விதுர நீதி - உத்யோக பர்வம், அத்யாயஃ 40

॥ இதி ஶ்ரீமாஹாபாரதே உத்யோகபர்வணி ப்ரஜாகரபர்வணி விதுரவாக்யே சத்வாரிம்ஶோऽத்யாயஃ ॥
விதுர உவாச।
யோऽப்யர்திதஃ ஸத்பிரஸஜ்ஜமாநஃ
கரோத்யர்தம் ஶக்திமஹாபயித்வா ।
க்ஷிப்ரம் யஶஸ்தம் ஸமுபைதி ஸந்தமலம்
ப்ரஸந்நா ஹி ஸுகாய ஸந்தஃ ॥ 1॥

மஹாந்தமப்யர்தமதர்மயுக்தம்
யஃ ஸந்த்யஜத்யநுபாக்ருஷ்ட ஏவ ।
ஸுகம் ஸ துஃகாந்யவமுச்ய ஶேதே
ஜீர்ணாம் த்வசம் ஸர்ப இவாவமுச்ய ॥ 2॥

அந்ரு'தம் ச ஸமுத்கர்ஷே ராஜகாமி ச பைஶுநம் ।
குரோஶ்சாலீக நிர்பந்தஃ ஸமாநி ப்ரஹ்மஹத்யயா ॥ 3॥

அஸூயைக பதம் ம்ரு'த்யுரதிவாதஃ ஶ்ரியோ வதஃ ।
அஶுஶ்ரூஷா த்வரா ஶ்லாகா வித்யாயாஃ ஶத்ரவஸ்த்ரயஃ ॥ 4॥

ஸுகார்திநஃ குதோ வித்யா நாஸ்தி வித்யார்திநஃ ஸுகம் ।
ஸுகார்தீ வா த்யஜேத்வித்யாம் வித்யார்தீ வா ஸுகம் த்யஜேத் ॥ 5॥

நாக்நிஸ்த்ரு'ப்யதி காஷ்டாநாம் நாபகாநாம் மஹோததிஃ ।
நாந்தகஃ ஸர்வபூதாநாம் ந பும்ஸாம் வாமலோசநா ॥ 6॥

ஆஶா த்ரு'திம் ஹந்தி ஸம்ரு'த்திமந்தகஃ
க்ரோதஃ ஶ்ரியம் ஹந்தி யஶஃ கதர்யதா ।
அபாலநம் ஹந்தி பஶூம்ஶ்ச ராஜந்ந்
ஏகஃ க்ருத்தோ ப்ராஹ்மணோ ஹந்தி ராஷ்ட்ரம் ॥ 7॥

அஜஶ்ச காம்ஸ்யம் ச ரதஶ்ச நித்யம்
மத்வாகர்ஷஃ ஶகுநிஃ ஶ்ரோத்ரியஶ் ச ।
வ்ரு'த்தோ ஜ்ஞாதிரவஸந்நோ வயஸ்ய
ஏதாநி தே ஸந்து க்ரு'ஹே ஸதைவ ॥ 8॥

அஜோக்ஷா சந்தநம் வீணா ஆதர்ஶோ மதுஸர்பிஷீ ।
விஷமௌதும்பரம் ஶங்கஃ ஸ்வர்ணம் நாபிஶ்ச ரோசநா ॥ 9॥

க்ரு'ஹே ஸ்தாபயிதவ்யாநி தந்யாநி மநுரப்ரவீத் ।
தேவ ப்ராஹ்மண பூஜார்தமதிதீநாம் ச பாரத ॥ 10॥

இதம் ச த்வாம் ஸர்வபரம் ப்ரவீமி
புண்யம் பதம் தாத மஹாவிஶிஷ்டம் ।
ந ஜாது காமாந்ந பயாந்ந லோபாத்
தர்மம் த்யஜேஜ்ஜீவிதஸ்யாபி ஹேதோஃ ॥ 11॥

நித்யோ தர்மஃ ஸுகதுஃகே த்வநித்யே
நித்யோ ஜீவோ தாதுரஸ்ய த்வநித்யஃ ।
த்யக்த்வாநித்யம் ப்ரதிதிஷ்டஸ்வ நித்யே
ஸந்துஷ்ய த்வம் தோஷ பரோ ஹி லாபஃ ॥ 12॥

மஹாபலாந்பஶ்ய மநாநுபாவாந்
ப்ரஶாஸ்ய பூமிம் தநதாந்ய பூர்ணாம் ।
ராஜ்யாநி ஹித்வா விபுலாம்ஶ்ச போகாந்
கதாந்நரேந்த்ராந்வஶமந்தகஸ்ய ॥ 13॥

ம்ரு'தம் புத்ரம் துஃகபுஷ்டம் மநுஷ்யா
உத்க்ஷிப்ய ராஜந்ஸ்வக்ரு'ஹாந்நிர்ஹரந்தி ।
தம் முக்தகேஶாஃ கருணம் ருதந்தஶ்
சிதாமத்யே காஷ்டமிவ க்ஷிபந்தி ॥ 14॥

அந்யோ தநம் ப்ரேதகதஸ்ய புங்க்தே
வயாம்ஸி சாக்நிஶ்ச ஶரீரதாதூந் ।
த்வாப்யாமயம் ஸஹ கச்சத்யமுத்ர
புண்யேந பாபேந ச வேஷ்ட்யமாநஃ ॥ 15॥

உத்ஸ்ரு'ஜ்ய விநிவர்தந்தே ஜ்ஞாதயஃ ஸுஹ்ரு'தஃ ஸுதாஃ ।
அக்நௌ ப்ராஸ்தம் து புருஷம் கர்மாந்வேதி ஸ்வயம் க்ரு'தம் ॥ 16॥

அஸ்மால்லோகாதூர்த்வமமுஷ்ய சாதோ
மஹத்தமஸ்திஷ்டதி ஹ்யந்தகாரம் ।
தத்வை மஹாமோஹநமிந்த்ரியாணாம்
புத்யஸ்வ மா த்வாம் ப்ரலபேத ராஜந் ॥ 17॥

இதம் வசஃ ஶக்ஷ்யஸி சேத்யதாவந்
நிஶம்ய ஸர்வம் ப்ரதிபத்துமேவம் ।
யஶஃ பரம் ப்ராப்ஸ்யஸி ஜீவலோகே
பயம் ந சாமுத்ர ந சேஹ தேऽஸ்தி ॥ 18॥

ஆத்மா நதீ பாரத புண்யதீர்தா
ஸத்யோதகா த்ரு'திகூலா தமோர்மிஃ ।
தஸ்யாம் ஸ்நாதஃ பூயதே புண்யகர்மா
புண்யோ ஹ்யாத்மா நித்யமம்போऽம்ப ஏவ ॥ 19॥

காமக்ரோதக்ராஹவதீம் பஞ்சேந்த்ரிய ஜலாம் நதீம் ।
க்ரு'த்வா த்ரு'திமயீம் நாவம் ஜந்ம துர்காணி ஸந்தர ॥ 20॥

ப்ரஜ்ஞா வ்ரு'த்தம் தர்மவ்ரு'த்தம் ஸ்வபந்தும்
வித்யா வ்ரு'த்தம் வயஸா சாபி வ்ரு'த்தம் ।
கார்யாகார்யே பூஜயித்வா ப்ரஸாத்ய
யஃ ஸம்ப்ரு'ச்சேந்ந ஸ முஹ்யேத்கதா சித் ॥ 21॥

த்ரு'த்யா ஶிஶ்நோதரம் ரக்ஷேத்பாணிபாதம் ச சக்ஷுஷா ।
சக்ஷுஃ ஶ்ரோத்ரே ச மநஸா மநோ வாசம் ச கர்மணா ॥ 22॥

நித்யோதகீ நித்யயஜ்ஞோபவீதீ
நித்யஸ்வாத்யாயீ பதிதாந்ந வர்ஜீ ।
ரு'தம் ப்ருவந்குரவே கர்ம குர்வந்
ந ப்ராஹ்மணஶ்ச்யவதே ப்ரஹ்மலோகாத் ॥ 23॥

அதீத்ய வேதாந்பரிஸம்ஸ்தீர்ய சாக்நீந்
இஷ்ட்வா யஜ்ஞைஃ பாலயித்வா ப்ரஜாஶ் ச ।
கோப்ராஹ்மணார்தே ஶஸ்த்ரபூதாந்தராத்மா
ஹதஃ ஸங்க்ராமே க்ஷத்ரியஃ ஸ்வர்கமேதி ॥ 24॥

வைஶ்யோऽதீத்ய ப்ராஹ்மணாந்க்ஷத்ரியாம்ஶ் ச
தநைஃ காலே ஸம்விபஜ்யாஶ்ரிதாம்ஶ் ச ।
த்ரேதா பூதம் தூமமாக்ராய புண்யம்
ப்ரேத்ய ஸ்வர்கே தேவ ஸுகாநி புங்க்தே ॥ 25॥

ப்ரஹ்மக்ஷத்ரம் வைஶ்ய வர்ணம் ச ஶூத்ரஃ
க்ரமேணைதாந்ந்யாயதஃ பூஜயாநஃ ।
துஷ்டேஷ்வேதேஷ்வவ்யதோ தக்தபாபஸ்
த்யக்த்வா தேஹம் ஸ்வர்கஸுகாநி புங்க்தே ॥ 26॥

சாதுர்வர்ண்யஸ்யைஷ தர்மஸ்தவோக்தோ
ஹேதும் சாத்ர ப்ருவதோ மே நிபோத ।
க்ஷாத்ராத்தர்மாத்தீயதே பாண்டுபுத்ரஸ்
தம் த்வம் ராஜந்ராஜதர்மே நியுங்க்ஷ்வ ॥ 27॥

த்ரு'தராஷ்ட்ர உவாச।
ஏவமேதத்யதா மாம் த்வமநுஶாஸதி நித்யதா ।
மமாபி ச மதிஃ ஸௌம்ய பவத்யேவம் யதாத்த மாம் ॥ 28॥

ஸா து புத்திஃ க்ரு'தாப்யேவம் பாண்டவாந்ரப்தி மே ஸதா ।
துர்யோதநம் ஸமாஸாத்ய புநர்விபரிவர்ததே ॥ 29॥

ந திஷ்டமப்யதிக்ராந்தும் ஶக்யம் மர்த்யேந கேந சித் ।
திஷ்டமேவ க்ரு'தம் மந்யே பௌருஷம் து நிரர்தகம் ॥ 30॥