ചാണക്യ നീതി - പഞ്ചദശോഽധ്യായഃ

യസ്യ ചിത്തം ദ്രവീഭൂതം കൃപയാ സര്വജന്തുഷു ।
തസ്യ ജ്ഞാനേന മോക്ഷേണ കിം ജടാഭസ്മലേപനൈഃ ॥ 01 ॥

ഏകമപ്യക്ഷരം യസ്തു ഗുരുഃ ശിഷ്യം പ്രബോധയേത് ।
പൃഥിവ്യാം നാസ്തി തദ്ദ്രവ്യം യദ്ദത്ത്വാ സോഽനൃണീ ഭവേത് ॥ 02 ॥
ഖലാനാം കണ്ടകാനാം ച ദ്വിവിധൈവ പ്രതിക്രിയാ ।
ഉപാനന്മുഖഭങ്ഗോ വാ ദൂരതോ വാ വിസര്ജനമ് ॥ 02 ॥
കുചൈലിനം ദന്തമലോപധാരിണം
ബഹ്വാശിനം നിഷ്ഠുരഭാഷിണം ച ।
സൂര്യോദയേ ചാസ്തമിതേ ശയാനം
വിമുഞ്ചതി ശ്രീര്യദി ചക്രപാണിഃ ॥ 04 ॥
ത്യജന്തി മിത്രാണി ധനൈര്വിഹീനം
പുത്രാശ്ച ദാരാശ്ച സുഹൃജ്ജനാശ്ച ।
തമര്ഥവന്തം പുനരാശ്രയന്തി
അര്ഥോ ഹി ലോകേ മനുഷ്യസ്യ ബന്ധുഃ ॥ 05 ॥
അന്യായോപാര്ജിതം ദ്രവ്യം ദശ വര്ഷാണി തിഷ്ഠതി ।
പ്രാപ്തേ ചൈകാദശേ വര്ഷേ സമൂലം തദ്വിനശ്യതി ॥ 06 ॥
അയുക്തം സ്വാമിനോ യുക്തം യുക്തം നീചസ്യ ദൂഷണമ് ।
അമൃതം രാഹവേ മൃത്യുര്വിഷം ശങ്കരഭൂഷണമ് ॥ 07 ॥
തദ്ഭോജനം യദ്ദ്വിജഭുക്തശേഷം
തത്സൌഹൃദം യത്ക്രിയതേ പരസ്മിന് ।
സാ പ്രാജ്ഞതാ യാ ന കരോതി പാപം
ദമ്ഭം വിനാ യഃ ക്രിയതേ സ ധര്മഃ ॥ 08 ॥
മണിര്ലുണ്ഠതി പാദാഗ്രേ കാചഃ ശിരസി ധാര്യതേ ।
ക്രയവിക്രയവേലായാം കാചഃ കാചോ മണിര്മണിഃ ॥ 09 ॥
അനന്തശാസ്ത്രം ബഹുലാശ്ച വിദ്യാഃ
സ്വല്പശ്ച കാലോ ബഹുവിഘ്നതാ ച ।
യത്സാരഭൂതം തദുപാസനീയാം
ഹംസോ യഥാ ക്ഷീരമിവാമ്ബുമധ്യാത് ॥ 10 ॥
ദൂരാഗതം പഥി ശ്രാന്തം വൃഥാ ച ഗൃഹമാഗതമ് ।
അനര്ചയിത്വാ യോ ഭുങ്ക്തേ സ വൈ ചാണ്ഡാല ഉച്യതേ ॥ 11 ॥
പഠന്തി ചതുരോ വേദാന്ധര്മശാസ്ത്രാണ്യനേകശഃ ।
ആത്മാനം നൈവ ജാനന്തി ദര്വീ പാകരസം യഥാ ॥ 12 ॥
ധന്യാ ദ്വിജമയീ നൌകാ വിപരീതാ ഭവാര്ണവേ ।
തരന്ത്യധോഗതാഃ സര്വേ ഉപരിഷ്ഠാഃ പതന്ത്യധഃ ॥ 13 ॥
അയമമൃതനിധാനം നായകോഽപ്യോഷധീനാമ്
അമൃതമയശരീരഃ കാന്തിയുക്തോഽപി ചന്ദ്രഃ ।
ഭവതിവിഗതരശ്മിര്മണ്ഡലം പ്രാപ്യ ഭാനോഃ
പരസദനനിവിഷ്ടഃ കോ ലഘുത്വം ന യാതി ॥ 14 ॥
അലിരയം നലിനീദലമധ്യഗഃ
കമലിനീമകരന്ദമദാലസഃ ।
വിധിവശാത്പരദേശമുപാഗതഃ
കുടജപുഷ്പരസം ബഹു മന്യതേ ॥ 15 ॥
പീതഃ ക്രുദ്ധേന താതശ്ചരണതലഹതോ വല്ലഭോ യേന രോഷാ
ദാബാല്യാദ്വിപ്രവര്യൈഃ സ്വവദനവിവരേ ധാര്യതേ വൈരിണീ മേ ।
ഗേഹം മേ ഛേദയന്തി പ്രതിദിവസമുമാകാന്തപൂജാനിമിത്തം
തസ്മാത്ഖിന്നാ സദാഹം ദ്വിജകുലനിലയം നാഥ യുക്തം ത്യജാമി ॥ 16 ॥
ബന്ധനാനി ഖലു സന്തി ബഹൂനി
പ്രേമരജ്ജുകൃതബന്ധനമന്യത് ।
ദാരുഭേദനിപുണോഽപി ഷഡങ്ഘ്രി-
ര്നിഷ്ക്രിയോ ഭവതി പങ്കജകോശേഃ ॥ 17 ॥
ഛിന്നോഽപി ചന്ദന തരുര്ന ജഹാതി ഗന്ധം
വൃദ്ധോഽപി വാരണപതി-ര്നജഹാതി ലീലാമ് ।
ഹന്ത്രാര്പിതോ മധുരതാം ന ജഹാതി ചേക്ഷുഃ
ക്ഷീണോഽപി ന ത്യജതി ശിലഗുണാന് കുലീനഃ ॥ 18 ॥