Lord Vishnu

śrī puruṣottama sahasra nāmam

(Shri Purushottama Sahasranamam in English (IAST))

From Skanda Purana

Shri Purushottama Sahasranamam is a sacred hymn dedicated to Lord Vishnu, the Supreme Purushottama, as revealed in the Skanda Purana. This powerful stotra contains one thousand divine names that encapsulate the infinite attributes, manifestations, and virtues of the Lord. Devotees chant this stotra to seek liberation from worldly suffering, attain spiritual purification, and cultivate deep devotion. The recitation is believed to grant mental peace, prosperity, and the grace of the Supreme Being, ultimately guiding the seeker toward enlightenment and divine protection by connecting them with the eternal essence of Vishnu.

viniyogaḥ

purāṇapuruṣo viṣṇuḥ puruṣottama ucyate |
nāmnāṃ sahasraṃ vakṣyāmi tasya bhāgavatoddhṛtam || 1||
yasya prasādādvāgīśāḥ prajeśā vibhavonnatāḥ |
kṣudrā api bhavantyāśu śrīkṛṣṇaṃ taṃ nato'smyaham || 2||
anantā eva kṛṣṇasya līlā nāmapravartikāḥ |
uktā bhāgavate gūhāḥ prakaṭā api kutracit || 3||
atastāni pravakṣyāmi nāmāni muravairiṇaḥ |
sahasraṃ yaistu paṭhitaiḥ paṭhitaṃ syācchukāmṛtam || 4||
kṛṣṇanāmasahasrasya ṛṣiragnirnirūpitaḥ |
gāyatrī ca tathā chando devatā puruṣottamaḥ || 5||
viniyogaḥ samasteṣu puruṣārtheṣu vai mataḥ |
bījaṃ bhaktapriyaḥ śaktiḥ satyavāgucyate hariḥ || 6||
bhaktoddharaṇayatnastu mantro'tra paramo mataḥ |
avatāritabhaktāṃśaḥ kīlakaṃ parikīrtitam || 7||
astraṃ sarvasamarthaśca govindaḥ kavacaṃ matam |
puruṣo dhyānamatroktaḥ siddhiḥ śaraṇasaṃsmṛtiḥ || 8||
adhikāralīlā
śrīkṛṣṇaḥ saccidānando nityalīlāvinodakṛt |
sarvāgamavinodī ca lakṣmīśaḥ puruṣottamaḥ || 9||
ādikālaḥ sarvakālaḥ kālātmā māyayāvṛtaḥ |
bhaktoddhāraprayatnātmā jagatkartā jaganmayaḥ || 10||
nāmalīlāparo viṣṇurvyāsātmā śukamokṣadaḥ |
vyāpivaikuṇṭhadātā ca śrīmadbhāgavatāgamaḥ || 11||
śukavāgamṛtābdhīnduḥ śaunakādyakhileṣṭadaḥ |
bhaktipravartakastrātā vyāsacintāvināśakaḥ || 12||
sarvasiddhāntavāgātmā nāradādyakhileṣṭadaḥ |
antarātmā dhyānagamyo bhaktiratnapradāyakaḥ || 13||
muktopasṛpyaḥ pūrṇātmā muktānāṃ rativardhanaḥ |
bhaktakāryaikanirato drauṇyastravinivārakaḥ || 14||
bhaktasmayapraṇetā ca bhaktavākparipālakaḥ |
brahmaṇyadevo dharmātmā bhaktānāṃ ca parīkṣakaḥ || 15||
āsannahitakartā ca māyāhitakaraḥ prabhuḥ |
uttarāprāṇadātā ca brahmāstravinivārakaḥ || 16||
sarvataḥ pāṇavapatiḥ parīkṣicchuddhikāraṇam |
gūhātmā sarvavedeṣu bhaktaikahṛdayaṅgamaḥ || 17||
kuntīstutyaḥ prasannātmā paramādbhutakāryakṛt |
bhīṣmamuktipradaḥ svāmī bhaktamohanivārakaḥ || 18||
sarvāvasthāsu saṃsevyaḥ samaḥ sukhahitapradaḥ |
kṛtakṛtyaḥ sarvasākṣī bhaktastrīrativardhanaḥ || 19||
sarvasaubhāgyanilayaḥ paramāścaryarūpadhṛk |
ananyapuruṣasvāmī dvārakābhāgyabhājanam || 20||
bījasaṃskārakartā ca parīkṣijjānapoṣakaḥ |
sarvatrapūrṇaguṇakaḥ sarvabhūṣaṇabhūṣitaḥ || 21||
sarvalakṣaṇadātā ca dhṛtarāṣṭravimuktidaḥ |
sanmārgarakṣako nityaṃ viduraprītipūrakaḥ || 22||
līlāvyāmohakartā ca kāladharmapravartakaḥ |
pāṇavānāṃ mokṣadātā parīkṣidbhāgyavardhanaḥ || 23||
kalinigrahakartā ca dharmādīnāṃ ca poṣakaḥ |
satsaṅgajānahetuśca śrībhāgavatakāraṇam || 24||
prākṛtādṛṣṭamārgaśca|||||||||||| continued
jñāna-sādhana-līlā
|||||||||||||||||||||||| śrotavyaḥ sakalāgamaiḥ |
kīrtitavyaḥ śuddhabhāvaiḥ smartavyaścātmavittamaiḥ || 25||
anekamārgakartā ca nānāvidhagatipradaḥ |
puruṣaḥ sakalādhāraḥ sattvaikanilayātmabhūḥ || 26||
sarvadhyeyo yogagamyo bhaktyā grāhyaḥ surapriyaḥ |
janmādisārthakakṛtirlīlākartā patiḥ satām || 27||
ādikartā tattvakartā sarvakartā viśāradaḥ |
nānāvatārakartā ca brahmāvirbhāvakāraṇam || 28||
daśalīlāvinodī ca nānāsṛṣṭipravartakaḥ |
anekakalpakartā ca sarvadoṣavivarjitaḥ || 29||
sargalīlā
vairāgyahetustīrthātmā sarvatīrthaphalapradaḥ |
tīrthaśuddhaikanilayaḥ svamārgaparipoṣakaḥ || 30||
tīrthakīrtirbhaktagamyo bhaktānuśayakāryakṛt |
bhaktatulyaḥ sarvatulyaḥ svecchāsarvapravartakaḥ || 31||
guṇātīto'navadyātmā sargalīlāpravartakaḥ |
sākṣātsarvajagatkartā mahadādipravartakaḥ || 32||
māyāpravartakaḥ sākṣī māyārativivardhanaḥ |
ākāśātmā caturmūrtiścaturdhā bhūtabhāvanaḥ || 33||
rajaḥpravartako brahmā marīcyādipitāmahaḥ |
vedakartā yajñakartā sarvakartā'mitātmakaḥ || 34||
anekasṛṣṭikartā ca daśadhāsṛṣṭikārakaḥ |
yajñāṅgo yajñavārāho bhūdharo bhūmipālakaḥ || 35||
seturvidharaṇo jaitro hiraṇyākṣāntakaḥ suraḥ |
ditikaśyapakāmaikahetusṛṣṭipravartakaḥ || 36||
devābhayapradātā ca vaikuṇṭhādhipatirmahān |
sarvagarvaprahārī ca sanakādyakhilārthadaḥ || 37||
sarvāśvāsanakartā ca bhaktatulyāhavapradaḥ |
kālalakṣaṇahetuśca sarvārthajñāpakaḥ paraḥ || 38||
bhaktonnatikaraḥ sarvaprakārasukhadāyakaḥ |
nānāyuddhapraharaṇo brahmaśāpavimocakaḥ || 39||
puṣṭisargapraṇetā ca guṇasṛṣṭipravartakaḥ |
kardameṣṭapradātā ca devahūtyakhilārthadaḥ || 40||
śuklanārāyaṇaḥ satyakāladharmapravartakaḥ |
jñānāvatāraḥ śāntātmā kapilaḥ kālanāśakaḥ || 41||
triguṇādhipatiḥ sāṅkhyaśāstrakartā viśāradaḥ |
sargadūṣaṇahārī ca puṣṭimokṣapravartakaḥ || 42||
laukikānandadātā ca brahmānandapravartakaḥ |
bhaktisiddhāntavaktā ca saguṇajñānadīpakaḥ || 43||
ātmapradaḥ pūrṇakāmo yogātmā yogabhāvitaḥ |
jīvanmuktipradaḥ śrīmānanyabhaktipravartakaḥ || 44||
kālasāmarthyadātā ca kāladoṣanivārakaḥ |
garbhottamajñānadātā karmamārganiyāmakaḥ || 45||
sarvamārganirākartā bhaktimārgaikapoṣakaḥ |
siddhihetuḥ sarvahetuḥ sarvāścaryaikakāraṇam || 46||
cetanācetanapatiḥ samudraparipūjitaḥ |
sāṅkhyācāryastutaḥ siddhapūjitaḥ sarvapūjitaḥ || 47||
visargalīlā
visargakartā sarveśaḥ koṭisūryasamaprabhaḥ |
anantaguṇagambhīro mahāpuruṣapūjitaḥ || 48||
anantasukhadātā ca brahmakoṭiprajāpatiḥ |
sudhākoṭisvāsthyahetuḥ kāmadhukkoṭikāmadaḥ || 49||
samudrakoṭigambhīrastīrthakoṭisamāhvayaḥ |
sumerukoṭiniṣkampaḥ koṭibrahmāṇḍavigrahaḥ || 50||
koṭyaśvamedhapāpaghno vāyukoṭimahābalaḥ |
koṭīndujagadānandī śivakoṭiprasādakṛt || 51||
sarvasadguṇamāhātmyaḥ sarvasadguṇabhājanam |
manvādiprerako dharmo yajñanārāyaṇaḥ paraḥ || 52||
ākūtisūnurdevendro rucijanmā'bhayapradaḥ |
dakṣiṇāpatirojasvī kriyāśaktiḥ parāyaṇaḥ || 53||
dattātreyo yogapatiryogamārgapravartakaḥ |
anasūyāgarbharatnamṛṣivaṃśavivardhanaḥ || 54||
guṇatrayavibhāgajñaścaturvargaviśāradaḥ |
nārāyaṇo dharmasūnurmūrtipuṇyayaśaskaraḥ || 55||
sahasrakavacacchedī tapaḥsāro narapriyaḥ |
viśvānandapradaḥ karmasākṣī bhāratapūjitaḥ || 56||
anantādbhutamāhātmyo badarīsthānabhūṣaṇam |
jitakāmo jitakrodho jitasaṅgo jitendriyaḥ || 57||
urvaśīprabhavaḥ svargasukhadāyī sthitipradaḥ |
amānī mānado goptā bhagavacchāstrabodhakaḥ || 58||
brahmādivandyo haṃsaśrīrmāyāvaibhavakāraṇam |
vividhānantasargātmā viśvapūraṇatatparaḥ || 59||
yajñajīvanahetuśca yajñasvāmīṣṭabodhakaḥ |
nānāsiddhāntagamyaśca saptatantuśca ṣaḍguṇaḥ || 60||
pratisargajagatkartā nānālīlāviśāradaḥ |
dhruvapriyo dhruvasvāmī cintitādhikadāyakaḥ || 61||
durlabhānantaphalado dayānidhiramitrahā |
aṅgasvāmī kṛpāsāro vainyo bhūminiyāmakaḥ || 62||
bhūmidogdhā prajāprāṇapālanaikaparāyaṇaḥ |
yaśodātā jñānadātā sarvadharmapradarśakaḥ || 63||
purañjano jaganmitraṃ visargāntapradarśakaḥ |
pracetasāṃ patiścitrabhaktiheturjanārdanaḥ || 64||
smṛtihetubrahmabhāvasāyujyādipradaḥ śubhaḥ |
vijayī |||||||||||||||||||| continued
sthānalīlā
|||| sthitilīlābdhiracyuto vijayapradaḥ || 65||
svasāmarthyaprado bhaktakīrtiheturadhokṣajaḥ |
priyavratapriyasvāmī svecchāvādaviśāradaḥ || 66||
saṅgyagamyaḥ svaprakāśaḥ sarvasaṅgavivarjitaḥ |
icchāyāṃ ca samaryādastyāgamātropalambhanaḥ || 67||
acintyakāryakartā ca tarkāgocarakāryakṛt |
śa‍ṛṅgārarasamaryādā āgnīdhrarasabhājanam || 68||
nābhīṣṭapūrakaḥ karmamaryādādarśanotsukaḥ |
sarvarūpo'dbhutatamo maryādāpuruṣottamaḥ || 69||
sarvarūpeṣu satyātmā kālasākṣī śaśiprabhaḥ |
merudevīvrataphalamṛṣabho bhagalakṣaṇaḥ || 70||
jagatsantarpako megharūpī devendradarpahā |
jayantīpatiratyantapramāṇāśeṣalaukikaḥ || 71||
śatadhānyastabhūtātmā śatānando guṇaprasūḥ |
vaiṣṇavotpādanaparaḥ sarvadharmopadeśakaḥ || 72||
parahaṃsakriyāgoptā yogacaryāpradarśakaḥ |
caturthāśramanirṇetā sadānandaśarīravān || 73||
pradarśitānyadharmaśca bharatasvāmyapārakṛt |
yathāvatkarmakartā ca saṅgāniṣṭapradarśakaḥ || 74||
āvaśyakapunarjanmakarmamārgapradarśakaḥ |
yajñarūpamṛgaḥ śāntaḥ sahiṣṇuḥ satparākramaḥ || 75||
rahūgaṇagatijñaśca rahūgaṇavimocakaḥ |
bhavāṭavītattvavaktā bahirmukhahite rataḥ || 76||
gayasvāmī sthānavaṃśakartā sthānavibhedakṛt |
puruṣāvayavo bhūmiviśeṣavinirūpakaḥ || 77||
jambūdvīpapatirmerunābhipadmaruhāśrayaḥ |
nānāvibhūtilīlāḍhyo gaṅgotpattinidānakṛt || 78||
gaṅgāmāhātmyahetuśca gaṅgārūpo'tigūḍhakṛt |
vaikuṇṭhadehahetvambujanmakṛt sarvapāvanaḥ || 79||
śivasvāmī śivopāsyo gūḍhaḥ saṅkarṣaṇātmakaḥ |
sthānarakṣārthamatsyādirūpaḥ sarvaikapūjitaḥ || 80||
upāsyanānārūpātmā jyotīrūpo gatipradaḥ |
sūryanārāyaṇo vedakāntirujjvalaveṣadhṛk || 81||
haṃso'ntarikṣagamanaḥ sarvaprasavakāraṇam |
ānandakartā vasudo budho vākpatirujjvalaḥ || 82||
kālātmā kālakālaśca kālacchedakṛduttamaḥ |
śiśumāraḥ sarvamūrtirādhidaivikarūpadhṛk || 83||
anantasukhabhogāḍhyo vivaraiśvaryabhājanam |
saṅkarṣaṇo daityapatiḥ sarvādhāro bṛhadvapuḥ || 84||
anantanarakacchedī smṛtimātrārtināśanaḥ |
sarvānugrahakartā ca maryādābhinnaśāstrakṛt || 85 ||
poṣaṇa-puṣṭi-līlā
kālāntakabhayacchedī nāmasāmarthyarūpadhṛk |
uddhārānarhagoptrātmā nāmādiprerakottamaḥ || 86||
ajāmilamahāduṣṭamocako'ghavimocakaḥ |
dharmavaktā'kliṣṭavaktā viṣṇudharmasvarūpadhṛk || 87||
sanmārgaprerako dhartā tyāgaheturadhokṣajaḥ |
vaikuṇṭhapuranetā ca dāsasaṃvṛddhikārakaḥ || 88||
dakṣaprasādakṛddhaṃsaguhyastutivibhāvanaḥ |
svābhiprāyapravaktā ca muktajīvaprasūtikṛt || 89||
nāradapreraṇātmā ca haryaśvabrahmabhāvanaḥ |
śabalāśvahito gūḍhavākyārthajñāpanakṣamaḥ || 90||
gūḍhārthajñāpanaḥ sarvamokṣānandapratiṣṭhitaḥ |
puṣṭiprarohahetuśca dāsaikajñātahṛdgataḥ || 91||
śāntikartā suhitakṛt strīprasūḥ sarvakāmadhuk |
puṣṭivaṃśapraṇetā ca viśvarūpeṣṭadevatā || 92||
kavacātmā pālanātmā varmopacitikāraṇam |
viśvarūpaśiraśchedī tvāṣṭrayajñavināśakaḥ || 93||
vṛtrasvāmī vṛtragamyo vṛtravrataparāyaṇaḥ |
vṛtrakīrtirvṛtramokṣo maghavatprāṇarakṣakaḥ || 94||
aśvamedhahavirbhoktā devendrāmīvanāśakaḥ |
saṃsāramocakaścitraketubodhanatatparaḥ || 95||
mantrasiddhiḥ siddhihetuḥ susiddhiphaladāyakaḥ |
mahādevatiraskartā bhaktyai pūrvārthanāśakaḥ || 96||
devabrāhmaṇavidveṣavaimukhyajñāpakaḥ śivaḥ |
ādityo daityarājaśca mahatpatiracintyakṛt || 97||
marutāṃ bhedakastrātā vratātmā pumprasūtikṛt |
ūtilīlā
karmātmā vāsanātmā ca ūtilīlāparāyaṇaḥ || 98||
samadaityasuraḥ svātmā vaiṣamyajñānasaṃśrayaḥ |
dehādyupādhirahitaḥ sarvajñaḥ sarvahetuvid || 99||
brahmavāksthāpanaparaḥ svajanmāvadhikāryakṛt |
sadasadvāsanāhetustrisatyo bhaktamocakaḥ || 100||
hiraṇyakaśipudveṣī praviṣṭātmā'tibhīṣaṇaḥ |
śāntijñānādihetuśca prahlādotpattikāraṇam || 101||
daityasiddhāntasadvaktā tapaḥsāra udāradhīḥ |
daityahetuprakaṭano bhakticihnaprakāśakaḥ || 102||
saddveṣahetuḥ saddveṣavāsanātmā nirantaraḥ |
naiṣṭhuryasīmā prahlādavatsalaḥ saṅgadoṣahā || 103||
mahānubhāvaḥ sākāraḥ sarvākāraḥ pramāṇabhūḥ |
stambhaprasūtirnṛharirnṛsiṃho bhīmavikramaḥ || 104||
vikaṭāsyo lalajjihvo nakhaśastro javotkaṭaḥ |
hiraṇyakaśipucchedī krūradaityanivārakaḥ || 105||
siṃhāsanasthaḥ krodhātmā lakṣmībhayavivardhanaḥ |
brahmādyatyantabhayabhūrapūrvācintyarūpadhṛk || 106||
bhaktaikaśāntahṛdayo bhaktastutyaḥ stutipriyaḥ |
bhaktāṅgalehanoddhūtakrodhapuṅjaḥ praśāntadhīḥ || 107||
smṛtimātrabhayatrātā brahmabuddhipradāyakaḥ |
gorūpadhāryamṛtapāḥ śivakīrtivivardhanaḥ || 108||
dharmātmā sarvakarmātmā viśeṣātmā''śramaprabhuḥ |
saṃsāramagnasvoddhartā sanmārgākhilatattvavāk || 109||
ācārātmā sadācāraḥ --
manvantaralīlā
-- manvantaravibhāvanaḥ |
smṛtyā'śeṣāśubhaharo gajendrasmṛtikāraṇam || 110||
jātismaraṇahetvaikapūjābhaktisvarūpadaḥ |
yajño bhayānmanutrātā vibhurbrahmavratāśrayaḥ || 111||
satyaseno duṣṭaghātī harirgajavimocakaḥ |
vaikuṇṭho lokakartā ca ajito'mṛtakāraṇam || 112||
urukramo bhūmihartā sārvabhaumo balipriyaḥ |
vibhuḥ sarvahitaikātmā viṣvaksenaḥ śivapriyaḥ || 113||
dharmaseturlokadhṛtiḥ sudhāmāntarapālakaḥ |
upahartā yogapatirbṛhadbhānuḥ kriyāpatiḥ || 114||
caturdaśapramāṇātmā dharmo manvādibodhakaḥ |
lakṣmībhogaikanilayo devamantrapradāyakaḥ || 115||
daityavyāmohakaḥ sākṣādgaruḍaskandhasaṃśrayaḥ |
līlāmandaradhārī ca daityavāsukipūjitaḥ || 116||
samudronmathanāyatto'vighnakartā svavākyakṛt |
ādikūrmaḥ pavitrātmā mandarāgharṣaṇotsukaḥ || 117||
śvāsaijadabdhivārvīciḥ kalpāntāvadhikāryakṛt |
caturdaśamahāratno lakṣmīsaubhāgyavardhanaḥ || 118||
dhanvantariḥ sudhāhasto yajñabhoktā''rtināśanaḥ |
āyurvedapraṇetā ca devadaityākhilārcitaḥ || 119||
buddhivyāmohako devakāryasādhanatatparaḥ |
strīrūpo māyayā vaktā daityāntaḥkaraṇapriyaḥ || 120||
pāyitāmṛtadevāṃśo yuddhahetusmṛtipradaḥ |
sumālimālivadhakṛnmālyavatprāṇahārakaḥ || 121||
kālanemiśiraśchedī daityayajñavināśakaḥ |
indrasāmarthyadātā ca daityaśeṣasthitipriyaḥ || 122||
śivavyāmohako māyī bhṛgumantrasvaśaktidaḥ |
balijīvanakartā ca svargaheturvratārcitaḥ || 123||
adityānandakartā ca kaśyapāditisambhavaḥ |
upendra indrāvarajo vāmanabrahmarūpadhṛk || 124||
brahmādisevitavapuryajñapāvanatatparaḥ |
yācñopadeśakartā ca jñāpitāśeṣasaṃsthitiḥ || 125||
satyārthaprerakaḥ sarvahartā garvavināśakaḥ |
trivikramastrilokātmā viśvamūrtiḥ pṛthuśravāḥ || 126||
pāśabaddhabaliḥ sarvadaityapakṣopamardakaḥ |
sutalasthāpitabaliḥ svargādhikasukhapradaḥ || 127||
karmasampūrtikartā ca svargasaṃsthāpitāmaraḥ |
jñātatrividhadharmātmā mahāmīno'bdhisaṃśrayaḥ || 128||
satyavratapriyo goptā matsyamūrtidhṛtaśrutiḥ |
śa‍ṛṅgabaddhadhṛtakṣoṇiḥ sarvārthajñāpako guruḥ || 129||
īśānukathālīlā
īśasevakalīlātmā sūryavaṃśapravartakaḥ |
somavaṃśodbhavakaro manuputragatipradaḥ || 130||
ambarīṣapriyaḥ sādhurdurvāsogarvanāśakaḥ |
brahmaśāpopasaṃhartā bhaktakīrtivivardhanaḥ || 131||
ikṣvākuvaṃśajanakaḥ sagarādyakhilārthadaḥ |
bhagīrathamahāyatno gaṅgādhautāṅghripaṅkajaḥ || 132||
brahmasvāmī śivasvāmī sagarātmajamuktidaḥ |
khaṭvāṅgamokṣahetuśca raghuvaṃśavivardhanaḥ || 133||
raghunātho rāmacandro rāmabhadro raghupriyaḥ |
anantakīrtiḥ puṇyātmā puṇyaślokaikabhāskaraḥ || 134||
kośalendraḥ pramāṇātmā sevyo daśarathātmajaḥ |
lakṣmaṇo bharataścaiva śatrughno vyūhavigrahaḥ || 135||
viśvāmitrapriyo dāntastāḍakāvadhamokṣadaḥ |
vāyavyāstrābdhinikṣiptamārīcaśca subāhuhā || 136||
vṛṣadhvajadhanurbhaṅgaprāptasītāmahotsavaḥ |
sītāpatirbhṛgupatigarvaparvatanāśakaḥ || 137||
ayodhyāsthamahābhogayuktalakṣmīvinodavān |
kaikeyīvākyakartā ca pitṛvākparipālakaḥ || 138||
vairāgyabodhako'nanyasāttvikasthānabodhakaḥ |
ahalyāduḥkhahārī ca guhasvāmī salakṣmaṇaḥ || 139||
citrakūṭapriyasthāno daṇḍakāraṇyapāvanaḥ |
śarabhaṅgasutīkṣṇādipūjito'gastyabhāgyabhūḥ || 140||
ṛṣisamprārthitakṛtirvirādhavadhapaṇḍitaḥ |
chinnaśūrpaṇakhānāsaḥ kharadūṣaṇaghātakaḥ || 141||
ekabāṇahatānekasahasrabalarākṣasaḥ |
mārīcaghātī niyatasītāsambandhaśobhitaḥ || 142||
sītāviyoganāṭyaśca jaṭāyurvadhamokṣadaḥ |
śabarīpūjito bhaktahanumatpramukhāvṛtaḥ || 143||
dundubhyasthipraharaṇaḥ saptatālavibhedanaḥ |
sugrīvarājyado vālighātī sāgaraśoṣaṇaḥ || 144||
setubandhanakartā ca vibhīṣaṇahitapradaḥ |
rāvaṇādiśiraśchedī rākṣasāghaughanāśakaḥ || 145||
sītā'bhayapradātā ca puṣpakāgamanotsukaḥ |
ayodhyāpatiratyantasarvalokasukhapradaḥ || 146||
mathurāpuranirmātā sukṛtajñasvarūpadaḥ |
janakajñānagamyaśca ailāntaprakaṭaśrutiḥ || 147||
haihayāntakaro rāmo duṣṭakṣatravināśakaḥ |
somavaṃśahitaikātmā yaduvaṃśavivardhanaḥ || 148||
nirodhalīlā
parabrahmāvataraṇaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ |
bhūmibhārāvataraṇo bhaktārthākhilamānasaḥ || 149||
sarvabhaktanirodhātmā līlānantanirodhakṛt |
bhūmiṣṭhaparamānando devakīśuddhikāraṇam || 150||
vasudevajñānaniṣṭhasamajīvanivārakaḥ |
sarvavairāgyakaraṇasvalīlādhāraśodhakaḥ || 151||
māyājñāpanakartā ca śeṣasambhārasambhṛtiḥ |
bhaktakleśaparijñātā tannivāraṇatatparaḥ || 152||
āviṣṭavasudevāṃśo devakīgarbhabhūṣaṇam |
pūrṇatejomayaḥ pūrṇaḥ kaṃsādhṛṣyapratāpavān || 153||
vivekajñānadātā ca brahmādyakhilasaṃstutaḥ |
satyo jagatkalpatarurnānārūpavimohanaḥ || 154||
bhaktimārgapratiṣṭhātā vidvanmohapravartakaḥ |
mūlakālaguṇadraṣṭā nayanānandabhājanam || 155||
vasudevasukhābdhiśca devakīnayanāmṛtam |
pitṛmātṛstutaḥ pūrvasarvavṛttāntabodhakaḥ || 156||
gokulāgatilīlāptavasudevakarasthitiḥ |
sarveśatvaprakaṭano māyāvyatyayakārakaḥ || 157||
jñānamohitaduṣṭeśaḥ prapañcāsmṛtikāraṇam |
yaśodānandano nandabhāgyabhūgokulotsavaḥ || 158||
nandapriyo nandasūnuryaśodāyāḥ stanandhayaḥ |
pūtanāsupayaḥpātā mugdhabhāvātisundaraḥ || 159||
sundarīhṛdayānando gopīmantrābhimantritaḥ |
gopālāścaryarasakṛt śakaṭāsurakhaṇḍanaḥ || 160||
nandavrajajanānandī nandabhāgyamahodayaḥ |
tṛṇāvartavadhotsāho yaśodājñānavigrahaḥ || 161||
balabhadrapriyaḥ kṛṣṇaḥ saṅkarṣaṇasahāyavān |
rāmānujo vāsudevo goṣṭhāṅgaṇagatipriyaḥ || 162||
kiṅkiṇīravabhāvajño vatsapucchāvalambanaḥ |
navanītapriyo gopīmohasaṃsāranāśakaḥ || 163||
gopabālakabhāvajñaścauryavidyāviśāradaḥ |
mṛtsnābhakṣaṇalīlāsyamāhātmyajñānadāyakaḥ || 164||
dharādroṇaprītikartā dadhibhāṇḍavibhedanaḥ |
dāmodaro bhaktavaśyo yamalārjunabhañjanaḥ || 165||
bṛhadvanamahāścaryo vṛndāvanagatipriyaḥ |
vatsaghātī bālakelirbakāsuraniṣūdanaḥ || 166||
araṇyabhoktā'pyathavā bālalīlāparāyaṇaḥ |
protsāhajanakaścaivamaghāsuraniṣūdanaḥ || 167||
vyālamokṣapradaḥ puṣṭo brahmamohapravardhanaḥ |
anantamūrtiḥ sarvātmā jaṅgamasthāvarākṛtiḥ || 168||
brahmamohanakartā ca stutya ātmā sadāpriyaḥ |
paugaṇḍalīlābhiratirgocāraṇaparāyaṇaḥ || 169||
vṛndāvanalatāgulmavṛkṣarūpanirūpakaḥ |
nādabrahmaprakaṭano vayaḥpratikṛtisvanaḥ || 170||
barhinṛtyānukaraṇo gopālānukṛtisvanaḥ |
sadācārapratiṣṭhātā balaśramanirākṛtiḥ || 171||
tarumūlakṛtāśeṣatalpaśāyī sakhistutaḥ |
gopālasevitapadaḥ śrīlālitapadāmbujaḥ || 172||
gopasamprārthitaphaladānanāśitadhenukaḥ |
kālīyaphaṇimāṇikyarañjitaśrīpadāmbujaḥ || 173||
dṛṣṭisaṅjīvitāśeṣagopagogopikāpriyaḥ |
līlāsampītadāvāgniḥ pralambavadhapaṇḍitaḥ || 174||
dāvāgnyāvṛtagopāladṛṣṭyācchādanavahnipaḥ |
varṣāśaradvibhūtiśrīrgopīkāmaprabodhakaḥ || 175||
gopīratnastutāśeṣaveṇuvādyaviśāradaḥ |
kātyāyanīvratavyājasarvabhāvāśritāṅganaḥ || 176||
satsaṅgatistutivyājastutavṛndāvanāṅghripaḥ |
gopakṣucchāntisaṃvyājaviprabhāryāprasādakṛt || 177||
hetuprāptendrayāgasvakāryagosavabodhakaḥ |
śailarūpakṛtāśeṣarasabhogasukhāvahaḥ || 178||
līlāgovardhanoddhārapālitasvavrajapriyaḥ |
gopasvacchandalīlārthagargavākyārthabodhakaḥ || 179||
indradhenustutiprāptagovindendrābhidhānavān |
vratādidharmasaṃsaktanandakleśavināśakaḥ || 180||
nandādigopamātreṣṭavaikuṇṭhagatidāyakaḥ |
veṇuvādasmarakṣobhamattagopīvimuktidaḥ || 181||
sarvabhāvaprāptagopīsukhasaṃvardhanakṣamaḥ |
gopīgarvapraṇāśārthatirodhānasukhapradaḥ || 182||
kṛṣṇabhāvavyāptaviśvagopībhāvitaveṣadhṛk |
rādhāviśeṣasambhogaprāptadoṣanivārakaḥ || 183||
paramaprītisaṅgītasarvādbhutamahāguṇaḥ |
mānāpanodanākrandagopīdṛṣṭimahotsavaḥ || 184||
gopikāvyāptasarvāṅgaḥ strīsambhāṣāviśāradaḥ |
rāsotsavamahāsaukhyagopīsambhogasāgaraḥ || 185||
jalasthalarativyāptagopīdṛṣṭyabhipūjitaḥ |
śāstrānapekṣakāmaikamuktidvāravivardhanaḥ || 186||
sudarśanamahāsarpagrastanandavimocakaḥ |
gītamohitagopīdhṛkṣaṅkhacūḍavināśakaḥ || 187||
guṇasaṅgītasantuṣṭirgopīsaṃsāravismṛtiḥ |
ariṣṭamathano daityabuddhivyāmohakārakaḥ || 188||
keśighātī nāradeṣṭo vyomāsuravināśakaḥ |
akrūrabhaktisaṃrāddhapādareṇumahānidhiḥ || 189||
rathāvarohaśuddhātmā gopīmānasahārakaḥ |
hradasandarśitāśeṣavaikuṇṭhākrūrasaṃstutaḥ || 190||
mathurāgamanotsāho mathurābhāgyabhājanam |
mathurānagarīśobhādarśanotsukamānasaḥ || 191||
duṣṭarañjakaghātī ca vāyakārcitavigrahaḥ |
vastramālāsuśobhāṅgaḥ kubjālepanabhūṣitaḥ || 192||
kubjāsurūpakartā ca kubjārativarapradaḥ |
prasādarūpasantuṣṭaharakodaṇḍakhaṇḍanaḥ || 193||
śakalāhatakaṃsāptadhanūrakṣakasainikaḥ |
jāgratsvapnabhayavyāptamṛtyulakṣaṇabodhakaḥ || 194||
mathurāmalla ojasvī mallayuddhaviśāradaḥ |
sadyaḥ kuvalayāpīḍaghātī cāṇūramardanaḥ || 195||
līlāhatamahāmallaḥ śalatośalaghātakaḥ |
kaṃsāntako jitāmitro vasudevavimocakaḥ || 196||
jñātatattvapitṛjñānamohanāmṛtavāṅmayaḥ |
ugrasenapratiṣṭhātā yādavādhivināśakaḥ || 197||
nandādisāntvanakaro brahmacaryavrate sthitaḥ |
guruśuśrūṣaṇaparo vidyāpāramiteśvaraḥ || 198||
sāndīpanimṛtāpatyadātā kālāntakādijit |
gokulāśvāsanaparo yaśodānandapoṣakaḥ || 199||
gopikāvirahavyājamanogatiratipradaḥ |
samoddhavabhramaravāk gopikāmohanāśakaḥ || 200||
kubjāratiprado'krūrapavitrīkṛtabhūgṛhaḥ |
pṛthāduḥkhapraṇetā ca pāṇḍavānāṃ sukhapradaḥ || 201||
daśamaskandhottarārdhanāmāni nirodhalīlā
jarāsandhasamānītasainyaghātī vicārakaḥ |
yavanavyāptamathurājanadattakuśasthaliḥ || 202||
dvārakādbhutanirmāṇavismāpitasurāsuraḥ |
manuṣyamātrabhogārthabhūmyānītendravaibhavaḥ || 203||
yavanavyāptamathurānirgamānandavigrahaḥ |
mucukundamahābodhayavanaprāṇadarpahā || 204||
mucukundastutāśeṣaguṇakarmamahodayaḥ |
phalapradānasantuṣṭirjanmāntaritamokṣadaḥ || 205||
śivabrāhmaṇavākyāptajayabhītivibhāvanaḥ |
pravarṣaṇaprārthitāgnidānapuṇyamahotsavaḥ || 206||
rukmiṇīramaṇaḥ kāmapitā pradyumnabhāvanaḥ |
syamantakamaṇivyājaprāptajāmbavatīpatiḥ || 207||
satyabhāmāprāṇapatiḥ kālindīrativardhanaḥ |
mitravindāpatiḥ satyāpatirvṛṣaniṣūdanaḥ || 208||
bhadrāvāñchitabhartā ca lakṣmaṇāvaraṇakṣamaḥ |
indrādiprārthitavadhanarakāsurasūdanaḥ || 209||
murāriḥ pīṭhahantā ca tāmrādiprāṇahārakaḥ |
ṣoḍaśastrīsahasreśaḥ chatrakuṇḍaladānakṛt || 210||
pārijātāpaharaṇo devendramadanāśakaḥ |
rukmiṇīsamasarvastrīsādhyabhogaratipradaḥ || 211||
rukmiṇīparihāsoktivāktirodhānakārakaḥ |
putrapautramahābhāgyagṛhadharmapravartakaḥ || 212||
śambarāntakasatputravivāhahatarukmikaḥ |
uṣāpahṛtapautraśrīrbāṇabāhunivārakaḥ || 213||
śītajvarabhayavyāptajvarasaṃstutaṣaḍguṇaḥ |
śaṅkarapratiyoddhā ca dvandvayuddhaviśāradaḥ || 214||
nṛgapāpaprabhettā ca brahmasvaguṇadoṣadṛk |
viṣṇubhaktivirodhaikabrahmasvavinivārakaḥ || 215||
balabhadrāhitaguṇo gokulaprītidāyakaḥ |
gopīsnehaikanilayo gopīprāṇasthitipradaḥ || 216||
vākyātigāmiyamunāhalākarṣaṇavaibhavaḥ |
pauṇḍrakatyājitaspardhaḥ kāśīrājavibhedanaḥ || 217||
kāśīnidāhakaraṇaḥ śivabhasmapradāyakaḥ |
dvividaprāṇaghātī ca kauravākharvagarvanut || 218||
lāṅgalākṛṣṭanagarīsaṃvignākhilanāgaraḥ |
prapannābhayadaḥ sāmbaprāptasanmānabhājanam || 219||
nāradānviṣṭacaraṇo bhaktavikṣepanāśakaḥ |
sadācāraikanilayaḥ sudharmādhyāsitāsanaḥ || 220||
jarāsandhāvaruddhena vijñāpitanijaklamaḥ |
mantryuddhavādivākyoktaprakāraikaparāyaṇaḥ || 221||
rājasūyādimakhakṛt samprārthitasahāyakṛt |
indraprasthaprayāṇārthamahatsambhārasambhṛtiḥ || 222||
jarāsandhavadhavyājamocitāśeṣabhūmipaḥ |
sanmārgabodhako yajñakṣitivāraṇatatparaḥ || 223||
śiśupālahativyājajayaśāpavimocakaḥ |
duryodhanābhimānābdhiśoṣabāṇavṛkodaraḥ|| 224||
mahādevavaraprāptapuraśālvavināśakaḥ |
dantavaktravadhavyājavijayāghaughanāśakaḥ || 225||
vidūrathaprāṇahartā nyastaśastrāstravigrahaḥ |
upadharmaviliptāṅgasūtaghātī varapradaḥ || 226||
balvalaprāṇaharaṇapālitarṣiśrutikriyaḥ |
sarvatīrthāghanāśārthatīrthayātrāviśāradaḥ || 227||
jñānakriyāvibhedeṣṭaphalasādhanatatparaḥ |
sārathyādikriyākartā bhaktavaśyatvabodhakaḥ || 228||
sudāmāraṅkabhāryārthabhūmyānītendravaibhavaḥ |
ravigrahanimittāptakurukṣetraikapāvanaḥ || 229||
nṛpagopīsamastastrīpāvanārthākhilakriyaḥ |
ṛṣimārgapratiṣṭhātā vasudevamakhakriyaḥ || 230||
vasudevajñānadātā devakīputradāyakaḥ |
arjunastrīpradātā ca bahulāśvasvarūpadaḥ || 231||
śrutadeveṣṭadātā ca sarvaśrutinirūpitaḥ |
mahādevādyatiśreṣṭho bhaktilakṣaṇanirṇayaḥ || 232||
vṛkagrastaśivatrātā nānāvākyaviśāradaḥ |
naragarvavināśārthahṛtabrāhmaṇabālakaḥ || 233||
lokālokaparasthānasthitabālakadāyakaḥ |
dvārakāsthamahābhoganānāstrīrativardhanaḥ || 234||
manastirodhānakṛtavyagrastrīcittabhāvitaḥ |
muktilīlā
muktilīlāviharaṇo mauśalavyājasaṃhṛtiḥ || 235||
śrībhāgavatadharmādibodhako bhaktinītikṛt |
uddhavajñānadātā ca pañcaviṃśatidhā guruḥ || 236||
ācārabhaktimuktyādivaktā śabdodbhavasthitiḥ |
haṃso dharmapravaktā ca sanakādyupadeśakṛt || 237||
bhaktisādhanavaktā ca yogasiddhipradāyakaḥ |
nānāvibhūtivaktā ca śuddhadharmāvabodhakaḥ || 238||
mārgatrayavibhedātmā nānāśaṅkānivārakaḥ |
bhikṣugītāpravaktā ca śuddhasāṅkhyapravartakaḥ || 239||
manoguṇaviśeṣātmā jñāpakoktapurūravāḥ |
pūjāvidhipravaktā ca sarvasiddhāntabodhakaḥ || 240||
laghusvamārgavaktā ca svasthānagatibodhakaḥ |
yādavāṅgopasaṃhartā sarvāścaryagatikriyaḥ || 241||
āśrayalīlā
kāladharmavibhedārthavarṇanāśanatatparaḥ |
buddho guptārthavaktā ca nānāśāstravidhāyakaḥ || 242||
naṣṭadharmamanuṣyādilakṣaṇajñāpanotsukaḥ |
āśrayaikagatijñātā kalkiḥ kalimalāpahaḥ || 243||
śāstravairāgyasambodho nānāpralayabodhakaḥ |
viśeṣataḥ śukavyājaparīkṣijjñānabodhakaḥ || 244||
śukeṣṭagatirūpātmā parīkṣiddehamokṣadaḥ |
śabdarūpo nādarūpo vedarūpo vibhedanaḥ || 245||
vyāsaḥ śākhāpravaktā ca purāṇārthapravartakaḥ |
mārkaṇḍeyaprasannātmā vaṭapatrapuṭeśayaḥ || 246||
māyāvyāptamahāmohaduḥkhaśāntipravartakaḥ |
mahādevasvarūpaśca bhaktidātā kṛpānidhiḥ || 247||
ādityāntargataḥ kālaḥ dvādaśātmā supūjitaḥ |
śrībhāgavatarūpaśca sarvārthaphaladāyakaḥ || 248||
itīdaṃ kīrtanīyasya harernāmasahasrakam |
pañcasaptativistīrṇaṃ purāṇāntarabhāṣitam || 249||
ya etatprātarutthāya śraddhāvān susamāhitaḥ |
japedarthāhitamatiḥ sa govindapadaṃ labhet || 250||
sarvadharmavinirmuktaḥ sarvasādhanavarjitaḥ |
etaddhāraṇamātreṇa kṛṣṇasya padavīṃ vrajet || 251||
haryāveśitacittena śrībhāgavatasāgarāt |
samuddhṛtāni nāmāni cintāmaṇinibhāni hi || 252||
kaṇṭhasthitānyarthadīptyā bādhante'jñānajaṃ tamaḥ |
bhaktiṃ śrīkṛṣṇadevasya sādhayanti viniścitam || 253||
kimbahūktena bhagavān nāmabhiḥ stutaṣaḍguṇaḥ |
ātmabhāvaṃ nayatyāśu bhaktiṃ ca kurute dṛḍhām || 254||
yaḥ kṛṣṇabhaktimiha vāñchati sādhanaughair-
nāmāni bhāsurayaśāṃsi japetsa nityam |
taṃ vai hariḥ svapuruṣaṃ kurute'tiśīghram-
ātmārpaṇaṃ samadhigacchati bhāvatuṣṭaḥ || 255||
śrīkṛṣṇa kṛṣṇasakha vṛṣṇivṛṣāvanidhrug-
rājanyavaṃśadahanānapavargavīrya |
govinda gopavanitāvrajabhṛtyagīta
tīrthaśravaḥ śravaṇamaṅgala pāhi bhṛtyān || 256||
|| iti śrībhāgavatasārasamuccaye vaiśvānaroktaṃ śrīvallabhācāryaviracitaṃ śrīpuruṣottamasahasranāmastotraṃ sampūrṇam ||

Explore More