અધ્યાય 2
વલ્લી 3
ઊર્ધ્વમૂલો-ઽવાક્શાખ એષો-ઽશ્વત્થ-સ્સનાતનઃ।
તદેવ શુક્ર-ન્તદ્ બ્રહ્મ તદેવામૃતમુચ્યતે।
તસ્મિંલ્લોઁકા-શ્શ્રિતા-સ્સર્વે તદુ નાત્યેતિ કશ્ચન। એતદ્વૈ તત્ ॥1॥
ઊર્ધ્વમૂલો-ઽવાક્શાખ એષો-ઽશ્વત્થ-સ્સનાતનઃ।
તદેવ શુક્ર-ન્તદ્ બ્રહ્મ તદેવામૃતમુચ્યતે।
તસ્મિંલ્લોઁકા-શ્શ્રિતા-સ્સર્વે તદુ નાત્યેતિ કશ્ચન। એતદ્વૈ તત્ ॥1॥
યદિદ-ઙ્કિ-ઞ્ચ જગત્સર્વ-મ્પ્રાણ એજતિ નિસ્સૃતમ્।
મહદ્ ભયં-વઁજ્રમુદ્યતં-યઁ એતદ્વિદુરમૃતાસ્તે ભવન્તિ ॥2॥
મહદ્ ભયં-વઁજ્રમુદ્યતં-યઁ એતદ્વિદુરમૃતાસ્તે ભવન્તિ ॥2॥
ભયાદસ્યાગ્નિસ્તપતિ ભયાત્તપતિ સૂર્યઃ।
ભયાદિન્દ્રશ્ચ વાયુશ્ચ મૃત્યુર્ધાવતિ પઞ્ચમઃ ॥3॥
ભયાદિન્દ્રશ્ચ વાયુશ્ચ મૃત્યુર્ધાવતિ પઞ્ચમઃ ॥3॥
ઇહ ચેદશકદ્બોદ્ધુ-મ્પ્રાક્ શરીરસ્ય વિસ્રસઃ।
તત-સ્સર્ગેષુ લોકેષુ શરીરત્વાય કલ્પતે ॥4॥
તત-સ્સર્ગેષુ લોકેષુ શરીરત્વાય કલ્પતે ॥4॥
યથા-ઽઽદર્શે તથા-ઽઽત્મનિ યથા સ્વપ્ને તથા પિતૃલોકે।
યથા-ઽપ્સુ પરીવ દદૃશે તથા ગન્ધર્વલોકે છાયાતપયોરિવ બ્રહ્મલોકે ॥5॥
યથા-ઽપ્સુ પરીવ દદૃશે તથા ગન્ધર્વલોકે છાયાતપયોરિવ બ્રહ્મલોકે ॥5॥
ઇન્દ્રિયાણા-મ્પૃથગ્ભાવમુદયાસ્તમયૌ ચ યત્।
પૃથગુત્પદ્યમાનાના-મ્મત્વા ધીરો ન શોચતિ ॥6॥
પૃથગુત્પદ્યમાનાના-મ્મત્વા ધીરો ન શોચતિ ॥6॥
ઇન્દ્રિયેભ્યઃ પર-મ્મનો મનસ-સ્સત્ત્વમુત્તમમ્।
સત્ત્વાદધિ મહાનાત્મા મહતો-ઽવ્યક્તમુત્તમમ્ ॥7॥
સત્ત્વાદધિ મહાનાત્મા મહતો-ઽવ્યક્તમુત્તમમ્ ॥7॥
અવ્યક્તાત્તુ પરઃ પુરુષો વ્યાપકો-ઽલિઙ્ગ એવ ચ।
ય-ઞ્જ્ઞાત્વા મુચ્યતે જન્તુરમૃતત્વ-ઞ્ચ ગચ્છતિ ॥8॥
ય-ઞ્જ્ઞાત્વા મુચ્યતે જન્તુરમૃતત્વ-ઞ્ચ ગચ્છતિ ॥8॥
ન સન્દૃશે તિષ્ઠતિ રૂપમસ્ય ન ચક્ષુષા પશ્યતિ કશ્ચનૈનમ્।
હૃદા મનીષા મનસા-ઽભિક્લૃપ્તો ય એતદ્વિદુરમૃતાસ્તે ભવન્તિ ॥9॥
હૃદા મનીષા મનસા-ઽભિક્લૃપ્તો ય એતદ્વિદુરમૃતાસ્તે ભવન્તિ ॥9॥
યદા પઞ્ચાવતિષ્ઠન્તે જ્ઞાનાનિ મનસા સહ।
બુદ્ધિશ્ચ ન વિચેષ્ટતે તામાહુઃ પરમા-ઙ્ગતિમ્ ॥10॥
બુદ્ધિશ્ચ ન વિચેષ્ટતે તામાહુઃ પરમા-ઙ્ગતિમ્ ॥10॥
તાં-યોઁગમિતિ મન્યન્તે સ્થિરામિન્દ્રિયધારણામ્।
અપ્રમત્તસ્તદા ભવતિ યોગો હિ પ્રભવાપ્યયૌ ॥11॥
અપ્રમત્તસ્તદા ભવતિ યોગો હિ પ્રભવાપ્યયૌ ॥11॥
નૈવ વાચા ન મનસા પ્રાપ્તું શક્યો ન ચક્ષુષા।
અસ્તીતિ બ્રુવતો-ઽન્યત્ર કથ-ન્તદુપલભ્યતે ॥12॥
અસ્તીતિ બ્રુવતો-ઽન્યત્ર કથ-ન્તદુપલભ્યતે ॥12॥
અસ્તીત્યેવોપલબ્ધવ્યસ્તત્ત્વભાવેન ચોભયોઃ।
અસ્તીત્યેવોપલબ્ધસ્ય તત્ત્વભાવઃ પ્રસીદતિ ॥13॥
અસ્તીત્યેવોપલબ્ધસ્ય તત્ત્વભાવઃ પ્રસીદતિ ॥13॥
યદા સર્વે પ્રમુચ્યન્તે કામા યે-ઽસ્ય હૃદિ શ્રિતાઃ।
અથ મર્ત્યો-ઽમૃતો ભવત્યત્ર બ્રહ્મ સમશ્નુતે ॥14॥
અથ મર્ત્યો-ઽમૃતો ભવત્યત્ર બ્રહ્મ સમશ્નુતે ॥14॥
યદા સર્વે પ્રભિદ્યન્તે હૃદયસ્યેહ ગ્રન્થયઃ।
અથ મર્ત્યો-ઽમૃતો ભવત્યેતાવદ્ધ્યનુશાસનમ્ ॥15॥
અથ મર્ત્યો-ઽમૃતો ભવત્યેતાવદ્ધ્યનુશાસનમ્ ॥15॥
શત-ઞ્ચૈકા ચ હૃદયસ્ય નાડ્યસ્તાસા-મ્મૂર્ધાનમભિનિસ્સૃતૈકા।
તયોર્ધ્વમાયન્નમૃતત્વમેતિ વિષ્વઙ્ઙન્યા ઉત્ક્રમણે ભવન્તિ ॥16॥
તયોર્ધ્વમાયન્નમૃતત્વમેતિ વિષ્વઙ્ઙન્યા ઉત્ક્રમણે ભવન્તિ ॥16॥
અઙ્ગુષ્ઠમાત્રઃ પુરુષો-ઽન્તરાત્મા સદા જનાનાં હૃદયે સન્નિવિષ્ટઃ।
તં સ્વાચ્છરીરાત્પ્રવૃહેન્મુઞ્જાદિવેષીકા-ન્ધૈર્યેણ।
તં-વિઁદ્યાચ્છુક્રમમૃત-ન્તં-વિઁદ્યાચ્છુક્રમમૃતમિતિ ॥17॥
તં સ્વાચ્છરીરાત્પ્રવૃહેન્મુઞ્જાદિવેષીકા-ન્ધૈર્યેણ।
તં-વિઁદ્યાચ્છુક્રમમૃત-ન્તં-વિઁદ્યાચ્છુક્રમમૃતમિતિ ॥17॥
મૃત્યુપ્રોક્તા-ન્નચિકેતો-ઽથ લબ્ધ્વા વિદ્યામેતાં-યોઁગવિધિ-ઞ્ચ કૃત્સ્નમ્।
બ્રહ્મપ્રાપ્તો વિરજો-ઽભૂદ્વિમૃત્યુ-રન્યો-ઽપ્યેવં-યોઁ વિદધ્યાત્મમેવ ॥18॥
બ્રહ્મપ્રાપ્તો વિરજો-ઽભૂદ્વિમૃત્યુ-રન્યો-ઽપ્યેવં-યોઁ વિદધ્યાત્મમેવ ॥18॥