None

பர்த்ரு'ஹரேஃ ஶதக த்ரிஶதி - ஶ்ரு'ங்கார ஶதகம்

(Shringara Shatakam in Tamil)

Bhartrihari

Shringara Shatakam is the first part of the famous Shatakatraya composed by the philosopher-king Bhartrihari. Unlike traditional devotional hymns focused on a specific deity, this collection explores the aesthetic and erotic dimensions of human experience. It vividly describes the power of beauty and the complexities of romantic love, serving as a psychological study of worldly attachments. By contemplating these verses, readers gain profound insights into the transitory nature of desires and sensory pleasures, ultimately guiding the seeker toward Vairagya, or spiritual detachment, which is the hallmark of Bhartrihari’s philosophical journey toward liberation.

ஶம்புஸ்வயம்புஹரயோ ஹரிணேக்ஷணாநாம்
யேநாக்ரியந்த ஸததம் க்ரு'ஹகும்பதாஸாஃ ।
வாசாம் அகோசரசரித்ரவிசித்ரிதாய
தஸ்மை நமோ பகவதே மகரத்வஜாய ॥ 2.1 ॥
ஸ்மிதேந பாவேந ச லஜ்ஜயா பியா
பராண்முகைரர்தகடாக்ஷவீக்ஷணைஃ ।
வசோபிரீர்ஷ்யாகலஹேந லீலயா
ஸமஸ்தபாவைஃ கலு பந்தநம் ஸ்த்ரியஃ ॥ 2.2 ॥
ப்ரூசாதுர்யாத்குஞ்சிதாக்ஷாஃ கடாக்ஷாஃ
ஸ்நிக்தா வாசோ லஜ்ஜிதாந்தாஶ்ச ஹாஸாஃ ।
லீலாமந்தம் ப்ரஸ்திதம் ச ஸ்திதம் ச
ஸ்த்ரீணாம் ஏதத்பூஷணம் சாயுதம் ச ॥ 2.3 ॥
க்வசித்ஸப்ரூபங்கைஃ க்வசிதபி ச லஜ்ஜாபரிகதைஃ
க்வசித்பூரித்ரஸ்தைஃ க்வசிதபி ச லீலாவிலலிதைஃ ।
குமாரீணாம் ஏதைர்மதநஸுபகைர்நேத்ரவலிதைஃ
ஸ்புரந்நீலாப்ஜாநாம் ப்ரகரபரிகீர்ணா இவ திஶஃ ॥ 2.4 ॥
வக்த்ரம் சந்த்ரவிகாஸி பங்கஜபரீஹாஸக்ஷமே லோசநே
வர்ணஃ ஸ்வர்ணம் அபாகரிஷ்ணுரலிநீஜிஷ்ணுஃ கசாநாம் சயஃ ।
வக்ஷோஜாவிபகும்பவிப்ரமஹரௌ குர்வீ நிதம்பஸ்தலீ
வாசாம் ஹாரி ச மார்தவம் யுவதீஷு ஸ்வாபாவிகம் மண்டநம் ॥ 2.5 ॥
ஸ்மிதகிஞ்சிந்முக்தம் ஸரலதரலோ த்ரு'ஷ்டிவிபவஃ
பரிஸ்பந்தோ வாசாம் அபிநவவிலாஸோக்திஸரஸஃ ।
கதாநாம் ஆரம்பஃ கிஸலயிதலீலாபரிகரஃ
ஸ்ப்ரு'ஶந்த்யாஸ்தாருண்யம் கிம் இவ ந ஹி ரம்யம் ம்ரு'கத்ரு'ஶஃ ॥ 2.6 ॥
த்ரஷ்டவ்யேஷு கிம் உத்தமம் ம்ரு'கத்ரு'ஶஃ ப்ரேமப்ரஸந்நம் முகம்
க்ராதவ்யேஷ்வபி கிம் தத்​ஆஸ்யபவநஃ ஶ்ரவ்யேஷு கிம் தத்வசஃ ।
கிம் ஸ்வாத்யேஷு தத்​ஓஷ்டபல்லவரஸஃ ஸ்ப்ரு'ஶ்யேஷு கிம் தத்வபுர்த்யேயம்
கிம் நவயௌவநே ஸஹ்ரு'தயைஃ ஸர்வத்ர தத்விப்ரமாஃ ॥ 2.7 ॥
ஏதாஶ்சலத்வலயஸம்ஹதிமேகலோத்தசங்கார
நூபுரபராஜிதராஜஹம்ஸ்யஃ ।
குர்வந்தி கஸ்ய ந மநோ விவஶம் தருண்யோ
வித்ரஸ்தமுக்தஹரிணீஸத்ரு'ஶைஃ கடாக்ஷைஃ ॥ 2.8 ॥
குங்குமபங்ககலங்கிததேஹா
கௌரபயோதரகம்பிதஹாரா ।
நூபுரஹம்ஸரணத்பத்மா
கம் ந வஶீகுருதே புவி ராமா ॥ 2.9 ॥
நூநம் ஹி தே கவிவரா விபரீதவாசோ
யே நித்யம் ஆஹுரபலா இதி காமிநீஸ்தாஃ ।
யாபிர்விலோலிதரதாரகத்ரு'ஷ்டிபாதைஃ
ஶக்ராதயோऽபி விஜிதாஸ்த்வபலாஃ கதம் தாஃ ॥ 2.10 ॥
நூநம் ஆஜ்ஞாகரஸ்தஸ்யாஃ ஸுப்ருவோ மகரத்வஜஃ ।
யதஸ்தந்நேத்ரஸஞ்சாரஸூசிதேஷு ப்ரவர்ததே ॥ 2.11 ॥
கேஶாஃ ஸம்யமிநஃ ஶ்ருதேரபி பரம் பாரம் கதே லோசநே
அந்தர்வக்த்ரம் அபி ஸ்வபாவஶுசிபீஃ கீர்ணம் த்விஜாநாம் கணைஃ ।
முக்தாநாம் ஸததாதிவாஸருசிரௌ வக்ஷோஜகும்பாவிமாவித்தம்
தந்வி வபுஃ ப்ரஶாந்தம் அபி தேராகம் கரோத்யேவ நஃ ॥ 2.12 ॥
முக்தே தாநுஷ்கதா கேயம் அபூர்வா த்வயி த்ரு'ஶ்யதே ।
யயா வித்யஸி சேதாம்ஸி குணைரேவ ந ஸாயகைஃ ॥ 2.13 ॥
ஸதி ப்ரதீபே ஸத்யக்நௌ ஸத்ஸு தாராரவீந்துஷு ।
விநா மே ம்ரு'கஶாவாக்ஷ்யா தமோபூதம் இதம் ஜகத் ॥ 2.14 ॥
உத்வ்ரு'த்தஃ ஸ்தநபார ஏஷ தரலே நேத்ரே சலே ப்ரூலதே
ராகாதிஷ்டிதம் ஓஷ்டபல்லவம் இதம் குர்வந்து நாம வ்யதாம் ।
ஸௌபாக்யாக்ஷரமாலிகேவ லிகிதா புஷ்பாயுதேந ஸ்வயம்
மத்யஸ்தாபி கரோதி தாபம் அதிகம் ரோமாவலிஃ கேந ஸா ॥ 2.15 ॥
முகேந சந்த்ரகாந்தேந மஹாநீலைஃ ஶிரோருஹைஃ ।
கராப்யாம் பத்மராகாப்யாம் ரேஜே ரத்நமயீவ ஸா ॥ 2.16 ॥
குருணா ஸ்தநபாரேண முகசந்த்ரேண பாஸ்வதா ।
ஶநைஶ்சராப்யாம் பாதாப்யாம் ரேஜே க்ரஹமயீவ ஸா ॥ 2.17 ॥
தஸ்யாஃ ஸ்தநௌ யதி கநௌ ஜகநம் ச ஹாரி
வக்த்ரம் ச சாரு தவ சித்த கிம் ஆகுலத்வம் ।
புண்யம் குருஷ்வ யதி தேஷு தவாஸ்தி வாஞ்சா
புண்யைர்விநா ந ஹி பவந்தி ஸமீஹிதார்தாஃ ॥ 2.18 ॥
இமே தாருண்யஶ்ரீநவபரிமலாஃ ப்ரௌடஸுரதப்ரதாப
ப்ராரம்பாஃ ஸ்மரவிஜயதாநப்ரதிபுவஃ ।
சிரம் சேதஶ்சோரா அபிநவவிகாரைககுரவோ
விலாஸவ்யாபாராஃ கிம் அபி விஜயந்தே ம்ரு'கத்ரு'ஶாம் ॥ 2.19 ॥
ப்ரணயமதுராஃ ப்ரேமோத்காரா ரஸாஶ்ரயதாம் கதாஃ
பணிதிமதுரா முக்தப்ராயாஃ ப்ரகாஶிதஸம்மதாஃ ।
ப்ரக்ரு'திஸுபகா விஸ்ரம்பார்த்ராஃ ஸ்மரோதயதாயிநோ
ரஹஸி கிம் அபி ஸ்வைராலாபா ஹரந்தி ம்ரு'கீத்ரு'ஶாம் ॥ 2.20 ॥
விஶ்ரம்ய விஶ்ரம்ய வநத்ருமாணாம்
சாயாஸு தந்வீ விசசார காசித் ।
ஸ்தநோத்தரீயேண கரோத்த்ரு'தேந
நிவாரயந்தீ ஶஶிநோ மயூகாந் ॥ 2.21 ॥
அதர்ஶநே தர்ஶநமாத்ரகாமா
த்ரு'ஷ்ட்வா பரிஷ்வங்கஸுகைகலோலா ।
ஆலிங்கிதாயாம் புநராயதாக்ஷ்யாமாஶாஸ்மஹே
விக்ரஹயோரபேதம் ॥ 2.22 ॥
மாலதீ ஶிரஸி ஜ்ரு'ம்பணம் முகே
சந்தநம் வபுஷி குங்குமாவிலம் ।
வக்ஷஸி ப்ரியதமா மதாலஸா
ஸ்வர்க ஏஷ பரிஶிஷ்ட ஆகமஃ ॥ 2.23 ॥
ப்ராங்மாம் ஏதி மநாகநாகதரஸம் ஜாதாபிலாஷம் ததஃ
ஸவ்ரீடம் ததநு ஶ்லதோத்யமம் அத ப்ரத்வஸ்ததைர்யம் புநஃ ।
ப்ரேமார்த்ரம் ஸ்ப்ரு'ஹணீயநிர்பரரஹஃ க்ரீடாப்ரகல்பம் ததோ
நிஃஸங்காங்கவிகர்ஷணாதிகஸுகரம்யம் குலஸ்த்ரீரதம் ॥ 2.24 ॥
உரஸி நிபதிதாநாம் ஸ்ரஸ்ததம்மில்லகாநாம்
முகுலிதநயநாநாம் கிஞ்சித்​உந்மீலிதாநாம் ।
உபரி ஸுரதகேதஸ்விந்நகண்டஸ்தலாநாமதர
மது வதூநாம் பாக்யவந்தஃ பிபந்தி ॥ 2.25 ॥
ஆமீலிதநயநாநாம் யஃ
ஸுரதரஸோऽநு ஸம்விதம் பாதி ।
மிதுரைர்மிதோऽவதாரிதமவிததம்
இதம் ஏவ காமநிர்பர்ஹணம் ॥ 2.26 ॥
இதம் அநுசிதம் அக்ரமஶ்ச பும்ஸாம்
யதிஹ ஜராஸ்வபி மந்மதா விகாராஃ ।
ததபி ச ந க்ரு'தம் நிதம்பிநீநாம்
ஸ்தநபதநாவதி ஜீவிதம் ரதம் வா ॥ 2.27 ॥
ராஜஸ்த்ரு'ஷ்ணாம்புராஶேர்ந ஹி ஜகதி கதஃ கஶ்சிதேவாவஸாநம்
கோ வார்தோऽர்தைஃ ப்ரபூதைஃ ஸ்வவபுஷி கலிதே யௌவநே ஸாநுராகே ।
கச்சாமஃ ஸத்ம யாவத்விகஸிதநயநேந்தீவராலோகிநீநாமாக்ரம்யாக்ரம்ய
ரூபம் சடிதி ந ஜரயா லுப்யதே ப்ரேயஸீநாம் ॥ 2.28 ॥
ராகஸ்யாகாரம் ஏகம் நரகஶதமஹாதுஃகஸம்ப்ராப்திஹேதுர்மோஹஸ்யோத்பத்தி
பீஜம் ஜலதரபடலம் ஜ்ஞாநதாராதிபஸ்ய ।
கந்தர்பஸ்யைகமித்ரம் ப்ரகடிதவிவிதஸ்பஷ்டதோஷப்ரபந்தம்
லோகேऽஸ்மிந்ந ஹ்யர்தவ்ரஜகுலபவநயௌவநாதந்யதஸ்தி ॥ 2.29 ॥
ஶ்ரு'ங்காரத்ருமநீரதே ப்ரஸ்ரு'மரக்ரீடாரஸஸ்ரோதஸி
ப்ரத்யும்நப்ரியபாந்தவே சதுரவாங்முக்தாபலோதந்வதி ।
தந்வீநேத்ரசகோரபாவநவிதௌ ஸௌபாக்யலக்ஷ்மீநிதௌ
தந்யஃ கோऽபி ந விக்ரியாம் கலயதி ப்ராப்தே நவே யௌவநே ॥ 2.30 ॥
ஸம்ஸாரேऽஸ்மிந்நஸாரே குந்ரு'பதிபவநத்வாரஸேவாகலங்கவ்யாஸங்க
வ்யஸ்ததைர்யம் கதம் அமலதியோ மாநஸம் ஸம்விதத்யுஃ ।
யத்யேதாஃ ப்ரோத்யத்​இந்துத்யுதிநிசயப்ரு'தோ ந ஸ்யுரம்போஜநேத்ராஃ
ப்ரேங்கத்காஞ்சீகலாபாஃ ஸ்தநபரவிநமந்மத்யபாஜஸ்தருண்யஃ ॥ 2.31 ॥
ஸித்தாத்யாஸிதகந்தரே ஹரவ்ரு'ஷஸ்கந்தாவருக்ணத்ருமே
கங்காதௌதஶிலாதலே ஹிமவதஃ ஸ்தாநே ஸ்திதே ஶ்ரேயஸி ।
கஃ குர்வீத ஶிரஃ ப்ரணாமமலிநம் ம்லாநம் மநஸ்வீ ஜநோ
யத்வித்ரஸ்தகுரங்கஶாவநயநா ந ஸ்யுஃ ஸ்மராஸ்த்ரம் ஸ்த்ரியஃ ॥ 2.32 ॥
ஸம்ஸார தவ பர்யந்தபதவீ ந தவீயஸீ ।
அந்தரா துஸ்தரா ந ஸ்யுர்யதி தே மதிரேக்ஷணாம் ॥ 2.33 ॥
திஶ வநஹரிணீப்யோ வம்ஶகாண்டச்சவீநாம்
கவலம் உபலகோடிச்சிந்நமூலம் குஶாநாம் ।
ஶகயுவதிகபோலாபாண்டுதாம்பூலவல்லீதலம்
அருணநகாக்ரைஃ பாடிதம் வா வதூப்யஃ ॥ 2.34 ॥
அஸாராஃ ஸர்வே தே விரதிவிரஸாஃ பாபவிஷயா
ஜுகுப்ஸ்யந்தாம் யத்வா நநு ஸகலதோஷாஸ்பதம் இதி ।
ததாப்யேதத்பூமௌ நஹி பரஹிதாத்புண்யம் அதிகம்
ந சாஸ்மிந்ஸம்ஸாரே குவலயத்ரு'ஶோ ரம்யம் அபரம் ॥ 2.35 ॥
ஏதத்காமபலோ லோகே யத்த்வயோரேகசித்ததா ।
அந்யசித்தக்ரு'தே காமே ஶவயோரிவ ஸங்கமஃ ॥ 2.35.1 ॥
மாத்ஸர்யம் உத்ஸார்ய விசார்ய கார்யமார்யாஃ
ஸமர்யாதம் இதம் வதந்து ।
ஸேவ்யா நிதம்பாஃ கிம் உ பூதராணாமுத
ஸ்மரஸ்மேரவிலாஸிநீநாம் ॥ 2.36 ॥
ஸம்ஸாரே ஸ்வப்நஸாரே பரிணதிதரலே த்வே கதீ பண்டிதாநாம்
தத்த்வஜ்ஞாநாம்ரு'தாம்பஃப்லவலலிததியாம் யாது காலஃ கதஞ்சித் ।
நோ சேந்முக்தாங்கநாநாம் ஸ்தநஜகநகநாபோகஸம்போகிநீநாம்
ஸ்தூலோபஸ்தஸ்தலீஷு ஸ்தகிதகரதலஸ்பர்ஶலீலோத்யமாநாம் ॥ 2.37 ॥
ஆவாஸஃ க்ரியதாம் காங்கே பாபஹாரிணி வாரிணி ।
ஸ்தநத்வயே தருண்யா வா மநோஹாரிணி ஹாரிணி ॥ 2.38 ॥
கிம் இஹ பஹுபிருக்தைர்யுக்திஶூந்யைஃ ப்ரலாபைர்த்வயம்
இஹ புருஷாணாம் ஸர்வதா ஸேவநீயம் ।
அபிநவமதலீலாலாலஸம் ஸுந்தரீணாம்
ஸ்தநபரபரிகிந்நம் யௌவநம் வா வநம் வா ॥ 2.39 ॥
ஸத்யம் ஜநா வச்மி ந பக்ஷபாதால்
லோகேஷு ஸப்தஸ்வபி தத்யம் ஏதத் ।
நாந்யந்மநோஹாரி நிதம்பிநீப்யோ
துஃகைகஹேதுர்ந ச கஶ்சிதந்யஃ ॥ 2.40 ॥
காந்தேத்யுத்பலலோசநேதி விபுலஶ்ரோணீபரேத்யுந்நமத்பீநோத்துங்க
பயோதரேதி ஸுமுகாம்போஜேதி ஸுப்ரூரிதி ।
த்ரு'ஷ்ட்வா மாத்யதி மோததேऽபிரமதே ப்ரஸ்தௌதி வித்வாநபி
ப்ரத்யக்ஷாஶுசிபஸ்த்ரிகாம் ஸ்த்ரியம் அஹோ மோஹஸ்ய துஶ்சேஷ்டிதம் ॥ 2.41 ॥
ஸ்ம்ரு'தா பவதி தாபாய த்ரு'ஷ்டா சோந்மாதகாரிணீ ।
ஸ்ப்ரு'ஷ்டா பவதி மோஹாய ஸா நாம தயிதா கதம் ॥ 2.42 ॥
தாவதேவாம்ரு'தமயீ யாவல்லோசநகோசரா ।
சக்ஷுஷ்பதாததீதா து விஷாதப்யதிரிச்யதே ॥ 2.43 ॥
நாம்ரு'தம் ந விஷம் கிஞ்சிதேதாம் முக்த்வா நிதம்பிநீம் ।
ஸைவாம்ரு'தலதா ரக்தா விரக்தா விஷவல்லரீ ॥ 2.44 ॥
ஆவர்தஃ ஸம்ஶயாநாம் அவிநயபுவநம் பட்டணம் ஸாஹஸாநாம்
தோஷாணாம் ஸந்நிதாநம் கபடஶதமயம் க்ஷேத்ரம் அப்ரத்யயாநாம் ।
ஸ்வர்கத்வாரஸ்ய விக்நோ நரகபுரமுகம் ஸர்வமாயாகரண்டம்
ஸ்த்ரீயந்த்ரம் கேந ஸ்ரு'ஷ்டம் விஷம் அம்ரு'தமயம் ப்ராணிலோகஸ்ய பாஶஃ ॥ 2.45 ॥
நோ ஸத்யேந ம்ரு'காங்க ஏஷ வதநீபூதோ ந சேந்தீவரத்வந்த்வம்
லோசநதாம் கத ந கநகைரப்யங்கயஷ்டிஃ க்ரு'தா ।
கிந்த்வேவம் கவிபிஃ ப்ரதாரிதமநாஸ்தத்த்வம் விஜாநந்நபி
த்வங்மாம்ஸாஸ்திமயம் வபுர்ம்ரு'கத்ரு'ஶாம் மந்தோ ஜநஃ ஸேவதே ॥ 2.46 ॥
லீலாவதீநாம் ஸஹஜா விலாஸாஸ்த
ஏவ மூடஸ்ய ஹ்ரு'தி ஸ்புரந்தி ।
ராகோ நலிந்யா ஹி நிஸர்கஸித்தஸ்தத்ர
ப்ரமத்யேவ வ்ரு'தா ஷட்​அங்க்ரிஃ ॥ 2.47 ॥
ஸம்மோஹயந்தி மதயந்தி விடம்பயந்தி
நிர்பர்த்ஸயந்தி ரமயந்தி விஷாதயந்தி ।
ஏதாஃ ப்ரவிஶ்ய ஸதயம் ஹ்ரு'தயம் நராணாம்
கிம் நாம வாமநயநா ந ஸமாசரந்தி ॥ 2.47.1 ॥
யதேதத்பூர்ணேந்துத்யுதிஹரம் உதாராக்ரு'தி பரம்
முகாப்ஜம் தந்வங்க்யாஃ கில வஸதி யத்ராதரமது ।
இதம் தத்கிம் பாகத்ருமபலம் இதாநீம் அதிரஸம்
வ்யதீதேऽஸ்மிந் காலே விஷம் இவ பவிஷ்யத்யஸுகதம் ॥ 2.48 ॥
உந்மீலத்த்ரிவலீதரங்கநிலயா ப்ரோத்துங்கபீநஸ்தநத்வந்த்வேநோத்கத
சக்ரவாகயுகலா வக்த்ராம்புஜோத்பாஸிநீ ।
காந்தாகாரதரா நதீயம் அபிதஃ க்ரூராத்ர நாபேக்ஷதே
ஸம்ஸாரார்ணவமஜ்ஜநம் யதி ததா தூரேண ஸந்த்யஜ்யதாம் ॥ 2.49 ॥
ஜல்பந்தி ஸார்தம் அந்யேந பஶ்யந்த்யந்யம் ஸவிப்ரமாஃ ।
ஹ்ரு'த்கதம் சிந்தயந்த்யந்யம் ப்ரியஃ கோ நாம யோஷிதாம் ॥ 2.50 ॥
மது திஷ்டதி வாசி யோஷிதாம் ஹ்ரு'தி ஹாலாஹலம் ஏவ கேவலம் ।
அத​ஏவ நிபீயதேऽதரோ ஹ்ரு'தயம் முஷ்டிபிரேவ தாட்யதே ॥ 2.51 ॥
அபஸர ஸகே தூராதஸ்மாத்கடாக்ஷவிஷாநலாத்
ப்ரக்ரு'திவிஷமாத்யோஷித்ஸர்பாத்விலாஸபணாப்ரு'தஃ ।
இதரபணிநா தஷ்டஃ ஶக்யஶ்சிகித்ஸிதும் ஔஷதைஶ்சதுர்
வநிதாபோகிக்ரஸ்தம் ஹி மந்த்ரிணஃ ॥ 2.52 ॥
விஸ்தாரிதம் மகரகேதநதீவரேண
ஸ்த்ரீஸஞ்ஜ்ஞிதம் படிஶம் அத்ர பவாம்புராஶௌ ।
யேநாசிராத்தத்​அதராமிஷலோலமர்த்ய
மத்ஸ்யாந்விக்ரு'ஷ்ய விபசத்யநுராகவஹ்நௌ ॥ 2.53 ॥
காமிநீகாயகாந்தாரே குசபர்வததுர்கமே ।
மா ஸஞ்சர மநஃ பாந்த தத்ராஸ்தே ஸ்மரதஸ்கரஃ ॥ 2.54 ॥
வ்யாதீர்கேண சலேந வக்ரகதிநா தேஜஸ்விநா போகிநா
நீலாப்ஜத்யுதிநாऽஹிநா வரம் அஹம் தஷ்டோ ந தச்சக்ஷுஷா ।
தஷ்டே ஸந்தி சிகித்ஸகா திஶி திஶி ப்ராயேண தநார்திநோ [தர்மார்திநோ]
முக்தாக்ஷீக்ஷணவீக்ஷிதஸ்ய ந ஹி மே வைத்யோ ந சாப்யௌஷதம் ॥ 2.55 ॥
இஹ ஹி மதுரகீதம் ந்ரு'த்யம் ஏதத்ரஸோऽயம்
ஸ்புரதி பரிமலோऽஸௌ ஸ்பர்ஶ ஏஷ ஸ்தநாநாம் ।
இதி ஹதபரமார்தைரிந்த்ரியைர்ப்ராம்யமாணஃ
ஸ்வஹிதகரணதூர்தைஃ பஞ்சபிர்வஞ்சிதோऽஸ்மி ॥ 2.56 ॥
ந கம்யோ மந்த்ராணாம் ந ச பவதி பைஷஜ்யவிஷயோ
ந சாபி ப்ரத்வம்ஸம் வ்ரஜதி விவிதைஃ ஶாந்திகஶதைஃ ।
ப்ரமாவேஶாதங்கே கம் அபி விததத்பங்கம் அஸக்ரு'த்
ஸ்மராபஸ்மாரோऽயம் ப்ரமயதி த்ரு'ஶம் கூர்ணயதி ச ॥ 2.57 ॥
ஜாத்ய்​அந்தாய ச துர்முகாய ச ஜராஜீர்ணாகிலாங்காய ச
க்ராமீணாய ச துஷ்குலாய ச கலத்குஷ்டாபிபூதாய ச ।
யச்சந்தீஷு மநோஹரம் நிஜவபுலக்ஷ்மீலவஶ்ரத்தயா
பண்யஸ்த்ரீஷு விவேககல்பலதிகாஶஸ்த்ரீஷு ரஜ்யேத கஃ ॥ 2.58 ॥
வேஶ்யாஸௌ மதநஜ்வாலா
ரூபேந்தநவிவர்திதா ।
காமிபிர்யத்ர ஹூயந்தே
யௌவநாநி தநாநி ச ॥ 2.59 ॥
கஶ்சும்பதி குலபுருஷோ வேஶ்யாதரபல்லவம் மநோஜ்ஞம் அபி ।
சாரபடசோரசேடகநடவிடநிஷ்டீவநஶராவம் ॥ 2.60 ॥
தந்யாஸ்த ஏவ தவலாயதலோசநாநாம்
தாருண்யதர்பகநபீநபயோதராணாம் ।
க்ஷாமோதரோபரி லஸத்த்ரிவலீலதாநாம்
த்ரு'ஷ்ட்வாக்ரு'திம் விக்ரு'திம் ஏதி மநோ ந யேஷாம் ॥ 2.61 ॥
பாலே லீலாமுகுலிதம் அமீ மந்தரா த்ரு'ஷ்டிபாதாஃ
கிம் க்ஷிப்யந்தே விரமவிரம வ்யர்த ஏஷ ஶ்ரமஸ்தே ।
ஸம்ப்ரத்யந்யே வயம் உபரதம் பால்யம் ஆஸ்தா வநாந்தே
க்ஷீணோ மோஹஸ்த்ரு'ணம் இவ ஜகஜ்ஜாலம் ஆலோகயாமஃ ॥ 2.62 ॥
இயம் பாலா மாம் ப்ரத்யநவரதம் இந்தீவரதல
ப்ரபாசோரம் சக்ஷுஃ க்ஷிபதி கிம் அபிப்ரேதம் அநயா ।
கதோ மோஹோऽஸ்மாகம் ஸ்மரஶபரபாணவ்யதிகரஜ்வர
ஜ்வாலா ஶாந்தா ததபி ந வராகீ விரமதி ॥ 2.63 ॥
கிம் கந்தர்ப கரம் கதர்தயஸி ரே கோதண்டடங்காரிதம்
ரே ரே கோகில கோமலம் கலரவம் கிம் வா வ்ரு'தா ஜல்பஸி ।
முக்தே ஸ்நிக்தவிதக்தசாருமதுரைர்லோலைஃ கடாக்ஷைரலம்
சேதஶ்சும்பிதசந்த்ரசூடசரணத்யாநாம்ரு'தம் வர்ததே ॥ 2.64 ॥
விரஹேऽபி ஸங்கமஃ கலு
பரஸ்பரம் ஸங்கதம் மநோ யேஷாம் ।
ஹ்ரு'தயம் அபி விகட்டிதம் சேத்
ஸங்கீ விரஹம் விஶேஷயதி ॥ 2.65 ॥
கிம் கதேந யதி ஸா ந ஜீவதி
ப்ராணிதி ப்ரியதமா ததாபி கிம் ।
இத்யுதீக்ஷ்ய நவமேகமாலிகாம்
ந ப்ரயாதி பதிகஃ ஸ்வமந்திரம் ॥ 2.66 ॥
விரமத புதா யோஷித்ஸங்காத்ஸுகாத்க்ஷணபங்குராத்
குருத கருணாமைத்ரீப்ரஜ்ஞாவதூஜநஸங்கமம் ।
ந கலு நரகே ஹாராக்ராந்தம் கநஸ்தநமண்டலம்
ஶரணம் அதவா ஶ்ரோணீபிம்பம் ரணந்மணிமேகலம் ॥ 2.67 ॥
யதா யோகாப்யாஸவ்யஸநக்ரு'ஶயோராத்மமநஸோரவிச்சிந்நா
மைத்ரீ ஸ்புரதி க்ரு'திநஸ்தஸ்ய கிம் உ தைஃ ।
ப்ரியாணாம் ஆலாபைரதரமதுபிர்வக்த்ரவிதுபிஃ
ஸநிஶ்வாஸாமோதைஃ ஸகுசகலஶாஶ்லேஷஸுரதைஃ ॥ 2.68 ॥
யதாஸீதஜ்ஞாநம் ஸ்மரதிமிரஸஞ்சாரஜநிதம்
ததா த்ரு'ஷ்டநாரீமயம் இதம் அஶேஷம் ஜகதிதி ।
இதாநீம் அஸ்மாகம் படுதரவிவேகாஞ்ஜநஜுஷாம்
ஸமீபூதா த்ரு'ஷ்டிஸ்த்ரிபுவநம் அபி ப்ரஹ்ம மநுதே ॥ 2.69 ॥
தாவதேவ க்ரு'திநாம் அபி ஸ்புரத்யேஷ
நிர்மலவிவேகதீபகஃ ।
யாவதேவ ந குரங்கசக்ஷுஷாம்
தாட்யதே சடுலலோசநாஞ்சலைஃ ॥ 2.70 ॥
வசஸி பவதி ஸங்கத்யாகம் உத்திஶ்ய வார்தா
ஶ்ருதிமுகரமுகாநாம் கேவலம் பண்டிதாநாம் ।
ஜகநம் அருணரத்நக்ரந்திகாஞ்சீகலாபம்
குவலயநயநாநாம் கோ விஹாதும் ஸமர்தஃ ॥ 2.71 ॥
ஸ்வபரப்ரதாரகோऽஸௌ
நிந்ததி யோऽலீகபண்டிதோ யுவதீஃ ।
யஸ்மாத்தபஸோऽபி பலம்
ஸ்வர்கஃ ஸ்வர்கேऽபி சாப்ஸரஸஃ ॥ 2.72 ॥
மத்தேபகும்பதலநே புவி ஸந்தி தீராஃ
கேசித்ப்ரசண்டம்ரு'கராஜவதேऽபி தக்ஷாஃ ।
கிந்து ப்ரவீமி பலிநாம் புரதஃ ப்ரஸஹ்ய
கந்தர்பதர்பதலநே விரலா மநுஷ்யாஃ ॥ 2.73 ॥
ஸந்மார்கே தாவதாஸ்தே ப்ரபவதி ச நரஸ்தாவதேவேந்த்ரியாணாம்
லஜ்ஜாம் தாவத்விதத்தே விநயம் அபி ஸமாலம்பதே தாவதேவ ।
ப்ரூசாபாக்ரு'ஷ்டமுக்தாஃ ஶ்ரவணபதகதா நீலபக்ஷ்மாண ஏதே
யாவல்லீலாவதீநாம் ஹ்ரு'தி ந த்ரு'திமுஷோ த்ரு'ஷ்டிபாணாஃ பதந்தி ॥ 2.74 ॥
உந்மத்தப்ரேமஸம்ரம்பாத்
ஆரபந்தே யத்​அங்கநாஃ ।
தத்ர ப்ரத்யூஹம் ஆதாதும்
ப்ரஹ்மாபி கலு காதரஃ ॥ 2.75 ॥
தாவந்மஹத்த்வம் பாண்டித்யம்
குலீநத்வம் விவேகிதா ।
யாவஜ்ஜ்வலதி நாங்கேஷு
ஹதஃ பஞ்சேஷுபாவகஃ ॥ 2.76 ॥
ஶாஸ்த்ரஜ்ஞோऽபி ப்ரதிதவிநயோऽப்யாத்மபோதோऽபி பாடம்
ஸம்ஸாரேऽஸ்மிந்பவதி விரலோ பாஜநம் ஸத்கதீநாம் ।
யேநைதஸ்மிந்நிரயநகரத்வாரம் உத்காடயந்தீ
வாமாக்ஷீணாம் பவதி குடிலா ப்ரூலதா குஞ்சிகேவ ॥ 2.77 ॥
க்ரு'ஶஃ காணஃ கஞ்ஜஃ ஶ்ரவணரஹிதஃ புச்சவிகலோ
வ்ரணீ பூயக்லிந்நஃ க்ரு'மிகுலஶதைராவ்ரு'ததநுஃ ।
க்ஷுதா க்ஷாமோ ஜீர்ணஃ பிடரககபாலார்பிதகலஃ
ஶுநீம் அந்வேதி ஶ்வா ஹதம் அபி ச ஹந்த்யேவ மதநஃ ॥ 2.78 ॥
ஸ்த்ரீமுத்ராம் குஸுமாயுதஸ்ய ஜயிநீம் ஸர்வார்தஸம்பத்கரீம்
யே மூடாஃ ப்ரவிஹாய யாந்தி குதியோ மித்யாபலாந்வேஷிணஃ ।
தே தேநைவ நிஹத்ய நிர்தயதரம் நக்நீக்ரு'தா முண்டிதாஃ
கேசித்பஞ்சஶிகீக்ரு'தாஶ்ச ஜடிலாஃ காபாலிகாஶ்சாபரே ॥ 2.79 ॥
விஶ்வாமித்ரபராஶரப்ரப்ரு'தயோ வாதாம்புபர்ணாஶநாஸ்தேऽபி
ஸ்த்ரீமுகபங்கஜம் ஸுலலிதம் த்ரு'ஷ்ட்வைவ மோஹம் கதாஃ ।
ஶால்யந்நம் ஸக்ரு'தம் பயோததியுதம் யே புஞ்ஜதே மாநவாஸ்தேஷாம்
இந்த்ரியநிக்ரஹோ யதி பவேத்விந்த்யஃ ப்லவேத்ஸாகரே ॥ 2.80 ॥
பரிமலப்ரு'தோ வாதாஃ ஶாகா நவாங்குரகோடயோ
மதுரவிருதோத்கண்டா வாசஃ ப்ரியாஃ பிகபக்ஷிணாம் ।
விரலஸுரதஸ்வேதோத்காரா வதூவதநேந்தவஃ
ப்ரஸரதி மதௌ ராத்ர்யாம் ஜாதோ ந கஸ்ய குணோதயஃ ॥ 2.81 ॥
மதுரயம் மதுரைரபி கோகிலா
கலரவைர்மலயஸ்ய ச வாயுபிஃ ।
விரஹிணஃ ப்ரஹிணஸ்தி ஶரீரிணோ
விபதி ஹந்த ஸுதாபி விஷாயதே ॥ 2.82 ॥
ஆவாஸஃ கிலகிஞ்சிதஸ்ய தயிதாபார்ஶ்வே விலாஸாலஸாஃ [தயிதாஃ பார்ஶ்வே]
கர்ணே கோகிலகாமிநீகலரவஃ ஸ்மேரோ லதாமண்டபஃ ।
கோஷ்டீ ஸத்கவிபிஃ ஸமம் கதிபயைர்முக்தாஃ ஸுதாம்ஶோஃ கராஃ
கேஷாஞ்சித்ஸுகயந்தி சாத்ர ஹ்ரு'தயம் சைத்ரே விசித்ராஃ க்ஷபாஃ ॥ 2.83 ॥
பாந்த ஸ்த்ரீவிரஹாநலாஹுதிகலாம் ஆதந்வதீ மஞ்ஜரீமாகந்தேஷு
பிகாங்கநாபிரதுநா ஸோத்கண்டம் ஆலோக்யதே ।
அப்யேதே நவபாடலாபரிமலப்ராக்பாரபாடச்சரா
வாந்திக்லாந்திவிதாநதாநவக்ரு'தஃ ஶ்ரீகண்டஶைலாநிலாஃ ॥ 2.84 ॥
ப்ரதிதஃ ப்ரணயவதீநாம்
தாவத்பதம் ஆதநோது ஹ்ரு'தி மாநஃ ।
பவதி ந யாவச்சந்தநதரு
ஸுரபிர்மலயபவமாநஃ ॥ 2.85 ॥
ஸஹகாரகுஸுமகேஸரநிகர
பராமோதமூர்ச்சிததிக்​அந்தே ।
மதுரமதுரவிதுரமதுபே
மதௌ பவேத்கஸ்ய நோத்கண்டா ॥ 2.86 ॥
அச்சாச்சசந்தநரஸார்த்ரதரா ம்ரு'காக்ஷ்யோ
தாராக்ரு'ஹாணி குஸுமாநி ச கௌமுதீ ச ।
மந்தோ மருத்ஸுமநஸஃ ஶுசி ஹர்ம்யப்ரு'ஷ்டம்
க்ரீஷ்மே மதம் ச மதநம் ச விவர்தயந்தி ॥ 2.87 ॥
ஸ்ரஜோ ஹ்ரு'த்யாமோதா வ்யஜநபவநஶ்சந்த்ரகிரணாஃ
பராகஃ காஸாரோ மலயஜரஜஃ ஶீது விஶதம் ।
ஶுசிஃ ஸௌதோத்ஸங்கஃ ப்ரதநு வஸநம் பங்கஜத்ரு'ஶோ
நிதாகரு'தாவேதத்விலஸதி லபந்தே ஸுக்ரு'திநஃ ॥ 2.88 ॥
ஸுதாஶுப்ரம் தாம ஸ்புரத்​அமலரஶ்மிஃ ஶஶதரஃ
ப்ரியாவக்த்ராம்போஜம் மலயஜரஜஶ்சாதிஸுரபிஃ ।
ஸ்ரஜோ ஹ்ரு'த்யாமோதாஸ்ததிதம் அகிலம் ராகிணி ஜநே
கரோத்யந்தஃ க்ஷோபம் ந து விஷயஸம்ஸர்கவிமுகே ॥ 2.89 ॥
தருணீவேஷோத்தீபிதகாமா
விகஸஜ்ஜாதீபுஷ்பஸுகந்திஃ ।
உந்நதபீநபயோதரபாரா
ப்ராவ்ரு'ட்தநுதே கஸ்ய ந ஹர்ஷம் ॥ 2.90 ॥
வியத்​உபசிதமேகம் பூமயஃ கந்தலிந்யோ
நவகுடஜகதம்பாமோதிநோ கந்தவாஹாஃ ।
ஶிகிகுலகலகேகாராவரம்யா வநாந்தாஃ
ஸுகிநம் அஸுகிநம் வா ஸர்வம் உத்கண்டயந்தி ॥ 2.91 ॥
உபரி கநம் கநபடலம்
திர்யக்கிரயோऽபி நர்திதமயூராஃ ।
க்ஷிதிரபி கந்தலதவலா
த்ரு'ஷ்டிம் பதிகஃ க்வ பாதயதி ॥ 2.92 ॥
இதோ வித்யுத்வல்லீவிலஸிதம் இதஃ கேதகிதரோஃ
ஸ்புரந்கந்தஃ ப்ரோத்யஜ்ஜலதநிநதஸ்பூர்ஜிதம் இதஃ ।
இதஃ கேகிக்ரீடாகலகலரவஃ பக்ஷ்மலத்ரு'ஶாம்
கதம் யாஸ்யந்த்யேதே விரஹதிவஸாஃ ஸம்ப்ரு'தரஸாஃ ॥ 2.93 ॥
அஸூசீஸஞ்சாரே தமஸி நபஸி ப்ரௌடஜலதத்வநிப்ரயே
தஸ்மிந் பததி த்ரு'ஶதாம் நீரநிசயே ।
இதம் ஸௌதாமிந்யாஃ கநககமநீயம் விலஸிதம்
முதம் ச க்லாநிம் ச ப்ரதயதி பதிஷ்வேவ ஸுத்ரு'ஶாம் ॥ 2.94 ॥
ஆஸாரேண ந ஹர்ம்யதஃ ப்ரியதமைர்யாதும் பஹிஃ ஶக்யதே
ஶீதோத்கம்பநிமித்தம் ஆயதத்ரு'ஶா காடம் ஸமாலிங்க்யதே ।
ஜாதாஃ ஶீகரஶீதலாஶ்ச மருதோரத்யந்தகேதச்சிதோ
தந்யாநாம் பத துர்திநம் ஸுதிநதாம் யாதி ப்ரியாஸங்கமே ॥ 2.95 ॥
அர்தம் ஸுப்த்வா நிஶாயாஃ ஸரபஸஸுரதாயாஸஸந்நஶ்லதாங்கப்ரோத்பூதாஸஹ்ய
த்ரு'ஷ்ணோ மதுமதநிரதோ ஹர்ம்யப்ரு'ஷ்டே விவிக்தே ।
ஸம்போகக்லாந்தகாந்தாஶிதிலபுஜலதாவர்ஜிதம் கர்கரீதோ
ஜ்யோத்ஸ்நாபிந்நாச்சதாரம் பிபதி ந ஸலிலம் ஶாரதம் மந்தபுண்யஃ ॥ 2.96 ॥
ஹேமந்தே ததிதுக்தஸர்பிரஶநா மாஞ்ஜிஷ்டவாஸோப்ரு'தஃ
காஶ்மீரத்ரவஸாந்த்ரதிக்தவபுஷஶ்சிந்நா விசித்ரை ரதைஃ । [வபுஷஃ கிந்நா]
வ்ரு'த்தோருஸ்தநகாமிநீஜநக்ரு'தாஶ்லேஷா க்ரு'ஹாப்யந்தரே
தாம்பூலீதலபூகபூரிதமுகா தந்யாஃ ஸுகம் ஶேரதே ॥ 2.97 ॥
ப்ரோத்யத்ப்ரௌடப்ரியங்குத்யுதிப்ரு'தி விகஸத்குந்தமாத்யத்த்விரேபே
காலே ப்ராலேயவாதப்ரசலவிலஸிதோதாரமந்தாரதாம்நி ।
யேஷாம் நோ கண்டலக்நா க்ஷணம் அபி துஹிநக்ஷோததக்ஷா ம்ரு'காக்ஷீ
தேஷாம் ஆயாமயாமா யமஸதநஸமா யாமிநீ யாதி யூநாம் ॥ 2.98 ॥
சும்பந்தோ கண்டபித்தீரலகவதி முகே ஸீத்க்ரு'தாந்யாததாநா
வக்ஷஃஸூத்கஞ்சுகேஷு ஸ்தநபரபுலகோத்பேதம் ஆபாதயந்தஃ ।
ஊரூநாகம்பயந்தஃ ப்ரு'துஜகநதடாத்ஸ்ரம்ஸயந்தோऽம்ஶுகாநி
வ்யக்தம் காந்தாஜநாநாம் விடசரிதப்ரு'தஃ ஶைஶிரா வாந்தி வாதாஃ ॥ 2.99 ॥
கேஶாநாகுலயந்த்ரு'ஶோ முகுலயந்வாஸோ பலாதாக்ஷிபந்நாதந்வந்
புலகோத்கமம் ப்ரகடயந்நாவேககம்பம் ஶநைஃ ।
வாரம் வாரம் உதாரஸீத்க்ரு'தக்ரு'தோ தந்தச்சதாந்பீடயந்
ப்ராயஃ ஶைஶிர ஏஷ ஸம்ப்ரதி மருத்காந்தாஸு காந்தாயதே ॥ 2.100 ॥
யத்யஸ்ய நாஸ்தி ருசிரம் தஸ்மிம்ஸ்தஸ்ய ஸ்ப்ரு'ஹா மநோஜ்ஞேऽபி ।
ரமணீயேऽபி ஸுதாம்ஶௌ ந மநஃகாமஃ ஸரோஜிந்யாஃ ॥ 2.101 ॥
வைராக்யே ஸஞ்சரத்யேகோ நீதௌ ப்ரமதி சாபரஃ ।
ஶ்ரு'ங்காரே ரமதே கஶ்சித்புவி பேதாஃ பரஸ்பரம் ॥ 2.102 ॥

Explore More