விதுர நீதி - உத்யோக பர்வம், அத்யாயஃ 34

॥ இதி ஶ்ரீமஹாபாரதே உத்யோகபர்வணி ப்ரஜாகரபர்வணி
விதுரநீதிவாக்யே சதுஸ்த்ரிம்ஶோऽத்யாயஃ ॥
த்ரு'தராஷ்ட்ர உவாச।
ஜாக்ரதோ தஹ்யமாநஸ்ய யத்கார்யமநுபஶ்யஸி ।
தத்ப்ரூஹி த்வம் ஹி நஸ்தாத தர்மார்தகுஶலஃ ஶுசிஃ ॥ 1॥

த்வம் மாம் யதாவத்விதுர ப்ரஶாதி
ப்ரஜ்ஞா பூர்வம் ஸர்வமஜாதஶத்ரோஃ ।
யந்மந்யஸே பத்யமதீநஸத்த்வ
ஶ்ரேயஃ கரம் ப்ரூஹி தத்வை குரூணாம் ॥ 2॥

பாபாஶங்கீ பாபமேவ நௌபஶ்யந்
ப்ரு'ச்சாமி த்வாம் வ்யாகுலேநாத்மநாஹம் ।
கவே தந்மே ப்ரூஹி ஸர்வம் யதாவந்
மநீஷிதம் ஸர்வமஜாதஶத்ரோஃ ॥ 3॥

விதுர உவாச।
ஶுபம் வா யதி வா பாபம் த்வேஷ்யம் வா யதி வா ப்ரியம் ।
அப்ரு'ஷ்டஸ்தஸ்ய தத்ப்ரூயாத்யஸ்ய நேச்சேத்பராபவம் ॥ 4॥

தஸ்மாத்வக்ஷ்யாமி தே ராஜந்பவமிச்சந்குரூந்ப்ரதி ।
வசஃ ஶ்ரேயஃ கரம் தர்ம்யம் ப்ருவதஸ்தந்நிபோத மே ॥ 5॥

மித்யோபேதாநி கர்மாணி ஸித்யேயுர்யாநி பாரத ।
அநுபாய ப்ரயுக்தாநி மா ஸ்ம தேஷு மநஃ க்ரு'தாஃ ॥ 6॥

ததைவ யோகவிஹிதம் ந ஸித்யேத்கர்ம யந்ந்ரு'ப ।
உபாயயுக்தம் மேதாவீ ந தத்ர க்லபயேந்மநஃ ॥ 7॥

அநுபந்தாநவேக்ஷேத ஸாநுபந்தேஷு கர்மஸு ।
ஸம்ப்ரதார்ய ச குர்வீத ந வேகேந ஸமாசரேத் ॥ 8॥

அநுபந்தம் ச ஸம்ப்ரேக்ஷ்ய விபாகாம்ஶ்சைவ கர்மணாம் ।
உத்தாநமாத்மநஶ்சைவ தீரஃ குர்வீத வா ந வா ॥ 9॥

யஃ ப்ரமாணம் ந ஜாநாதி ஸ்தாநே வ்ரு'த்தௌ ததா க்ஷயே ।
கோஶே ஜநபதே தண்டே ந ஸ ராஜ்யாவதிஷ்டதே ॥ 10॥

யஸ்த்வேதாநி ப்ரமாணாநி யதோக்தாந்யநுபஶ்யதி ।
யுக்தோ தர்மார்தயோர்ஜ்ஞாநே ஸ ராஜ்யமதிகச்சதி ॥ 11॥

ந ராஜ்யம் ப்ராப்தமித்யேவ வர்திதவ்யமஸாம்ப்ரதம் ।
ஶ்ரியம் ஹ்யவிநயோ ஹந்தி ஜரா ரூபமிவோத்தமம் ॥ 12॥

பக்ஷ்யோத்தம ப்ரதிச்சந்நம் மத்ஸ்யோ படிஶமாயஸம் ।
ரூபாபிபாதீ க்ரஸதே நாநுபந்தமவேக்ஷதே ॥ 13॥

யச்சக்யம் க்ரஸிதும் க்ரஸ்யம் க்ரஸ்தம் பரிணமேச்ச யத் ।
ஹிதம் ச பரிணாமே யத்ததத்யம் பூதிமிச்சதா ॥ 14॥

வநஸ்பதேரபக்வாநி பலாநி ப்ரசிநோதி யஃ ।
ஸ நாப்நோதி ரஸம் தேப்யோ பீஜம் சாஸ்ய விநஶ்யதி ॥ 15॥

யஸ்து பக்வமுபாதத்தே காலே பரிணதம் பலம் ।
பலாத்ரஸம் ஸ லபதே பீஜாச்சைவ பலம் புநஃ ॥ 16॥

யதா மது ஸமாதத்தே ரக்ஷந்புஷ்பாணி ஷட்பதஃ ।
தத்வதர்தாந்மநுஷ்யேப்ய ஆதத்யாதவிஹிம்ஸயா ॥ 17॥

புஷ்பம் புஷ்பம் விசிந்வீத மூலச்சேதம் ந காரயேத் ।
மாலாகார இவாராமே ந யதாங்காரகாரகஃ ॥ 18॥

கிம் நு மே ஸ்யாதிதம் க்ரு'த்வா கிம் நு மே ஸ்யாதகுர்வதஃ ।
இதி கர்மாணி ஸஞ்சிந்த்ய குர்யாத்வா புருஷோ ந வா ॥ 19॥

அநாரப்யா பவந்த்யர்தாஃ கே சிந்நித்யம் ததாகதாஃ ।
க்ரு'தஃ புருஷகாரோऽபி பவேத்யேஷு நிரர்தகஃ ॥ 20॥

காம்ஶ்சிதர்தாந்நரஃ ப்ராஜ்ஞோ லபு மூலாந்மஹாபலாந் ।
க்ஷிப்ரமாரபதே கர்தும் ந விக்நயதி தாத்ரு'ஶாந் ॥ 21॥

ரு'ஜு பஶ்யதி யஃ ஸர்வம் சக்ஷுஷாநுபிபந்நிவ ।
ஆஸீநமபி தூஷ்ணீகமநுரஜ்யந்தி தம் ப்ரஜாஃ ॥ 22॥

சக்ஷுஷா மநஸா வாசா கர்மணா ச சதுர்விதம் ।
ப்ரஸாதயதி லோகம் யஸ்தம் லோகோऽநுப்ரஸீததி ॥ 23॥

யஸ்மாத்த்ரஸ்யந்தி பூதாநி ம்ரு'கவ்யாதாந்ம்ரு'கா இவ ।
ஸாகராந்தாமபி மஹீம் லப்த்வா ஸ பரிஹீயதே ॥ 24॥

பித்ரு'பைதாமஹம் ராஜ்யம் ப்ராப்தவாந்ஸ்வேந தேஜஸா ।
வாயுரப்ரமிவாஸாத்ய ப்ரம்ஶயத்யநயே ஸ்திதஃ ॥ 25॥

தர்மமாசரதோ ராஜ்ஞஃ ஸத்பிஶ்சரிதமாதிதஃ ।
வஸுதா வஸுஸம்பூர்ணா வர்ததே பூதிவர்தநீ ॥ 26॥

அத ஸந்த்யஜதோ தர்மமதர்மம் சாநுதிஷ்டதஃ ।
ப்ரதிஸம்வேஷ்டதே பூமிரக்நௌ சர்மாஹிதம் யதா ॥ 27॥

ய ஏவ யத்நஃ க்ரியதே ப்ரர ராஷ்ட்ராவமர்தநே ।
ஸ ஏவ யத்நஃ கர்தவ்யஃ ஸ்வராஷ்ட்ர பரிபாலநே ॥ 28॥

தர்மேண ராஜ்யம் விந்தேத தர்மேண பரிபாலயேத் ।
தர்மமூலாம் ஶ்ரியம் ப்ராப்ய ந ஜஹாதி ந ஹீயதே ॥ 29॥

அப்யுந்மத்தாத்ப்ரலபதோ பாலாச்ச பரிஸர்பதஃ ।
ஸர்வதஃ ஸாரமாதத்யாதஶ்மப்ய இவ காஞ்சநம் ॥ 30॥

ஸுவ்யாஹ்ரு'தாநி ஸுதியாம் ஸுக்ரு'தாநி ததஸ்ததஃ ।
ஸஞ்சிந்வந்தீர ஆஸீத ஶிலா ஹாரீ ஶிலம் யதா ॥ 31॥

கந்தேந காவஃ பஶ்யந்தி வேதைஃ பஶ்யந்தி ப்ராஹ்மணாஃ ।
சாரைஃ பஶ்யந்தி ராஜாநஶ்சக்ஷுர்ப்யாமிதரே ஜநாஃ ॥ 32॥

பூயாம்ஸம் லபதே க்லேஶம் யா கௌர்பவதி துர்துஹா ।
அத யா ஸுதுஹா ராஜந்நைவ தாம் விநயந்த்யபி ॥ 33॥

யததப்தம் ப்ரணமதி ந தத்ஸந்தாபயந்த்யபி ।
யச்ச ஸ்வயம் நதம் தாரு ந தத்ஸந்நாமயந்த்யபி ॥ 34॥

ஏதயோபமயா தீரஃ ஸந்நமேத பலீயஸே ।
இந்த்ராய ஸ ப்ரணமதே நமதே யோ பலீயஸே ॥ 35॥

பர்ஜந்யநாதாஃ பஶவோ ராஜாநோ மித்ர பாந்தவாஃ ।
பதயோ பாந்தவாஃ ஸ்த்ரீணாம் ப்ராஹ்மணா வேத பாந்தவாஃ ॥ 36॥

ஸத்யேந ரக்ஷ்யதே தர்மோ வித்யா யோகேந ரக்ஷ்யதே ।
ம்ரு'ஜயா ரக்ஷ்யதே ரூபம் குலம் வ்ரு'த்தேந ரக்ஷ்யதே ॥ 37॥

மாநேந ரக்ஷ்யதே தாந்யமஶ்வாந்ரக்ஷ்யத்யநுக்ரமஃ ।
அபீக்ஷ்ணதர்ஶநாத்காவஃ ஸ்த்ரியோ ரக்ஷ்யாஃ குசேலதஃ ॥ 38॥

ந குலம் வ்ரு'த்தி ஹீநஸ்ய ப்ரமாணமிதி மே மதிஃ ।
அந்த்யேஷ்வபி ஹி ஜாதாநாம் வ்ரு'த்தமேவ விஶிஷ்யதே ॥ 39॥

ய ஈர்ஷ்யுஃ பரவித்தேஷு ரூபே வீர்யே குலாந்வயே ।
ஸுகே ஸௌபாக்யஸத்காரே தஸ்ய வ்யாதிரநந்தகஃ ॥ 40॥

அகார்ய கரணாத்பீதஃ கார்யாணாம் ச விவர்ஜநாத் ।
அகாலே மந்த்ரபேதாச்ச யேந மாத்யேந்ந தத்பிபேத் ॥ 41॥

வித்யாமதோ தநமதஸ்த்ரு'தீயோऽபிஜநோ மதஃ ।
ஏதே மதாவலிப்தாநாமேத ஏவ ஸதாம் தமாஃ ॥ 42॥

அஸந்தோऽப்யர்திதாஃ ஸத்பிஃ கிம் சித்கார்யம் கதா சந ।
மந்யந்தே ஸந்தமாத்மாநமஸந்தமபி விஶ்ருதம் ॥ 43॥

கதிராத்மவதாம் ஸந்தஃ ஸந்த ஏவ ஸதாம் கதிஃ ।
அஸதாம் ச கதிஃ ஸந்தோ ந த்வஸந்தஃ ஸதாம் கதிஃ ॥ 44॥

ஜிதா ஸபா வஸ்த்ரவதா ஸமாஶா கோமதா ஜிதா ।
அத்வா ஜிதோ யாநவதா ஸர்வம் ஶீலவதா ஜிதம் ॥ 45॥

ஶீலம் ப்ரதாநம் புருஷே தத்யஸ்யேஹ ப்ரணஶ்யதி ।
ந தஸ்ய ஜீவிதேநார்தோ ந தநேந ந பந்துபிஃ ॥ 46॥

ஆட்யாநாம் மாம்ஸபரமம் மத்யாநாம் கோரஸோத்தரம் ।
லவணோத்தரம் தரித்ராணாம் போஜநம் பரதர்ஷப ॥ 47॥

ஸம்பந்நதரமேவாந்நம் தரித்ரா புஞ்ஜதே ஸதா ।
க்ஷுத்ஸ்வாதுதாம் ஜநயதி ஸா சாட்யேஷு ஸுதுர்லபா ॥ 48॥

ப்ராயேண ஶ்ரீமதாம் லோகே போக்தும் ஶக்திர்ந வித்யதே ।
தரித்ராணாம் து ராஜேந்த்ர அபி காஷ்டம் ஹி ஜீர்யதே ॥ 49॥

அவ்ரு'த்திர்பயமந்த்யாநாம் மத்யாநாம் மரணாத்பயம் ।
உத்தமாநாம் து மர்த்யாநாமவமாநாத்பரம் பயம் ॥ 50॥

ஐஶ்வர்யமதபாபிஷ்டா மதாஃ பாநமதாதயஃ ।
ஐஶ்வர்யமதமத்தோ ஹி நாபதித்வா விபுத்யதே ॥ 51॥

இந்த்ரியௌரிந்த்ரியார்தேஷு வர்தமாநைரநிக்ரஹைஃ ।
தைரயம் தாப்யதே லோகோ நக்ஷத்ராணி க்ரஹைரிவ ॥ 52॥

யோ ஜிதஃ பஞ்சவர்கேண ஸஹஜேநாத்ம கர்ஶிநா ।
ஆபதஸ்தஸ்ய வர்தந்தே ஶுக்லபக்ஷ இவோடுராட் ॥ 53॥

அவிஜித்ய ய ஆத்மாநமமாத்யாந்விஜிகீஷதே ।
அமித்ராந்வாஜிதாமாத்யஃ ஸோऽவஶஃ பரிஹீயதே ॥ 54॥

ஆத்மாநமேவ ப்ரதமம் தேஶரூபேண யோ ஜயேத் ।
ததோऽமாத்யாநமித்ராம்ஶ்ச ந மோகம் விஜிகீஷதே ॥ 55॥

வஶ்யேந்த்ரியம் ஜிதாமாத்யம் த்ரு'ததண்டம் விகாரிஷு ।
பரீக்ஷ்ய காரிணம் தீரமத்யந்தம் ஶ்ரீர்நிஷேவதே ॥ 56॥

ரதஃ ஶரீரம் புருஷஸ்ய ராஜந்
நாத்மா நியந்தேந்த்ரியாண்யஸ்ய சாஶ்வாஃ ।
தைரப்ரமத்தஃ குஶலஃ ஸதஶ்வைர்
தாந்தைஃ ஸுகம் யாதி ரதீவ தீரஃ ॥ 57॥

ஏதாந்யநிக்ரு'ஹீதாநி வ்யாபாதயிதுமப்யலம் ।
அவிதேயா இவாதாந்தா ஹயாஃ பதி குஸாரதிம் ॥ 58॥

அநர்தமர்ததஃ பஶ்யந்நர்தம் சைவாப்யநர்ததஃ ।
இந்த்ரியைஃ ப்ரஸ்ரு'தோ பாலஃ ஸுதுஃகம் மந்யதே ஸுகம் ॥ 59॥

தர்மார்தௌ யஃ பரித்யஜ்ய ஸ்யாதிந்த்ரியவஶாநுகஃ ।
ஶ்ரீப்ராணதநதாரேப்ய க்ஷிப்ரம் ஸ பரிஹீயதே ॥ 60॥

அர்தாநாமீஶ்வரோ யஃ ஸ்யாதிந்த்ரியாணாமநீஶ்வரஃ ।
இந்த்ரியாணாமநைஶ்வர்யாதைஶ்வர்யாத்ப்ரஶ்யதே ஹி ஸஃ ॥ 61॥

ஆத்மநாத்மாநமந்விச்சேந்மநோ புத்தீந்த்ரியைர்யதைஃ ।
ஆத்மைவ ஹ்யாத்மநோ பந்துராத்மைவ ரிபுராத்மநஃ ॥ 62॥

க்ஷுத்ராக்ஷேணேவ ஜாலேந சஷாவபிஹிதாவுபௌ ।
காமஶ்ச ராஜந்க்ரோதஶ்ச தௌ ப்ராஜ்ஞாநம் விலும்பதஃ ॥ 63॥

ஸமவேக்ஷ்யேஹ தர்மார்தௌ ஸம்பாராந்யோऽதிகச்சதி ।
ஸ வை ஸம்ப்ரு'த ஸம்பாரஃ ஸததம் ஸுகமேததே ॥ 64॥

யஃ பஞ்சாப்யந்தராஞ்ஶத்ரூநவிஜித்ய மதிக்ஷயாந் ।
ஜிகீஷதி ரிபூநந்யாந்ரிபவோऽபிபவந்தி தம் ॥ 65॥

த்ரு'ஶ்யந்தே ஹி துராத்மாநோ வத்யமாநாஃ ஸ்வகர்ம பிஃ ।
இந்த்ரியாணாமநீஶத்வாத்ராஜாநோ ராஜ்யவிப்ரமைஃ ॥ 66॥

அஸந்த்யாகாத்பாபக்ரு'தாமபாபாம்ஸ்
துல்யோ தண்டஃ ஸ்ப்ரு'ஶதே மிஶ்ரபாவாத் ।
ஶுஷ்கேணார்த்ரம் தஹ்யதே மிஶ்ரபாவாத்
தஸ்மாத்பாபைஃ ஸஹ ஸந்திம் ந குர்யாத் ॥ 67॥

நிஜாநுத்பததஃ ஶத்ரூந்பஞ்ச பஞ்ச ப்ரயோஜநாந் ।
யோ மோஹாந்ந நிக்ரு'ஹ்ணாதி தமாபத்க்ரஸதே நரம் ॥ 68॥

அநஸூயார்ஜவம் ஶௌசம் ஸந்தோஷஃ ப்ரியவாதிதா ।
தமஃ ஸத்யமநாயாஸோ ந பவந்தி துராத்மநாம் ॥ 69॥

ஆத்மஜ்ஞாநமநாயாஸஸ்திதிக்ஷா தர்மநித்யதா ।
வாக்சைவ குப்தா தாநம் ச நைதாந்யந்த்யேஷு பாரத ॥ 70॥

ஆக்ரோஶ பரிவாதாப்யாம் விஹிம்ஸந்த்யபுதா புதாந் ।
வக்தா பாபமுபாதத்தே க்ஷமமாணோ விமுச்யதே ॥ 71॥

ஹிம்ஸா பலமஸாதூநாம் ராஜ்ஞாம் தண்டவிதிர்பலம் ।
ஶுஶ்ரூஷா து பலம் ஸ்த்ரீணாம் க்ஷமாகுணவதாம் பலம் ॥ 72॥

வாக்ஸம்யமோ ஹி ந்ரு'பதே ஸுதுஷ்கரதமோ மதஃ ।
அர்தவச்ச விசித்ரம் ச ந ஶக்யம் பஹுபாஷிதும் ॥ 73॥

அப்யாவஹதி கல்யாணம் விவிதா வாக்ஸுபாஷிதா ।
ஸைவ துர்பாஷிதா ராஜந்நநர்தாயோபபத்யதே ॥ 74॥

ஸம்ரோஹதி ஶரைர்வித்தம் வநம் பரஶுநா ஹதம் ।
வாசா துருக்தம் பீபத்ஸம் ந ஸம்ரோஹதி வாக்க்ஷதம் ॥ 75॥

கர்ணிநாலீகநாராசா நிர்ஹரந்தி ஶரீரதஃ ।
வாக்ஷல்யஸ்து ந நிர்ஹர்தும் ஶக்யோ ஹ்ரு'தி ஶயோ ஹி ஸஃ ॥ 76॥

வாக்ஸாயகா வதநாந்நிஷ்பதந்தி
யைராஹதஃ ஶோசதி ரத்ர்யஹாநி ।
பரஸ்ய நாமர்மஸு தே பதந்தி
தாந்பண்டிதோ நாவஸ்ரு'ஜேத்பரேஷு ॥ 77॥

யஸ்மை தேவாஃ ப்ரயச்சந்தி புருஷாய பராபவம் ।
புத்திம் தஸ்யாபகர்ஷந்தி ஸோऽபாசீநாநி பஶ்யதி ॥ 78॥

புத்தௌ கலுஷ பூதாயாம் விநாஶே ப்ரத்யுபஸ்திதே ।
அநயோ நயஸங்காஶோ ஹ்ரு'தயாந்நாபஸர்பதி ॥ 79॥

ஸேயம் புத்திஃ பரீதா தே புத்ராணாம் தவ பாரத ।
பாண்டவாநாம் விரோதேந ந சைநாம் அவபுத்யஸே ॥ 80॥

ராஜா லக்ஷணஸம்பந்நஸ்த்ரைலோக்யஸ்யாபி யோ பவேத் ।
ஶிஷ்யஸ்தே ஶாஸிதா ஸோऽஸ்து த்ரு'தராஷ்ட்ர யுதிஷ்டிரஃ ॥ 81॥

அதீவ ஸர்வாந்புத்ராம்ஸ்தே பாகதேய புரஸ்க்ரு'தஃ ।
தேஜஸா ப்ரஜ்ஞயா சைவ யுக்தோ தர்மார்ததத்த்வவித் ॥ 82॥

ஆந்ரு'ஶம்ஸ்யாதநுக்ரோஶாத்யோऽஸௌ தர்மப்ரு'தாம் வரஃ ।
கௌரவாத்தவ ராஜேந்த்ர பஹூந்க்லேஶாம்ஸ்திதிக்ஷதி ॥ 83॥