চাণক্য নীতি - দশমোঽধ্যাযঃ

(Chanakya Neethi chapter 10 in Assamese)

Chanakya

Also known as dhanahino na hinasca dhanikah sa suniscayah

ধনহীনো ন হীনশ্চ ধনিকঃ স সুনিশ্চযঃ ।
ৱিদ্যাৰত্নেন হীনো যঃ স হীনঃ সৰ্ৱৱস্তুষু ॥ 01 ॥
দৃষ্টিপূতং ন্যসেত্পাদং ৱস্ত্ৰপূতং পিবেজ্জলম্ ।
শাস্ত্ৰপূতং ৱদেদ্ৱাক্যঃ মনঃপূতং সমাচৰেত্ ॥ 02 ॥
সুখাৰ্থী চেত্ত্যজেদ্ৱিদ্যাং ৱিদ্যাৰ্থী চেত্ত্যজেত্সুখম্ ।
সুখাৰ্থিনঃ কুতো ৱিদ্যা সুখং ৱিদ্যাৰ্থিনঃ কুতঃ ॥ 03 ॥
কৱযঃ কিং ন পশ্যন্তি কিং ন ভক্ষন্তি ৱাযসাঃ ।
মদ্যপাঃ কিং ন জল্পন্তি কিং ন কুৰ্ৱন্তি যোষিতঃ ॥ 04 ॥
ৰঙ্কং কৰোতি ৰাজানং ৰাজানং ৰঙ্কমেৱ চ ।
ধনিনং নিৰ্ধনং চৈৱ নিৰ্ধনং ধনিনং ৱিধিঃ ॥ 05 ॥
লুব্ধানাং যাচকঃ শত্ৰুৰ্মূৰ্খানাং বোধকো ৰিপুঃ ।
জাৰস্ত্ৰীণাং পতিঃ শত্ৰুশ্চৌৰাণাং চন্দ্ৰমা ৰিপুঃ ॥ 06 ॥
যেষাং ন ৱিদ্যা ন তপো ন দানং
জ্ঞানং ন শীলাং ন গুণো ন ধৰ্মঃ ।
তে মৰ্ত্যলোকে ভুৱি ভাৰভূতা
মনুষ্যৰূপেণ মৃগাশ্চৰন্তি ॥ 07 ॥
অন্তঃসাৰৱিহীনানামুপদেশো ন জাযতে ।
মলযাচলসংসৰ্গান্ন ৱেণুশ্চন্দনাযতে ॥ 08 ॥
যস্য নাস্তি স্ৱযং প্ৰজ্ঞা শাস্ত্ৰং তস্য কৰোতি কিম্ ।
লোচনাভ্যাং ৱিহীনস্য দৰ্পণঃ কিং কৰিষ্যতি ॥ 09 ॥
দুৰ্জনং সজ্জনং কৰ্তুমুপাযো নহি ভূতলে ।
অপানং শাতধা ধৌতং ন শ্ৰেষ্ঠমিন্দ্ৰিযং ভৱেত্ ॥ 10 ॥
আপ্তদ্ৱেষাদ্ভৱেন্মৃত্যুঃ পৰদ্ৱেষাদ্ধনক্ষযঃ ।
ৰাজদ্ৱেষাদ্ভৱেন্নাশো ব্ৰহ্মদ্ৱেষাত্কুলক্ষযঃ ॥ 11 ॥
ৱৰং ৱনং ৱ্যাঘ্ৰগজেন্দ্ৰসেৱিতং
দ্ৰুমালযং পত্ৰফলাম্বুসেৱনম্ ।
তৃণেষু শয্যা শতজীৰ্ণৱল্কলং
ন বন্ধুমধ্যে ধনহীনজীৱনম্ ॥ 12 ॥
ৱিপ্ৰো ৱৃক্ষস্তস্য মূলং চ সন্ধ্যা
ৱেদঃ শাখা ধৰ্মকৰ্মাণি পত্ৰম্ ।
তস্মান্মূলং যত্নতো ৰক্ষণীযং
ছিন্নে মূলে নৈৱ শাখা ন পত্ৰম্ ॥ 13 ॥
মাতা চ কমলা দেৱী পিতা দেৱো জনাৰ্দনঃ ।
বান্ধৱা ৱিষ্ণুভক্তাশ্চ স্ৱদেশো ভুৱনত্ৰযম্ ॥ 14 ॥
একৱৃক্ষসমাৰূঢা নানাৱৰ্ণা ৱিহঙ্গমাঃ ।
প্ৰভাতে দিক্ষু দশসু যান্তি কা তত্ৰ ৱেদনা ॥ 15 ॥
বুদ্ধিৰ্যস্য বলং তস্য নিৰ্বুদ্ধেশ্চ কুতো বলম্ ।
ৱনে সিংহো যদোন্মত্তঃ মশকেন নিপাতিতঃ ॥ 16 ॥
কা চিন্তা মম জীৱনে যদি হৰিৰ্ৱিশ্ৱম্ভৰো গীযতে
নো চেদৰ্ভকজীৱনায জননীস্তন্যং কথং নিৰ্মমে ।
ইত্যালোচ্য মুহুৰ্মুহুৰ্যদুপতে লক্ষ্মীপতে কেৱলং
ত্ৱত্পাদাম্বুজসেৱনেন সততং কালো মযা নীযতে ॥ 17 ॥
গীৰ্ৱাণৱাণীষু ৱিশিষ্টবুদ্ধি-
স্তথাপি ভাষান্তৰলোলুপোঽহম্ ।
যথা সুধাযামমৰেষু সত্যাং
স্ৱৰ্গাঙ্গনানামধৰাসৱে ৰুচিঃ ॥ 18 ॥
অন্নাদ্দশগুণং পিষ্টং পিষ্টাদ্দশগুণং পযঃ ।
পযসোঽষ্টগুণং মাংসাং মাংসাদ্দশগুণং ঘৃতম্ ॥ 19 ॥
শোকেন ৰোগা ৱৰ্ধন্তে পযসা ৱৰ্ধতে তনুঃ ।
ঘৃতেন ৱৰ্ধতে ৱীৰ্যং মাংসান্মাংসং প্ৰৱৰ্ধতে ॥ 20 ॥

Explore More