ஶ்ரீகணேஶாய நமஃ ॥
முதாகராத்தமோதகம் ஸதாவிமுக்திஸாதகம் கலாதராவதம்ஸகம் விலாஸிலோகரக்ஷகம் ।
அநாயகைகநாயகம் விநாஶிதேபதைத்யகம் நதாஶுபாஶுநாஶகம் நமாமி தம் விநாயகம் ॥ ௧॥
- ஶ்ரீகணேஶபஞ்சரத்நஸ்தோத்ரம் (śrīgaṇeśapañcaratnastotram)the hymn of five gems to Shri Ganesha
- ஶ்ரீகணேஶாய (śrīgaṇeśāya)to Shri Ganesha
- நமஃ (namaḥ)salutations
- முதாகராத்தமோதகம் (mudākarāttamodakam)who happily holds a modak in his hand
- ஸதாவிமுக்திஸாதகம் (sadāvimuktisādhakam)who always leads to liberation
- கலாதராவதம்ஸகம் (kalādharāvataṃsakam)who wears the moon as an ornament
- விலாஸிலோகரக்ஷகம் (vilāsilokarakṣakam)who protects the world that is his play
- அநாயகைகநாயகம் (anāyakaikanāyakam)the one leader of those who have no leader
- விநாஶிதேபதைத்யகம் (vināśitebhadaityakam)who destroyed the elephant demon
- நதாஶுபாஶுநாஶகம் (natāśubhāśunāśakam)who quickly ends the misfortunes of those who bow
- நமாமி (namāmi)I bow to
- தம் (tam)that
- விநாயகம் (vināyakam)Vinayaka
anvaya ஶ்ரீகணேஶபஞ்சரத்நஸ்தோத்ரம் ஶ்ரீகணேஶாய நமஃ முதாகராத்தமோதகம் ஸதாவிமுக்திஸாதகம் கலாதராவதம்ஸகம் விலாஸிலோகரக்ஷகம் அநாயகைகநாயகம் விநாஶிதேபதைத்யகம் நதாஶுபாஶுநாஶகம் தம் விநாயகம் [அஹம்] நமாமி
chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas, short and long syllables alternating
மோதக the sweet dumpling he loves — Rice dough filled with coconut and jaggery. It is the offering most closely tied to Ganesha, and the first thing this hymn places in his hand.
அநாயகைகநாயகம் the one leader of the leaderless — A play on Vinayaka, the word that ends the verse: vi-nayaka, the leader with no one above him, is also the leader of those who have no one.
விநாஶிதேபதைத்யகம் who killed the elephant demon — Usually identified with Gajamukhasura, the elephant-headed demon Ganesha defeats with his broken tusk.
note Adi Shankaracharya's hymn opens with Ganesha as a child might picture him, happy with a sweet in his hand, and within the same verse calls him the giver of liberation. The quick, even beat of the metre makes it easy to sing, and this first verse is the part most people know by heart.
ஸுரேஶ்வரம் நிதீஶ்வரம் கஜேஶ்வரம் கணேஶ்வரம் மஹேஶ்வரம் தமாஶ்ரயே பராத்பரம் நிரந்தரம் ॥ ௨॥
- நதேதராதிபீகரம் (natetarātibhīkaram)terrifying to those who will not bow
- நவோதிதார்கபாஸ்வரம் (navoditārkabhāsvaram)bright as the newly risen sun
- நமத்ஸுராரிநிர்ஜரம் (namatsurārinirjaram)to whom gods and demons bow
- நதாதிகாபதுத்தரம் (natādhikāpaduddharam)who lifts those who bow out of their worst troubles
- ஸுரேஶ்வரம் (sureśvaram)lord of the gods
- நிதீஶ்வரம் (nidhīśvaram)lord of treasures
- கஜேஶ்வரம் (gajeśvaram)lord of elephants
- கணேஶ்வரம் (gaṇeśvaram)lord of the ganas
- மஹேஶ்வரம் (maheśvaram)the great lord
- தம் (tam)him
- ஆஶ்ரயே (āśraye)I take refuge in
- பராத்பரம் (parātparam)higher than the highest
- நிரந்தரம் (nirantaram)always
anvaya நதேதராதிபீகரம் நவோதிதார்கபாஸ்வரம் நமத்ஸுராரிநிர்ஜரம் நதாதிகாபதுத்தரம் ஸுரேஶ்வரம் நிதீஶ்வரம் கஜேஶ்வரம் கணேஶ்வரம் மஹேஶ்வரம் பராத்பரம் தம் [அஹம்] நிரந்தரம் ஆஶ்ரயே
chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas, short and long syllables alternating
நதேதர those other than the ones who bow — He is fearsome only to those who refuse to bow. To those who do, the same line says, he is the one who lifts them out of trouble.
நிதீஶ்வரம் lord of treasures — Nidhi is treasure. The same title is given to Kubera, the lord of wealth.
note The second half of the verse is five titles in a row, each ending in ishvara, lord: of the gods, of treasures, of elephants, of the ganas, and the great lord. Chains of matching sounds like this run through all of Shankara's hymns.
க்ரு'பாகரம் க்ஷமாகரம் முதாகரம் யஶஸ்கரம் மநஸ்கரம் நமஸ்க்ரு'தாம் நமஸ்கரோமி பாஸ்வரம் ॥ ௩॥
- ஸமஸ்தலோகஶங்கரம் (samastalokaśaṅkaram)who brings good to all the worlds
- நிரஸ்ததைத்யகுஞ்ஜரம் (nirastadaityakuñjaram)who drove off the elephant demon
- தரேதரோதரம் (daretarodaram)whose belly is anything but small
- வரம் (varam)the best
- வரேபவக்த்ரம் (varebhavaktram)with the face of a noble elephant
- அக்ஷரம் (akṣaram)imperishable
- க்ரு'பாகரம் (kṛpākaram)source of compassion
- க்ஷமாகரம் (kṣamākaram)source of forgiveness
- முதாகரம் (mudākaram)source of joy
- யஶஸ்கரம் (yaśaskaram)who gives fame
- மநஸ்கரம் (manaskaram)who gives a clear mind
- நமஸ்க்ரு'தாம் (namaskṛtām)to those who bow to him
- நமஸ்கரோமி (namaskaromi)I bow to
- பாஸ்வரம் (bhāsvaram)the radiant one
anvaya ஸமஸ்தலோகஶங்கரம் நிரஸ்ததைத்யகுஞ்ஜரம் தரேதரோதரம் வரம் வரேபவக்த்ரம் அக்ஷரம் நமஸ்க்ரு'தாம் க்ரு'பாகரம் க்ஷமாகரம் முதாகரம் யஶஸ்கரம் மநஸ்கரம் பாஸ்வரம் [அஹம்] நமஸ்கரோமி
chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas, short and long syllables alternating
தரேதரோதரம் whose belly is other than small — Dara-itara, 'other than small', is a roundabout way of saying his belly is huge, and it keeps the rhyme of the line going.
ஆகர a mine, a source — Kripakaram, kshamakaram, mudakaram: a mine of mercy, of forgiveness, of joy. Each title is something he gives out.
note The second half is a run of rhyming titles, kṛpākaram, kṣamākaram, mudākaram, yaśaskaram, manaskaram, that ends on namaskaromi, 'I bow'. Each title is something Ganesha gives, and the line closes with the singer's reply: a bow.
ப்ரபஞ்சநாஶபீஷணம் தநஞ்ஜயாதிபூஷணம் கபோலதாநவாரணம் பஜே புராணவாரணம் ॥ ௪॥
- அகிஞ்சநார்திமார்ஜநம் (akiñcanārtimārjanam)who wipes away the pain of the poor
- சிரந்தநோக்திபாஜநம் (cirantanoktibhājanam)of whom the ancient scriptures speak
- புராரிபூர்வநந்தநம் (purāripūrvanandanam)the elder son of Shiva, enemy of the three cities
- ஸுராரிகர்வசர்வணம் (surārigarvacarvaṇam)who crushes the pride of the demons
- ப்ரபஞ்சநாஶபீஷணம் (prapañcanāśabhīṣaṇam)fearsome at the dissolution of the world
- தநஞ்ஜயாதிபூஷணம் (dhanañjayādibhūṣaṇam)adorned with serpents such as Dhananjaya
- கபோலதாநவாரணம் (kapoladānavāraṇam)the elephant with mada flowing on his cheeks
- பஜே (bhaje)I worship
- புராணவாரணம் (purāṇavāraṇam)the ancient elephant
anvaya அகிஞ்சநார்திமார்ஜநம் சிரந்தநோக்திபாஜநம் புராரிபூர்வநந்தநம் ஸுராரிகர்வசர்வணம் ப்ரபஞ்சநாஶபீஷணம் தநஞ்ஜயாதிபூஷணம் கபோலதாநவாரணம் புராணவாரணம் [அஹம்] பஜே
chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas, short and long syllables alternating
புராரிபூர்வநந்தநம் the first-born son of Shiva — Purari, 'enemy of the cities', is Shiva, who destroyed the three flying cities of the asuras. Purva-nandana, 'the earlier son', marks Ganesha as the elder.
தநஞ்ஜய a great serpent — Here Dhananjaya is the name of a naga, and has nothing to do with Arjuna. Like his father, Ganesha wears snakes as ornaments.
கபோலதாந the flow on his cheeks — Dana is the mada fluid of an elephant in its prime. It marks him as a mighty tusker.
note The verse runs from comfort for the poor to the end of the world itself, and closes on 'the ancient elephant', a name that makes the familiar god as old as time.
ஹ்ரு'தந்தரே நிரந்தரம் வஸந்தமேவ யோகிநாம் தமேகதந்தமேவ தம் விசிந்தயாமி ஸந்ததம் ॥ ௫॥
- நிதாந்தகாந்ததந்தகாந்திமந்தம் (nitāntakāntadantakāntimantam)whose tusk shines with a beauty beyond compare
- அந்தகாந்தகாத்மஜம் (antakāntakātmajam)the son of Shiva, who put an end to Death
- அசிந்த்யரூபம் (acintyarūpam)whose form is beyond imagining
- அந்தஹீநம் (antahīnam)without end
- அந்தராயக்ரு'ந்தநம் (antarāyakṛntanam)who cuts through obstacles
- ஹ்ரு'தந்தரே (hṛdantare)within the heart
- நிரந்தரம் (nirantaram)without a break
- வஸந்தம் (vasantam)dwelling
- ஏவ (eva)indeed
- யோகிநாம் (yoginām)of the yogis
- தம் (tam)him
- ஏகதந்தம் (ekadantam)the single-tusked one
- ஏவ (eva)alone
- தம் (tam)him
- விசிந்தயாமி (vicintayāmi)I meditate on
- ஸந்ததம் (santatam)constantly
anvaya நிதாந்தகாந்ததந்தகாந்திமந்தம் அந்தகாந்தகாத்மஜம் அசிந்த்யரூபம் அந்தஹீநம் அந்தராயக்ரு'ந்தநம் யோகிநாம் ஹ்ரு'தந்தரே நிரந்தரம் வஸந்தம் ஏவ தம் ஏகதந்தம் ஏவ தம் [அஹம்] ஸந்ததம் விசிந்தயாமி
chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas, short and long syllables alternating
அந்தகாந்தக the ender of the ender — Antaka, 'the one who ends', is Death. Shiva is called Antakantaka because he stopped Death to save his young devotee Markandeya.
ஏகதந்தம் the single-tusked one — He has only one whole tusk. In one well-known telling he broke off the other and used it as a pen to write down the Mahabharata as Vyasa spoke it.
note Almost every word here carries the sound anta: kānta, danta, antaka, antahīna, antarāya, hṛdantare, nirantaram, vasantam. Shankara builds the whole verse on that one sound, moving from the shining tusk to the heart of the yogi.
அரோகதாமதோஷதாம் ஸுஸாஹிதீம் ஸுபுத்ரதாம் ஸமாஹிதாயுரஷ்டபூதிமப்யுபைதி ஸோ'சிராத் ॥ ௬॥
- மஹாகணேஶபஞ்சரத்நம் (mahāgaṇeśapañcaratnam)these five gems for the great Ganesha
- ஆதரேண (ādareṇa)with devotion
- யஃ (yaḥ)whoever
- அந்வஹம் (anvaham)every day
- ப்ரஜல்பதி (prajalpati)recites
- ப்ரபாதகே (prabhātake)in the early morning
- ஹ்ரு'தி (hṛdi)in the heart
- ஸ்மரந் (smaran)remembering
- கணேஶ்வரம் (gaṇeśvaram)the lord of the ganas
- அரோகதாம் (arogatām)good health
- அதோஷதாம் (adoṣatām)freedom from faults
- ஸுஸாஹிதீம் (susāhitīm)a gift for words and learning
- ஸுபுத்ரதாம் (suputratām)good children
- ஸமாஹிதாயுஃ (samāhitāyuḥ)a long and settled life
- அஷ்டபூதிம் (aṣṭabhūtim)the eight kinds of prosperity
- அப்யுபைதி (abhyupaiti)gains
- ஸஃ (saḥ)that person
- அசிராத் (acirāt)before long
anvaya யஃ கணேஶ்வரம் ஹ்ரு'தி ஸ்மரந் ப்ரபாதகே அந்வஹம் ஆதரேண மஹாகணேஶபஞ்சரத்நம் ப்ரஜல்பதி ஸஃ அசிராத் அரோகதாம் அதோஷதாம் ஸுஸாஹிதீம் ஸுபுத்ரதாம் ஸமாஹிதாயுஃ அஷ்டபூதிம் அப்யுபைதி
chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas, short and long syllables alternating
அஷ்டபூதிம் the eightfold prosperity — Often read as the eight siddhis, powers such as becoming very small or very light at will. Some take it simply as every kind of wealth.
ஸுஸாஹிதீம் skill with words — Sahiti is literature, the gift of saying things well.
note The phalashruti. It asks for a morning habit: say the five verses with Ganesha in mind. What it promises is a good life in plain terms: health, a clean character, a way with words, good children and a long, steady life.
- இதி (iti)so ends
- ஶ்ரீஶங்கரபகவதஃ (śrīśaṅkarabhagavataḥ)of the revered Shankara
- க்ரு'தௌ (kṛtau)among the works
- ஶ்ரீகணேஶபஞ்சரத்நஸ்தோத்ரம் (śrīgaṇeśapañcaratnastotram)the hymn of five gems to Shri Ganesha
- ஸம்பூர்ணம் (sampūrṇam)is complete
anvaya இதி ஶ்ரீஶங்கரபகவதஃ க்ரு'தௌ ஶ்ரீகணேஶபஞ்சரத்நஸ்தோத்ரம் ஸம்பூர்ணம்