விதுர நீதி - உத்யோக பர்வம், அத்யாயஃ 37

॥ இதி ஶ்ரீமஹாபாரதே உத்யோகபர்வணி ப்ரஜாகரபர்வணி
விதுரவாக்யே ஸப்தத்ரிம்ஶோऽத்யாயஃ ॥
விதுர உவாச।
ஸப்ததஶேமாந்ராஜேந்த்ர மநுஃ ஸ்வாயம்புவோऽப்ரவீத் ।
வைசித்ரவீர்ய புருஷாநாகாஶம் முஷ்டிபிர்க்நதஃ ॥ 1॥

தாநேவிந்த்ரஸ்ய ஹி தநுரநாம்யம் நமதோऽப்ரவீத் ।
அதோ மரீசிநஃ பாதாநநாம்யாந்நமதஸ்ததா ॥ 2॥

யஶ்சாஶிஷ்யம் ஶாஸதி யஶ் ச குப்யதே
யஶ்சாதிவேலம் பஜதே த்விஷந்தம் ।
ஸ்த்ரியஶ்ச யோऽரக்ஷதி பத்ரமஸ்து தே
யஶ்சாயாச்யம் யாசதி யஶ் ச கத்ததே ॥ 3॥

யஶ்சாபிஜாதஃ ப்ரகரோத்யகார்யம்
யஶ்சாபலோ பலிநா நித்யவைரீ ।
அஶ்ரத்ததாநாய ச யோ ப்ரவீதி
யஶ்சாகாம்யம் காமயதே நரேந்த்ர ॥ 4॥

வத்வா ஹாஸம் ஶ்வஶுரோ யஶ் ச மந்யதே
வத்வா வஸந்நுத யோ மாநகாமஃ ।
பரக்ஷேத்ரே நிர்வபதி யஶ்ச பீஜம்
ஸ்த்ரியம் ச யஃ பரிவததேऽதிவேலம் ॥ 5॥

தத்த்வா ச யஃ கத்ததி யாச்யமாநஃ ।
யஶ்சாஸதஃ ஸாந்த்வமுபாஸதீஹ
ஏதேऽநுயாந்த்யநிலம் பாஶஹஸ்தாஃ ॥ 6॥

யஸ்மிந்யதா வர்ததே யோ மநுஷ்யஸ்
தஸ்மிம்ஸ்ததா வர்திதவ்யம் ஸ தர்மஃ ।
மாயாசாரோ மாயயா வர்திதவ்யஃ
ஸாத்வாசாரஃ ஸாதுநா ப்ரத்யுதேயஃ ॥ 7॥

த்ரு'தராஷ்ட்ர உவாச।
ஶதாயுருக்தஃ புருஷஃ ஸர்வவேதேஷு வை யதா ।
நாப்நோத்யத ச தத்ஸர்வமாயுஃ கேநேஹ ஹேதுநா ॥ 8॥

விதுர உவாச।
அதிவாதோऽதிமாநஶ்ச ததாத்யாகோ நராதிபஃ ।
க்ரோதஶ்சாதிவிவித்ஸா ச மித்ரத்ரோஹஶ்ச தாநி ஷட் ॥ 9॥

ஏத ஏவாஸயஸ்தீக்ஷ்ணாஃ க்ரு'ந்தந்த்யாயூம்ஷி தேஹிநாம் ।
ஏதாநி மாநவாந்க்நந்தி ந ம்ரு'த்யுர்பத்ரமஸ்து தே ॥ 10॥

விஶ்வஸ்தஸ்யைதி யோ தாராந்யஶ்சாபி குரு தக்பகஃ ।
வ்ரு'ஷலீ பதிர்த்விஜோ யஶ்ச பாநபஶ்சைவ பாரத ॥ 11॥

ஶரணாகதஹா சைவ ஸர்வே ப்ரஹ்மஹணைஃ ஸமாஃ ।
ஏதைஃ ஸமேத்ய கர்தவ்யம் ப்ராயஶ்சித்தமிதி ஶ்ருதிஃ ॥ 12॥

க்ரு'ஹீ வதாந்யோऽநபவித்த வாக்யஃ
ஶேஷாந்ந போகாப்யவிஹிம்ஸகஶ் ச ।
நாநர்தக்ரு'த்த்யக்தகலிஃ க்ரு'தஜ்ஞஃ
ஸத்யோ ம்ரு'துஃ ஸ்வர்கமுபைதி வித்வாந் ॥ 13॥

ஸுலபாஃ புருஷா ராஜந்ஸததம் ப்ரியவாதிநஃ ।
அப்ரியஸ்ய து பத்யஸ்ய வக்தா ஶ்ரோதா ச துர்லபஃ ॥ 14॥

யோ ஹி தர்மம் வ்யபாஶ்ரித்ய ஹித்வா பர்துஃ ப்ரியாப்ரியே ।
அப்ரியாண்யாஹ பத்யாநி தேந ராஜா ஸஹாயவாந் ॥ 15॥

த்யஜேத்குலார்தே புருஷம் க்ராமஸ்யார்தே குலம் த்யஜேத் ।
க்ராமம் ஜநபதஸ்யார்தே ஆத்மார்தே ப்ரு'திவீம் த்யஜேத் ॥ 16॥

ஆபதர்தம் தநம் ரக்ஷேத்தாராந்ரக்ஷேத்தநைரபி ।
ஆத்மாநம் ஸததம் ரக்ஷேத்தாரைரபி தநைரபி ॥ 17॥

உக்தம் மயா த்யூதகாலேऽபி ராஜந்
நைவம் யுக்தம் வசநம் ப்ராதிபீய ।
ததௌஷதம் பத்யமிவாதுரஸ்ய
ந ரோசதே தவ வைசித்ர வீர்ய ॥ 18॥

காகைரிமாம்ஶ்சித்ரபர்ஹாந்மயூராந்
பராஜைஷ்டாஃ பாண்டவாந்தார்தராஷ்ட்ரைஃ ।
ஹித்வா ஸிம்ஹாந்க்ரோஷ்டு காந்கூஹமாநஃ
ப்ராப்தே காலே ஶோசிதா த்வம் நரேந்த்ர ॥ 19॥

யஸ்தாத ந க்ருத்யதி ஸர்வகாலம்
ப்ரு'த்யஸ்ய பக்தஸ்ய ஹிதே ரதஸ்ய ।
தஸ்மிந்ப்ரு'த்யா பர்தரி விஶ்வஸந்தி
ந சைநமாபத்ஸு பரித்யஜந்தி ॥ 20॥

ந ப்ரு'த்யாநாம் வ்ரு'த்தி ஸம்ரோதநேந
பாஹ்யம் ஜநம் ஸஞ்ஜிக்ரு'க்ஷேதபூர்வம் ।
த்யஜந்தி ஹ்யேநமுசிதாவருத்தாஃ
ஸ்நிக்தா ஹ்யமாத்யாஃ பரிஹீநபோகாஃ ॥ 21॥

க்ரு'த்யாநி பூர்வம் பரிஸங்க்யாய ஸர்வாண்ய்
ஆயவ்யயாவநுரூபாம் ச வ்ரு'த்திம் ।
ஸங்க்ரு'ஹ்ணீயாதநுரூபாந்ஸஹாயாந்
ஸஹாயஸாத்யாநி ஹி துஷ்கராணி ॥ 22॥

அபிப்ராயம் யோ விதித்வா து பர்துஃ
ஸர்வாணி கார்யாணி கரோத்யதந்த்ரீஃ ।
வக்தா ஹிதாநாமநுரக்த ஆர்யஃ
ஶக்திஜ்ஞ ஆத்மேவ ஹி ஸோऽநுகம்ப்யஃ ॥ 23॥

வாக்யம் து யோ நாத்ரியதேऽநுஶிஷ்டஃ
ப்ரத்யாஹ யஶ்சாபி நியுஜ்யமாநஃ ।
ப்ரஜ்ஞாபிமாநீ ப்ரதிகூலவாதீ
த்யாஜ்யஃ ஸ தாத்ரு'க்த்வரயைவ ப்ரு'த்யஃ ॥ 24॥

அஸ்தப்தமக்லீபமதீர்கஸூத்ரம்
ஸாநுக்ரோஶம் ஶ்லக்ஷ்ணமஹார்யமந்யைஃ ।
அரோக ஜாதீயமுதாரவாக்யம்
தூதம் வதந்த்யஷ்ட குணோபபந்நம் ॥ 25॥

ந விஶ்வாஸாஜ்ஜாது பரஸ்ய கேஹம்
கச்சேந்நரஶ்சேதயாநோ விகாலே ।
ந சத்வரே நிஶி திஷ்டேந்நிகூடோ
ந ராஜந்யாம் யோஷிதம் ப்ரார்தயீத ॥ 26॥

ந நிஹ்நவம் ஸத்ர கதஸ்ய கச்சேத்
ஸம்ஸ்ரு'ஷ்ட மந்த்ரஸ்ய குஸங்கதஸ்ய ।
ந ச ப்ரூயாந்நாஶ்வஸாமி த்வயீதி
ஸ காரணம் வ்யபதேஶம் து குர்யாத் ॥ 27॥

க்ரு'ணீ ராஜா பும்ஶ்சலீ ராஜப்ரு'த்யஃ
புத்ரோ ப்ராதா விதவா பால புத்ரா ।
ஸேநா ஜீவீ சோத்த்ரு'த பக்த ஏவ
வ்யவஹாரே வை வர்ஜநீயாஃ ஸ்யுரேதே ॥ 28॥

குணா தஶ ஸ்நாநஶீலம் பஜந்தே
பலம் ரூபம் ஸ்வரவர்ணப்ரஶுத்திஃ ।
ஸ்பர்ஶஶ்ச கந்தஶ்ச விஶுத்ததா ச
ஶ்ரீஃ ஸௌகுமார்யம் ப்ரவராஶ்ச நார்யஃ ॥ 29॥

குணாஶ்ச ஷண்மிதபுக்தம் பஜந்தே
ஆரோக்யமாயுஶ்ச ஸுகம் பலம் ச ।
அநாவிலம் சாஸ்ய பவேதபத்யம்
ந சைநமாத்யூந இதி க்ஷிபந்தி ॥ 30॥

அகர்ம ஶீலம் ச மஹாஶநம் ச
லோகத்விஷ்டம் பஹு மாயம் ந்ரு'ஶம்ஸம் ।
அதேஶகாலஜ்ஞமநிஷ்ட வேஷம்
ஏதாந்க்ரு'ஹே ந ப்ரதிவாஸயீத ॥ 31॥

கதர்யமாக்ரோஶகமஶ்ருதம் ச
வராக ஸம்பூதமமாந்ய மாநிநம் ।
நிஷ்டூரிணம் க்ரு'தவைரம் க்ரு'தக்நம்
ஏதாந்ப்ரு'தார்தோऽபி ந ஜாது யாசேத் ॥ 32॥

ஸங்க்லிஷ்டகர்மாணமதிப்ரவாதம்
நித்யாந்ரு'தம் சாத்ரு'ட பக்திகம் ச ।
விக்ரு'ஷ்டராகம் பஹுமாநிநம் சாப்ய்
ஏதாந்ந ஸேவேத நராதமாந்ஷட் ॥ 33॥

ஸஹாயபந்தநா ஹ்யர்தாஃ ஸஹாயாஶ்சார்தபந்தநாஃ ।
அந்யோந்யபந்தநாவேதௌ விநாந்யோந்யம் ந ஸித்யதஃ ॥ 34॥

உத்பாத்ய புத்ராநந்ரு'ணாம்ஶ்ச க்ரு'த்வா
வ்ரு'த்திம் ச தேப்யோऽநுவிதாய காம் சித் ।
ஸ்தாநே குமாரீஃ ப்ரதிபாத்ய ஸர்வா
அரண்யஸம்ஸ்தோ முநிவத்புபூஷேத் ॥ 35॥

ஹிதம் யத்ஸர்வபூதாநாமாத்மநஶ்ச ஸுகாவஹம் ।
தத்குர்யாதீஶ்வரோ ஹ்யேதந்மூலம் தர்மார்தஸித்தயே ॥ 36॥

புத்திஃ ப்ரபாவஸ்தேஜஶ்ச ஸத்த்வமுத்தாநமேவ ச ।
வ்யவஸாயஶ்ச யஸ்ய ஸ்யாத்தஸ்யாவ்ரு'த்தி பயம் குதஃ ॥ 37॥

பஶ்ய தோஷாந்பாண்டவைர்விக்ரஹே த்வம்
யத்ர வ்யதேரந்நபி தேவாஃ ஸ ஶக்ராஃ ।
புத்ரைர்வைரம் நித்யமுத்விக்நவாஸோ
யஶஃ ப்ரணாஶோ த்விஷதாம் ச ஹர்ஷஃ ॥ 38॥

பீஷ்மஸ்ய கோபஸ்தவ சேந்த்ர கல்ப
த்ரோணஸ்ய ராஜ்ஞஶ்ச யுதிஷ்டிரஸ்ய ।
உத்ஸாதயேல்லோகமிமம் ப்ரவ்ரு'த்தஃ
ஶ்வேதோ க்ரஹஸ்திர்யகிவாபதந்கே ॥ 39॥

தவ புத்ரஶதம் சைவ கர்ணஃ பஞ்ச ச பாண்டவாஃ ।
ப்ரு'திவீமநுஶாஸேயுரகிலாம் ஸாகராம்பராம் ॥ 40॥

தார்தராஷ்ட்ரா வநம் ராஜந்வ்யாக்ராஃ பாண்டுஸுதா மதாஃ ।
மா வநம் சிந்தி ஸ வ்யாக்ரம் மா வ்யாக்ராந்நீநஶோ வநாத் ॥ 41॥

ந ஸ்யாத்வநம்ரு'தே வ்யாக்ராந்வ்யாக்ரா ந ஸ்யுர்ரு'தே வநம் ।
வநம் ஹி ரக்ஷ்யதே வ்யாக்ரைர்வ்யாக்ராந்ரக்ஷதி காநநம் ॥ 42॥

ந ததேச்சந்த்யகல்யாணாஃ பரேஷாம் வேதிதும் குணாந் ।
யதைஷாம் ஜ்ஞாதுமிச்சந்தி நைர்குண்யம் பாபசேதஸஃ ॥ 43॥

அர்தஸித்திம் பராமிச்சந்தர்மமேவாதிதஶ் சரேத் ।
ந ஹி தர்மாதபைத்யர்தஃ ஸ்வர்கலோகாதிவாம்ரு'தம் ॥ 44॥

யஸ்யாத்மா விரதஃ பாபாத்கல்யாணே ச நிவேஶிதஃ ।
தேந ஸர்வமிதம் புத்தம் ப்ரக்ரு'திர்விக்ரு'திர்ஶ்ச யா ॥ 45॥

யோ தர்மமர்தம் காமம் ச யதாகாலம் நிஷேவதே ।
தர்மார்தகாமஸம்யோகம் யோऽமுத்ரேஹ ச விந்ததி ॥ 46॥

ஸந்நியச்சதி யோ வேகமுத்திதம் க்ரோதஹர்ஷயோஃ ।
ஸ ஶ்ரியோ பாஜநம் ராஜந்யஶ்சாபத்ஸு ந முஹ்யதி ॥ 47॥

பலம் பஞ்ச விதம் நித்யம் புருஷாணாம் நிபோத மே ।
யத்து பாஹுபலம் நாம கநிஷ்டம் பலமுச்யதே ॥ 48॥

அமாத்யலாபோ பத்ரம் தே த்விதீயம் பலமுச்யதே ।
தநலாபஸ்த்ரு'தீயம் து பலமாஹுர்ஜிகீஷவஃ ॥ 49॥

யத்த்வஸ்ய ஸஹஜம் ராஜந்பித்ரு'பைதாமஹம் பலம் ।
அபிஜாத பலம் நாம தச்சதுர்தம் பலம் ஸ்ம்ரு'தம் ॥ 50॥

யேந த்வேதாநி ஸர்வாணி ஸங்க்ரு'ஹீதாநி பாரத ।
யத்பலாநாம் பலம் ஶ்ரேஷ்டம் தத்ப்ரஜ்ஞா பலமுச்யதே ॥ 51॥

மஹதே யோऽபகாராய நரஸ்ய ப்ரபவேந்நரஃ ।
தேந வைரம் ஸமாஸஜ்ய தூரஸ்தோऽஸ்மீதி நாஶ்வஸேத் ॥ 52॥

ஸ்த்ரீஷு ராஜஸு ஸர்பேஷு ஸ்வாத்யாயே ஶத்ருஸேவிஷு ।
போகே சாயுஷி விஶ்வாஸம் கஃ ப்ராஜ்ஞஃ கர்துமர்ஹதி ॥ 53॥

ப்ரஜ்ஞா ஶரேணாபிஹதஸ்ய ஜந்தோஶ்
சிகித்ஸகாஃ ஸந்தி ந சௌஷதாநி ।
ந ஹோமமந்த்ரா ந ச மங்கலாநி
நாதர்வணா நாப்யகதாஃ ஸுஸித்தாஃ ॥ 54॥

ஸர்பஶ்சாக்நிஶ்ச ஸிம்ஹஶ்ச குலபுத்ரஶ்ச பாரத ।
நாவஜ்ஞேயா மநுஷ்யேண ஸர்வே தே ஹ்யதிதேஜஸஃ ॥ 55॥

அக்நிஸ்தேஜோ மஹல்லோகே கூடஸ்திஷ்டதி தாருஷு ।
ந சோபயுங்க்தே தத்தாரு யாவந்நோ தீப்யதே பரைஃ ॥ 56॥

ஸ ஏவ கலு தாருப்யோ யதா நிர்மத்ய தீப்யதே ।
ததா தச்ச வநம் சாந்யந்நிர்தஹத்யாஶு தேஜஸா ॥ 57॥

ஏவமேவ குலே ஜாதாஃ பாவகோபம தேஜஸஃ ।
க்ஷமாவந்தோ நிராகாராஃ காஷ்டேऽக்நிரிவ ஶேரதே ॥ 58॥

லதா தர்மா த்வம் ஸபுத்ரஃ ஶாலாஃ பாண்டுஸுதா மதாஃ ।
ந லதா வர்ததே ஜாது மஹாத்ருமமநாஶ்ரிதா ॥ 59॥

வநம் ராஜம்ஸ்த்வம் ஸபுத்ரோऽம்பிகேய
ஸிம்ஹாந்வநே பாண்டவாம்ஸ்தாத வித்தி ।
ஸிம்ஹைர்விஹீநம் ஹி வநம் விநஶ்யேத்
ஸிம்ஹா விநஶ்யேயுர்ரு'தே வநேந ॥ 60॥