Brahman

ମୁଣ୍ଡକ ଉପନିଷଦ୍ - ପ୍ରଥମ ମୁଣ୍ଡକ, ଦ୍ଵିତୀଯ କାଣ୍ଡଃ

(Mundaka Upanishad - First Mundaka, Second Khanda in Odia)

From Atharva Veda

This text is a significant portion of the Mundaka Upanishad, part of the Atharva Veda. It serves as a philosophical bridge between ritualistic action and spiritual liberation. The verses emphasize that while Vedic rituals performed by the learned lead to worldly rewards, the ultimate truth lies beyond these ephemeral acts. By detailing the proper methods for oblations and the limitations of ritualistic merit, it guides the seeker toward Jnana, or divine knowledge. Chanting and contemplating these verses helps practitioners transcend worldly attachments, purify the mind, and focus their intellect on the realization of the supreme, undying Brahman.

॥ ପ୍ରଥମମୁଣ୍ଡକେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ଖଣ୍ଡଃ ॥
ତଦେତ-ଥ୍ସତ୍ଯ-ମ୍ମନ୍ତ୍ରେଷୁ କର୍ମାଣି କଵଯୋ
ଯାନ୍ଯପଶ୍ଯଂସ୍ତାନି ତ୍ରେତାଯା-ମ୍ବହୁଧା ସନ୍ତତାନି ।
ତାନ୍ଯାଚରଥ ନିଯତଂ ସତ୍ଯକାମା ଏଷ ଵଃ
ପନ୍ଥା-ସ୍ସୁକୃତସ୍ଯ ଲୋକେ ॥ 1॥
ଯଦା ଲେଲାଯତେ ହ୍ଯର୍ଚି-ସ୍ସମିଦ୍ଧେ ହଵ୍ଯଵାହନେ ।
ତଦା-ଽଽଜ୍ଯଭାଗାଵନ୍ତରେଣା-ଽଽହୁତୀଃ ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍ ॥ 2॥
ଯସ୍ଯାଗ୍ନିହୋତ୍ରମଦର୍​ଶମପୌର୍ଣମାସ-
ମଚାତୁର୍ମାସ୍ଯମନାଗ୍ରଯଣମତିଥିଵର୍ଜିତ-ଞ୍ଚ ।
ଅହୁତମଵୈଶ୍ଵଦେଵମଵିଧିନା ହୁତ-
ମାସପ୍ତମାଂସ୍ତସ୍ଯ ଲୋକାନ୍ ହିନସ୍ତି ॥ 3॥
କାଲୀ କରାଲୀ ଚ ମନୋଜଵା ଚ
ସୁଲୋହିତା ଯା ଚ ସୁଧୂମ୍ରଵର୍ଣା ।
ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗିନୀ ଵିଶ୍ଵରୁଚୀ ଚ ଦେଵୀ
ଲେଲାଯମାନା ଇତି ସପ୍ତ ଜିହ୍ଵାଃ ॥ 4॥
ଏତେଷୁ ଯଶ୍ଚରତେ ଭ୍ରାଜମାନେଷୁ ଯଥାକାଲଂ
ଚାହୁତଯୋ ହ୍ଯାଦଦାଯନ୍ନ୍ ।
ତ-ନ୍ନଯନ୍ତ୍ଯେତା-ସ୍ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରଶ୍ମଯୋ ଯତ୍ର
ଦେଵାନା-ମ୍ପତିରେକୋ-ଽଧିଵାସଃ ॥ 5॥
ଏହ୍ଯେହୀତି ତମାହୁତଯ-ସ୍ସୁଵର୍ଚସଃ
ସୂର୍ଯସ୍ଯ ରଶ୍ମିଭିର୍ଯଜମାନଂ-ଵଁହନ୍ତି ।
ପ୍ରିଯାଂ-ଵାଁଚମଭିଵଦନ୍ତ୍ଯୋ-ଽର୍ଚଯନ୍ତ୍ଯ
ଏଷ ଵଃ ପୁଣ୍ଯ-ସ୍ସୁକୃତୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଃ ॥ 6॥
ପ୍ଲଵା ହ୍ଯେତେ ଅଦୃଢା ଯଜ୍ଞରୂପା
ଅଷ୍ଟାଦଶୋକ୍ତମଵରଂ-ଯେଁଷୁ କର୍ମ ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରେଯୋ ଯେ-ଽଭିନନ୍ଦନ୍ତି ମୂଢା
ଜରାମୃତ୍ଯୁ-ନ୍ତେ ପୁନରେଵାପି ଯନ୍ତି ॥ 7॥
ଅଵିଦ୍ଯାଯାମନ୍ତରେ ଵର୍ତମାନାଃ
ସ୍ଵଯ-ନ୍ଧୀରାଃ ପଣ୍ଡିତ-ମ୍ମନ୍ଯମାନାଃ ।
ଜଙ୍ଘନ୍ଯମାନାଃ ପରିଯନ୍ତି ମୂଢା
ଅନ୍ଧେନୈଵ ନୀଯମାନା ଯଥାନ୍ଧାଃ ॥ 8॥
ଅଵିଦ୍ଯାଯା-ମ୍ବହୁଧା ଵର୍ତମାନା ଵଯଂ
କୃତାର୍ଥା ଇତ୍ଯଭିମନ୍ଯନ୍ତି ବାଲାଃ ।
ଯ-ତ୍କର୍ମିଣୋ ନ ପ୍ରଵେଦଯନ୍ତି ରାଗାତ୍
ତେନାତୁରାଃ, କ୍ଷୀଣଲୋକାଶ୍ଚ୍ଯଵନ୍ତେ ॥ 9॥
ଇଷ୍ଟାପୂର୍ତ-ମ୍ମନ୍ଯମାନା ଵରିଷ୍ଠଂ
ନାନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରେଯୋ ଵେଦଯନ୍ତେ ପ୍ରମୂଢାଃ ।
ନାକସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେ ତେ ସୁକୃତେ-ଽନୁଭୂତ୍ଵେମଂ
ଲୋକଂ ହୀନତରଂ-ଵାଁ ଵିଶନ୍ତି ॥ 10॥
ତପସ୍ଶ୍ରଦ୍ଧେ ଯେ ହ୍ଯୁପଵସନ୍ତ୍ଯରଣ୍ଯେ
ଶାନ୍ତା ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଭୈକ୍ଷ୍ଯଚର୍ଯା-ଞ୍ଚରନ୍ତଃ ।
ସୂର୍ଯଦ୍ଵାରେଣ ତେ ଵିରଜାଃ ପ୍ରଯାନ୍ତି
ଯତ୍ରାମୃତ-ସ୍ସ ପୁରୁଷୋ ହ୍ଯଵ୍ଯଯାତ୍ମା ॥ 11॥
ପରୀକ୍ଷ୍ଯ ଲୋକାନ୍ କର୍ମଚିତା-ନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ
ନିର୍ଵେଦମାଯାନ୍ନାସ୍ତ୍ଯକୃତଃ କୃତେନ ।
ତଦ୍ଵିଜ୍ଞାନାର୍ଥଂ ସ ଗୁରୁମେଵାଭିଗଚ୍ଛେତ୍
ସମିତ୍ପାଣି-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ରିଯ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠମ୍ ॥ 12॥
ତସ୍ମୈ ସ ଵିଦ୍ଵାନୁପସନ୍ନାଯ ସମ୍ଯକ୍
ପ୍ରଶାନ୍ତଚିତ୍ତାଯ ଶମାନ୍ଵିତାଯ ।
ଯେନାକ୍ଷର-ମ୍ପୁରୁଷଂ-ଵେଁଦ ସତ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରୋଵାଚ
ତା-ନ୍ତତ୍ତ୍ଵତୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାମ୍ ॥ 13॥
॥ ଇତି ମୁଣ୍ଡକୋପନିଷଦି ପ୍ରଥମମୁଣ୍ଡକେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ଖଣ୍ଡଃ ॥

Explore More