧି ରାଖୌଂ ପ୍ରାନା। ତୁମ୍ହହୂ ତାତ କହତ ଅବ ଜାନା ॥
ତୋହି ଦେଖି ସୀତଲି ଭଇ ଛାତୀ। ପୁନି ମୋ କହୁଁ ସୋଇ ଦିନୁ ସୋ ରାତୀ ॥
ଦୋ. ଜନକସୁତହି ସମୁଝାଇ କରି ବହୁ ବିଧି ଧୀରଜୁ ଦୀନ୍ହ।
ଚରନ କମଲ ସିରୁ ନାଇ କପି ଗଵନୁ ରାମ ପହିଂ କୀନ୍ହ ॥ ୨୭ ॥
ଚଲତ ମହାଧୁନି ଗର୍ଜେସି ଭାରୀ। ଗର୍ଭ ସ୍ତ୍ରଵହିଂ ସୁନି ନିସିଚର ନାରୀ ॥
ନାଘି ସିଂଧୁ ଏହି ପାରହି ଆଵା। ସବଦ କିଲକିଲା କପିନ୍ହ ସୁନାଵା ॥
ହରଷେ ସବ ବିଲୋକି ହନୁମାନା। ନୂତନ ଜନ୍ମ କପିନ୍ହ ତବ ଜାନା ॥
ମୁଖ ପ୍ରସନ୍ନ ତନ ତେଜ ବିରାଜା। କୀନ୍ହେସି ରାମଚନ୍ଦ୍ର କର କାଜା ॥
ମିଲେ ସକଲ ଅତି ଭଏ ସୁଖାରୀ। ତଲଫତ ମୀନ ପାଵ ଜିମି ବାରୀ ॥
ଚଲେ ହରଷି ରଘୁନାଯକ ପାସା। ପୂଁଛତ କହତ ନଵଲ ଇତିହାସା ॥
ତବ ମଧୁବନ ଭୀତର ସବ ଆଏ। ଅଂଗଦ ସଂମତ ମଧୁ ଫଲ ଖାଏ ॥
ରଖଵାରେ ଜବ ବରଜନ ଲାଗେ। ମୁଷ୍ଟି ପ୍ରହାର ହନତ ସବ ଭାଗେ ॥
ଦୋ. ଜାଇ ପୁକାରେ ତେ ସବ ବନ ଉଜାର ଜୁବରାଜ।
ସୁନି ସୁଗ୍ରୀଵ ହରଷ କପି କରି ଆଏ ପ୍ରଭୁ କାଜ ॥ ୨୮ ॥
ଜୌଂ ନ ହୋତି ସୀତା ସୁଧି ପାଈ। ମଧୁବନ କେ ଫଲ ସକହିଂ କି ଖାଈ ॥
ଏହି ବିଧି ମନ ବିଚାର କର ରାଜା। ଆଇ ଗଏ କପି ସହିତ ସମାଜା ॥
ଆଇ ସବନ୍ହି ନାଵା ପଦ ସୀସା। ମିଲେଉ ସବନ୍ହି ଅତି ପ୍ରେମ କପୀସା ॥
ପୂଁଛୀ କୁସଲ କୁସଲ ପଦ ଦେଖୀ। ରାମ କୃପାଁ ଭା କାଜୁ ବିସେଷୀ ॥
ନାଥ କାଜୁ କୀନ୍ହେଉ ହନୁମାନା। ରାଖେ ସକଲ କପିନ୍ହ କେ ପ୍ରାନା ॥
ସୁନି ସୁଗ୍ରୀଵ ବହୁରି ତେହି ମିଲେଊ। କପିନ୍ହ ସହିତ ରଘୁପତି ପହିଂ ଚଲେଊ।
ରାମ କପିନ୍ହ ଜବ ଆଵତ ଦେଖା। କିଏଁ କାଜୁ ମନ ହରଷ ବିସେଷା ॥
ଫଟିକ ସିଲା ବୈଠେ ଦ୍ଵୌ ଭାଈ। ପରେ ସକଲ କପି ଚରନନ୍ହି ଜାଈ ॥
ଦୋ. ପ୍ରୀତି ସହିତ ସବ ଭେଟେ ରଘୁପତି କରୁନା ପୁଂଜ।
ପୂଁଛୀ କୁସଲ ନାଥ ଅବ କୁସଲ ଦେଖି ପଦ କଂଜ ॥ ୨୯ ॥
ଜାମଵଂତ କହ ସୁନୁ ରଘୁରାଯା। ଜା ପର ନାଥ କରହୁ ତୁମ୍ହ ଦାଯା ॥
ତାହି ସଦା ସୁଭ କୁସଲ ନିରଂତର। ସୁର ନର ମୁନି ପ୍ରସନ୍ନ ତା ଊପର ॥
ସୋଇ ବିଜଈ ବିନଈ ଗୁନ ସାଗର। ତାସୁ ସୁଜସୁ ତ୍ରେଲୋକ ଉଜାଗର ॥
ପ୍ରଭୁ କୀଂ କୃପା ଭଯଉ ସବୁ କାଜୂ। ଜନ୍ମ ହମାର ସୁଫଲ ଭା ଆଜୂ ॥
ନାଥ ପଵନସୁତ କୀନ୍ହି ଜୋ କରନୀ। ସହସହୁଁ ମୁଖ ନ ଜାଇ ସୋ ବରନୀ ॥
ପଵନତନଯ କେ ଚରିତ ସୁହାଏ। ଜାମଵଂତ ରଘୁପତିହି ସୁନାଏ ॥
ସୁନତ କୃପାନିଧି ମନ ଅତି ଭାଏ। ପୁନି ହନୁମାନ ହରଷି ହିଯଁ ଲାଏ ॥
କହହୁ ତାତ କେହି ଭାଁତି ଜାନକୀ। ରହତି କରତି ରଚ୍ଛା ସ୍ଵପ୍ରାନ କୀ ॥
ଦୋ. ନାମ ପାହରୁ ଦିଵସ ନିସି ଧ୍ଯାନ ତୁମ୍ହାର କପାଟ।
ଲୋଚନ ନିଜ ପଦ ଜଂତ୍ରିତ ଜାହିଂ ପ୍ରାନ କେହିଂ ବାଟ ॥ ୩୦ ॥
ଚଲତ ମୋହି ଚୂଡାମନି ଦୀନ୍ହୀ। ରଘୁପତି ହୃଦଯଁ ଲାଇ ସୋଇ ଲୀନ୍ହୀ ॥
ନାଥ ଜୁଗଲ ଲୋଚନ ଭରି ବାରୀ। ବଚନ କହେ କଛୁ ଜନକକୁମାରୀ ॥
ଅନୁଜ ସମେତ ଗହେହୁ ପ୍ରଭୁ ଚରନା। ଦୀନ ବଂଧୁ ପ୍ରନତାରତି ହରନା ॥
ମନ କ୍ରମ ବଚନ ଚରନ ଅନୁରାଗୀ। କେହି ଅପରାଧ ନାଥ ହୌଂ ତ୍ଯାଗୀ ॥
ଅଵଗୁନ ଏକ ମୋର ମୈଂ ମାନା। ବିଛୁରତ ପ୍ରାନ ନ କୀନ୍ହ ପଯାନା ॥
ନାଥ ସୋ ନଯନନ୍ହି କୋ ଅପରାଧା। ନିସରତ ପ୍ରାନ କରିହିଂ ହଠି ବାଧା ॥
ବିରହ ଅଗିନି ତନୁ ତୂଲ ସମୀରା। ସ୍ଵାସ ଜରଇ ଛନ ମାହିଂ ସରୀରା ॥
ନଯନ ସ୍ତ୍ରଵହି ଜଲୁ ନିଜ ହିତ ଲାଗୀ। ଜରୈଂ ନ ପାଵ ଦେହ ବିରହାଗୀ।
ସୀତା କେ ଅତି ବିପତି ବିସାଲା। ବିନହିଂ କହେଂ ଭଲି ଦୀନଦଯାଲା ॥
ଦୋ. ନିମିଷ ନିମିଷ କରୁନାନିଧି ଜାହିଂ କଲପ ସମ ବୀତି।
ବେଗି ଚଲିଯ ପ୍ରଭୁ ଆନିଅ ଭୁଜ ବଲ ଖଲ ଦଲ ଜୀତି ॥ ୩୧ ॥
ସୁନି ସୀତା ଦୁଖ ପ୍ରଭୁ ସୁଖ ଅଯନା। ଭରି ଆଏ ଜଲ ରାଜିଵ ନଯନା ॥
ବଚନ କାଁଯ ମନ ମମ ଗତି ଜାହୀ। ସପନେହୁଁ ବୂଝିଅ ବିପତି କି ତାହୀ ॥
କହ ହନୁମଂତ ବିପତି ପ୍ରଭୁ ସୋଈ। ଜବ ତଵ ସୁମିରନ ଭଜନ ନ ହୋଈ ॥
କେତିକ ବାତ ପ୍ରଭୁ ଜାତୁଧାନ କୀ। ରିପୁହି ଜୀତି ଆନିବୀ ଜାନକୀ ॥
ସୁନୁ କପି ତୋହି ସମାନ ଉପକାରୀ। ନହିଂ କୋଉ ସୁର ନର ମୁନି ତନୁଧାରୀ ॥
ପ୍ରତି ଉପକାର କରୌଂ କା ତୋରା। ସନମୁଖ ହୋଇ ନ ସକତ ମନ ମୋରା ॥
ସୁନୁ ସୁତ ଉରିନ ମୈଂ ନାହୀଂ। ଦେଖେଉଁ କରି ବିଚାର ମନ ମାହୀଂ ॥
ପୁନି ପୁନି କପିହି ଚିତଵ ସୁରତ୍ରାତା। ଲୋଚନ ନୀର ପୁଲକ ଅତି ଗାତା ॥
ଦୋ. ସୁନି ପ୍ରଭୁ ବଚନ ବିଲୋକି ମୁଖ ଗାତ ହରଷି ହନୁମଂତ।
ଚରନ ପରେଉ ପ୍ରେମାକୁଲ ତ୍ରାହି ତ୍ରାହି ଭଗଵଂତ ॥ ୩୨ ॥
ବାର ବାର ପ୍ରଭୁ ଚହଇ ଉଠାଵା। ପ୍ରେମ ମଗନ ତେହି ଉଠବ ନ ଭାଵା ॥
ପ୍ରଭୁ କର ପଂକଜ କପି କେଂ ସୀସା। ସୁମିରି ସୋ ଦସା ମଗନ ଗୌରୀସା ॥
ସାଵଧାନ ମନ କରି ପୁନି ସଂକର। ଲାଗେ କହନ କଥା ଅତି ସୁଂଦର ॥
କପି ଉଠାଇ ପ୍ରଭୁ ହୃଦଯଁ ଲଗାଵା। କର ଗହି ପରମ ନିକଟ ବୈଠାଵା ॥
କହୁ କପି ରାଵନ ପାଲିତ ଲଂକା। କେହି ବିଧି ଦହେଉ ଦୁର୍ଗ ଅତି ବଂକା ॥
ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ଜାନା ହନୁମାନା। ବୋଲା ବଚନ ବିଗତ ଅଭିମାନା ॥
ସାଖାମୃଗ କେ ବଡି ମନୁସାଈ। ସାଖା ତେଂ ସାଖା ପର ଜାଈ ॥
ନାଘି ସିଂଧୁ ହାଟକପୁର ଜାରା। ନିସିଚର ଗନ ବିଧି ବିପିନ ଉଜାରା।
ସୋ ସବ ତଵ ପ୍ରତାପ ରଘୁରାଈ। ନାଥ ନ କଛୂ ମୋରି ପ୍ରଭୁତାଈ ॥
ଦୋ. ତା କହୁଁ ପ୍ରଭୁ କଛୁ ଅଗମ ନହିଂ ଜା ପର ତୁମ୍ହ ଅନୁକୁଲ।
ତବ ପ୍ରଭାଵଁ ବଡଵାନଲହିଂ ଜାରି ସକଇ ଖଲୁ ତୂଲ ॥ ୩୩ ॥
ନାଥ ଭଗତି ଅତି ସୁଖଦାଯନୀ। ଦେହୁ କୃପା କରି ଅନପାଯନୀ ॥
ସୁନି ପ୍ରଭୁ ପରମ ସରଲ କପି ବାନୀ। ଏଵମସ୍ତୁ ତବ କହେଉ ଭଵାନୀ ॥
ଉମା ରାମ ସୁଭାଉ ଜେହିଂ ଜାନା। ତାହି ଭଜନୁ ତଜି ଭାଵ ନ ଆନା ॥
ଯହ ସଂଵାଦ ଜାସୁ ଉର ଆଵା। ରଘୁପତି ଚରନ ଭଗତି ସୋଇ ପାଵା ॥
ସୁନି ପ୍ରଭୁ ବଚନ କହହିଂ କପିବୃଂଦା। ଜଯ ଜଯ ଜଯ କୃପାଲ ସୁଖକଂଦା ॥
ତବ ରଘୁପତି କପିପତିହି ବୋଲାଵା। କହା ଚଲୈଂ କର କରହୁ ବନାଵା ॥
ଅବ ବିଲଂବୁ କେହି କାରନ କୀଜେ। ତୁରତ କପିନ୍ହ କହୁଁ ଆଯସୁ ଦୀଜେ ॥
କୌତୁକ ଦେଖି ସୁମନ ବହୁ ବରଷୀ। ନଭ ତେଂ ଭଵନ ଚଲେ ସୁର ହରଷୀ ॥
ଦୋ. କପିପତି ବେଗି ବୋଲାଏ ଆଏ ଜୂଥପ ଜୂଥ।
ନାନା ବରନ ଅତୁଲ ବଲ ବାନର ଭାଲୁ ବରୂଥ ॥ ୩୪ ॥
ପ୍ରଭୁ ପଦ ପଂକଜ ନାଵହିଂ ସୀସା। ଗରଜହିଂ ଭାଲୁ ମହାବଲ କୀସା ॥
ଦେଖୀ ରାମ ସକଲ କପି ସେନା। ଚିତଇ କୃପା କରି ରାଜିଵ ନୈନା ॥
ରାମ କୃପା ବଲ ପାଇ କପିଂଦା। ଭଏ ପଚ୍ଛଜୁତ ମନହୁଁ ଗିରିଂଦା ॥
ହରଷି ରାମ ତବ କୀନ୍ହ ପଯାନା। ସଗୁନ ଭଏ ସୁଂଦର ସୁଭ ନାନା ॥
ଜାସୁ ସକଲ ମଂଗଲମଯ କୀତୀ। ତାସୁ ପଯାନ ସଗୁନ ଯହ ନୀତୀ ॥
ପ୍ରଭୁ ପଯାନ ଜାନା ବୈଦେହୀଂ। ଫରକି ବାମ ଅଁଗ ଜନୁ କହି ଦେହୀଂ ॥
ଜୋଇ ଜୋଇ ସଗୁନ ଜାନକିହି ହୋଈ। ଅସଗୁନ ଭଯଉ ରାଵନହି ସୋଈ ॥
ଚଲା କଟକୁ କୋ ବରନୈଂ ପାରା। ଗର୍ଜହି ବାନର ଭାଲୁ ଅପାରା ॥
ନଖ ଆଯୁଧ ଗିରି ପାଦପଧାରୀ। ଚଲେ ଗଗନ ମହି ଇଚ୍ଛାଚାରୀ ॥
କେହରିନାଦ ଭାଲୁ କପି କରହୀଂ। ଡଗମଗାହିଂ ଦିଗ୍ଗଜ ଚିକ୍କରହୀଂ ॥
ଛଂ. ଚିକ୍କରହିଂ ଦିଗ୍ଗଜ ଡୋଲ ମହି ଗିରି ଲୋଲ ସାଗର ଖରଭରେ।
ମନ ହରଷ ସଭ ଗଂଧର୍ବ ସୁର ମୁନି ନାଗ କିନ୍ନର ଦୁଖ ଟରେ ॥
କଟକଟହିଂ ମର୍କଟ ବିକଟ ଭଟ ବହୁ କୋଟି କୋଟିନ୍ହ ଧାଵହୀଂ।
ଜଯ ରାମ ପ୍ରବଲ ପ୍ରତାପ କୋସଲନାଥ ଗୁନ ଗନ ଗାଵହୀଂ ॥ ୧ ॥
ସହି ସକ ନ ଭାର ଉଦାର ଅହିପତି ବାର ବାରହିଂ ମୋହଈ।
ଗହ ଦସନ ପୁନି ପୁନି କମଠ ପୃଷ୍ଟ କଠୋର ସୋ କିମି ସୋହଈ ॥
ରଘୁବୀର ରୁଚିର ପ୍ରଯାନ ପ୍ରସ୍ଥିତି ଜାନି ପରମ ସୁହାଵନୀ।
ଜନୁ କମଠ ଖର୍ପର ସର୍ପରାଜ ସୋ ଲିଖତ ଅବିଚଲ ପାଵନୀ ॥ ୨ ॥
ଦୋ. ଏହି ବିଧି ଜାଇ କୃପାନିଧି ଉତରେ ସାଗର ତୀର।
ଜହଁ ତହଁ ଲାଗେ ଖାନ ଫଲ ଭାଲୁ ବିପୁଲ କପି ବୀର ॥ ୩୫ ॥
ଉହାଁ ନିସାଚର ରହହିଂ ସସଂକା। ଜବ ତେ ଜାରି ଗଯଉ କପି ଲଂକା ॥
ନିଜ ନିଜ ଗୃହଁ ସବ କରହିଂ ବିଚାରା। ନହିଂ ନିସିଚର କୁଲ କେର ଉବାରା ॥
ଜାସୁ ଦୂତ ବଲ ବରନି ନ ଜାଈ। ତେହି ଆଏଁ ପୁର କଵନ ଭଲାଈ ॥
ଦୂତନ୍ହି ସନ ସୁନି ପୁରଜନ ବାନୀ। ମଂଦୋଦରୀ ଅଧିକ ଅକୁଲାନୀ ॥
ରହସି ଜୋରି କର ପତି ପଗ ଲାଗୀ। ବୋଲୀ ବଚନ ନୀତି ରସ ପାଗୀ ॥
କଂତ କରଷ ହରି ସନ ପରିହରହୂ। ମୋର କହା ଅତି ହିତ ହିଯଁ ଧରହୁ ॥
ସମୁଝତ ଜାସୁ ଦୂତ କଇ କରନୀ। ସ୍ତ୍ରଵହୀଂ ଗର୍ଭ ରଜନୀଚର ଧରନୀ ॥
ତାସୁ ନାରି ନିଜ ସଚିଵ ବୋଲାଈ। ପଠଵହୁ କଂତ ଜୋ ଚହହୁ ଭଲାଈ ॥
ତବ କୁଲ କମଲ ବିପିନ ଦୁଖଦାଈ। ସୀତା ସୀତ ନିସା ସମ ଆଈ ॥
ସୁନହୁ ନାଥ ସୀତା ବିନୁ ଦୀନ୍ହେଂ। ହିତ ନ ତୁମ୍ହାର ସଂଭୁ ଅଜ କୀନ୍ହେଂ ॥
ଦୋ. -ରାମ ବାନ ଅହି ଗନ ସରିସ ନିକର ନିସାଚର ଭେକ।
ଜବ ଲଗି ଗ୍ରସତ ନ ତବ ଲଗି ଜତନୁ କରହୁ ତଜି ଟେକ ॥ ୩୬ ॥
ଶ୍ରଵନ ସୁନୀ ସଠ ତା କରି ବାନୀ। ବିହସା ଜଗତ ବିଦିତ ଅଭିମାନୀ ॥
ସଭଯ ସୁଭାଉ ନାରି କର ସାଚା। ମଂଗଲ ମହୁଁ ଭଯ ମନ ଅତି କାଚା ॥
ଜୌଂ ଆଵଇ ମର୍କଟ କଟକାଈ। ଜିଅହିଂ ବିଚାରେ ନିସିଚର ଖାଈ ॥
କଂପହିଂ ଲୋକପ ଜାକୀ ତ୍ରାସା। ତାସୁ ନାରି ସଭୀତ ବଡି ହାସା ॥
ଅସ କହି ବିହସି ତାହି ଉର ଲାଈ। ଚଲେଉ ସଭାଁ ମମତା ଅଧିକାଈ ॥
ମଂଦୋଦରୀ ହୃଦଯଁ କର ଚିଂତା। ଭଯଉ କଂତ ପର ବିଧି ବିପରୀତା ॥
ବୈଠେଉ ସଭାଁ ଖବରି ଅସି ପାଈ। ସିଂଧୁ ପାର ସେନା ସବ ଆଈ ॥
ବୂଝେସି ସଚିଵ ଉଚିତ ମତ କହହୂ। ତେ ସବ ହଁସେ ମଷ୍ଟ କରି ରହହୂ ॥
ଜିତେହୁ ସୁରାସୁର ତବ ଶ୍ରମ ନାହୀଂ। ନର ବାନର କେହି ଲେଖେ ମାହୀ ॥
ଦୋ. ସଚିଵ ବୈଦ ଗୁର ତୀନି ଜୌଂ ପ୍ରିଯ ବୋଲହିଂ ଭଯ ଆସ।
ରାଜ ଧର୍ମ ତନ ତୀନି କର ହୋଇ ବେଗିହୀଂ ନାସ ॥ ୩୭ ॥
ସୋଇ ରାଵନ କହୁଁ ବନି ସହାଈ। ଅସ୍ତୁତି କରହିଂ ସୁନାଇ ସୁନାଈ ॥
ଅଵସର ଜାନି ବିଭୀଷନୁ ଆଵା। ଭ୍ରାତା ଚରନ ସୀସୁ ତେହିଂ ନାଵା ॥
ପୁନି ସିରୁ ନାଇ ବୈଠ ନିଜ ଆସନ। ବୋଲା ବଚନ ପାଇ ଅନୁସାସନ ॥
ଜୌ କୃପାଲ ପୂଁଛିହୁ ମୋହି ବାତା। ମତି ଅନୁରୁପ କହଉଁ ହିତ ତାତା ॥
ଜୋ ଆପନ ଚାହୈ କଲ୍ଯାନା। ସୁଜସୁ ସୁମତି ସୁଭ ଗତି ସୁଖ ନାନା ॥
ସୋ ପରନାରି ଲିଲାର ଗୋସାଈଂ। ତଜଉ ଚଉଥି କେ ଚଂଦ କି ନାଈ ॥
ଚୌଦହ ଭୁଵନ ଏକ ପତି ହୋଈ। ଭୂତଦ୍ରୋହ ତିଷ୍ଟଇ ନହିଂ ସୋଈ ॥
ଗୁନ ସାଗର ନାଗର ନର ଜୋଊ। ଅଲପ ଲୋଭ ଭଲ କହଇ ନ କୋଊ ॥
ଦୋ. କାମ କ୍ରୋଧ ମଦ ଲୋଭ ସବ ନାଥ ନରକ କେ ପଂଥ।
ସବ ପରିହରି ରଘୁବୀରହି ଭଜହୁ ଭଜହିଂ ଜେହି ସଂତ ॥ ୩୮ ॥
ତାତ ରାମ ନହିଂ ନର ଭୂପାଲା। ଭୁଵନେସ୍ଵର କାଲହୁ କର କାଲା ॥
ବ୍ରହ୍ମ ଅନାମଯ ଅଜ ଭଗଵଂତା। ବ୍ଯାପକ ଅଜିତ ଅନାଦି ଅନଂତା ॥
ଗୋ ଦ୍ଵିଜ ଧେନୁ ଦେଵ ହିତକାରୀ। କୃପାସିଂଧୁ ମାନୁଷ ତନୁଧାରୀ ॥
ଜନ ରଂଜନ ଭଂଜନ ଖଲ ବ୍ରାତା। ବେଦ ଧର୍ମ ରଚ୍ଛକ ସୁନୁ ଭ୍ରାତା ॥
ତାହି ବଯରୁ ତଜି ନାଇଅ ମାଥା। ପ୍ରନତାରତି ଭଂଜନ ରଘୁନାଥା ॥
ଦେହୁ ନାଥ ପ୍ରଭୁ କହୁଁ ବୈଦେହୀ। ଭଜହୁ ରାମ ବିନୁ ହେତୁ ସନେହୀ ॥
ସରନ ଗଏଁ ପ୍ରଭୁ ତାହୁ ନ ତ୍ଯାଗା। ବିସ୍ଵ ଦ୍ରୋହ କୃତ ଅଘ ଜେହି ଲାଗା ॥
ଜାସୁ ନାମ ତ୍ରଯ ତାପ ନସାଵନ। ସୋଇ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରଗଟ ସମୁଝୁ ଜିଯଁ ରାଵନ ॥
ଦୋ. ବାର ବାର ପଦ ଲାଗଉଁ ବିନଯ କରଉଁ ଦସସୀସ।
ପରିହରି ମାନ ମୋହ ମଦ ଭଜହୁ କୋସଲାଧୀସ ॥ ୩୯(କ) ॥
ମୁନି ପୁଲସ୍ତି ନିଜ ସିଷ୍ଯ ସନ କହି ପଠଈ ଯହ ବାତ।
ତୁରତ ସୋ ମୈଂ ପ୍ରଭୁ ସନ କହୀ ପାଇ ସୁଅଵସରୁ ତାତ ॥ ୩୯(ଖ) ॥
ମାଲ୍ଯଵଂତ ଅତି ସଚିଵ ସଯାନା। ତାସୁ ବଚନ ସୁନି ଅତି ସୁଖ ମାନା ॥
ତାତ ଅନୁଜ ତଵ ନୀତି ବିଭୂଷନ। ସୋ ଉର ଧରହୁ ଜୋ କହତ ବିଭୀଷନ ॥
ରିପୁ ଉତକରଷ କହତ ସଠ ଦୋଊ। ଦୂରି ନ କରହୁ ଇହାଁ ହଇ କୋଊ ॥
ମାଲ୍ଯଵଂତ ଗୃହ ଗଯଉ ବହୋରୀ। କହଇ ବିଭୀଷନୁ ପୁନି କର ଜୋରୀ ॥
ସୁମତି କୁମତି ସବ କେଂ ଉର ରହହୀଂ। ନାଥ ପୁରାନ ନିଗମ ଅସ କହହୀଂ ॥
ଜହାଁ ସୁମତି ତହଁ ସଂପତି ନାନା। ଜହାଁ କୁମତି ତହଁ ବିପତି ନିଦାନା ॥
ତଵ ଉର କୁମତି ବସୀ ବିପରୀତା। ହିତ ଅନହିତ ମାନହୁ ରିପୁ ପ୍ରୀତା ॥
କାଲରାତି ନିସିଚର କୁଲ କେରୀ। ତେହି ସୀତା ପର ପ୍ରୀତି ଘନେରୀ ॥
ଦୋ. ତାତ ଚରନ ଗହି ମାଗଉଁ ରାଖହୁ ମୋର ଦୁଲାର।
ସୀତ ଦେହୁ ରାମ କହୁଁ ଅହିତ ନ ହୋଇ ତୁମ୍ହାର ॥ ୪୦ ॥
ବୁଧ ପୁରାନ ଶ୍ରୁତି ସଂମତ ବାନୀ। କହୀ ବିଭୀଷନ ନୀତି ବଖାନୀ ॥
ସୁନତ ଦସାନନ ଉଠା ରିସାଈ। ଖଲ ତୋହି ନିକଟ ମୁତ୍ଯୁ ଅବ ଆଈ ॥
ଜିଅସି ସଦା ସଠ ମୋର ଜିଆଵା। ରିପୁ କର ପଚ୍ଛ ମୂଢ ତୋହି ଭାଵା ॥
କହସି ନ ଖଲ ଅସ କୋ ଜଗ ମାହୀଂ। ଭୁଜ ବଲ ଜାହି ଜିତା ମୈଂ ନାହୀ ॥
ମମ ପୁର ବସି ତପସିନ୍ହ ପର ପ୍ରୀତୀ। ସଠ ମିଲୁ ଜାଇ ତିନ୍ହହି କହୁ ନୀତୀ ॥
ଅସ କହି କୀନ୍ହେସି ଚରନ ପ୍ରହାରା। ଅନୁଜ ଗହେ ପଦ ବାରହିଂ ବାରା ॥
ଉମା ସଂତ କଇ ଇହଇ ବଡାଈ। ମଂଦ କରତ ଜୋ କରଇ ଭଲାଈ ॥
ତୁମ୍ହ ପିତୁ ସରିସ ଭଲେହିଂ ମୋହି ମାରା। ରାମୁ ଭଜେଂ ହିତ ନାଥ ତୁମ୍ହାରା ॥
ସଚିଵ ସଂଗ ଲୈ ନଭ ପଥ ଗଯଊ। ସବହି ସୁନାଇ କହତ ଅସ ଭଯଊ ॥
ଦୋ୦=ରାମୁ ସତ୍ଯସଂକଲ୍ପ ପ୍ରଭୁ ସଭା କାଲବସ ତୋରି।
ମୈ ରଘୁବୀର ସରନ ଅବ ଜାଉଁ ଦେହୁ ଜନି ଖୋରି ॥ ୪୧ ॥
ଅସ କହି ଚଲା ବିଭୀଷନୁ ଜବହୀଂ। ଆଯୂହୀନ ଭଏ ସବ ତବହୀଂ ॥
ସାଧୁ ଅଵଗ୍ଯା ତୁରତ ଭଵାନୀ। କର କଲ୍ଯାନ ଅଖିଲ କୈ ହାନୀ ॥
ରାଵନ ଜବହିଂ ବିଭୀଷନ ତ୍ଯାଗା। ଭଯଉ ବିଭଵ ବିନୁ ତବହିଂ ଅଭାଗା ॥
ଚଲେଉ ହରଷି ରଘୁନାଯକ ପାହୀଂ। କରତ ମନୋରଥ ବହୁ ମନ ମାହୀଂ ॥
ଦେଖିହଉଁ ଜାଇ ଚରନ ଜଲଜାତା। ଅରୁନ ମୃଦୁଲ ସେଵକ ସୁଖଦାତା ॥
ଜେ ପଦ ପରସି ତରୀ ରିଷିନାରୀ। ଦଂଡକ କାନନ ପାଵନକାରୀ ॥
ଜେ ପଦ ଜନକସୁତାଁ ଉର ଲାଏ। କପଟ କୁରଂଗ ସଂଗ ଧର ଧାଏ ॥
ହର ଉର ସର ସରୋଜ ପଦ ଜେଈ। ଅହୋଭାଗ୍ଯ ମୈ ଦେଖିହଉଁ ତେଈ ॥
ଦୋ୦= ଜିନ୍ହ ପାଯନ୍ହ କେ ପାଦୁକନ୍ହି ଭରତୁ ରହେ ମନ ଲାଇ।
ତେ ପଦ ଆଜୁ ବିଲୋକିହଉଁ ଇନ୍ହ ନଯନନ୍ହି ଅବ ଜାଇ ॥ ୪୨ ॥
ଏହି ବିଧି କରତ ସପ୍ରେମ ବିଚାରା। ଆଯଉ ସପଦି ସିଂଧୁ ଏହିଂ ପାରା ॥
କପିନ୍ହ ବିଭୀଷନୁ ଆଵତ ଦେଖା। ଜାନା କୋଉ ରିପୁ ଦୂତ ବିସେଷା ॥
ତାହି ରାଖି କପୀସ ପହିଂ ଆଏ। ସମାଚାର ସବ ତାହି ସୁନାଏ ॥
କହ ସୁଗ୍ରୀଵ ସୁନହୁ ରଘୁରାଈ। ଆଵା ମିଲନ ଦସାନନ ଭାଈ ॥
କହ ପ୍ରଭୁ ସଖା ବୂଝିଐ କାହା। କହଇ କପୀସ ସୁନହୁ ନରନାହା ॥
ଜାନି ନ ଜାଇ ନିସାଚର ମାଯା। କାମରୂପ କେହି କାରନ ଆଯା ॥
ଭେଦ ହମାର ଲେନ ସଠ ଆଵା। ରାଖିଅ ବାଁଧି ମୋହି ଅସ ଭାଵା ॥
ସଖା ନୀତି ତୁମ୍ହ ନୀକି ବିଚାରୀ। ମମ ପନ ସରନାଗତ ଭଯହାରୀ ॥
ସୁନି ପ୍ରଭୁ ବଚନ ହରଷ ହନୁମାନା। ସରନାଗତ ବଚ୍ଛଲ ଭଗଵାନା ॥
ଦୋ୦=ସରନାଗତ କହୁଁ ଜେ ତଜହିଂ ନିଜ ଅନହିତ ଅନୁମାନି।
ତେ ନର ପାଵଁର ପାପମଯ ତିନ୍ହହି ବିଲୋକତ ହାନି ॥ ୪୩ ॥
କୋଟି ବିପ୍ର ବଧ ଲାଗହିଂ ଜାହୂ। ଆଏଁ ସରନ ତଜଉଁ ନହିଂ ତାହୂ ॥
ସନମୁଖ ହୋଇ ଜୀଵ ମୋହି ଜବହୀଂ। ଜନ୍ମ କୋଟି ଅଘ ନାସହିଂ ତବହୀଂ ॥
ପାପଵଂତ କର ସହଜ ସୁଭାଊ। ଭଜନୁ ମୋର ତେହି ଭାଵ ନ କାଊ ॥
ଜୌଂ ପୈ ଦୁଷ୍ଟହୃଦଯ ସୋଇ ହୋଈ। ମୋରେଂ ସନମୁଖ ଆଵ କି ସୋଈ ॥
ନିର୍ମଲ ମନ ଜନ ସୋ ମୋହି ପାଵା। ମୋହି କପଟ ଛଲ ଛିଦ୍ର ନ ଭାଵା ॥
ଭେଦ ଲେନ ପଠଵା ଦସସୀସା। ତବହୁଁ ନ କଛୁ ଭଯ ହାନି କପୀସା ॥
ଜଗ ମହୁଁ ସଖା ନିସାଚର ଜେତେ। ଲଛିମନୁ ହନଇ ନିମିଷ ମହୁଁ ତେତେ ॥
ଜୌଂ ସଭୀତ ଆଵା ସରନାଈ। ରଖିହଉଁ ତାହି ପ୍ରାନ କୀ ନାଈ ॥
ଦୋ୦=ଉଭଯ ଭାଁତି ତେହି ଆନହୁ ହଁସି କହ କୃପାନିକେତ।
ଜଯ କୃପାଲ କହି ଚଲେ ଅଂଗଦ ହନୂ ସମେତ ॥ ୪୪ ॥
ସାଦର ତେହି ଆଗେଂ କରି ବାନର। ଚଲେ ଜହାଁ ରଘୁପତି କରୁନାକର ॥
ଦୂରିହି ତେ ଦେଖେ ଦ୍ଵୌ ଭ୍ରାତା। ନଯନାନଂଦ ଦାନ କେ ଦାତା ॥
ବହୁରି ରାମ ଛବିଧାମ ବିଲୋକୀ। ରହେଉ ଠଟୁକି ଏକଟକ ପଲ ରୋକୀ ॥
ଭୁଜ ପ୍ରଲଂବ କଂଜାରୁନ ଲୋଚନ। ସ୍ଯାମଲ ଗାତ ପ୍ରନତ ଭଯ ମୋଚନ ॥
ସିଂଘ କଂଧ ଆଯତ ଉର ସୋହା। ଆନନ ଅମିତ ମଦନ ମନ ମୋହା ॥
ନଯନ ନୀର ପୁଲକିତ ଅତି ଗାତା। ମନ ଧରି ଧୀର କହୀ ମୃଦୁ ବାତା ॥
ନାଥ ଦସାନନ କର ମୈଂ ଭ୍ରାତା। ନିସିଚର ବଂସ ଜନମ ସୁରତ୍ରାତା ॥
ସହଜ ପାପପ୍ରିଯ ତାମସ ଦେହା। ଜଥା ଉଲୂକହି ତମ ପର ନେହା ॥
ଦୋ. ଶ୍ରଵନ ସୁଜସୁ ସୁନି ଆଯଉଁ ପ୍ରଭୁ ଭଂଜନ ଭଵ ଭୀର।
ତ୍ରାହି ତ୍ରାହି ଆରତି ହରନ ସରନ ସୁଖଦ ରଘୁବୀର ॥ ୪୫ ॥
ଅସ କହି କରତ ଦଂଡଵତ ଦେଖା। ତୁରତ ଉଠେ ପ୍ରଭୁ ହରଷ ବିସେଷା ॥
ଦୀନ ବଚନ ସୁନି ପ୍ରଭୁ ମନ ଭାଵା। ଭୁଜ ବିସାଲ ଗହି ହୃଦଯଁ ଲଗାଵା ॥
ଅନୁଜ ସହିତ ମିଲି ଢିଗ ବୈଠାରୀ। ବୋଲେ ବଚନ ଭଗତ ଭଯହାରୀ ॥
କହୁ ଲଂକେସ ସହିତ ପରିଵାରା। କୁସଲ କୁଠାହର ବାସ ତୁମ୍ହାରା ॥
ଖଲ ମଂଡଲୀଂ ବସହୁ ଦିନୁ ରାତୀ। ସଖା ଧରମ ନିବହଇ କେହି ଭାଁତୀ ॥
ମୈଂ ଜାନଉଁ ତୁମ୍ହାରି ସବ ରୀତୀ। ଅତି ନଯ ନିପୁନ ନ ଭାଵ ଅନୀତୀ ॥
ବରୁ ଭଲ ବାସ ନରକ କର ତାତା। ଦୁଷ୍ଟ ସଂଗ ଜନି ଦେଇ ବିଧାତା ॥
ଅବ ପଦ ଦେଖି କୁସଲ ରଘୁରାଯା। ଜୌଂ ତୁମ୍ହ କୀନ୍ହ ଜାନି ଜନ ଦାଯା ॥
ଦୋ. ତବ ଲଗି କୁସଲ ନ ଜୀଵ କହୁଁ ସପନେହୁଁ ମନ ବିଶ୍ରାମ।
ଜବ ଲଗି ଭଜତ ନ ରାମ କହୁଁ ସୋକ ଧାମ ତଜି କାମ ॥ ୪୬ ॥
ତବ ଲଗି ହୃଦଯଁ ବସତ ଖଲ ନାନା। ଲୋଭ ମୋହ ମଚ୍ଛର ମଦ ମାନା ॥
ଜବ ଲଗି ଉର ନ ବସତ ରଘୁନାଥା। ଧରେଂ ଚାପ ସାଯକ କଟି ଭାଥା ॥
ମମତା ତରୁନ ତମୀ ଅଁଧିଆରୀ। ରାଗ ଦ୍ଵେଷ ଉଲୂକ ସୁଖକାରୀ ॥
ତବ ଲଗି ବସତି ଜୀଵ ମନ ମାହୀଂ। ଜବ ଲଗି ପ୍ରଭୁ ପ୍ରତାପ ରବି ନାହୀଂ ॥
ଅବ ମୈଂ କୁସଲ ମିଟେ ଭଯ ଭାରେ। ଦେଖି ରାମ ପଦ କମଲ ତୁମ୍ହାରେ ॥
ତୁମ୍ହ କୃପାଲ ଜା ପର ଅନୁକୂଲା। ତାହି ନ ବ୍ଯାପ ତ୍ରିବିଧ ଭଵ ସୂଲା ॥
ମୈଂ ନିସିଚର ଅତି ଅଧମ ସୁଭାଊ। ସୁଭ ଆଚରନୁ କୀନ୍ହ ନହିଂ କାଊ ॥
ଜାସୁ ରୂପ ମୁନି ଧ୍ଯାନ ନ ଆଵା। ତେହିଂ ପ୍ରଭୁ ହରଷି ହୃଦଯଁ ମୋହି ଲାଵା ॥
ଦୋ. -ଅହୋଭାଗ୍ଯ ମମ ଅମିତ ଅତି ରାମ କୃପା ସୁଖ ପୁଂଜ।
ଦେଖେଉଁ ନଯନ ବିରଂଚି ସିବ ସେବ୍ଯ ଜୁଗଲ ପଦ କଂଜ ॥ ୪୭ ॥
ସୁନହୁ ସଖା ନିଜ କହଉଁ ସୁଭାଊ। ଜାନ ଭୁସୁଂଡି ସଂଭୁ ଗିରିଜାଊ ॥
ଜୌଂ ନର ହୋଇ ଚରାଚର ଦ୍ରୋହୀ। ଆଵେ ସଭଯ ସରନ ତକି ମୋହୀ ॥
ତଜି ମଦ ମୋହ କପଟ ଛଲ ନାନା। କରଉଁ ସଦ୍ଯ ତେହି ସାଧୁ ସମାନା ॥
ଜନନୀ ଜନକ ବଂଧୁ ସୁତ ଦାରା। ତନୁ ଧନୁ ଭଵନ ସୁହ୍ରଦ ପରିଵାରା ॥
ସବ କୈ ମମତା ତାଗ ବଟୋରୀ। ମମ ପଦ ମନହି ବାଁଧ ବରି ଡୋରୀ ॥
ସମଦରସୀ ଇଚ୍ଛା କଛୁ ନାହୀଂ। ହରଷ ସୋକ ଭଯ ନହିଂ ମନ ମାହୀଂ ॥
ଅସ ସଜ୍ଜନ ମମ ଉର ବସ କୈସେଂ। ଲୋଭୀ ହୃଦଯଁ ବସଇ ଧନୁ ଜୈସେଂ ॥
ତୁମ୍ହ ସାରିଖେ ସଂତ ପ୍ରିଯ ମୋରେଂ। ଧରଉଁ ଦେହ ନହିଂ ଆନ ନିହୋରେଂ ॥
ଦୋ. ସଗୁନ ଉପାସକ ପରହିତ ନିରତ ନୀତି ଦୃଢ ନେମ।
ତେ ନର ପ୍ରାନ ସମାନ ମମ ଜିନ୍ହ କେଂ ଦ୍ଵିଜ ପଦ ପ୍ରେମ ॥ ୪୮ ॥
ସୁନୁ ଲଂକେସ ସକଲ ଗୁନ ତୋରେଂ। ତାତେଂ ତୁମ୍ହ ଅତିସଯ ପ୍ରିଯ ମୋରେଂ ॥
ରାମ ବଚନ ସୁନି ବାନର ଜୂଥା। ସକଲ କହହିଂ ଜଯ କୃପା ବରୂଥା ॥
ସୁନତ ବିଭୀଷନୁ ପ୍ରଭୁ କୈ ବାନୀ। ନହିଂ ଅଘାତ ଶ୍ରଵନାମୃତ ଜାନୀ ॥
ପଦ ଅଂବୁଜ ଗହି ବାରହିଂ ବାରା। ହୃଦଯଁ ସମାତ ନ ପ୍ରେମୁ ଅପାରା ॥
ସୁନହୁ ଦେଵ ସଚରାଚର ସ୍ଵାମୀ। ପ୍ରନତପାଲ ଉର ଅଂତରଜାମୀ ॥
ଉର କଛୁ ପ୍ରଥମ ବାସନା ରହୀ। ପ୍ରଭୁ ପଦ ପ୍ରୀତି ସରିତ ସୋ ବହୀ ॥
ଅବ କୃପାଲ ନିଜ ଭଗତି ପାଵନୀ। ଦେହୁ ସଦା ସିଵ ମନ ଭାଵନୀ ॥
ଏଵମସ୍ତୁ କହି ପ୍ରଭୁ ରନଧୀରା। ମାଗା ତୁରତ ସିଂଧୁ କର ନୀରା ॥
ଜଦପି ସଖା ତଵ ଇଚ୍ଛା ନାହୀଂ। ମୋର ଦରସୁ ଅମୋଘ ଜଗ ମାହୀଂ ॥
ଅସ କହି ରାମ ତିଲକ ତେହି ସାରା। ସୁମନ ବୃଷ୍ଟି ନଭ ଭଈ ଅପାରା ॥
ଦୋ. ରାଵନ କ୍ରୋଧ ଅନଲ ନିଜ ସ୍ଵାସ ସମୀର ପ୍ରଚଂଡ।
ଜରତ ବିଭୀଷନୁ ରାଖେଉ ଦୀନ୍ହେହୁ ରାଜୁ ଅଖଂଡ ॥ ୪୯(କ) ॥
ଜୋ ସଂପତି ସିଵ ରାଵନହି ଦୀନ୍ହି ଦିଏଁ ଦସ ମାଥ।
ସୋଇ ସଂପଦା ବିଭୀଷନହି ସକୁଚି ଦୀନ୍ହ ରଘୁନାଥ ॥ ୪୯(ଖ) ॥
ଅସ ପ୍ରଭୁ ଛାଡି ଭଜହିଂ ଜେ ଆନା। ତେ ନର ପସୁ ବିନୁ ପୂଁଛ ବିଷାନା ॥
ନିଜ ଜନ ଜାନି ତାହି ଅପନାଵା। ପ୍ରଭୁ ସୁଭାଵ କପି କୁଲ ମନ ଭାଵା ॥
ପୁନି ସର୍ବଗ୍ଯ ସର୍ବ ଉର ବାସୀ। ସର୍ବରୂପ ସବ ରହିତ ଉଦାସୀ ॥
ବୋଲେ ବଚନ ନୀତି ପ୍ରତିପାଲକ। କାରନ ମନୁଜ ଦନୁଜ କୁଲ ଘାଲକ ॥
ସୁନୁ କପୀସ ଲଂକାପତି ବୀରା। କେହି ବିଧି ତରିଅ ଜଲଧି ଗଂଭୀରା ॥
ସଂକୁଲ ମକର ଉରଗ ଝଷ ଜାତୀ। ଅତି ଅଗାଧ ଦୁସ୍ତର ସବ ଭାଁତୀ ॥
କହ ଲଂକେସ ସୁନହୁ ରଘୁନାଯକ। କୋଟି ସିଂଧୁ ସୋଷକ ତଵ ସାଯକ ॥
ଜଦ୍ଯପି ତଦପି ନୀତି ଅସି ଗାଈ। ବିନଯ କରିଅ ସାଗର ସନ ଜାଈ ॥
ଦୋ. ପ୍ରଭୁ ତୁମ୍ହାର କୁଲଗୁର ଜଲଧି କହିହି ଉପାଯ ବିଚାରି।
ବିନୁ ପ୍ରଯାସ ସାଗର ତରିହି ସକଲ ଭାଲୁ କପି ଧାରି ॥ ୫୦ ॥
ସଖା କହୀ ତୁମ୍ହ ନୀକି ଉପାଈ। କରିଅ ଦୈଵ ଜୌଂ ହୋଇ ସହାଈ ॥
ମଂତ୍ର ନ ଯହ ଲଛିମନ ମନ ଭାଵା। ରାମ ବଚନ ସୁନି ଅତି ଦୁଖ ପାଵା ॥
ନାଥ ଦୈଵ କର କଵନ ଭରୋସା। ସୋଷିଅ ସିଂଧୁ କରିଅ ମନ ରୋସା ॥
କାଦର ମନ କହୁଁ ଏକ ଅଧାରା। ଦୈଵ ଦୈଵ ଆଲସୀ ପୁକାରା ॥
ସୁନତ ବିହସି ବୋଲେ ରଘୁବୀରା। ଐସେହିଂ କରବ ଧରହୁ ମନ ଧୀରା ॥
ଅସ କହି ପ୍ରଭୁ ଅନୁଜହି ସମୁଝାଈ। ସିଂଧୁ ସମୀପ ଗଏ ରଘୁରାଈ ॥
ପ୍ରଥମ ପ୍ରନାମ କୀନ୍ହ ସିରୁ ନାଈ। ବୈଠେ ପୁନି ତଟ ଦର୍ଭ ଡସାଈ ॥
ଜବହିଂ ବିଭୀଷନ ପ୍ରଭୁ ପହିଂ ଆଏ। ପାଛେଂ ରାଵନ ଦୂତ ପଠାଏ ॥
ଦୋ. ସକଲ ଚରିତ ତିନ୍ହ ଦେଖେ ଧରେଂ କପଟ କପି ଦେହ।
ପ୍ରଭୁ ଗୁନ ହୃଦଯଁ ସରାହହିଂ ସରନାଗତ ପର ନେହ ॥ ୫୧ ॥
ପ୍ରଗଟ ବଖାନହିଂ ରାମ ସୁଭାଊ। ଅତି ସପ୍ରେମ ଗା ବିସରି ଦୁରାଊ ॥
ରିପୁ କେ ଦୂତ କପିନ୍ହ ତବ ଜାନେ। ସକଲ ବାଁଧି କପୀସ ପହିଂ ଆନେ ॥
କହ ସୁଗ୍ରୀଵ ସୁନହୁ ସବ ବାନର। ଅଂଗ ଭଂଗ କରି ପଠଵହୁ ନିସିଚର ॥
ସୁନି ସୁଗ୍ରୀଵ ବଚନ କପି ଧାଏ। ବାଁଧି କଟକ ଚହୁ ପାସ ଫିରାଏ ॥
ବହୁ ପ୍ରକାର ମାରନ କପି ଲାଗେ। ଦୀନ ପୁକାରତ ତଦପି ନ ତ୍ଯାଗେ ॥
ଜୋ ହମାର ହର ନାସା କାନା। ତେହି କୋସଲାଧୀସ କୈ ଆନା ॥
ସୁନି ଲଛିମନ ସବ ନିକଟ ବୋଲାଏ। ଦଯା ଲାଗି ହଁସି ତୁରତ ଛୋଡାଏ ॥
ରାଵନ କର ଦୀଜହୁ ଯହ ପାତୀ। ଲଛିମନ ବଚନ ବାଚୁ କୁଲଘାତୀ ॥
ଦୋ. କହେହୁ ମୁଖାଗର ମୂଢ ସନ ମମ ସଂଦେସୁ ଉଦାର।
ସୀତା ଦେଇ ମିଲେହୁ ନ ତ ଆଵା କାଲ ତୁମ୍ହାର ॥ ୫୨ ॥
ତୁରତ ନାଇ ଲଛିମନ ପଦ ମାଥା। ଚଲେ ଦୂତ ବରନତ ଗୁନ ଗାଥା ॥
କହତ ରାମ ଜସୁ ଲଂକାଁ ଆଏ। ରାଵନ ଚରନ ସୀସ ତିନ୍ହ ନାଏ ॥
ବିହସି ଦସାନନ ପୂଁଛୀ ବାତା। କହସି ନ ସୁକ ଆପନି କୁସଲାତା ॥
ପୁନି କହୁ ଖବରି ବିଭୀଷନ କେରୀ। ଜାହି ମୃତ୍ଯୁ ଆଈ ଅତି ନେରୀ ॥
କରତ ରାଜ ଲଂକା ସଠ ତ୍ଯାଗୀ। ହୋଇହି ଜବ କର କୀଟ ଅଭାଗୀ ॥
ପୁନି କହୁ ଭାଲୁ କୀସ କଟକାଈ। କଠିନ କାଲ ପ୍ରେରିତ ଚଲି ଆଈ ॥
ଜିନ୍ହ କେ ଜୀଵନ କର ରଖଵାରା। ଭଯଉ ମୃଦୁଲ ଚିତ ସିଂଧୁ ବିଚାରା ॥
କହୁ ତପସିନ୍ହ କୈ ବାତ ବହୋରୀ। ଜିନ୍ହ କେ ହୃଦଯଁ ତ୍ରାସ ଅତି ମୋରୀ ॥
ଦୋ. -କୀ ଭଇ ଭେଂଟ କି ଫିରି ଗଏ ଶ୍ରଵନ ସୁଜସୁ ସୁନି ମୋର।
କହସି ନ ରିପୁ ଦଲ ତେଜ ବଲ ବହୁତ ଚକିତ ଚିତ ତୋର ॥ ୫୩ ॥
ନାଥ କୃପା କରି ପୂଁଛେହୁ ଜୈସେଂ। ମାନହୁ କହା କ୍ରୋଧ ତଜି ତୈସେଂ ॥
ମିଲା ଜାଇ ଜବ ଅନୁଜ ତୁମ୍ହାରା। ଜାତହିଂ ରାମ ତିଲକ ତେହି ସାରା ॥
ରାଵନ ଦୂତ ହମହି ସୁନି କାନା। କପିନ୍ହ ବାଁଧି ଦୀନ୍ହେ ଦୁଖ ନାନା ॥
ଶ୍ରଵନ ନାସିକା କାଟୈ ଲାଗେ। ରାମ ସପଥ ଦୀନ୍ହେ ହମ ତ୍ଯାଗେ ॥
ପୂଁଛିହୁ ନାଥ ରାମ କଟକାଈ। ବଦନ କୋଟି ସତ ବରନି ନ ଜାଈ ॥
ନାନା ବରନ ଭାଲୁ କପି ଧାରୀ। ବିକଟାନନ ବିସାଲ ଭଯକାରୀ ॥
ଜେହିଂ ପୁର ଦହେଉ ହତେଉ ସୁତ ତୋରା। ସକଲ କପିନ୍ହ ମହଁ ତେହି ବଲୁ ଥୋରା ॥
ଅମିତ ନାମ ଭଟ କଠିନ କରାଲା। ଅମିତ ନାଗ ବଲ ବିପୁଲ ବିସାଲା ॥
ଦୋ. ଦ୍ଵିବିଦ ମଯଂଦ ନୀଲ ନଲ ଅଂଗଦ ଗଦ ବିକଟାସି।
ଦଧିମୁଖ କେହରି ନିସଠ ସଠ ଜାମଵଂତ ବଲରାସି ॥ ୫୪ ॥
ଏ କପି ସବ ସୁଗ୍ରୀଵ ସମାନା। ଇନ୍ହ ସମ କୋଟିନ୍ହ ଗନଇ କୋ ନାନା ॥
ରାମ କୃପାଁ ଅତୁଲିତ ବଲ ତିନ୍ହହୀଂ। ତୃନ ସମାନ ତ୍ରେଲୋକହି ଗନହୀଂ ॥
ଅସ ମୈଂ ସୁନା ଶ୍ରଵନ ଦସକଂଧର। ପଦୁମ ଅଠାରହ ଜୂଥପ ବଂଦର ॥
ନାଥ କଟକ ମହଁ ସୋ କପି ନାହୀଂ। ଜୋ ନ ତୁମ୍ହହି ଜୀତୈ ରନ ମାହୀଂ ॥
ପରମ କ୍ରୋଧ ମୀଜହିଂ ସବ ହାଥା। ଆଯସୁ ପୈ ନ ଦେହିଂ ରଘୁନାଥା ॥
ସୋଷହିଂ ସିଂଧୁ ସହିତ ଝଷ ବ୍ଯାଲା। ପୂରହୀଂ ନ ତ ଭରି କୁଧର ବିସାଲା ॥
ମର୍ଦି ଗର୍ଦ ମିଲଵହିଂ ଦସସୀସା। ଐସେଇ ବଚନ କହହିଂ ସବ କୀସା ॥
ଗର୍ଜହିଂ ତର୍ଜହିଂ ସହଜ ଅସଂକା। ମାନହୁ ଗ୍ରସନ ଚହତ ହହିଂ ଲଂକା ॥
ଦୋ. -ସହଜ ସୂର କପି ଭାଲୁ ସବ ପୁନି ସିର ପର ପ୍ରଭୁ ରାମ।
ରାଵନ କାଲ କୋଟି କହୁ ଜୀତି ସକହିଂ ସଂଗ୍ରାମ ॥ ୫୫ ॥
ରାମ ତେଜ ବଲ ବୁଧି ବିପୁଲାଈ। ସେଷ ସହସ ସତ ସକହିଂ ନ ଗାଈ ॥
ସକ ସର ଏକ ସୋଷି ସତ ସାଗର। ତବ ଭ୍ରାତହି ପୂଁଛେଉ ନଯ ନାଗର ॥
ତାସୁ ବଚନ ସୁନି ସାଗର ପାହୀଂ। ମାଗତ ପଂଥ କୃପା ମନ ମାହୀଂ ॥
ସୁନତ ବଚନ ବିହସା ଦସସୀସା। ଜୌଂ ଅସି ମତି ସହାଯ କୃତ କୀସା ॥
ସହଜ ଭୀରୁ କର ବଚନ ଦୃଢାଈ। ସାଗର ସନ ଠାନୀ ମଚଲାଈ ॥
ମୂଢ ମୃଷା କା କରସି ବଡାଈ। ରିପୁ ବଲ ବୁଦ୍ଧି ଥାହ ମୈଂ ପାଈ ॥
ସଚିଵ ସଭୀତ ବିଭୀଷନ ଜାକେଂ। ବିଜଯ ବିଭୂତି କହାଁ ଜଗ ତାକେଂ ॥
ସୁନି ଖଲ ବଚନ ଦୂତ ରିସ ବାଢୀ। ସମଯ ବିଚାରି ପତ୍ରିକା କାଢୀ ॥
ରାମାନୁଜ ଦୀନ୍ହୀ ଯହ ପାତୀ। ନାଥ ବଚାଇ ଜୁଡାଵହୁ ଛାତୀ ॥
ବିହସି ବାମ କର ଲୀନ୍ହୀ ରାଵନ। ସଚିଵ ବୋଲି ସଠ ଲାଗ ବଚାଵନ ॥
ଦୋ. -ବାତନ୍ହ ମନହି ରିଝାଇ ସଠ ଜନି ଘାଲସି କୁଲ ଖୀସ।
ରାମ ବିରୋଧ ନ ଉବରସି ସରନ ବିଷ୍ନୁ ଅଜ ଈସ ॥ ୫୬(କ) ॥
କୀ ତଜି ମାନ ଅନୁଜ ଇଵ ପ୍ରଭୁ ପଦ ପଂକଜ ଭୃଂଗ।
ହୋହି କି ରାମ ସରାନଲ ଖଲ କୁଲ ସହିତ ପତଂଗ ॥ ୫୬(ଖ) ॥
ସୁନତ ସଭଯ ମନ ମୁଖ ମୁସୁକାଈ। କହତ ଦସାନନ ସବହି ସୁନାଈ ॥
ଭୂମି ପରା କର ଗହତ ଅକାସା। ଲଘୁ ତାପସ କର ବାଗ ବିଲାସା ॥
କହ ସୁକ ନାଥ ସତ୍ଯ ସବ ବାନୀ। ସମୁଝହୁ ଛାଡି ପ୍ରକୃତି ଅଭିମାନୀ ॥
ସୁନହୁ ବଚନ ମମ ପରିହରି କ୍ରୋଧା। ନାଥ ରାମ ସନ ତଜହୁ ବିରୋଧା ॥
ଅତି କୋମଲ ରଘୁବୀର ସୁଭାଊ। ଜଦ୍ଯପି ଅଖିଲ ଲୋକ କର ରାଊ ॥
ମିଲତ କୃପା ତୁମ୍ହ ପର ପ୍ରଭୁ କରିହୀ। ଉର ଅପରାଧ ନ ଏକଉ ଧରିହୀ ॥
ଜନକସୁତା ରଘୁନାଥହି ଦୀଜେ। ଏତନା କହା ମୋର ପ୍ରଭୁ କୀଜେ।
ଜବ ତେହିଂ କହା ଦେନ ବୈଦେହୀ। ଚରନ ପ୍ରହାର କୀନ୍ହ ସଠ ତେହୀ ॥
ନାଇ ଚରନ ସିରୁ ଚଲା ସୋ ତହାଁ। କୃପାସିଂଧୁ ରଘୁନାଯକ ଜହାଁ ॥
କରି ପ୍ରନାମୁ ନିଜ କଥା ସୁନାଈ। ରାମ କୃପାଁ ଆପନି ଗତି ପାଈ ॥
ରିଷି ଅଗସ୍ତି କୀଂ ସାପ ଭଵାନୀ। ରାଛସ ଭଯଉ ରହା ମୁନି ଗ୍ଯାନୀ ॥
ବଂଦି ରାମ ପଦ ବାରହିଂ ବାରା। ମୁନି ନିଜ ଆଶ୍ରମ କହୁଁ ପଗୁ ଧାରା ॥
ଦୋ. ବିନଯ ନ ମାନତ ଜଲଧି ଜଡ ଗଏ ତୀନ ଦିନ ବୀତି।
ବୋଲେ ରାମ ସକୋପ ତବ ଭଯ ବିନୁ ହୋଇ ନ ପ୍ରୀତି ॥ ୫୭ ॥
ଲଛିମନ ବାନ ସରାସନ ଆନୂ। ସୋଷୌଂ ବାରିଧି ବିସିଖ କୃସାନୂ ॥
ସଠ ସନ ବିନଯ କୁଟିଲ ସନ ପ୍ରୀତୀ। ସହଜ କୃପନ ସନ ସୁଂଦର ନୀତୀ ॥
ମମତା ରତ ସନ ଗ୍ଯାନ କହାନୀ। ଅତି ଲୋଭୀ ସନ ବିରତି ବଖାନୀ ॥
କ୍ରୋଧିହି ସମ କାମିହି ହରି କଥା। ଊସର ବୀଜ ବଏଁ ଫଲ ଜଥା ॥
ଅସ କହି ରଘୁପତି ଚାପ ଚଢାଵା। ଯହ ମତ ଲଛିମନ କେ ମନ ଭାଵା ॥
ସଂଘାନେଉ ପ୍ରଭୁ ବିସିଖ କରାଲା। ଉଠୀ ଉଦଧି ଉର ଅଂତର ଜ୍ଵାଲା ॥
ମକର ଉରଗ ଝଷ ଗନ ଅକୁଲାନେ। ଜରତ ଜଂତୁ ଜଲନିଧି ଜବ ଜାନେ ॥
କନକ ଥାର ଭରି ମନି ଗନ ନାନା। ବିପ୍ର ରୂପ ଆଯଉ ତଜି ମାନା ॥
ଦୋ. କାଟେହିଂ ପଇ କଦରୀ ଫରଇ କୋଟି ଜତନ କୋଉ ସୀଂଚ।
ବିନଯ ନ ମାନ ଖଗେସ ସୁନୁ ଡାଟେହିଂ ପଇ ନଵ ନୀଚ ॥ ୫୮ ॥
ସଭଯ ସିଂଧୁ ଗହି ପଦ ପ୍ରଭୁ କେରେ। ଛମହୁ ନାଥ ସବ ଅଵଗୁନ ମେରେ ॥
ଗଗନ ସମୀର ଅନଲ ଜଲ ଧରନୀ। ଇନ୍ହ କଇ ନାଥ ସହଜ ଜଡ କରନୀ ॥
ତଵ ପ୍ରେରିତ ମାଯାଁ ଉପଜାଏ। ସୃଷ୍ଟି ହେତୁ ସବ ଗ୍ରଂଥନି ଗାଏ ॥
ପ୍ରଭୁ ଆଯସୁ ଜେହି କହଁ ଜସ ଅହଈ। ସୋ ତେହି ଭାଁତି ରହେ ସୁଖ ଲହଈ ॥
ପ୍ରଭୁ ଭଲ କୀନ୍ହୀ ମୋହି ସିଖ ଦୀନ୍ହୀ। ମରଜାଦା ପୁନି ତୁମ୍ହରୀ କୀନ୍ହୀ ॥
ଢୋଲ ଗଵାଁର ସୂଦ୍ର ପସୁ ନାରୀ। ସକଲ ତାଡନା କେ ଅଧିକାରୀ ॥
ପ୍ରଭୁ ପ୍ରତାପ ମୈଂ ଜାବ ସୁଖାଈ। ଉତରିହି କଟକୁ ନ ମୋରି ବଡାଈ ॥
ପ୍ରଭୁ ଅଗ୍ଯା ଅପେଲ ଶ୍ରୁତି ଗାଈ। କରୌଂ ସୋ ବେଗି ଜୌ ତୁମ୍ହହି ସୋହାଈ ॥
ଦୋ. ସୁନତ ବିନୀତ ବଚନ ଅତି କହ କୃପାଲ ମୁସୁକାଇ।
ଜେହି ବିଧି ଉତରୈ କପି କଟକୁ ତାତ ସୋ କହହୁ ଉପାଇ ॥ ୫୯ ॥
ନାଥ ନୀଲ ନଲ କପି ଦ୍ଵୌ ଭାଈ। ଲରିକାଈ ରିଷି ଆସିଷ ପାଈ ॥
ତିନ୍ହ କେ ପରସ କିଏଁ ଗିରି ଭାରେ। ତରିହହିଂ ଜଲଧି ପ୍ରତାପ ତୁମ୍ହାରେ ॥
ମୈଂ ପୁନି ଉର ଧରି ପ୍ରଭୁତାଈ। କରିହଉଁ ବଲ ଅନୁମାନ ସହାଈ ॥
ଏହି ବିଧି ନାଥ ପଯୋଧି ବଁଧାଇଅ। ଜେହିଂ ଯହ ସୁଜସୁ ଲୋକ ତିହୁଁ ଗାଇଅ ॥
ଏହି ସର ମମ ଉତ୍ତର ତଟ ବାସୀ। ହତହୁ ନାଥ ଖଲ ନର ଅଘ ରାସୀ ॥
ସୁନି କୃପାଲ ସାଗର ମନ ପୀରା। ତୁରତହିଂ ହରୀ ରାମ ରନଧୀରା ॥
ଦେଖି ରାମ ବଲ ପୌରୁଷ ଭାରୀ। ହରଷି ପଯୋନିଧି ଭଯଉ ସୁଖାରୀ ॥
ସକଲ ଚରିତ କହି ପ୍ରଭୁହି ସୁନାଵା। ଚରନ ବଂଦି ପାଥୋଧି ସିଧାଵା ॥
ଛଂ. ନିଜ ଭଵନ ଗଵନେଉ ସିଂଧୁ ଶ୍ରୀରଘୁପତିହି ଯହ ମତ ଭାଯଊ।
ଯହ ଚରିତ କଲି ମଲହର ଜଥାମତି ଦାସ ତୁଲସୀ ଗାଯଊ ॥
ସୁଖ ଭଵନ ସଂସଯ ସମନ ଦଵନ ବିଷାଦ ରଘୁପତି ଗୁନ ଗନା ॥
ତଜି ସକଲ ଆସ ଭରୋସ ଗାଵହି ସୁନହି ସଂତତ ସଠ ମନା ॥
ଦୋ. ସକଲ ସୁମଂଗଲ ଦାଯକ ରଘୁନାଯକ ଗୁନ ଗାନ।
ସାଦର ସୁନହିଂ ତେ ତରହିଂ ଭଵ ସିଂଧୁ ବିନା ଜଲଜାନ ॥ ୬୦ ॥
ଶ୍ରୀରାମଚରିତମାନସ
ପଞ୍ଚମ ସୋପାନ
ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡ
ଶ୍ଲୋକ
ଶାନ୍ତଂ ଶାଶ୍ଵତମପ୍ରମେଯମନଘଂ ନିର୍ଵାଣଶାନ୍ତିପ୍ରଦଂ
ବ୍ରହ୍ମାଶମ୍ଭୁଫଣୀନ୍ଦ୍ରସେଵ୍ଯମନିଶଂ ଵେଦାନ୍ତଵେଦ୍ଯଂ ଵିଭୁମ୍ ।
ରାମାଖ୍ଯଂ ଜଗଦୀଶ୍ଵରଂ ସୁରଗୁରୁଂ ମାଯାମନୁଷ୍ଯଂ ହରିଂ
ଵନ୍ଦେଽହଂ କରୁଣାକରଂ ରଘୁଵରଂ ଭୂପାଲଚୂଡାମଣିମ୍ ॥ ୧ ॥
ନାନ୍ଯା ସ୍ପୃହା ରଘୁପତେ ହୃଦଯେଽସ୍ମଦୀଯେ
ସତ୍ଯଂ ଵଦାମି ଚ ଭଵାନଖିଲାନ୍ତରାତ୍ମା।
ଭକ୍ତିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ରଘୁପୁଙ୍ଗଵ ନିର୍ଭରାଂ ମେ
କାମାଦିଦୋଷରହିତଂ କୁରୁ ମାନସଂ ଚ ॥ ୨ ॥
ଅତୁଲିତବଲଧାମଂ ହେମଶୈଲାଭଦେହଂ
ଦନୁଜଵନକୃଶାନୁଂ ଜ୍ଞାନିନାମଗ୍ରଗଣ୍ଯମ୍।
ସକଲଗୁଣନିଧାନଂ ଵାନରାଣାମଧୀଶଂ
ରଘୁପତିପ୍ରିଯଭକ୍ତଂ ଵାତଜାତଂ ନମାମି ॥ ୩ ॥
ଜାମଵଂତ କେ ବଚନ ସୁହାଏ। ସୁନି ହନୁମଂତ ହୃଦଯ ଅତି ଭାଏ ॥
ତବ ଲଗି ମୋହି ପରିଖେହୁ ତୁମ୍ହ ଭାଈ। ସହି ଦୁଖ କଂଦ ମୂଲ ଫଲ ଖାଈ ॥
ଜବ ଲଗି ଆଵୌଂ ସୀତହି ଦେଖୀ। ହୋଇହି କାଜୁ ମୋହି ହରଷ ବିସେଷୀ ॥
ଯହ କହି ନାଇ ସବନ୍ହି କହୁଁ ମାଥା। ଚଲେଉ ହରଷି ହିଯଁ ଧରି ରଘୁନାଥା ॥
ସିଂଧୁ ତୀର ଏକ ଭୂଧର ସୁଂଦର। କୌତୁକ କୂଦି ଚଢେଉ ତା ଊପର ॥
ବାର ବାର ରଘୁବୀର ସଁଭାରୀ। ତରକେଉ ପଵନତନଯ ବଲ ଭାରୀ ॥
ଜେହିଂ ଗିରି ଚରନ ଦେଇ ହନୁମଂତା। ଚଲେଉ ସୋ ଗା ପାତାଲ ତୁରଂତା ॥
ଜିମି ଅମୋଘ ରଘୁପତି କର ବାନା। ଏହୀ ଭାଁତି ଚଲେଉ ହନୁମାନା ॥
ଜଲନିଧି ରଘୁପତି ଦୂତ ବିଚାରୀ। ତୈଂ ମୈନାକ ହୋହି ଶ୍ରମହାରୀ ॥
ଦୋ. ହନୂମାନ ତେହି ପରସା କର ପୁନି କୀନ୍ହ ପ୍ରନାମ।
ରାମ କାଜୁ କୀନ୍ହେଂ ବିନୁ ମୋହି କହାଁ ବିଶ୍ରାମ ॥ ୧ ॥
ଜାତ ପଵନସୁତ ଦେଵନ୍ହ ଦେଖା। ଜାନୈଂ କହୁଁ ବଲ ବୁଦ୍ଧି ବିସେଷା ॥
ସୁରସା ନାମ ଅହିନ୍ହ କୈ ମାତା। ପଠଇନ୍ହି ଆଇ କହୀ ତେହିଂ ବାତା ॥
ଆଜୁ ସୁରନ୍ହ ମୋହି ଦୀନ୍ହ ଅହାରା। ସୁନତ ବଚନ କହ ପଵନକୁମାରା ॥
ରାମ କାଜୁ କରି ଫିରି ମୈଂ ଆଵୌଂ। ସୀତା କଇ ସୁଧି ପ୍ରଭୁହି ସୁନାଵୌଂ ॥
ତବ ତଵ ବଦନ ପୈଠିହଉଁ ଆଈ। ସତ୍ଯ କହଉଁ ମୋହି ଜାନ ଦେ ମାଈ ॥
କବନେହୁଁ ଜତନ ଦେଇ ନହିଂ ଜାନା। ଗ୍ରସସି ନ ମୋହି କହେଉ ହନୁମାନା ॥
ଜୋଜନ ଭରି ତେହିଂ ବଦନୁ ପସାରା। କପି ତନୁ କୀନ୍ହ ଦୁଗୁନ ବିସ୍ତାରା ॥
ସୋରହ ଜୋଜନ ମୁଖ ତେହିଂ ଠଯଊ। ତୁରତ ପଵନସୁତ ବତ୍ତିସ ଭଯଊ ॥
ଜସ ଜସ ସୁରସା ବଦନୁ ବଢାଵା। ତାସୁ ଦୂନ କପି ରୂପ ଦେଖାଵା ॥
ସତ ଜୋଜନ ତେହିଂ ଆନନ କୀନ୍ହା। ଅତି ଲଘୁ ରୂପ ପଵନସୁତ ଲୀନ୍ହା ॥
ବଦନ ପଇଠି ପୁନି ବାହେର ଆଵା। ମାଗା ବିଦା ତାହି ସିରୁ ନାଵା ॥
ମୋହି ସୁରନ୍ହ ଜେହି ଲାଗି ପଠାଵା। ବୁଧି ବଲ ମରମୁ ତୋର ମୈ ପାଵା ॥
ଦୋ. ରାମ କାଜୁ ସବୁ କରିହହୁ ତୁମ୍ହ ବଲ ବୁଦ୍ଧି ନିଧାନ।
ଆସିଷ ଦେହ ଗଈ ସୋ ହରଷି ଚଲେଉ ହନୁମାନ ॥ ୨ ॥
ନିସିଚରି ଏକ ସିଂଧୁ ମହୁଁ ରହଈ। କରି ମାଯା ନଭୁ କେ ଖଗ ଗହଈ ॥
ଜୀଵ ଜଂତୁ ଜେ ଗଗନ ଉଡାହୀଂ। ଜଲ ବିଲୋକି ତିନ୍ହ କୈ ପରିଛାହୀଂ ॥
ଗହଇ ଛାହଁ ସକ ସୋ ନ ଉଡାଈ। ଏହି ବିଧି ସଦା ଗଗନଚର ଖାଈ ॥
ସୋଇ ଛଲ ହନୂମାନ କହଁ କୀନ୍ହା। ତାସୁ କପଟୁ କପି ତୁରତହିଂ ଚୀନ୍ହା ॥
ତାହି ମାରି ମାରୁତସୁତ ବୀରା। ବାରିଧି ପାର ଗଯଉ ମତିଧୀରା ॥
ତହାଁ ଜାଇ ଦେଖୀ ବନ ସୋଭା। ଗୁଂଜତ ଚଂଚରୀକ ମଧୁ ଲୋଭା ॥
ନାନା ତରୁ ଫଲ ଫୂଲ ସୁହାଏ। ଖଗ ମୃଗ ବୃଂଦ ଦେଖି ମନ ଭାଏ ॥
ସୈଲ ବିସାଲ ଦେଖି ଏକ ଆଗେଂ। ତା ପର ଧାଇ ଚଢେଉ ଭଯ ତ୍ଯାଗେଂ ॥
ଉମା ନ କଛୁ କପି କୈ ଅଧିକାଈ। ପ୍ରଭୁ ପ୍ରତାପ ଜୋ କାଲହି ଖାଈ ॥
ଗିରି ପର ଚଢି ଲଂକା ତେହିଂ ଦେଖୀ। କହି ନ ଜାଇ ଅତି ଦୁର୍ଗ ବିସେଷୀ ॥
ଅତି ଉତଂଗ ଜଲନିଧି ଚହୁ ପାସା। କନକ କୋଟ କର ପରମ ପ୍ରକାସା ॥
ଛଂ=କନକ କୋଟ ବିଚିତ୍ର ମନି କୃତ ସୁଂଦରାଯତନା ଘନା।
ଚଉହଟ୍ଟ ହଟ୍ଟ ସୁବଟ୍ଟ ବୀଥୀଂ ଚାରୁ ପୁର ବହୁ ବିଧି ବନା ॥
ଗଜ ବାଜି ଖଚ୍ଚର ନିକର ପଦଚର ରଥ ବରୂଥିନ୍ହ କୋ ଗନୈ ॥
ବହୁରୂପ ନିସିଚର ଜୂଥ ଅତିବଲ ସେନ ବରନତ ନହିଂ ବନୈ ॥ ୧ ॥
ବନ ବାଗ ଉପବନ ବାଟିକା ସର କୂପ ବାପୀଂ ସୋହହୀଂ।
ନର ନାଗ ସୁର ଗଂଧର୍ବ କନ୍ଯା ରୂପ ମୁନି ମନ ମୋହହୀଂ ॥
କହୁଁ ମାଲ ଦେହ ବିସାଲ ସୈଲ ସମାନ ଅତିବଲ ଗର୍ଜହୀଂ।
ନାନା ଅଖାରେନ୍ହ ଭିରହିଂ ବହୁ ବିଧି ଏକ ଏକନ୍ହ ତର୍ଜହୀଂ ॥ ୨ ॥
କରି ଜତନ ଭଟ କୋଟିନ୍ହ ବିକଟ ତନ ନଗର ଚହୁଁ ଦିସି ରଚ୍ଛହୀଂ।
କହୁଁ ମହିଷ ମାନଷୁ ଧେନୁ ଖର ଅଜ ଖଲ ନିସାଚର ଭଚ୍ଛହୀଂ ॥
ଏହି ଲାଗି ତୁଲସୀଦାସ ଇନ୍ହ କୀ କଥା କଛୁ ଏକ ହୈ କହୀ।
ରଘୁବୀର ସର ତୀରଥ ସରୀରନ୍ହି ତ୍ଯାଗି ଗତି ପୈହହିଂ ସହୀ ॥ ୩ ॥
ଦୋ. ପୁର ରଖଵାରେ ଦେଖି ବହୁ କପି ମନ କୀନ୍ହ ବିଚାର।
ଅତି ଲଘୁ ରୂପ ଧରୌଂ ନିସି ନଗର କରୌଂ ପଇସାର ॥ ୩ ॥
ମସକ ସମାନ ରୂପ କପି ଧରୀ। ଲଂକହି ଚଲେଉ ସୁମିରି ନରହରୀ ॥
ନାମ ଲଂକିନୀ ଏକ ନିସିଚରୀ। ସୋ କହ ଚଲେସି ମୋହି ନିଂଦରୀ ॥
ଜାନେହି ନହୀଂ ମରମୁ ସଠ ମୋରା। ମୋର ଅହାର ଜହାଁ ଲଗି ଚୋରା ॥
ମୁଠିକା ଏକ ମହା କପି ହନୀ। ରୁଧିର ବମତ ଧରନୀଂ ଢନମନୀ ॥
ପୁନି ସଂଭାରି ଉଠି ସୋ ଲଂକା। ଜୋରି ପାନି କର ବିନଯ ସଂସକା ॥
ଜବ ରାଵନହି ବ୍ରହ୍ମ ବର ଦୀନ୍ହା। ଚଲତ ବିରଂଚି କହା ମୋହି ଚୀନ୍ହା ॥
ବିକଲ ହୋସି ତୈଂ କପି କେଂ ମାରେ। ତବ ଜାନେସୁ ନିସିଚର ସଂଘାରେ ॥
ତାତ ମୋର ଅତି ପୁନ୍ଯ ବହୂତା। ଦେଖେଉଁ ନଯନ ରାମ କର ଦୂତା ॥
ଦୋ. ତାତ ସ୍ଵର୍ଗ ଅପବର୍ଗ ସୁଖ ଧରିଅ ତୁଲା ଏକ ଅଂଗ।
ତୂଲ ନ ତାହି ସକଲ ମିଲି ଜୋ ସୁଖ ଲଵ ସତସଂଗ ॥ ୪ ॥
ପ୍ରବିସି ନଗର କୀଜେ ସବ କାଜା। ହୃଦଯଁ ରାଖି କୌସଲପୁର ରାଜା ॥
ଗରଲ ସୁଧା ରିପୁ କରହିଂ ମିତାଈ। ଗୋପଦ ସିଂଧୁ ଅନଲ ସିତଲାଈ ॥
ଗରୁଡ ସୁମେରୁ ରେନୂ ସମ ତାହୀ। ରାମ କୃପା କରି ଚିତଵା ଜାହୀ ॥
ଅତି ଲଘୁ ରୂପ ଧରେଉ ହନୁମାନା। ପୈଠା ନଗର ସୁମିରି ଭଗଵାନା ॥
ମଂଦିର ମଂଦିର ପ୍ରତି କରି ସୋଧା। ଦେଖେ ଜହଁ ତହଁ ଅଗନିତ ଜୋଧା ॥
ଗଯଉ ଦସାନନ ମଂଦିର ମାହୀଂ। ଅତି ବିଚିତ୍ର କହି ଜାତ ସୋ ନାହୀଂ ॥
ସଯନ କିଏ ଦେଖା କପି ତେହୀ। ମଂଦିର ମହୁଁ ନ ଦୀଖି ବୈଦେହୀ ॥
ଭଵନ ଏକ ପୁନି ଦୀଖ ସୁହାଵା। ହରି ମଂଦିର ତହଁ ଭିନ୍ନ ବନାଵା ॥
ଦୋ. ରାମାଯୁଧ ଅଂକିତ ଗୃହ ସୋଭା ବରନି ନ ଜାଇ।
ନଵ ତୁଲସିକା ବୃଂଦ ତହଁ ଦେଖି ହରଷି କପିରାଇ ॥ ୫ ॥
ଲଂକା ନିସିଚର ନିକର ନିଵାସା। ଇହାଁ କହାଁ ସଜ୍ଜନ କର ବାସା ॥
ମନ ମହୁଁ ତରକ କରୈ କପି ଲାଗା। ତେହୀଂ ସମଯ ବିଭୀଷନୁ ଜାଗା ॥
ରାମ ରାମ ତେହିଂ ସୁମିରନ କୀନ୍ହା। ହୃଦଯଁ ହରଷ କପି ସଜ୍ଜନ ଚୀନ୍ହା ॥
ଏହି ସନ ହଠି କରିହଉଁ ପହିଚାନୀ। ସାଧୁ ତେ ହୋଇ ନ କାରଜ ହାନୀ ॥
ବିପ୍ର ରୁପ ଧରି ବଚନ ସୁନାଏ। ସୁନତ ବିଭୀଷଣ ଉଠି ତହଁ ଆଏ ॥
କରି ପ୍ରନାମ ପୂଁଛୀ କୁସଲାଈ। ବିପ୍ର କହହୁ ନିଜ କଥା ବୁଝାଈ ॥
କୀ ତୁମ୍ହ ହରି ଦାସନ୍ହ ମହଁ କୋଈ। ମୋରେଂ ହୃଦଯ ପ୍ରୀତି ଅତି ହୋଈ ॥
କୀ ତୁମ୍ହ ରାମୁ ଦୀନ ଅନୁରାଗୀ। ଆଯହୁ ମୋହି କରନ ବଡଭାଗୀ ॥
ଦୋ. ତବ ହନୁମଂତ କହୀ ସବ ରାମ କଥା ନିଜ ନାମ।
ସୁନତ ଜୁଗଲ ତନ ପୁଲକ ମନ ମଗନ ସୁମିରି ଗୁନ ଗ୍ରାମ ॥ ୬ ॥
ସୁନହୁ ପଵନସୁତ ରହନି ହମାରୀ। ଜିମି ଦସନନ୍ହି ମହୁଁ ଜୀଭ ବିଚାରୀ ॥
ତାତ କବହୁଁ ମୋହି ଜାନି ଅନାଥା। କରିହହିଂ କୃପା ଭାନୁକୁଲ ନାଥା ॥
ତାମସ ତନୁ କଛୁ ସାଧନ ନାହୀଂ। ପ୍ରୀତି ନ ପଦ ସରୋଜ ମନ ମାହୀଂ ॥
ଅବ ମୋହି ଭା ଭରୋସ ହନୁମଂତା। ବିନୁ ହରିକୃପା ମିଲହିଂ ନହିଂ ସଂତା ॥
ଜୌ ରଘୁବୀର ଅନୁଗ୍ରହ କୀନ୍ହା। ତୌ ତୁମ୍ହ ମୋହି ଦରସୁ ହଠି ଦୀନ୍ହା ॥
ସୁନହୁ ବିଭୀଷନ ପ୍ରଭୁ କୈ ରୀତୀ। କରହିଂ ସଦା ସେଵକ ପର ପ୍ରୀତୀ ॥
କହହୁ କଵନ ମୈଂ ପରମ କୁଲୀନା। କପି ଚଂଚଲ ସବହୀଂ ବିଧି ହୀନା ॥
ପ୍ରାତ ଲେଇ ଜୋ ନାମ ହମାରା। ତେହି ଦିନ ତାହି ନ ମିଲୈ ଅହାରା ॥
ଦୋ. ଅସ ମୈଂ ଅଧମ ସଖା ସୁନୁ ମୋହୂ ପର ରଘୁବୀର।
କୀନ୍ହୀ କୃପା ସୁମିରି ଗୁନ ଭରେ ବିଲୋଚନ ନୀର ॥ ୭ ॥
ଜାନତହୂଁ ଅସ ସ୍ଵାମି ବିସାରୀ। ଫିରହିଂ ତେ କାହେ ନ ହୋହିଂ ଦୁଖାରୀ ॥
ଏହି ବିଧି କହତ ରାମ ଗୁନ ଗ୍ରାମା। ପାଵା ଅନିର୍ବାଚ୍ଯ ବିଶ୍ରାମା ॥
ପୁନି ସବ କଥା ବିଭୀଷନ କହୀ। ଜେହି ବିଧି ଜନକସୁତା ତହଁ ରହୀ ॥
ତବ ହନୁମଂତ କହା ସୁନୁ ଭ୍ରାତା। ଦେଖୀ ଚହଉଁ ଜାନକୀ ମାତା ॥
ଜୁଗୁତି ବିଭୀଷନ ସକଲ ସୁନାଈ। ଚଲେଉ ପଵନସୁତ ବିଦା କରାଈ ॥
କରି ସୋଇ ରୂପ ଗଯଉ ପୁନି ତହଵାଁ। ବନ ଅସୋକ ସୀତା ରହ ଜହଵାଁ ॥
ଦେଖି ମନହି ମହୁଁ କୀନ୍ହ ପ୍ରନାମା। ବୈଠେହିଂ ବୀତି ଜାତ ନିସି ଜାମା ॥
କୃସ ତନ ସୀସ ଜଟା ଏକ ବେନୀ। ଜପତି ହୃଦଯଁ ରଘୁପତି ଗୁନ ଶ୍ରେନୀ ॥
ଦୋ. ନିଜ ପଦ ନଯନ ଦିଏଁ ମନ ରାମ ପଦ କମଲ ଲୀନ।
ପରମ ଦୁଖୀ ଭା ପଵନସୁତ ଦେଖି ଜାନକୀ ଦୀନ ॥ ୮ ॥
ତରୁ ପଲ୍ଲଵ ମହୁଁ ରହା ଲୁକାଈ। କରଇ ବିଚାର କରୌଂ କା ଭାଈ ॥
ତେହି ଅଵସର ରାଵନୁ ତହଁ ଆଵା। ସଂଗ ନାରି ବହୁ କିଏଁ ବନାଵା ॥
ବହୁ ବିଧି ଖଲ ସୀତହି ସମୁଝାଵା। ସାମ ଦାନ ଭଯ ଭେଦ ଦେଖାଵା ॥
କହ ରାଵନୁ ସୁନୁ ସୁମୁଖି ସଯାନୀ। ମଂଦୋଦରୀ ଆଦି ସବ ରାନୀ ॥
ତଵ ଅନୁଚରୀଂ କରଉଁ ପନ ମୋରା। ଏକ ବାର ବିଲୋକୁ ମମ ଓରା ॥
ତୃନ ଧରି ଓଟ କହତି ବୈଦେହୀ। ସୁମିରି ଅଵଧପତି ପରମ ସନେହୀ ॥
ସୁନୁ ଦସମୁଖ ଖଦ୍ଯୋତ ପ୍ରକାସା। କବହୁଁ କି ନଲିନୀ କରଇ ବିକାସା ॥
ଅସ ମନ ସମୁଝୁ କହତି ଜାନକୀ। ଖଲ ସୁଧି ନହିଂ ରଘୁବୀର ବାନ କୀ ॥
ସଠ ସୂନେ ହରି ଆନେହି ମୋହି। ଅଧମ ନିଲଜ୍ଜ ଲାଜ ନହିଂ ତୋହୀ ॥
ଦୋ. ଆପୁହି ସୁନି ଖଦ୍ଯୋତ ସମ ରାମହି ଭାନୁ ସମାନ।
ପରୁଷ ବଚନ ସୁନି କାଢି ଅସି ବୋଲା ଅତି ଖିସିଆନ ॥ ୯ ॥
ସୀତା ତୈଂ ମମ କୃତ ଅପମାନା। କଟିହଉଁ ତଵ ସିର କଠିନ କୃପାନା ॥
ନାହିଂ ତ ସପଦି ମାନୁ ମମ ବାନୀ। ସୁମୁଖି ହୋତି ନ ତ ଜୀଵନ ହାନୀ ॥
ସ୍ଯାମ ସରୋଜ ଦାମ ସମ ସୁଂଦର। ପ୍ରଭୁ ଭୁଜ କରି କର ସମ ଦସକଂଧର ॥
ସୋ ଭୁଜ କଂଠ କି ତଵ ଅସି ଘୋରା। ସୁନୁ ସଠ ଅସ ପ୍ରଵାନ ପନ ମୋରା ॥
ଚଂଦ୍ରହାସ ହରୁ ମମ ପରିତାପଂ। ରଘୁପତି ବିରହ ଅନଲ ସଂଜାତଂ ॥
ସୀତଲ ନିସିତ ବହସି ବର ଧାରା। କହ ସୀତା ହରୁ ମମ ଦୁଖ ଭାରା ॥
ସୁନତ ବଚନ ପୁନି ମାରନ ଧାଵା। ମଯତନଯାଁ କହି ନୀତି ବୁଝାଵା ॥
କହେସି ସକଲ ନିସିଚରିନ୍ହ ବୋଲାଈ। ସୀତହି ବହୁ ବିଧି ତ୍ରାସହୁ ଜାଈ ॥
ମାସ ଦିଵସ ମହୁଁ କହା ନ ମାନା। ତୌ ମୈଂ ମାରବି କାଢି କୃପାନା ॥
ଦୋ. ଭଵନ ଗଯଉ ଦସକଂଧର ଇହାଁ ପିସାଚିନି ବୃଂଦ।
ସୀତହି ତ୍ରାସ ଦେଖାଵହି ଧରହିଂ ରୂପ ବହୁ ମଂଦ ॥ ୧୦ ॥
ତ୍ରିଜଟା ନାମ ରାଚ୍ଛସୀ ଏକା। ରାମ ଚରନ ରତି ନିପୁନ ବିବେକା ॥
ସବନ୍ହୌ ବୋଲି ସୁନାଏସି ସପନା। ସୀତହି ସେଇ କରହୁ ହିତ ଅପନା ॥
ସପନେଂ ବାନର ଲଂକା ଜାରୀ। ଜାତୁଧାନ ସେନା ସବ ମାରୀ ॥
ଖର ଆରୂଢ ନଗନ ଦସସୀସା। ମୁଂଡିତ ସିର ଖଂଡିତ ଭୁଜ ବୀସା ॥
ଏହି ବିଧି ସୋ ଦଚ୍ଛିନ ଦିସି ଜାଈ। ଲଂକା ମନହୁଁ ବିଭୀଷନ ପାଈ ॥
ନଗର ଫିରୀ ରଘୁବୀର ଦୋହାଈ। ତବ ପ୍ରଭୁ ସୀତା ବୋଲି ପଠାଈ ॥
ଯହ ସପନା ମେଂ କହଉଁ ପୁକାରୀ। ହୋଇହି ସତ୍ଯ ଗଏଁ ଦିନ ଚାରୀ ॥
ତାସୁ ବଚନ ସୁନି ତେ ସବ ଡରୀଂ। ଜନକସୁତା କେ ଚରନନ୍ହି ପରୀଂ ॥
ଦୋ. ଜହଁ ତହଁ ଗଈଂ ସକଲ ତବ ସୀତା କର ମନ ସୋଚ।
ମାସ ଦିଵସ ବୀତେଂ ମୋହି ମାରିହି ନିସିଚର ପୋଚ ॥ ୧୧ ॥
ତ୍ରିଜଟା ସନ ବୋଲୀ କର ଜୋରୀ। ମାତୁ ବିପତି ସଂଗିନି ତୈଂ ମୋରୀ ॥
ତଜୌଂ ଦେହ କରୁ ବେଗି ଉପାଈ। ଦୁସହୁ ବିରହୁ ଅବ ନହିଂ ସହି ଜାଈ ॥
ଆନି କାଠ ରଚୁ ଚିତା ବନାଈ। ମାତୁ ଅନଲ ପୁନି ଦେହି ଲଗାଈ ॥
ସତ୍ଯ କରହି ମମ ପ୍ରୀତି ସଯାନୀ। ସୁନୈ କୋ ଶ୍ରଵନ ସୂଲ ସମ ବାନୀ ॥
ସୁନତ ବଚନ ପଦ ଗହି ସମୁଝାଏସି। ପ୍ରଭୁ ପ୍ରତାପ ବଲ ସୁଜସୁ ସୁନାଏସି ॥
ନିସି ନ ଅନଲ ମିଲ ସୁନୁ ସୁକୁମାରୀ। ଅସ କହି ସୋ ନିଜ ଭଵନ ସିଧାରୀ ॥
କହ ସୀତା ବିଧି ଭା ପ୍ରତିକୂଲା। ମିଲହି ନ ପାଵକ ମିଟିହି ନ ସୂଲା ॥
ଦେଖିଅତ ପ୍ରଗଟ ଗଗନ ଅଂଗାରା। ଅଵନି ନ ଆଵତ ଏକଉ ତାରା ॥
ପାଵକମଯ ସସି ସ୍ତ୍ରଵତ ନ ଆଗୀ। ମାନହୁଁ ମୋହି ଜାନି ହତଭାଗୀ ॥
ସୁନହି ବିନଯ ମମ ବିଟପ ଅସୋକା। ସତ୍ଯ ନାମ କରୁ ହରୁ ମମ ସୋକା ॥
ନୂତନ କିସଲଯ ଅନଲ ସମାନା। ଦେହି ଅଗିନି ଜନି କରହି ନିଦାନା ॥
ଦେଖି ପରମ ବିରହାକୁଲ ସୀତା। ସୋ ଛନ କପିହି କଲପ ସମ ବୀତା ॥
ସୋ. କପି କରି ହୃଦଯଁ ବିଚାର ଦୀନ୍ହି ମୁଦ୍ରିକା ଡାରୀ ତବ।
ଜନୁ ଅସୋକ ଅଂଗାର ଦୀନ୍ହି ହରଷି ଉଠି କର ଗହେଉ ॥ ୧୨ ॥
ତବ ଦେଖୀ ମୁଦ୍ରିକା ମନୋହର। ରାମ ନାମ ଅଂକିତ ଅତି ସୁଂଦର ॥
ଚକିତ ଚିତଵ ମୁଦରୀ ପହିଚାନୀ। ହରଷ ବିଷାଦ ହୃଦଯଁ ଅକୁଲାନୀ ॥
ଜୀତି କୋ ସକଇ ଅଜଯ ରଘୁରାଈ। ମାଯା ତେଂ ଅସି ରଚି ନହିଂ ଜାଈ ॥
ସୀତା ମନ ବିଚାର କର ନାନା। ମଧୁର ବଚନ ବୋଲେଉ ହନୁମାନା ॥
ରାମଚଂଦ୍ର ଗୁନ ବରନୈଂ ଲାଗା। ସୁନତହିଂ ସୀତା କର ଦୁଖ ଭାଗା ॥
ଲାଗୀଂ ସୁନୈଂ ଶ୍ରଵନ ମନ ଲାଈ। ଆଦିହୁ ତେଂ ସବ କଥା ସୁନାଈ ॥
ଶ୍ରଵନାମୃତ ଜେହିଂ କଥା ସୁହାଈ। କହି ସୋ ପ୍ରଗଟ ହୋତି କିନ ଭାଈ ॥
ତବ ହନୁମଂତ ନିକଟ ଚଲି ଗଯଊ। ଫିରି ବୈଂଠୀଂ ମନ ବିସମଯ ଭଯଊ ॥
ରାମ ଦୂତ ମୈଂ ମାତୁ ଜାନକୀ। ସତ୍ଯ ସପଥ କରୁନାନିଧାନ କୀ ॥
ଯହ ମୁଦ୍ରିକା ମାତୁ ମୈଂ ଆନୀ। ଦୀନ୍ହି ରାମ ତୁମ୍ହ କହଁ ସହିଦାନୀ ॥
ନର ବାନରହି ସଂଗ କହୁ କୈସେଂ। କହି କଥା ଭଇ ସଂଗତି ଜୈସେଂ ॥
ଦୋ. କପି କେ ବଚନ ସପ୍ରେମ ସୁନି ଉପଜା ମନ ବିସ୍ଵାସ ॥
ଜାନା ମନ କ୍ରମ ବଚନ ଯହ କୃପାସିଂଧୁ କର ଦାସ ॥ ୧୩ ॥
ହରିଜନ ଜାନି ପ୍ରୀତି ଅତି ଗାଢୀ। ସଜଲ ନଯନ ପୁଲକାଵଲି ବାଢୀ ॥
ବୂଡତ ବିରହ ଜଲଧି ହନୁମାନା। ଭଯଉ ତାତ ମୋଂ କହୁଁ ଜଲଜାନା ॥
ଅବ କହୁ କୁସଲ ଜାଉଁ ବଲିହାରୀ। ଅନୁଜ ସହିତ ସୁଖ ଭଵନ ଖରାରୀ ॥
କୋମଲଚିତ କୃପାଲ ରଘୁରାଈ। କପି କେହି ହେତୁ ଧରୀ ନିଠୁରାଈ ॥
ସହଜ ବାନି ସେଵକ ସୁଖ ଦାଯକ। କବହୁଁକ ସୁରତି କରତ ରଘୁନାଯକ ॥
କବହୁଁ ନଯନ ମମ ସୀତଲ ତାତା। ହୋଇହହି ନିରଖି ସ୍ଯାମ ମୃଦୁ ଗାତା ॥
ବଚନୁ ନ ଆଵ ନଯନ ଭରେ ବାରୀ। ଅହହ ନାଥ ହୌଂ ନିପଟ ବିସାରୀ ॥
ଦେଖି ପରମ ବିରହାକୁଲ ସୀତା। ବୋଲା କପି ମୃଦୁ ବଚନ ବିନୀତା ॥
ମାତୁ କୁସଲ ପ୍ରଭୁ ଅନୁଜ ସମେତା। ତଵ ଦୁଖ ଦୁଖୀ ସୁକୃପା ନିକେତା ॥
ଜନି ଜନନୀ ମାନହୁ ଜିଯଁ ଊନା। ତୁମ୍ହ ତେ ପ୍ରେମୁ ରାମ କେଂ ଦୂନା ॥
ଦୋ. ରଘୁପତି କର ସଂଦେସୁ ଅବ ସୁନୁ ଜନନୀ ଧରି ଧୀର।
ଅସ କହି କପି ଗଦ ଗଦ ଭଯଉ ଭରେ ବିଲୋଚନ ନୀର ॥ ୧୪ ॥
କହେଉ ରାମ ବିଯୋଗ ତଵ ସୀତା। ମୋ କହୁଁ ସକଲ ଭଏ ବିପରୀତା ॥
ନଵ ତରୁ କିସଲଯ ମନହୁଁ କୃସାନୂ। କାଲନିସା ସମ ନିସି ସସି ଭାନୂ ॥
କୁବଲଯ ବିପିନ କୁଂତ ବନ ସରିସା। ବାରିଦ ତପତ ତେଲ ଜନୁ ବରିସା ॥
ଜେ ହିତ ରହେ କରତ ତେଇ ପୀରା। ଉରଗ ସ୍ଵାସ ସମ ତ୍ରିବିଧ ସମୀରା ॥
କହେହୂ ତେଂ କଛୁ ଦୁଖ ଘଟି ହୋଈ। କାହି କହୌଂ ଯହ ଜାନ ନ କୋଈ ॥
ତତ୍ତ୍ଵ ପ୍ରେମ କର ମମ ଅରୁ ତୋରା। ଜାନତ ପ୍ରିଯା ଏକୁ ମନୁ ମୋରା ॥
ସୋ ମନୁ ସଦା ରହତ ତୋହି ପାହୀଂ। ଜାନୁ ପ୍ରୀତି ରସୁ ଏତେନହି ମାହୀଂ ॥
ପ୍ରଭୁ ସଂଦେସୁ ସୁନତ ବୈଦେହୀ। ମଗନ ପ୍ରେମ ତନ ସୁଧି ନହିଂ ତେହୀ ॥
କହ କପି ହୃଦଯଁ ଧୀର ଧରୁ ମାତା। ସୁମିରୁ ରାମ ସେଵକ ସୁଖଦାତା ॥
ଉର ଆନହୁ ରଘୁପତି ପ୍ରଭୁତାଈ। ସୁନି ମମ ବଚନ ତଜହୁ କଦରାଈ ॥
ଦୋ. ନିସିଚର ନିକର ପତଂଗ ସମ ରଘୁପତି ବାନ କୃସାନୁ।
ଜନନୀ ହୃଦଯଁ ଧୀର ଧରୁ ଜରେ ନିସାଚର ଜାନୁ ॥ ୧୫ ॥
ଜୌଂ ରଘୁବୀର ହୋତି ସୁଧି ପାଈ। କରତେ ନହିଂ ବିଲଂବୁ ରଘୁରାଈ ॥
ରାମବାନ ରବି ଉଏଁ ଜାନକୀ। ତମ ବରୂଥ କହଁ ଜାତୁଧାନ କୀ ॥
ଅବହିଂ ମାତୁ ମୈଂ ଜାଉଁ ଲଵାଈ। ପ୍ରଭୁ ଆଯସୁ ନହିଂ ରାମ ଦୋହାଈ ॥
କଛୁକ ଦିଵସ ଜନନୀ ଧରୁ ଧୀରା। କପିନ୍ହ ସହିତ ଅଇହହିଂ ରଘୁବୀରା ॥
ନିସିଚର ମାରି ତୋହି ଲୈ ଜୈହହିଂ। ତିହୁଁ ପୁର ନାରଦାଦି ଜସୁ ଗୈହହିଂ ॥
ହୈଂ ସୁତ କପି ସବ ତୁମ୍ହହି ସମାନା। ଜାତୁଧାନ ଅତି ଭଟ ବଲଵାନା ॥
ମୋରେଂ ହୃଦଯ ପରମ ସଂଦେହା। ସୁନି କପି ପ୍ରଗଟ କୀନ୍ହ ନିଜ ଦେହା ॥
କନକ ଭୂଧରାକାର ସରୀରା। ସମର ଭଯଂକର ଅତିବଲ ବୀରା ॥
ସୀତା ମନ ଭରୋସ ତବ ଭଯଊ। ପୁନି ଲଘୁ ରୂପ ପଵନସୁତ ଲଯଊ ॥
ଦୋ. ସୁନୁ ମାତା ସାଖାମୃଗ ନହିଂ ବଲ ବୁଦ୍ଧି ବିସାଲ।
ପ୍ରଭୁ ପ୍ରତାପ ତେଂ ଗରୁଡହି ଖାଇ ପରମ ଲଘୁ ବ୍ଯାଲ ॥ ୧୬ ॥
ମନ ସଂତୋଷ ସୁନତ କପି ବାନୀ। ଭଗତି ପ୍ରତାପ ତେଜ ବଲ ସାନୀ ॥
ଆସିଷ ଦୀନ୍ହି ରାମପ୍ରିଯ ଜାନା। ହୋହୁ ତାତ ବଲ ସୀଲ ନିଧାନା ॥
ଅଜର ଅମର ଗୁନନିଧି ସୁତ ହୋହୂ। କରହୁଁ ବହୁତ ରଘୁନାଯକ ଛୋହୂ ॥
କରହୁଁ କୃପା ପ୍ରଭୁ ଅସ ସୁନି କାନା। ନିର୍ଭର ପ୍ରେମ ମଗନ ହନୁମାନା ॥
ବାର ବାର ନାଏସି ପଦ ସୀସା। ବୋଲା ବଚନ ଜୋରି କର କୀସା ॥
ଅବ କୃତକୃତ୍ଯ ଭଯଉଁ ମୈଂ ମାତା। ଆସିଷ ତଵ ଅମୋଘ ବିଖ୍ଯାତା ॥
ସୁନହୁ ମାତୁ ମୋହି ଅତିସଯ ଭୂଖା। ଲାଗି ଦେଖି ସୁଂଦର ଫଲ ରୂଖା ॥
ସୁନୁ ସୁତ କରହିଂ ବିପିନ ରଖଵାରୀ। ପରମ ସୁଭଟ ରଜନୀଚର ଭାରୀ ॥
ତିନ୍ହ କର ଭଯ ମାତା ମୋହି ନାହୀଂ। ଜୌଂ ତୁମ୍ହ ସୁଖ ମାନହୁ ମନ ମାହୀଂ ॥
ଦୋ. ଦେଖି ବୁଦ୍ଧି ବଲ ନିପୁନ କପି କହେଉ ଜାନକୀଂ ଜାହୁ।
ରଘୁପତି ଚରନ ହୃଦଯଁ ଧରି ତାତ ମଧୁର ଫଲ ଖାହୁ ॥ ୧୭ ॥
ଚଲେଉ ନାଇ ସିରୁ ପୈଠେଉ ବାଗା। ଫଲ ଖାଏସି ତରୁ ତୋରୈଂ ଲାଗା ॥
ରହେ ତହାଁ ବହୁ ଭଟ ରଖଵାରେ। କଛୁ ମାରେସି କଛୁ ଜାଇ ପୁକାରେ ॥
ନାଥ ଏକ ଆଵା କପି ଭାରୀ। ତେହିଂ ଅସୋକ ବାଟିକା ଉଜାରୀ ॥
ଖାଏସି ଫଲ ଅରୁ ବିଟପ ଉପାରେ। ରଚ୍ଛକ ମର୍ଦି ମର୍ଦି ମହି ଡାରେ ॥
ସୁନି ରାଵନ ପଠଏ ଭଟ ନାନା। ତିନ୍ହହି ଦେଖି ଗର୍ଜେଉ ହନୁମାନା ॥
ସବ ରଜନୀଚର କପି ସଂଘାରେ। ଗଏ ପୁକାରତ କଛୁ ଅଧମାରେ ॥
ପୁନି ପଠଯଉ ତେହିଂ ଅଚ୍ଛକୁମାରା। ଚଲା ସଂଗ ଲୈ ସୁଭଟ ଅପାରା ॥
ଆଵତ ଦେଖି ବିଟପ ଗହି ତର୍ଜା। ତାହି ନିପାତି ମହାଧୁନି ଗର୍ଜା ॥
ଦୋ. କଛୁ ମାରେସି କଛୁ ମର୍ଦେସି କଛୁ ମିଲଏସି ଧରି ଧୂରି।
କଛୁ ପୁନି ଜାଇ ପୁକାରେ ପ୍ରଭୁ ମର୍କଟ ବଲ ଭୂରି ॥ ୧୮ ॥
ସୁନି ସୁତ ବଧ ଲଂକେସ ରିସାନା। ପଠଏସି ମେଘନାଦ ବଲଵାନା ॥
ମାରସି ଜନି ସୁତ ବାଂଧେସୁ ତାହୀ। ଦେଖିଅ କପିହି କହାଁ କର ଆହୀ ॥
ଚଲା ଇଂଦ୍ରଜିତ ଅତୁଲିତ ଜୋଧା। ବଂଧୁ ନିଧନ ସୁନି ଉପଜା କ୍ରୋଧା ॥
କପି ଦେଖା ଦାରୁନ ଭଟ ଆଵା। କଟକଟାଇ ଗର୍ଜା ଅରୁ ଧାଵା ॥
ଅତି ବିସାଲ ତରୁ ଏକ ଉପାରା। ବିରଥ କୀନ୍ହ ଲଂକେସ କୁମାରା ॥
ରହେ ମହାଭଟ ତାକେ ସଂଗା। ଗହି ଗହି କପି ମର୍ଦଇ ନିଜ ଅଂଗା ॥
ତିନ୍ହହି ନିପାତି ତାହି ସନ ବାଜା। ଭିରେ ଜୁଗଲ ମାନହୁଁ ଗଜରାଜା।
ମୁଠିକା ମାରି ଚଢା ତରୁ ଜାଈ। ତାହି ଏକ ଛନ ମୁରୁଛା ଆଈ ॥
ଉଠି ବହୋରି କୀନ୍ହିସି ବହୁ ମାଯା। ଜୀତି ନ ଜାଇ ପ୍ରଭଂଜନ ଜାଯା ॥
ଦୋ. ବ୍ରହ୍ମ ଅସ୍ତ୍ର ତେହିଂ ସାଁଧା କପି ମନ କୀନ୍ହ ବିଚାର।
ଜୌଂ ନ ବ୍ରହ୍ମସର ମାନଉଁ ମହିମା ମିଟଇ ଅପାର ॥ ୧୯ ॥
ବ୍ରହ୍ମବାନ କପି କହୁଁ ତେହି ମାରା। ପରତିହୁଁ ବାର କଟକୁ ସଂଘାରା ॥
ତେହି ଦେଖା କପି ମୁରୁଛିତ ଭଯଊ। ନାଗପାସ ବାଁଧେସି ଲୈ ଗଯଊ ॥
ଜାସୁ ନାମ ଜପି ସୁନହୁ ଭଵାନୀ। ଭଵ ବଂଧନ କାଟହିଂ ନର ଗ୍ଯାନୀ ॥
ତାସୁ ଦୂତ କି ବଂଧ ତରୁ ଆଵା। ପ୍ରଭୁ କାରଜ ଲଗି କପିହିଂ ବଁଧାଵା ॥
କପି ବଂଧନ ସୁନି ନିସିଚର ଧାଏ। କୌତୁକ ଲାଗି ସଭାଁ ସବ ଆଏ ॥
ଦସମୁଖ ସଭା ଦୀଖି କପି ଜାଈ। କହି ନ ଜାଇ କଛୁ ଅତି ପ୍ରଭୁତାଈ ॥
କର ଜୋରେଂ ସୁର ଦିସିପ ବିନୀତା। ଭୃକୁଟି ବିଲୋକତ ସକଲ ସଭୀତା ॥
ଦେଖି ପ୍ରତାପ ନ କପି ମନ ସଂକା। ଜିମି ଅହିଗନ ମହୁଁ ଗରୁଡ ଅସଂକା ॥
ଦୋ. କପିହି ବିଲୋକି ଦସାନନ ବିହସା କହି ଦୁର୍ବାଦ।
ସୁତ ବଧ ସୁରତି କୀନ୍ହି ପୁନି ଉପଜା ହୃଦଯଁ ବିଷାଦ ॥ ୨୦ ॥
କହ ଲଂକେସ କଵନ ତୈଂ କୀସା। କେହିଂ କେ ବଲ ଘାଲେହି ବନ ଖୀସା ॥
କୀ ଧୌଂ ଶ୍ରଵନ ସୁନେହି ନହିଂ ମୋହୀ। ଦେଖଉଁ ଅତି ଅସଂକ ସଠ ତୋହୀ ॥
ମାରେ ନିସିଚର କେହିଂ ଅପରାଧା। କହୁ ସଠ ତୋହି ନ ପ୍ରାନ କଇ ବାଧା ॥
ସୁନ ରାଵନ ବ୍ରହ୍ମାଂଡ ନିକାଯା। ପାଇ ଜାସୁ ବଲ ବିରଚିତ ମାଯା ॥
ଜାକେଂ ବଲ ବିରଂଚି ହରି ଈସା। ପାଲତ ସୃଜତ ହରତ ଦସସୀସା।
ଜା ବଲ ସୀସ ଧରତ ସହସାନନ। ଅଂଡକୋସ ସମେତ ଗିରି କାନନ ॥
ଧରଇ ଜୋ ବିବିଧ ଦେହ ସୁରତ୍ରାତା। ତୁମ୍ହ ତେ ସଠନ୍ହ ସିଖାଵନୁ ଦାତା।
ହର କୋଦଂଡ କଠିନ ଜେହି ଭଂଜା। ତେହି ସମେତ ନୃପ ଦଲ ମଦ ଗଂଜା ॥
ଖର ଦୂଷନ ତ୍ରିସିରା ଅରୁ ବାଲୀ। ବଧେ ସକଲ ଅତୁଲିତ ବଲସାଲୀ ॥
ଦୋ. ଜାକେ ବଲ ଲଵଲେସ ତେଂ ଜିତେହୁ ଚରାଚର ଝାରି।
ତାସୁ ଦୂତ ମୈଂ ଜା କରି ହରି ଆନେହୁ ପ୍ରିଯ ନାରି ॥ ୨୧ ॥
ଜାନଉଁ ମୈଂ ତୁମ୍ହାରି ପ୍ରଭୁତାଈ। ସହସବାହୁ ସନ ପରୀ ଲରାଈ ॥
ସମର ବାଲି ସନ କରି ଜସୁ ପାଵା। ସୁନି କପି ବଚନ ବିହସି ବିହରାଵା ॥
ଖାଯଉଁ ଫଲ ପ୍ରଭୁ ଲାଗୀ ଭୂଁଖା। କପି ସୁଭାଵ ତେଂ ତୋରେଉଁ ରୂଖା ॥
ସବ କେଂ ଦେହ ପରମ ପ୍ରିଯ ସ୍ଵାମୀ। ମାରହିଂ ମୋହି କୁମାରଗ ଗାମୀ ॥
ଜିନ୍ହ ମୋହି ମାରା ତେ ମୈଂ ମାରେ। ତେହି ପର ବାଁଧେଉ ତନଯଁ ତୁମ୍ହାରେ ॥
ମୋହି ନ କଛୁ ବାଁଧେ କଇ ଲାଜା। କୀନ୍ହ ଚହଉଁ ନିଜ ପ୍ରଭୁ କର କାଜା ॥
ବିନତୀ କରଉଁ ଜୋରି କର ରାଵନ। ସୁନହୁ ମାନ ତଜି ମୋର ସିଖାଵନ ॥
ଦେଖହୁ ତୁମ୍ହ ନିଜ କୁଲହି ବିଚାରୀ। ଭ୍ରମ ତଜି ଭଜହୁ ଭଗତ ଭଯ ହାରୀ ॥
ଜାକେଂ ଡର ଅତି କାଲ ଡେରାଈ। ଜୋ ସୁର ଅସୁର ଚରାଚର ଖାଈ ॥
ତାସୋଂ ବଯରୁ କବହୁଁ ନହିଂ କୀଜୈ। ମୋରେ କହେଂ ଜାନକୀ ଦୀଜୈ ॥
ଦୋ. ପ୍ରନତପାଲ ରଘୁନାଯକ କରୁନା ସିଂଧୁ ଖରାରି।
ଗଏଁ ସରନ ପ୍ରଭୁ ରାଖିହୈଂ ତଵ ଅପରାଧ ବିସାରି ॥ ୨୨ ॥
ରାମ ଚରନ ପଂକଜ ଉର ଧରହୂ। ଲଂକା ଅଚଲ ରାଜ ତୁମ୍ହ କରହୂ ॥
ରିଷି ପୁଲିସ୍ତ ଜସୁ ବିମଲ ମଂଯକା। ତେହି ସସି ମହୁଁ ଜନି ହୋହୁ କଲଂକା ॥
ରାମ ନାମ ବିନୁ ଗିରା ନ ସୋହା। ଦେଖୁ ବିଚାରି ତ୍ଯାଗି ମଦ ମୋହା ॥
ବସନ ହୀନ ନହିଂ ସୋହ ସୁରାରୀ। ସବ ଭୂଷଣ ଭୂଷିତ ବର ନାରୀ ॥
ରାମ ବିମୁଖ ସଂପତି ପ୍ରଭୁତାଈ। ଜାଇ ରହୀ ପାଈ ବିନୁ ପାଈ ॥
ସଜଲ ମୂଲ ଜିନ୍ହ ସରିତନ୍ହ ନାହୀଂ। ବରଷି ଗଏ ପୁନି ତବହିଂ ସୁଖାହୀଂ ॥
ସୁନୁ ଦସକଂଠ କହଉଁ ପନ ରୋପୀ। ବିମୁଖ ରାମ ତ୍ରାତା ନହିଂ କୋପୀ ॥
ସଂକର ସହସ ବିଷ୍ନୁ ଅଜ ତୋହୀ। ସକହିଂ ନ ରାଖି ରାମ କର ଦ୍ରୋହୀ ॥
ଦୋ. ମୋହମୂଲ ବହୁ ସୂଲ ପ୍ରଦ ତ୍ଯାଗହୁ ତମ ଅଭିମାନ।
ଭଜହୁ ରାମ ରଘୁନାଯକ କୃପା ସିଂଧୁ ଭଗଵାନ ॥ ୨୩ ॥
ଜଦପି କହି କପି ଅତି ହିତ ବାନୀ। ଭଗତି ବିବେକ ବିରତି ନଯ ସାନୀ ॥
ବୋଲା ବିହସି ମହା ଅଭିମାନୀ। ମିଲା ହମହି କପି ଗୁର ବଡ ଗ୍ଯାନୀ ॥
ମୃତ୍ଯୁ ନିକଟ ଆଈ ଖଲ ତୋହୀ। ଲାଗେସି ଅଧମ ସିଖାଵନ ମୋହୀ ॥
ଉଲଟା ହୋଇହି କହ ହନୁମାନା। ମତିଭ୍ରମ ତୋର ପ୍ରଗଟ ମୈଂ ଜାନା ॥
ସୁନି କପି ବଚନ ବହୁତ ଖିସିଆନା। ବେଗି ନ ହରହୁଁ ମୂଢ କର ପ୍ରାନା ॥
ସୁନତ ନିସାଚର ମାରନ ଧାଏ। ସଚିଵନ୍ହ ସହିତ ବିଭୀଷନୁ ଆଏ।
ନାଇ ସୀସ କରି ବିନଯ ବହୂତା। ନୀତି ବିରୋଧ ନ ମାରିଅ ଦୂତା ॥
ଆନ ଦଂଡ କଛୁ କରିଅ ଗୋସାଁଈ। ସବହୀଂ କହା ମଂତ୍ର ଭଲ ଭାଈ ॥
ସୁନତ ବିହସି ବୋଲା ଦସକଂଧର। ଅଂଗ ଭଂଗ କରି ପଠଇଅ ବଂଦର ॥
ଦୋ. କପି କେଂ ମମତା ପୂଁଛ ପର ସବହି କହଉଁ ସମୁଝାଇ।
ତେଲ ବୋରି ପଟ ବାଁଧି ପୁନି ପାଵକ ଦେହୁ ଲଗାଇ ॥ ୨୪ ॥
ପୂଁଛହୀନ ବାନର ତହଁ ଜାଇହି। ତବ ସଠ ନିଜ ନାଥହି ଲଇ ଆଇହି ॥
ଜିନ୍ହ କୈ କୀନ୍ହସି ବହୁତ ବଡାଈ। ଦେଖେଉଁûମୈଂ ତିନ୍ହ କୈ ପ୍ରଭୁତାଈ ॥
ବଚନ ସୁନତ କପି ମନ ମୁସୁକାନା। ଭଇ ସହାଯ ସାରଦ ମୈଂ ଜାନା ॥
ଜାତୁଧାନ ସୁନି ରାଵନ ବଚନା। ଲାଗେ ରଚୈଂ ମୂଢ ସୋଇ ରଚନା ॥
ରହା ନ ନଗର ବସନ ଘୃତ ତେଲା। ବାଢୀ ପୂଁଛ କୀନ୍ହ କପି ଖେଲା ॥
କୌତୁକ କହଁ ଆଏ ପୁରବାସୀ। ମାରହିଂ ଚରନ କରହିଂ ବହୁ ହାଁସୀ ॥
ବାଜହିଂ ଢୋଲ ଦେହିଂ ସବ ତାରୀ। ନଗର ଫେରି ପୁନି ପୂଁଛ ପ୍ରଜାରୀ ॥
ପାଵକ ଜରତ ଦେଖି ହନୁମଂତା। ଭଯଉ ପରମ ଲଘୁ ରୁପ ତୁରଂତା ॥
ନିବୁକି ଚଢେଉ କପି କନକ ଅଟାରୀଂ। ଭଈ ସଭୀତ ନିସାଚର ନାରୀଂ ॥
ଦୋ. ହରି ପ୍ରେରିତ ତେହି ଅଵସର ଚଲେ ମରୁତ ଉନଚାସ।
ଅଟ୍ଟହାସ କରି ଗର୍ଜା କପି ବଢି ଲାଗ ଅକାସ ॥ ୨୫ ॥
ଦେହ ବିସାଲ ପରମ ହରୁଆଈ। ମଂଦିର ତେଂ ମଂଦିର ଚଢ ଧାଈ ॥
ଜରଇ ନଗର ଭା ଲୋଗ ବିହାଲା। ଝପଟ ଲପଟ ବହୁ କୋଟି କରାଲା ॥
ତାତ ମାତୁ ହା ସୁନିଅ ପୁକାରା। ଏହି ଅଵସର କୋ ହମହି ଉବାରା ॥
ହମ ଜୋ କହା ଯହ କପି ନହିଂ ହୋଈ। ବାନର ରୂପ ଧରେଂ ସୁର କୋଈ ॥
ସାଧୁ ଅଵଗ୍ଯା କର ଫଲୁ ଐସା। ଜରଇ ନଗର ଅନାଥ କର ଜୈସା ॥
ଜାରା ନଗରୁ ନିମିଷ ଏକ ମାହୀଂ। ଏକ ବିଭୀଷନ କର ଗୃହ ନାହୀଂ ॥
ତା କର ଦୂତ ଅନଲ ଜେହିଂ ସିରିଜା। ଜରା ନ ସୋ ତେହି କାରନ ଗିରିଜା ॥
ଉଲଟି ପଲଟି ଲଂକା ସବ ଜାରୀ। କୂଦି ପରା ପୁନି ସିଂଧୁ ମଝାରୀ ॥
ଦୋ. ପୂଁଛ ବୁଝାଇ ଖୋଇ ଶ୍ରମ ଧରି ଲଘୁ ରୂପ ବହୋରି।
ଜନକସୁତା କେ ଆଗେଂ ଠାଢ ଭଯଉ କର ଜୋରି ॥ ୨୬ ॥
ମାତୁ ମୋହି ଦୀଜେ କଛୁ ଚୀନ୍ହା। ଜୈସେଂ ରଘୁନାଯକ ମୋହି ଦୀନ୍ହା ॥
ଚୂଡାମନି ଉତାରି ତବ ଦଯଊ। ହରଷ ସମେତ ପଵନସୁତ ଲଯଊ ॥
କହେହୁ ତାତ ଅସ ମୋର ପ୍ରନାମା। ସବ ପ୍ରକାର ପ୍ରଭୁ ପୂରନକାମା ॥
ଦୀନ ଦଯାଲ ବିରିଦୁ ସଂଭାରୀ। ହରହୁ ନାଥ ମମ ସଂକଟ ଭାରୀ ॥
ତାତ ସକ୍ରସୁତ କଥା ସୁନାଏହୁ। ବାନ ପ୍ରତାପ ପ୍ରଭୁହି ସମୁଝାଏହୁ ॥
ମାସ ଦିଵସ ମହୁଁ ନାଥୁ ନ ଆଵା। ତୌ ପୁନି ମୋହି ଜିଅତ ନହିଂ ପାଵା ॥
କହୁ କପି କେହି ବିଧି ରାଖୌଂ ପ୍ରାନା। ତୁମ୍ହହୂ ତାତ କହତ ଅବ ଜାନା ॥
ତୋହି ଦେଖି ସୀତଲି ଭଇ ଛାତୀ। ପୁନି ମୋ କହୁଁ ସୋଇ ଦିନୁ ସୋ ରାତୀ ॥
ଦୋ. ଜନକସୁତହି ସମୁଝାଇ କରି ବହୁ ବିଧି ଧୀରଜୁ ଦୀନ୍ହ।
ଚରନ କମଲ ସିରୁ ନାଇ କପି ଗଵନୁ ରାମ ପହିଂ କୀନ୍ହ ॥ ୨୭ ॥
ଚଲତ ମହାଧୁନି ଗର୍ଜେସି ଭାରୀ। ଗର୍ଭ ସ୍ତ୍ରଵହିଂ ସୁନି ନିସିଚର ନାରୀ ॥
ନାଘି ସିଂଧୁ ଏହି ପାରହି ଆଵା। ସବଦ କିଲକିଲା କପିନ୍ହ ସୁନାଵା ॥
ହରଷେ ସବ ବିଲୋକି ହନୁମାନା। ନୂତନ ଜନ୍ମ କପିନ୍ହ ତବ ଜାନା ॥
ମୁଖ ପ୍ରସନ୍ନ ତନ ତେଜ ବିରାଜା। କୀନ୍ହେସି ରାମଚନ୍ଦ୍ର କର କାଜା ॥
ମିଲେ ସକଲ ଅତି ଭଏ ସୁଖାରୀ। ତଲଫତ ମୀନ ପାଵ ଜିମି ବାରୀ ॥
ଚଲେ ହରଷି ରଘୁନାଯକ ପାସା। ପୂଁଛତ କହତ ନଵଲ ଇତିହାସା ॥
ତବ ମଧୁବନ ଭୀତର ସବ ଆଏ। ଅଂଗଦ ସଂମତ ମଧୁ ଫଲ ଖାଏ ॥
ରଖଵାରେ ଜବ ବରଜନ ଲାଗେ। ମୁଷ୍ଟି ପ୍ରହାର ହନତ ସବ ଭାଗେ ॥
ଦୋ. ଜାଇ ପୁକାରେ ତେ ସବ ବନ ଉଜାର ଜୁବରାଜ।
ସୁନି ସୁଗ୍ରୀଵ ହରଷ କପି କରି ଆଏ ପ୍ରଭୁ କାଜ ॥ ୨୮ ॥
ଜୌଂ ନ ହୋତି ସୀତା ସୁଧି ପାଈ। ମଧୁବନ କେ ଫଲ ସକହିଂ କି ଖାଈ ॥
ଏହି ବିଧି ମନ ବିଚାର କର ରାଜା। ଆଇ ଗଏ କପି ସହିତ ସମାଜା ॥
ଆଇ ସବନ୍ହି ନାଵା ପଦ ସୀସା। ମିଲେଉ ସବନ୍ହି ଅତି ପ୍ରେମ କପୀସା ॥
ପୂଁଛୀ କୁସଲ କୁସଲ ପଦ ଦେଖୀ। ରାମ କୃପାଁ ଭା କାଜୁ ବିସେଷୀ ॥
ନାଥ କାଜୁ କୀନ୍ହେଉ ହନୁମାନା। ରାଖେ ସକଲ କପିନ୍ହ କେ ପ୍ରାନା ॥
ସୁନି ସୁଗ୍ରୀଵ ବହୁରି ତେହି ମିଲେଊ। କପିନ୍ହ ସହିତ ରଘୁପତି ପହିଂ ଚଲେଊ।
ରାମ କପିନ୍ହ ଜବ ଆଵତ ଦେଖା। କିଏଁ କାଜୁ ମନ ହରଷ ବିସେଷା ॥
ଫଟିକ ସିଲା ବୈଠେ ଦ୍ଵୌ ଭାଈ। ପରେ ସକଲ କପି ଚରନନ୍ହି ଜାଈ ॥
ଦୋ. ପ୍ରୀତି ସହିତ ସବ ଭେଟେ ରଘୁପତି କରୁନା ପୁଂଜ।
ପୂଁଛୀ କୁସଲ ନାଥ ଅବ କୁସଲ ଦେଖି ପଦ କଂଜ ॥ ୨୯ ॥
ଜାମଵଂତ କହ ସୁନୁ ରଘୁରାଯା। ଜା ପର ନାଥ କରହୁ ତୁମ୍ହ ଦାଯା ॥
ତାହି ସଦା ସୁଭ କୁସଲ ନିରଂତର। ସୁର ନର ମୁନି ପ୍ରସନ୍ନ ତା ଊପର ॥
ସୋଇ ବିଜଈ ବିନଈ ଗୁନ ସାଗର। ତାସୁ ସୁଜସୁ ତ୍ରେଲୋକ ଉଜାଗର ॥
ପ୍ରଭୁ କୀଂ କୃପା ଭଯଉ ସବୁ କାଜୂ। ଜନ୍ମ ହମାର ସୁଫଲ ଭା ଆଜୂ ॥
ନାଥ ପଵନସୁତ କୀନ୍ହି ଜୋ କରନୀ। ସହସହୁଁ ମୁଖ ନ ଜାଇ ସୋ ବରନୀ ॥
ପଵନତନଯ କେ ଚରିତ ସୁହାଏ। ଜାମଵଂତ ରଘୁପତିହି ସୁନାଏ ॥
ସୁନତ କୃପାନିଧି ମନ ଅତି ଭାଏ। ପୁନି ହନୁମାନ ହରଷି ହିଯଁ ଲାଏ ॥
କହହୁ ତାତ କେହି ଭାଁତି ଜାନକୀ। ରହତି କରତି ରଚ୍ଛା ସ୍ଵପ୍ରାନ କୀ ॥
ଦୋ. ନାମ ପାହରୁ ଦିଵସ ନିସି ଧ୍ଯାନ ତୁମ୍ହାର କପାଟ।
ଲୋଚନ ନିଜ ପଦ ଜଂତ୍ରିତ ଜାହିଂ ପ୍ରାନ କେହିଂ ବାଟ ॥ ୩୦ ॥
ଚଲତ ମୋହି ଚୂଡାମନି ଦୀନ୍ହୀ। ରଘୁପତି ହୃଦଯଁ ଲାଇ ସୋଇ ଲୀନ୍ହୀ ॥
ନାଥ ଜୁଗଲ ଲୋଚନ ଭରି ବାରୀ। ବଚନ କହେ କଛୁ ଜନକକୁମାରୀ ॥
ଅନୁଜ ସମେତ ଗହେହୁ ପ୍ରଭୁ ଚରନା। ଦୀନ ବଂଧୁ ପ୍ରନତାରତି ହରନା ॥
ମନ କ୍ରମ ବଚନ ଚରନ ଅନୁରାଗୀ। କେହି ଅପରାଧ ନାଥ ହୌଂ ତ୍ଯାଗୀ ॥
ଅଵଗୁନ ଏକ ମୋର ମୈଂ ମାନା। ବିଛୁରତ ପ୍ରାନ ନ କୀନ୍ହ ପଯାନା ॥
ନାଥ ସୋ ନଯନନ୍ହି କୋ ଅପରାଧା। ନିସରତ ପ୍ରାନ କରିହିଂ ହଠି ବାଧା ॥
ବିରହ ଅଗିନି ତନୁ ତୂଲ ସମୀରା। ସ୍ଵାସ ଜରଇ ଛନ ମାହିଂ ସରୀରା ॥
ନଯନ ସ୍ତ୍ରଵହି ଜଲୁ ନିଜ ହିତ ଲାଗୀ। ଜରୈଂ ନ ପାଵ ଦେହ ବିରହାଗୀ।
ସୀତା କେ ଅତି ବିପତି ବିସାଲା। ବିନହିଂ କହେଂ ଭଲି ଦୀନଦଯାଲା ॥
ଦୋ. ନିମିଷ ନିମିଷ କରୁନାନିଧି ଜାହିଂ କଲପ ସମ ବୀତି।
ବେଗି ଚଲିଯ ପ୍ରଭୁ ଆନିଅ ଭୁଜ ବଲ ଖଲ ଦଲ ଜୀତି ॥ ୩୧ ॥
ସୁନି ସୀତା ଦୁଖ ପ୍ରଭୁ ସୁଖ ଅଯନା। ଭରି ଆଏ ଜଲ ରାଜିଵ ନଯନା ॥
ବଚନ କାଁଯ ମନ ମମ ଗତି ଜାହୀ। ସପନେହୁଁ ବୂଝିଅ ବିପତି କି ତାହୀ ॥
କହ ହନୁମଂତ ବିପତି ପ୍ରଭୁ ସୋଈ। ଜବ ତଵ ସୁମିରନ ଭଜନ ନ ହୋଈ ॥
କେତିକ ବାତ ପ୍ରଭୁ ଜାତୁଧାନ କୀ। ରିପୁହି ଜୀତି ଆନିବୀ ଜାନକୀ ॥
ସୁନୁ କପି ତୋହି ସମାନ ଉପକାରୀ। ନହିଂ କୋଉ ସୁର ନର ମୁନି ତନୁଧାରୀ ॥
ପ୍ରତି ଉପକାର କରୌଂ କା ତୋରା। ସନମୁଖ ହୋଇ ନ ସକତ ମନ ମୋରା ॥
ସୁନୁ ସୁତ ଉରିନ ମୈଂ ନାହୀଂ। ଦେଖେଉଁ କରି ବିଚାର ମନ ମାହୀଂ ॥
ପୁନି ପୁନି କପିହି ଚିତଵ ସୁରତ୍ରାତା। ଲୋଚନ ନୀର ପୁଲକ ଅତି ଗାତା ॥
ଦୋ. ସୁନି ପ୍ରଭୁ ବଚନ ବିଲୋକି ମୁଖ ଗାତ ହରଷି ହନୁମଂତ।
ଚରନ ପରେଉ ପ୍ରେମାକୁଲ ତ୍ରାହି ତ୍ରାହି ଭଗଵଂତ ॥ ୩୨ ॥
ବାର ବାର ପ୍ରଭୁ ଚହଇ ଉଠାଵା। ପ୍ରେମ ମଗନ ତେହି ଉଠବ ନ ଭାଵା ॥
ପ୍ରଭୁ କର ପଂକଜ କପି କେଂ ସୀସା। ସୁମିରି ସୋ ଦସା ମଗନ ଗୌରୀସା ॥
ସାଵଧାନ ମନ କରି ପୁନି ସଂକର। ଲାଗେ କହନ କଥା ଅତି ସୁଂଦର ॥
କପି ଉଠାଇ ପ୍ରଭୁ ହୃଦଯଁ ଲଗାଵା। କର ଗହି ପରମ ନିକଟ ବୈଠାଵା ॥
କହୁ କପି ରାଵନ ପାଲିତ ଲଂକା। କେହି ବିଧି ଦହେଉ ଦୁର୍ଗ ଅତି ବଂକା ॥
ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ଜାନା ହନୁମାନା। ବୋଲା ବଚନ ବିଗତ ଅଭିମାନା ॥
ସାଖାମୃଗ କେ ବଡି ମନୁସାଈ। ସାଖା ତେଂ ସାଖା ପର ଜାଈ ॥
ନାଘି ସିଂଧୁ ହାଟକପୁର ଜାରା। ନିସିଚର ଗନ ବିଧି ବିପିନ ଉଜାରା।
ସୋ ସବ ତଵ ପ୍ରତାପ ରଘୁରାଈ। ନାଥ ନ କଛୂ ମୋରି ପ୍ରଭୁତାଈ ॥
ଦୋ. ତା କହୁଁ ପ୍ରଭୁ କଛୁ ଅଗମ ନହିଂ ଜା ପର ତୁମ୍ହ ଅନୁକୁଲ।
ତବ ପ୍ରଭାଵଁ ବଡଵାନଲହିଂ ଜାରି ସକଇ ଖଲୁ ତୂଲ ॥ ୩୩ ॥
ନାଥ ଭଗତି ଅତି ସୁଖଦାଯନୀ। ଦେହୁ କୃପା କରି ଅନପାଯନୀ ॥
ସୁନି ପ୍ରଭୁ ପରମ ସରଲ କପି ବାନୀ। ଏଵମସ୍ତୁ ତବ କହେଉ ଭଵାନୀ ॥
ଉମା ରାମ ସୁଭାଉ ଜେହିଂ ଜାନା। ତାହି ଭଜନୁ ତଜି ଭାଵ ନ ଆନା ॥
ଯହ ସଂଵାଦ ଜାସୁ ଉର ଆଵା। ରଘୁପତି ଚରନ ଭଗତି ସୋଇ ପାଵା ॥
ସୁନି ପ୍ରଭୁ ବଚନ କହହିଂ କପିବୃଂଦା। ଜଯ ଜଯ ଜଯ କୃପାଲ ସୁଖକଂଦା ॥
ତବ ରଘୁପତି କପିପତିହି ବୋଲାଵା। କହା ଚଲୈଂ କର କରହୁ ବନାଵା ॥
ଅବ ବିଲଂବୁ କେହି କାରନ କୀଜେ। ତୁରତ କପିନ୍ହ କହୁଁ ଆଯସୁ ଦୀଜେ ॥
କୌତୁକ ଦେଖି ସୁମନ ବହୁ ବରଷୀ। ନଭ ତେଂ ଭଵନ ଚଲେ ସୁର ହରଷୀ ॥
ଦୋ. କପିପତି ବେଗି ବୋଲାଏ ଆଏ ଜୂଥପ ଜୂଥ।
ନାନା ବରନ ଅତୁଲ ବଲ ବାନର ଭାଲୁ ବରୂଥ ॥ ୩୪ ॥
ପ୍ରଭୁ ପଦ ପଂକଜ ନାଵହିଂ ସୀସା। ଗରଜହିଂ ଭାଲୁ ମହାବଲ କୀସା ॥
ଦେଖୀ ରାମ ସକଲ କପି ସେନା। ଚିତଇ କୃପା କରି ରାଜିଵ ନୈନା ॥
ରାମ କୃପା ବଲ ପାଇ କପିଂଦା। ଭଏ ପଚ୍ଛଜୁତ ମନହୁଁ ଗିରିଂଦା ॥
ହରଷି ରାମ ତବ କୀନ୍ହ ପଯାନା। ସଗୁନ ଭଏ ସୁଂଦର ସୁଭ ନାନା ॥
ଜାସୁ ସକଲ ମଂଗଲମଯ କୀତୀ। ତାସୁ ପଯାନ ସଗୁନ ଯହ ନୀତୀ ॥
ପ୍ରଭୁ ପଯାନ ଜାନା ବୈଦେହୀଂ। ଫରକି ବାମ ଅଁଗ ଜନୁ କହି ଦେହୀଂ ॥
ଜୋଇ ଜୋଇ ସଗୁନ ଜାନକିହି ହୋଈ। ଅସଗୁନ ଭଯଉ ରାଵନହି ସୋଈ ॥
ଚଲା କଟକୁ କୋ ବରନୈଂ ପାରା। ଗର୍ଜହି ବାନର ଭାଲୁ ଅପାରା ॥
ନଖ ଆଯୁଧ ଗିରି ପାଦପଧାରୀ। ଚଲେ ଗଗନ ମହି ଇଚ୍ଛାଚାରୀ ॥
କେହରିନାଦ ଭାଲୁ କପି କରହୀଂ। ଡଗମଗାହିଂ ଦିଗ୍ଗଜ ଚିକ୍କରହୀଂ ॥
ଛଂ. ଚିକ୍କରହିଂ ଦିଗ୍ଗଜ ଡୋଲ ମହି ଗିରି ଲୋଲ ସାଗର ଖରଭରେ।
ମନ ହରଷ ସଭ ଗଂଧର୍ବ ସୁର ମୁନି ନାଗ କିନ୍ନର ଦୁଖ ଟରେ ॥
କଟକଟହିଂ ମର୍କଟ ବିକଟ ଭଟ ବହୁ କୋଟି କୋଟିନ୍ହ ଧାଵହୀଂ।
ଜଯ ରାମ ପ୍ରବଲ ପ୍ରତାପ କୋସଲନାଥ ଗୁନ ଗନ ଗାଵହୀଂ ॥ ୧ ॥
ସହି ସକ ନ ଭାର ଉଦାର ଅହିପତି ବାର ବାରହିଂ ମୋହଈ।
ଗହ ଦସନ ପୁନି ପୁନି କମଠ ପୃଷ୍ଟ କଠୋର ସୋ କିମି ସୋହଈ ॥
ରଘୁବୀର ରୁଚିର ପ୍ରଯାନ ପ୍ରସ୍ଥିତି ଜାନି ପରମ ସୁହାଵନୀ।
ଜନୁ କମଠ ଖର୍ପର ସର୍ପରାଜ ସୋ ଲିଖତ ଅବିଚଲ ପାଵନୀ ॥ ୨ ॥
ଦୋ. ଏହି ବିଧି ଜାଇ କୃପାନିଧି ଉତରେ ସାଗର ତୀର।
ଜହଁ ତହଁ ଲାଗେ ଖାନ ଫଲ ଭାଲୁ ବିପୁଲ କପି ବୀର ॥ ୩୫ ॥
ଉହାଁ ନିସାଚର ରହହିଂ ସସଂକା। ଜବ ତେ ଜାରି ଗଯଉ କପି ଲଂକା ॥
ନିଜ ନିଜ ଗୃହଁ ସବ କରହିଂ ବିଚାରା। ନହିଂ ନିସିଚର କୁଲ କେର ଉବାରା ॥
ଜାସୁ ଦୂତ ବଲ ବରନି ନ ଜାଈ। ତେହି ଆଏଁ ପୁର କଵନ ଭଲାଈ ॥
ଦୂତନ୍ହି ସନ ସୁନି ପୁରଜନ ବାନୀ। ମଂଦୋଦରୀ ଅଧିକ ଅକୁଲାନୀ ॥
ରହସି ଜୋରି କର ପତି ପଗ ଲାଗୀ। ବୋଲୀ ବଚନ ନୀତି ରସ ପାଗୀ ॥
କଂତ କରଷ ହରି ସନ ପରିହରହୂ। ମୋର କହା ଅତି ହିତ ହିଯଁ ଧରହୁ ॥
ସମୁଝତ ଜାସୁ ଦୂତ କଇ କରନୀ। ସ୍ତ୍ରଵହୀଂ ଗର୍ଭ ରଜନୀଚର ଧରନୀ ॥
ତାସୁ ନାରି ନିଜ ସଚିଵ ବୋଲାଈ। ପଠଵହୁ କଂତ ଜୋ ଚହହୁ ଭଲାଈ ॥
ତବ କୁଲ କମଲ ବିପିନ ଦୁଖଦାଈ। ସୀତା ସୀତ ନିସା ସମ ଆଈ ॥
ସୁନହୁ ନାଥ ସୀତା ବିନୁ ଦୀନ୍ହେଂ। ହିତ ନ ତୁମ୍ହାର ସଂଭୁ ଅଜ କୀନ୍ହେଂ ॥
ଦୋ. -ରାମ ବାନ ଅହି ଗନ ସରିସ ନିକର ନିସାଚର ଭେକ।
ଜବ ଲଗି ଗ୍ରସତ ନ ତବ ଲଗି ଜତନୁ କରହୁ ତଜି ଟେକ ॥ ୩୬ ॥
ଶ୍ରଵନ ସୁନୀ ସଠ ତା କରି ବାନୀ। ବିହସା ଜଗତ ବିଦିତ ଅଭିମାନୀ ॥
ସଭଯ ସୁଭାଉ ନାରି କର ସାଚା। ମଂଗଲ ମହୁଁ ଭଯ ମନ ଅତି କାଚା ॥
ଜୌଂ ଆଵଇ ମର୍କଟ କଟକାଈ। ଜିଅହିଂ ବିଚାରେ ନିସିଚର ଖାଈ ॥
କଂପହିଂ ଲୋକପ ଜାକୀ ତ୍ରାସା। ତାସୁ ନାରି ସଭୀତ ବଡି ହାସା ॥
ଅସ କହି ବିହସି ତାହି ଉର ଲାଈ। ଚଲେଉ ସଭାଁ ମମତା ଅଧିକାଈ ॥
ମଂଦୋଦରୀ ହୃଦଯଁ କର ଚିଂତା। ଭଯଉ କଂତ ପର ବିଧି ବିପରୀତା ॥
ବୈଠେଉ ସଭାଁ ଖବରି ଅସି ପାଈ। ସିଂଧୁ ପାର ସେନା ସବ ଆଈ ॥
ବୂଝେସି ସଚିଵ ଉଚିତ ମତ କହହୂ। ତେ ସବ ହଁସେ ମଷ୍ଟ କରି ରହହୂ ॥
ଜିତେହୁ ସୁରାସୁର ତବ ଶ୍ରମ ନାହୀଂ। ନର ବାନର କେହି ଲେଖେ ମାହୀ ॥
ଦୋ. ସଚିଵ ବୈଦ ଗୁର ତୀନି ଜୌଂ ପ୍ରିଯ ବୋଲହିଂ ଭଯ ଆସ।
ରାଜ ଧର୍ମ ତନ ତୀନି କର ହୋଇ ବେଗିହୀଂ ନାସ ॥ ୩୭ ॥
ସୋଇ ରାଵନ କହୁଁ ବନି ସହାଈ। ଅସ୍ତୁତି କରହିଂ ସୁନାଇ ସୁନାଈ ॥
ଅଵସର ଜାନି ବିଭୀଷନୁ ଆଵା। ଭ୍ରାତା ଚରନ ସୀସୁ ତେହିଂ ନାଵା ॥
ପୁନି ସିରୁ ନାଇ ବୈଠ ନିଜ ଆସନ। ବୋଲା ବଚନ ପାଇ ଅନୁସାସନ ॥
ଜୌ କୃପାଲ ପୂଁଛିହୁ ମୋହି ବାତା। ମତି ଅନୁରୁପ କହଉଁ ହିତ ତାତା ॥
ଜୋ ଆପନ ଚାହୈ କଲ୍ଯାନା। ସୁଜସୁ ସୁମତି ସୁଭ ଗତି ସୁଖ ନାନା ॥
ସୋ ପରନାରି ଲିଲାର ଗୋସାଈଂ। ତଜଉ ଚଉଥି କେ ଚଂଦ କି ନାଈ ॥
ଚୌଦହ ଭୁଵନ ଏକ ପତି ହୋଈ। ଭୂତଦ୍ରୋହ ତିଷ୍ଟଇ ନହିଂ ସୋଈ ॥
ଗୁନ ସାଗର ନାଗର ନର ଜୋଊ। ଅଲପ ଲୋଭ ଭଲ କହଇ ନ କୋଊ ॥
ଦୋ. କାମ କ୍ରୋଧ ମଦ ଲୋଭ ସବ ନାଥ ନରକ କେ ପଂଥ।
ସବ ପରିହରି ରଘୁବୀରହି ଭଜହୁ ଭଜହିଂ ଜେହି ସଂତ ॥ ୩୮ ॥
ତାତ ରାମ ନହିଂ ନର ଭୂପାଲା। ଭୁଵନେସ୍ଵର କାଲହୁ କର କାଲା ॥
ବ୍ରହ୍ମ ଅନାମଯ ଅଜ ଭଗଵଂତା। ବ୍ଯାପକ ଅଜିତ ଅନାଦି ଅନଂତା ॥
ଗୋ ଦ୍ଵିଜ ଧେନୁ ଦେଵ ହିତକାରୀ। କୃପାସିଂଧୁ ମାନୁଷ ତନୁଧାରୀ ॥
ଜନ ରଂଜନ ଭଂଜନ ଖଲ ବ୍ରାତା। ବେଦ ଧର୍ମ ରଚ୍ଛକ ସୁନୁ ଭ୍ରାତା ॥
ତାହି ବଯରୁ ତଜି ନାଇଅ ମାଥା। ପ୍ରନତାରତି ଭଂଜନ ରଘୁନାଥା ॥
ଦେହୁ ନାଥ ପ୍ରଭୁ କହୁଁ ବୈଦେହୀ। ଭଜହୁ ରାମ ବିନୁ ହେତୁ ସନେହୀ ॥
ସରନ ଗଏଁ ପ୍ରଭୁ ତାହୁ ନ ତ୍ଯାଗା। ବିସ୍ଵ ଦ୍ରୋହ କୃତ ଅଘ ଜେହି ଲାଗା ॥
ଜାସୁ ନାମ ତ୍ରଯ ତାପ ନସାଵନ। ସୋଇ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରଗଟ ସମୁଝୁ ଜିଯଁ ରାଵନ ॥
ଦୋ. ବାର ବାର ପଦ ଲାଗଉଁ ବିନଯ କରଉଁ ଦସସୀସ।
ପରିହରି ମାନ ମୋହ ମଦ ଭଜହୁ କୋସଲାଧୀସ ॥ ୩୯(କ) ॥
ମୁନି ପୁଲସ୍ତି ନିଜ ସିଷ୍ଯ ସନ କହି ପଠଈ ଯହ ବାତ।
ତୁରତ ସୋ ମୈଂ ପ୍ରଭୁ ସନ କହୀ ପାଇ ସୁଅଵସରୁ ତାତ ॥ ୩୯(ଖ) ॥
ମାଲ୍ଯଵଂତ ଅତି ସଚିଵ ସଯାନା। ତାସୁ ବଚନ ସୁନି ଅତି ସୁଖ ମାନା ॥
ତାତ ଅନୁଜ ତଵ ନୀତି ବିଭୂଷନ। ସୋ ଉର ଧରହୁ ଜୋ କହତ ବିଭୀଷନ ॥
ରିପୁ ଉତକରଷ କହତ ସଠ ଦୋଊ। ଦୂରି ନ କରହୁ ଇହାଁ ହଇ କୋଊ ॥
ମାଲ୍ଯଵଂତ ଗୃହ ଗଯଉ ବହୋରୀ। କହଇ ବିଭୀଷନୁ ପୁନି କର ଜୋରୀ ॥
ସୁମତି କୁମତି ସବ କେଂ ଉର ରହହୀଂ। ନାଥ ପୁରାନ ନିଗମ ଅସ କହହୀଂ ॥
ଜହାଁ ସୁମତି ତହଁ ସଂପତି ନାନା। ଜହାଁ କୁମତି ତହଁ ବିପତି ନିଦାନା ॥
ତଵ ଉର କୁମତି ବସୀ ବିପରୀତା। ହିତ ଅନହିତ ମାନହୁ ରିପୁ ପ୍ରୀତା ॥
କାଲରାତି ନିସିଚର କୁଲ କେରୀ। ତେହି ସୀତା ପର ପ୍ରୀତି ଘନେରୀ ॥
ଦୋ. ତାତ ଚରନ ଗହି ମାଗଉଁ ରାଖହୁ ମୋର ଦୁଲାର।
ସୀତ ଦେହୁ ରାମ କହୁଁ ଅହିତ ନ ହୋଇ ତୁମ୍ହାର ॥ ୪୦ ॥
ବୁଧ ପୁରାନ ଶ୍ରୁତି ସଂମତ ବାନୀ। କହୀ ବିଭୀଷନ ନୀତି ବଖାନୀ ॥
ସୁନତ ଦସାନନ ଉଠା ରିସାଈ। ଖଲ ତୋହି ନିକଟ ମୁତ୍ଯୁ ଅବ ଆଈ ॥
ଜିଅସି ସଦା ସଠ ମୋର ଜିଆଵା। ରିପୁ କର ପଚ୍ଛ ମୂଢ ତୋହି ଭାଵା ॥
କହସି ନ ଖଲ ଅସ କୋ ଜଗ ମାହୀଂ। ଭୁଜ ବଲ ଜାହି ଜିତା ମୈଂ ନାହୀ ॥
ମମ ପୁର ବସି ତପସିନ୍ହ ପର ପ୍ରୀତୀ। ସଠ ମିଲୁ ଜାଇ ତିନ୍ହହି କହୁ ନୀତୀ ॥
ଅସ କହି କୀନ୍ହେସି ଚରନ ପ୍ରହାରା। ଅନୁଜ ଗହେ ପଦ ବାରହିଂ ବାରା ॥
ଉମା ସଂତ କଇ ଇହଇ ବଡାଈ। ମଂଦ କରତ ଜୋ କରଇ ଭଲାଈ ॥
ତୁମ୍ହ ପିତୁ ସରିସ ଭଲେହିଂ ମୋହି ମାରା। ରାମୁ ଭଜେଂ ହିତ ନାଥ ତୁମ୍ହାରା ॥
ସଚିଵ ସଂଗ ଲୈ ନଭ ପଥ ଗଯଊ। ସବହି ସୁନାଇ କହତ ଅସ ଭଯଊ ॥
ଦୋ୦=ରାମୁ ସତ୍ଯସଂକଲ୍ପ ପ୍ରଭୁ ସଭା କାଲବସ ତୋରି।
ମୈ ରଘୁବୀର ସରନ ଅବ ଜାଉଁ ଦେହୁ ଜନି ଖୋରି ॥ ୪୧ ॥
ଅସ କହି ଚଲା ବିଭୀଷନୁ ଜବହୀଂ। ଆଯୂହୀନ ଭଏ ସବ ତବହୀଂ ॥
ସାଧୁ ଅଵଗ୍ଯା ତୁରତ ଭଵାନୀ। କର କଲ୍ଯାନ ଅଖିଲ କୈ ହାନୀ ॥
ରାଵନ ଜବହିଂ ବିଭୀଷନ ତ୍ଯାଗା। ଭଯଉ ବିଭଵ ବିନୁ ତବହିଂ ଅଭାଗା ॥
ଚଲେଉ ହରଷି ରଘୁନାଯକ ପାହୀଂ। କରତ ମନୋରଥ ବହୁ ମନ ମାହୀଂ ॥
ଦେଖିହଉଁ ଜାଇ ଚରନ ଜଲଜାତା। ଅରୁନ ମୃଦୁଲ ସେଵକ ସୁଖଦାତା ॥
ଜେ ପଦ ପରସି ତରୀ ରିଷିନାରୀ। ଦଂଡକ କାନନ ପାଵନକାରୀ ॥
ଜେ ପଦ ଜନକସୁତାଁ ଉର ଲାଏ। କପଟ କୁରଂଗ ସଂଗ ଧର ଧାଏ ॥
ହର ଉର ସର ସରୋଜ ପଦ ଜେଈ। ଅହୋଭାଗ୍ଯ ମୈ ଦେଖିହଉଁ ତେଈ ॥
ଦୋ୦= ଜିନ୍ହ ପାଯନ୍ହ କେ ପାଦୁକନ୍ହି ଭରତୁ ରହେ ମନ ଲାଇ।
ତେ ପଦ ଆଜୁ ବିଲୋକିହଉଁ ଇନ୍ହ ନଯନନ୍ହି ଅବ ଜାଇ ॥ ୪୨ ॥
ଏହି ବିଧି କରତ ସପ୍ରେମ ବିଚାରା। ଆଯଉ ସପଦି ସିଂଧୁ ଏହିଂ ପାରା ॥
କପିନ୍ହ ବିଭୀଷନୁ ଆଵତ ଦେଖା। ଜାନା କୋଉ ରିପୁ ଦୂତ ବିସେଷା ॥
ତାହି ରାଖି କପୀସ ପହିଂ ଆଏ। ସମାଚାର ସବ ତାହି ସୁନାଏ ॥
କହ ସୁଗ୍ରୀଵ ସୁନହୁ ରଘୁରାଈ। ଆଵା ମିଲନ ଦସାନନ ଭାଈ ॥
କହ ପ୍ରଭୁ ସଖା ବୂଝିଐ କାହା। କହଇ କପୀସ ସୁନହୁ ନରନାହା ॥
ଜାନି ନ ଜାଇ ନିସାଚର ମାଯା। କାମରୂପ କେହି କାରନ ଆଯା ॥
ଭେଦ ହମାର ଲେନ ସଠ ଆଵା। ରାଖିଅ ବାଁଧି ମୋହି ଅସ ଭାଵା ॥
ସଖା ନୀତି ତୁମ୍ହ ନୀକି ବିଚାରୀ। ମମ ପନ ସରନାଗତ ଭଯହାରୀ ॥
ସୁନି ପ୍ରଭୁ ବଚନ ହରଷ ହନୁମାନା। ସରନାଗତ ବଚ୍ଛଲ ଭଗଵାନା ॥
ଦୋ୦=ସରନାଗତ କହୁଁ ଜେ ତଜହିଂ ନିଜ ଅନହିତ ଅନୁମାନି।
ତେ ନର ପାଵଁର ପାପମଯ ତିନ୍ହହି ବିଲୋକତ ହାନି ॥ ୪୩ ॥
କୋଟି ବିପ୍ର ବଧ ଲାଗହିଂ ଜାହୂ। ଆଏଁ ସରନ ତଜଉଁ ନହିଂ ତାହୂ ॥
ସନମୁଖ ହୋଇ ଜୀଵ ମୋହି ଜବହୀଂ। ଜନ୍ମ କୋଟି ଅଘ ନାସହିଂ ତବହୀଂ ॥
ପାପଵଂତ କର ସହଜ ସୁଭାଊ। ଭଜନୁ ମୋର ତେହି ଭାଵ ନ କାଊ ॥
ଜୌଂ ପୈ ଦୁଷ୍ଟହୃଦଯ ସୋଇ ହୋଈ। ମୋରେଂ ସନମୁଖ ଆଵ କି ସୋଈ ॥
ନିର୍ମଲ ମନ ଜନ ସୋ ମୋହି ପାଵା। ମୋହି କପଟ ଛଲ ଛିଦ୍ର ନ ଭାଵା ॥
ଭେଦ ଲେନ ପଠଵା ଦସସୀସା। ତବହୁଁ ନ କଛୁ ଭଯ ହାନି କପୀସା ॥
ଜଗ ମହୁଁ ସଖା ନିସାଚର ଜେତେ। ଲଛିମନୁ ହନଇ ନିମିଷ ମହୁଁ ତେତେ ॥
ଜୌଂ ସଭୀତ ଆଵା ସରନାଈ। ରଖିହଉଁ ତାହି ପ୍ରାନ କୀ ନାଈ ॥
ଦୋ୦=ଉଭଯ ଭାଁତି ତେହି ଆନହୁ ହଁସି କହ କୃପାନିକେତ।
ଜଯ କୃପାଲ କହି ଚଲେ ଅଂଗଦ ହନୂ ସମେତ ॥ ୪୪ ॥
ସାଦର ତେହି ଆଗେଂ କରି ବାନର। ଚଲେ ଜହାଁ ରଘୁପତି କରୁନାକର ॥
ଦୂରିହି ତେ ଦେଖେ ଦ୍ଵୌ ଭ୍ରାତା। ନଯନାନଂଦ ଦାନ କେ ଦାତା ॥
ବହୁରି ରାମ ଛବିଧାମ ବିଲୋକୀ। ରହେଉ ଠଟୁକି ଏକଟକ ପଲ ରୋକୀ ॥
ଭୁଜ ପ୍ରଲଂବ କଂଜାରୁନ ଲୋଚନ। ସ୍ଯାମଲ ଗାତ ପ୍ରନତ ଭଯ ମୋଚନ ॥
ସିଂଘ କଂଧ ଆଯତ ଉର ସୋହା। ଆନନ ଅମିତ ମଦନ ମନ ମୋହା ॥
ନଯନ ନୀର ପୁଲକିତ ଅତି ଗାତା। ମନ ଧରି ଧୀର କହୀ ମୃଦୁ ବାତା ॥
ନାଥ ଦସାନନ କର ମୈଂ ଭ୍ରାତା। ନିସିଚର ବଂସ ଜନମ ସୁରତ୍ରାତା ॥
ସହଜ ପାପପ୍ରିଯ ତାମସ ଦେହା। ଜଥା ଉଲୂକହି ତମ ପର ନେହା ॥
ଦୋ. ଶ୍ରଵନ ସୁଜସୁ ସୁନି ଆଯଉଁ ପ୍ରଭୁ ଭଂଜନ ଭଵ ଭୀର।
ତ୍ରାହି ତ୍ରାହି ଆରତି ହରନ ସରନ ସୁଖଦ ରଘୁବୀର ॥ ୪୫ ॥
ଅସ କହି କରତ ଦଂଡଵତ ଦେଖା। ତୁରତ ଉଠେ ପ୍ରଭୁ ହରଷ ବିସେଷା ॥
ଦୀନ ବଚନ ସୁନି ପ୍ରଭୁ ମନ ଭାଵା। ଭୁଜ ବିସାଲ ଗହି ହୃଦଯଁ ଲଗାଵା ॥
ଅନୁଜ ସହିତ ମିଲି ଢିଗ ବୈଠାରୀ। ବୋଲେ ବଚନ ଭଗତ ଭଯହାରୀ ॥
କହୁ ଲଂକେସ ସହିତ ପରିଵାରା। କୁସଲ କୁଠାହର ବାସ ତୁମ୍ହାରା ॥
ଖଲ ମଂଡଲୀଂ ବସହୁ ଦିନୁ ରାତୀ। ସଖା ଧରମ ନିବହଇ କେହି ଭାଁତୀ ॥
ମୈଂ ଜାନଉଁ ତୁମ୍ହାରି ସବ ରୀତୀ। ଅତି ନଯ ନିପୁନ ନ ଭାଵ ଅନୀତୀ ॥
ବରୁ ଭଲ ବାସ ନରକ କର ତାତା। ଦୁଷ୍ଟ ସଂଗ ଜନି ଦେଇ ବିଧାତା ॥
ଅବ ପଦ ଦେଖି କୁସଲ ରଘୁରାଯା। ଜୌଂ ତୁମ୍ହ କୀନ୍ହ ଜାନି ଜନ ଦାଯା ॥
ଦୋ. ତବ ଲଗି କୁସଲ ନ ଜୀଵ କହୁଁ ସପନେହୁଁ ମନ ବିଶ୍ରାମ।
ଜବ ଲଗି ଭଜତ ନ ରାମ କହୁଁ ସୋକ ଧାମ ତଜି କାମ ॥ ୪୬ ॥
ତବ ଲଗି ହୃଦଯଁ ବସତ ଖଲ ନାନା। ଲୋଭ ମୋହ ମଚ୍ଛର ମଦ ମାନା ॥
ଜବ ଲଗି ଉର ନ ବସତ ରଘୁନାଥା। ଧରେଂ ଚାପ ସାଯକ କଟି ଭାଥା ॥
ମମତା ତରୁନ ତମୀ ଅଁଧିଆରୀ। ରାଗ ଦ୍ଵେଷ ଉଲୂକ ସୁଖକାରୀ ॥
ତବ ଲଗି ବସତି ଜୀଵ ମନ ମାହୀଂ। ଜବ ଲଗି ପ୍ରଭୁ ପ୍ରତାପ ରବି ନାହୀଂ ॥
ଅବ ମୈଂ କୁସଲ ମିଟେ ଭଯ ଭାରେ। ଦେଖି ରାମ ପଦ କମଲ ତୁମ୍ହାରେ ॥
ତୁମ୍ହ କୃପାଲ ଜା ପର ଅନୁକୂଲା। ତାହି ନ ବ୍ଯାପ ତ୍ରିବିଧ ଭଵ ସୂଲା ॥
ମୈଂ ନିସିଚର ଅତି ଅଧମ ସୁଭାଊ। ସୁଭ ଆଚରନୁ କୀନ୍ହ ନହିଂ କାଊ ॥
ଜାସୁ ରୂପ ମୁନି ଧ୍ଯାନ ନ ଆଵା। ତେହିଂ ପ୍ରଭୁ ହରଷି ହୃଦଯଁ ମୋହି ଲାଵା ॥
ଦୋ. -ଅହୋଭାଗ୍ଯ ମମ ଅମିତ ଅତି ରାମ କୃପା ସୁଖ ପୁଂଜ।
ଦେଖେଉଁ ନଯନ ବିରଂଚି ସିବ ସେବ୍ଯ ଜୁଗଲ ପଦ କଂଜ ॥ ୪୭ ॥
ସୁନହୁ ସଖା ନିଜ କହଉଁ ସୁଭାଊ। ଜାନ ଭୁସୁଂଡି ସଂଭୁ ଗିରିଜାଊ ॥
ଜୌଂ ନର ହୋଇ ଚରାଚର ଦ୍ରୋହୀ। ଆଵେ ସଭଯ ସରନ ତକି ମୋହୀ ॥
ତଜି ମଦ ମୋହ କପଟ ଛଲ ନାନା। କରଉଁ ସଦ୍ଯ ତେହି ସାଧୁ ସମାନା ॥
ଜନନୀ ଜନକ ବଂଧୁ ସୁତ ଦାରା। ତନୁ ଧନୁ ଭଵନ ସୁହ୍ରଦ ପରିଵାରା ॥
ସବ କୈ ମମତା ତାଗ ବଟୋରୀ। ମମ ପଦ ମନହି ବାଁଧ ବରି ଡୋରୀ ॥
ସମଦରସୀ ଇଚ୍ଛା କଛୁ ନାହୀଂ। ହରଷ ସୋକ ଭଯ ନହିଂ ମନ ମାହୀଂ ॥
ଅସ ସଜ୍ଜନ ମମ ଉର ବସ କୈସେଂ। ଲୋଭୀ ହୃଦଯଁ ବସଇ ଧନୁ ଜୈସେଂ ॥
ତୁମ୍ହ ସାରିଖେ ସଂତ ପ୍ରିଯ ମୋରେଂ। ଧରଉଁ ଦେହ ନହିଂ ଆନ ନିହୋରେଂ ॥
ଦୋ. ସଗୁନ ଉପାସକ ପରହିତ ନିରତ ନୀତି ଦୃଢ ନେମ।
ତେ ନର ପ୍ରାନ ସମାନ ମମ ଜିନ୍ହ କେଂ ଦ୍ଵିଜ ପଦ ପ୍ରେମ ॥ ୪୮ ॥
ସୁନୁ ଲଂକେସ ସକଲ ଗୁନ ତୋରେଂ। ତାତେଂ ତୁମ୍ହ ଅତିସଯ ପ୍ରିଯ ମୋରେଂ ॥
ରାମ ବଚନ ସୁନି ବାନର ଜୂଥା। ସକଲ କହହିଂ ଜଯ କୃପା ବରୂଥା ॥
ସୁନତ ବିଭୀଷନୁ ପ୍ରଭୁ କୈ ବାନୀ। ନହିଂ ଅଘାତ ଶ୍ରଵନାମୃତ ଜାନୀ ॥
ପଦ ଅଂବୁଜ ଗହି ବାରହିଂ ବାରା। ହୃଦଯଁ ସମାତ ନ ପ୍ରେମୁ ଅପାରା ॥
ସୁନହୁ ଦେଵ ସଚରାଚର ସ୍ଵାମୀ। ପ୍ରନତପାଲ ଉର ଅଂତରଜାମୀ ॥
ଉର କଛୁ ପ୍ରଥମ ବାସନା ରହୀ। ପ୍ରଭୁ ପଦ ପ୍ରୀତି ସରିତ ସୋ ବହୀ ॥
ଅବ କୃପାଲ ନିଜ ଭଗତି ପାଵନୀ। ଦେହୁ ସଦା ସିଵ ମନ ଭାଵନୀ ॥
ଏଵମସ୍ତୁ କହି ପ୍ରଭୁ ରନଧୀରା। ମାଗା ତୁରତ ସିଂଧୁ କର ନୀରା ॥
ଜଦପି ସଖା ତଵ ଇଚ୍ଛା ନାହୀଂ। ମୋର ଦରସୁ ଅମୋଘ ଜଗ ମାହୀଂ ॥
ଅସ କହି ରାମ ତିଲକ ତେହି ସାରା। ସୁମନ ବୃଷ୍ଟି ନଭ ଭଈ ଅପାରା ॥
ଦୋ. ରାଵନ କ୍ରୋଧ ଅନଲ ନିଜ ସ୍ଵାସ ସମୀର ପ୍ରଚଂଡ।
ଜରତ ବିଭୀଷନୁ ରାଖେଉ ଦୀନ୍ହେହୁ ରାଜୁ ଅଖଂଡ ॥ ୪୯(କ) ॥
ଜୋ ସଂପତି ସିଵ ରାଵନହି ଦୀନ୍ହି ଦିଏଁ ଦସ ମାଥ।
ସୋଇ ସଂପଦା ବିଭୀଷନହି ସକୁଚି ଦୀନ୍ହ ରଘୁନାଥ ॥ ୪୯(ଖ) ॥
ଅସ ପ୍ରଭୁ ଛାଡି ଭଜହିଂ ଜେ ଆନା। ତେ ନର ପସୁ ବିନୁ ପୂଁଛ ବିଷାନା ॥
ନିଜ ଜନ ଜାନି ତାହି ଅପନାଵା। ପ୍ରଭୁ ସୁଭାଵ କପି କୁଲ ମନ ଭାଵା ॥
ପୁନି ସର୍ବଗ୍ଯ ସର୍ବ ଉର ବାସୀ। ସର୍ବରୂପ ସବ ରହିତ ଉଦାସୀ ॥
ବୋଲେ ବଚନ ନୀତି ପ୍ରତିପାଲକ। କାରନ ମନୁଜ ଦନୁଜ କୁଲ ଘାଲକ ॥
ସୁନୁ କପୀସ ଲଂକାପତି ବୀରା। କେହି ବିଧି ତରିଅ ଜଲଧି ଗଂଭୀରା ॥
ସଂକୁଲ ମକର ଉରଗ ଝଷ ଜାତୀ। ଅତି ଅଗାଧ ଦୁସ୍ତର ସବ ଭାଁତୀ ॥
କହ ଲଂକେସ ସୁନହୁ ରଘୁନାଯକ। କୋଟି ସିଂଧୁ ସୋଷକ ତଵ ସାଯକ ॥
ଜଦ୍ଯପି ତଦପି ନୀତି ଅସି ଗାଈ। ବିନଯ କରିଅ ସାଗର ସନ ଜାଈ ॥
ଦୋ. ପ୍ରଭୁ ତୁମ୍ହାର କୁଲଗୁର ଜଲଧି କହିହି ଉପାଯ ବିଚାରି।
ବିନୁ ପ୍ରଯାସ ସାଗର ତରିହି ସକଲ ଭାଲୁ କପି ଧାରି ॥ ୫୦ ॥
ସଖା କହୀ ତୁମ୍ହ ନୀକି ଉପାଈ। କରିଅ ଦୈଵ ଜୌଂ ହୋଇ ସହାଈ ॥
ମଂତ୍ର ନ ଯହ ଲଛିମନ ମନ ଭାଵା। ରାମ ବଚନ ସୁନି ଅତି ଦୁଖ ପାଵା ॥
ନାଥ ଦୈଵ କର କଵନ ଭରୋସା। ସୋଷିଅ ସିଂଧୁ କରିଅ ମନ ରୋସା ॥
କାଦର ମନ କହୁଁ ଏକ ଅଧାରା। ଦୈଵ ଦୈଵ ଆଲସୀ ପୁକାରା ॥
ସୁନତ ବିହସି ବୋଲେ ରଘୁବୀରା। ଐସେହିଂ କରବ ଧରହୁ ମନ ଧୀରା ॥
ଅସ କହି ପ୍ରଭୁ ଅନୁଜହି ସମୁଝାଈ। ସିଂଧୁ ସମୀପ ଗଏ ରଘୁରାଈ ॥
ପ୍ରଥମ ପ୍ରନାମ କୀନ୍ହ ସିରୁ ନାଈ। ବୈଠେ ପୁନି ତଟ ଦର୍ଭ ଡସାଈ ॥
ଜବହିଂ ବିଭୀଷନ ପ୍ରଭୁ ପହିଂ ଆଏ। ପାଛେଂ ରାଵନ ଦୂତ ପଠାଏ ॥
ଦୋ. ସକଲ ଚରିତ ତିନ୍ହ ଦେଖେ ଧରେଂ କପଟ କପି ଦେହ।
ପ୍ରଭୁ ଗୁନ ହୃଦଯଁ ସରାହହିଂ ସରନାଗତ ପର ନେହ ॥ ୫୧ ॥
ପ୍ରଗଟ ବଖାନହିଂ ରାମ ସୁଭାଊ। ଅତି ସପ୍ରେମ ଗା ବିସରି ଦୁରାଊ ॥
ରିପୁ କେ ଦୂତ କପିନ୍ହ ତବ ଜାନେ। ସକଲ ବାଁଧି କପୀସ ପହିଂ ଆନେ ॥
କହ ସୁଗ୍ରୀଵ ସୁନହୁ ସବ ବାନର। ଅଂଗ ଭଂଗ କରି ପଠଵହୁ ନିସିଚର ॥
ସୁନି ସୁଗ୍ରୀଵ ବଚନ କପି ଧାଏ। ବାଁଧି କଟକ ଚହୁ ପାସ ଫିରାଏ ॥
ବହୁ ପ୍ରକାର ମାରନ କପି ଲାଗେ। ଦୀନ ପୁକାରତ ତଦପି ନ ତ୍ଯାଗେ ॥
ଜୋ ହମାର ହର ନାସା କାନା। ତେହି କୋସଲାଧୀସ କୈ ଆନା ॥
ସୁନି ଲଛିମନ ସବ ନିକଟ ବୋଲାଏ। ଦଯା ଲାଗି ହଁସି ତୁରତ ଛୋଡାଏ ॥
ରାଵନ କର ଦୀଜହୁ ଯହ ପାତୀ। ଲଛିମନ ବଚନ ବାଚୁ କୁଲଘାତୀ ॥
ଦୋ. କହେହୁ ମୁଖାଗର ମୂଢ ସନ ମମ ସଂଦେସୁ ଉଦାର।
ସୀତା ଦେଇ ମିଲେହୁ ନ ତ ଆଵା କାଲ ତୁମ୍ହାର ॥ ୫୨ ॥
ତୁରତ ନାଇ ଲଛିମନ ପଦ ମାଥା। ଚଲେ ଦୂତ ବରନତ ଗୁନ ଗାଥା ॥
କହତ ରାମ ଜସୁ ଲଂକାଁ ଆଏ। ରାଵନ ଚରନ ସୀସ ତିନ୍ହ ନାଏ ॥
ବିହସି ଦସାନନ ପୂଁଛୀ ବାତା। କହସି ନ ସୁକ ଆପନି କୁସଲାତା ॥
ପୁନି କହୁ ଖବରି ବିଭୀଷନ କେରୀ। ଜାହି ମୃତ୍ଯୁ ଆଈ ଅତି ନେରୀ ॥
କରତ ରାଜ ଲଂକା ସଠ ତ୍ଯାଗୀ। ହୋଇହି ଜବ କର କୀଟ ଅଭାଗୀ ॥
ପୁନି କହୁ ଭାଲୁ କୀସ କଟକାଈ। କଠିନ କାଲ ପ୍ରେରିତ ଚଲି ଆଈ ॥
ଜିନ୍ହ କେ ଜୀଵନ କର ରଖଵାରା। ଭଯଉ ମୃଦୁଲ ଚିତ ସିଂଧୁ ବିଚାରା ॥
କହୁ ତପସିନ୍ହ କୈ ବାତ ବହୋରୀ। ଜିନ୍ହ କେ ହୃଦଯଁ ତ୍ରାସ ଅତି ମୋରୀ ॥
ଦୋ. -କୀ ଭଇ ଭେଂଟ କି ଫିରି ଗଏ ଶ୍ରଵନ ସୁଜସୁ ସୁନି ମୋର।
କହସି ନ ରିପୁ ଦଲ ତେଜ ବଲ ବହୁତ ଚକିତ ଚିତ ତୋର ॥ ୫୩ ॥
ନାଥ କୃପା କରି ପୂଁଛେହୁ ଜୈସେଂ। ମାନହୁ କହା କ୍ରୋଧ ତଜି ତୈସେଂ ॥
ମିଲା ଜାଇ ଜବ ଅନୁଜ ତୁମ୍ହାରା। ଜାତହିଂ ରାମ ତିଲକ ତେହି ସାରା ॥
ରାଵନ ଦୂତ ହମହି ସୁନି କାନା। କପିନ୍ହ ବାଁଧି ଦୀନ୍ହେ ଦୁଖ ନାନା ॥
ଶ୍ରଵନ ନାସିକା କାଟୈ ଲାଗେ। ରାମ ସପଥ ଦୀନ୍ହେ ହମ ତ୍ଯାଗେ ॥
ପୂଁଛିହୁ ନାଥ ରାମ କଟକାଈ। ବଦନ କୋଟି ସତ ବରନି ନ ଜାଈ ॥
ନାନା ବରନ ଭାଲୁ କପି ଧାରୀ। ବିକଟାନନ ବିସାଲ ଭଯକାରୀ ॥
ଜେହିଂ ପୁର ଦହେଉ ହତେଉ ସୁତ ତୋରା। ସକଲ କପିନ୍ହ ମହଁ ତେହି ବଲୁ ଥୋରା ॥
ଅମିତ ନାମ ଭଟ କଠିନ କରାଲା। ଅମିତ ନାଗ ବଲ ବିପୁଲ ବିସାଲା ॥
ଦୋ. ଦ୍ଵିବିଦ ମଯଂଦ ନୀଲ ନଲ ଅଂଗଦ ଗଦ ବିକଟାସି।
ଦଧିମୁଖ କେହରି ନିସଠ ସଠ ଜାମଵଂତ ବଲରାସି ॥ ୫୪ ॥
ଏ କପି ସବ ସୁଗ୍ରୀଵ ସମାନା। ଇନ୍ହ ସମ କୋଟିନ୍ହ ଗନଇ କୋ ନାନା ॥
ରାମ କୃପାଁ ଅତୁଲିତ ବଲ ତିନ୍ହହୀଂ। ତୃନ ସମାନ ତ୍ରେଲୋକହି ଗନହୀଂ ॥
ଅସ ମୈଂ ସୁନା ଶ୍ରଵନ ଦସକଂଧର। ପଦୁମ ଅଠାରହ ଜୂଥପ ବଂଦର ॥
ନାଥ କଟକ ମହଁ ସୋ କପି ନାହୀଂ। ଜୋ ନ ତୁମ୍ହହି ଜୀତୈ ରନ ମାହୀଂ ॥
ପରମ କ୍ରୋଧ ମୀଜହିଂ ସବ ହାଥା। ଆଯସୁ ପୈ ନ ଦେହିଂ ରଘୁନାଥା ॥
ସୋଷହିଂ ସିଂଧୁ ସହିତ ଝଷ ବ୍ଯାଲା। ପୂରହୀଂ ନ ତ ଭରି କୁଧର ବିସାଲା ॥
ମର୍ଦି ଗର୍ଦ ମିଲଵହିଂ ଦସସୀସା। ଐସେଇ ବଚନ କହହିଂ ସବ କୀସା ॥
ଗର୍ଜହିଂ ତର୍ଜହିଂ ସହଜ ଅସଂକା। ମାନହୁ ଗ୍ରସନ ଚହତ ହହିଂ ଲଂକା ॥
ଦୋ. -ସହଜ ସୂର କପି ଭାଲୁ ସବ ପୁନି ସିର ପର ପ୍ରଭୁ ରାମ।
ରାଵନ କାଲ କୋଟି କହୁ ଜୀତି ସକହିଂ ସଂଗ୍ରାମ ॥ ୫୫ ॥
ରାମ ତେଜ ବଲ ବୁଧି ବିପୁଲାଈ। ସେଷ ସହସ ସତ ସକହିଂ ନ ଗାଈ ॥
ସକ ସର ଏକ ସୋଷି ସତ ସାଗର। ତବ ଭ୍ରାତହି ପୂଁଛେଉ ନଯ ନାଗର ॥
ତାସୁ ବଚନ ସୁନି ସାଗର ପାହୀଂ। ମାଗତ ପଂଥ କୃପା ମନ ମାହୀଂ ॥
ସୁନତ ବଚନ ବିହସା ଦସସୀସା। ଜୌଂ ଅସି ମତି ସହାଯ କୃତ କୀସା ॥
ସହଜ ଭୀରୁ କର ବଚନ ଦୃଢାଈ। ସାଗର ସନ ଠାନୀ ମଚଲାଈ ॥
ମୂଢ ମୃଷା କା କରସି ବଡାଈ। ରିପୁ ବଲ ବୁଦ୍ଧି ଥାହ ମୈଂ ପାଈ ॥
ସଚିଵ ସଭୀତ ବିଭୀଷନ ଜାକେଂ। ବିଜଯ ବିଭୂତି କହାଁ ଜଗ ତାକେଂ ॥
ସୁନି ଖଲ ବଚନ ଦୂତ ରିସ ବାଢୀ। ସମଯ ବିଚାରି ପତ୍ରିକା କାଢୀ ॥
ରାମାନୁଜ ଦୀନ୍ହୀ ଯହ ପାତୀ। ନାଥ ବଚାଇ ଜୁଡାଵହୁ ଛାତୀ ॥
ବିହସି ବାମ କର ଲୀନ୍ହୀ ରାଵନ। ସଚିଵ ବୋଲି ସଠ ଲାଗ ବଚାଵନ ॥
ଦୋ. -ବାତନ୍ହ ମନହି ରିଝାଇ ସଠ ଜନି ଘାଲସି କୁଲ ଖୀସ।
ରାମ ବିରୋଧ ନ ଉବରସି ସରନ ବିଷ୍ନୁ ଅଜ ଈସ ॥ ୫୬(କ) ॥
କୀ ତଜି ମାନ ଅନୁଜ ଇଵ ପ୍ରଭୁ ପଦ ପଂକଜ ଭୃଂଗ।
ହୋହି କି ରାମ ସରାନଲ ଖଲ କୁଲ ସହିତ ପତଂଗ ॥ ୫୬(ଖ) ॥
ସୁନତ ସଭଯ ମନ ମୁଖ ମୁସୁକାଈ। କହତ ଦସାନନ ସବହି ସୁନାଈ ॥
ଭୂମି ପରା କର ଗହତ ଅକାସା। ଲଘୁ ତାପସ କର ବାଗ ବିଲାସା ॥
କହ ସୁକ ନାଥ ସତ୍ଯ ସବ ବାନୀ। ସମୁଝହୁ ଛାଡି ପ୍ରକୃତି ଅଭିମାନୀ ॥
ସୁନହୁ ବଚନ ମମ ପରିହରି କ୍ରୋଧା। ନାଥ ରାମ ସନ ତଜହୁ ବିରୋଧା ॥
ଅତି କୋମଲ ରଘୁବୀର ସୁଭାଊ। ଜଦ୍ଯପି ଅଖିଲ ଲୋକ କର ରାଊ ॥
ମିଲତ କୃପା ତୁମ୍ହ ପର ପ୍ରଭୁ କରିହୀ। ଉର ଅପରାଧ ନ ଏକଉ ଧରିହୀ ॥
ଜନକସୁତା ରଘୁନାଥହି ଦୀଜେ। ଏତନା କହା ମୋର ପ୍ରଭୁ କୀଜେ।
ଜବ ତେହିଂ କହା ଦେନ ବୈଦେହୀ। ଚରନ ପ୍ରହାର କୀନ୍ହ ସଠ ତେହୀ ॥
ନାଇ ଚରନ ସିରୁ ଚଲା ସୋ ତହାଁ। କୃପାସିଂଧୁ ରଘୁନାଯକ ଜହାଁ ॥
କରି ପ୍ରନାମୁ ନିଜ କଥା ସୁନାଈ। ରାମ କୃପାଁ ଆପନି ଗତି ପାଈ ॥
ରିଷି ଅଗସ୍ତି କୀଂ ସାପ ଭଵାନୀ। ରାଛସ ଭଯଉ ରହା ମୁନି ଗ୍ଯାନୀ ॥
ବଂଦି ରାମ ପଦ ବାରହିଂ ବାରା। ମୁନି ନିଜ ଆଶ୍ରମ କହୁଁ ପଗୁ ଧାରା ॥
ଦୋ. ବିନଯ ନ ମାନତ ଜଲଧି ଜଡ ଗଏ ତୀନ ଦିନ ବୀତି।
ବୋଲେ ରାମ ସକୋପ ତବ ଭଯ ବିନୁ ହୋଇ ନ ପ୍ରୀତି ॥ ୫୭ ॥
ଲଛିମନ ବାନ ସରାସନ ଆନୂ। ସୋଷୌଂ ବାରିଧି ବିସିଖ କୃସାନୂ ॥
ସଠ ସନ ବିନଯ କୁଟିଲ ସନ ପ୍ରୀତୀ। ସହଜ କୃପନ ସନ ସୁଂଦର ନୀତୀ ॥
ମମତା ରତ ସନ ଗ୍ଯାନ କହାନୀ। ଅତି ଲୋଭୀ ସନ ବିରତି ବଖାନୀ ॥
କ୍ରୋଧିହି ସମ କାମିହି ହରି କଥା। ଊସର ବୀଜ ବଏଁ ଫଲ ଜଥା ॥
ଅସ କହି ରଘୁପତି ଚାପ ଚଢାଵା। ଯହ ମତ ଲଛିମନ କେ ମନ ଭାଵା ॥
ସଂଘାନେଉ ପ୍ରଭୁ ବିସିଖ କରାଲା। ଉଠୀ ଉଦଧି ଉର ଅଂତର ଜ୍ଵାଲା ॥
ମକର ଉରଗ ଝଷ ଗନ ଅକୁଲାନେ। ଜରତ ଜଂତୁ ଜଲନିଧି ଜବ ଜାନେ ॥
କନକ ଥାର ଭରି ମନି ଗନ ନାନା। ବିପ୍ର ରୂପ ଆଯଉ ତଜି ମାନା ॥
ଦୋ. କାଟେହିଂ ପଇ କଦରୀ ଫରଇ କୋଟି ଜତନ କୋଉ ସୀଂଚ।
ବିନଯ ନ ମାନ ଖଗେସ ସୁନୁ ଡାଟେହିଂ ପଇ ନଵ ନୀଚ ॥ ୫୮ ॥
ସଭଯ ସିଂଧୁ ଗହି ପଦ ପ୍ରଭୁ କେରେ। ଛମହୁ ନାଥ ସବ ଅଵଗୁନ ମେରେ ॥
ଗଗନ ସମୀର ଅନଲ ଜଲ ଧରନୀ। ଇନ୍ହ କଇ ନାଥ ସହଜ ଜଡ କରନୀ ॥
ତଵ ପ୍ରେରିତ ମାଯାଁ ଉପଜାଏ। ସୃଷ୍ଟି ହେତୁ ସବ ଗ୍ରଂଥନି ଗାଏ ॥
ପ୍ରଭୁ ଆଯସୁ ଜେହି କହଁ ଜସ ଅହଈ। ସୋ ତେହି ଭାଁତି ରହେ ସୁଖ ଲହଈ ॥
ପ୍ରଭୁ ଭଲ କୀନ୍ହୀ ମୋହି ସିଖ ଦୀନ୍ହୀ। ମରଜାଦା ପୁନି ତୁମ୍ହରୀ କୀନ୍ହୀ ॥
ଢୋଲ ଗଵାଁର ସୂଦ୍ର ପସୁ ନାରୀ। ସକଲ ତାଡନା କେ ଅଧିକାରୀ ॥
ପ୍ରଭୁ ପ୍ରତାପ ମୈଂ ଜାବ ସୁଖାଈ। ଉତରିହି କଟକୁ ନ ମୋରି ବଡାଈ ॥
ପ୍ରଭୁ ଅଗ୍ଯା ଅପେଲ ଶ୍ରୁତି ଗାଈ। କରୌଂ ସୋ ବେଗି ଜୌ ତୁମ୍ହହି ସୋହାଈ ॥
ଦୋ. ସୁନତ ବିନୀତ ବଚନ ଅତି କହ କୃପାଲ ମୁସୁକାଇ।
ଜେହି ବିଧି ଉତରୈ କପି କଟକୁ ତାତ ସୋ କହହୁ ଉପାଇ ॥ ୫୯ ॥
ନାଥ ନୀଲ ନଲ କପି ଦ୍ଵୌ ଭାଈ। ଲରିକାଈ ରିଷି ଆସିଷ ପାଈ ॥
ତିନ୍ହ କେ ପରସ କିଏଁ ଗିରି ଭାରେ। ତରିହହିଂ ଜଲଧି ପ୍ରତାପ ତୁମ୍ହାରେ ॥
ମୈଂ ପୁନି ଉର ଧରି ପ୍ରଭୁତାଈ। କରିହଉଁ ବଲ ଅନୁମାନ ସହାଈ ॥
ଏହି ବିଧି ନାଥ ପଯୋଧି ବଁଧାଇଅ। ଜେହିଂ ଯହ ସୁଜସୁ ଲୋକ ତିହୁଁ ଗାଇଅ ॥
ଏହି ସର ମମ ଉତ୍ତର ତଟ ବାସୀ। ହତହୁ ନାଥ ଖଲ ନର ଅଘ ରାସୀ ॥
ସୁନି କୃପାଲ ସାଗର ମନ ପୀରା। ତୁରତହିଂ ହରୀ ରାମ ରନଧୀରା ॥
ଦେଖି ରାମ ବଲ ପୌରୁଷ ଭାରୀ। ହରଷି ପଯୋନିଧି ଭଯଉ ସୁଖାରୀ ॥
ସକଲ ଚରିତ କହି ପ୍ରଭୁହି ସୁନାଵା। ଚରନ ବଂଦି ପାଥୋଧି ସିଧାଵା ॥
ଛଂ. ନିଜ ଭଵନ ଗଵନେଉ ସିଂଧୁ ଶ୍ରୀରଘୁପତିହି ଯହ ମତ ଭାଯଊ।
ଯହ ଚରିତ କଲି ମଲହର ଜଥାମତି ଦାସ ତୁଲସୀ ଗାଯଊ ॥
ସୁଖ ଭଵନ ସଂସଯ ସମନ ଦଵନ ବିଷାଦ ରଘୁପତି ଗୁନ ଗନା ॥
ତଜି ସକଲ ଆସ ଭରୋସ ଗାଵହି ସୁନହି ସଂତତ ସଠ ମନା ॥
ଦୋ. ସକଲ ସୁମଂଗଲ ଦାଯକ ରଘୁନାଯକ ଗୁନ ଗାନ।
ସାଦର ସୁନହିଂ ତେ ତରହିଂ ଭଵ ସିଂଧୁ ବିନା ଜଲଜାନ ॥ ୬୦ ॥
ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମଚରିତମାନସେ ସକଲକଲିକଲୁଷଵିଧ୍ଵଂସନେ
ପଞ୍ଚମଃ ସୋପାନଃ ସମାପ୍ତଃ ।
(ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡ ସମାପ୍ତ)