॥ પ્રથમમુણ્ડકે દ્વિતીયઃ ખણ્ડઃ ॥
તદેત-થ્સત્ય-મ્મન્ત્રેષુ કર્માણિ કવયો
યાન્યપશ્યંસ્તાનિ ત્રેતાયા-મ્બહુધા સન્તતાનિ ।
તાન્યાચરથ નિયતં સત્યકામા એષ વઃ
પન્થા-સ્સુકૃતસ્ય લોકે ॥ 1॥
તદેત-થ્સત્ય-મ્મન્ત્રેષુ કર્માણિ કવયો
યાન્યપશ્યંસ્તાનિ ત્રેતાયા-મ્બહુધા સન્તતાનિ ।
તાન્યાચરથ નિયતં સત્યકામા એષ વઃ
પન્થા-સ્સુકૃતસ્ય લોકે ॥ 1॥
યદા લેલાયતે હ્યર્ચિ-સ્સમિદ્ધે હવ્યવાહને ।
તદા-ઽઽજ્યભાગાવન્તરેણા-ઽઽહુતીઃ પ્રતિપાદયેત્ ॥ 2॥
તદા-ઽઽજ્યભાગાવન્તરેણા-ઽઽહુતીઃ પ્રતિપાદયેત્ ॥ 2॥
યસ્યાગ્નિહોત્રમદર્શમપૌર્ણમાસ-
મચાતુર્માસ્યમનાગ્રયણમતિથિવર્જિત-ઞ્ચ ।
અહુતમવૈશ્વદેવમવિધિના હુત-
માસપ્તમાંસ્તસ્ય લોકાન્ હિનસ્તિ ॥ 3॥
મચાતુર્માસ્યમનાગ્રયણમતિથિવર્જિત-ઞ્ચ ।
અહુતમવૈશ્વદેવમવિધિના હુત-
માસપ્તમાંસ્તસ્ય લોકાન્ હિનસ્તિ ॥ 3॥
કાલી કરાલી ચ મનોજવા ચ
સુલોહિતા યા ચ સુધૂમ્રવર્ણા ।
સ્ફુલિઙ્ગિની વિશ્વરુચી ચ દેવી
લેલાયમાના ઇતિ સપ્ત જિહ્વાઃ ॥ 4॥
સુલોહિતા યા ચ સુધૂમ્રવર્ણા ।
સ્ફુલિઙ્ગિની વિશ્વરુચી ચ દેવી
લેલાયમાના ઇતિ સપ્ત જિહ્વાઃ ॥ 4॥
એતેષુ યશ્ચરતે ભ્રાજમાનેષુ યથાકાલં
ચાહુતયો હ્યાદદાયન્ન્ ।
ત-ન્નયન્ત્યેતા-સ્સૂર્યસ્ય રશ્મયો યત્ર
દેવાના-મ્પતિરેકો-ઽધિવાસઃ ॥ 5॥
ચાહુતયો હ્યાદદાયન્ન્ ।
ત-ન્નયન્ત્યેતા-સ્સૂર્યસ્ય રશ્મયો યત્ર
દેવાના-મ્પતિરેકો-ઽધિવાસઃ ॥ 5॥
એહ્યેહીતિ તમાહુતય-સ્સુવર્ચસઃ
સૂર્યસ્ય રશ્મિભિર્યજમાનં-વઁહન્તિ ।
પ્રિયાં-વાઁચમભિવદન્ત્યો-ઽર્ચયન્ત્ય
એષ વઃ પુણ્ય-સ્સુકૃતો બ્રહ્મલોકઃ ॥ 6॥
સૂર્યસ્ય રશ્મિભિર્યજમાનં-વઁહન્તિ ।
પ્રિયાં-વાઁચમભિવદન્ત્યો-ઽર્ચયન્ત્ય
એષ વઃ પુણ્ય-સ્સુકૃતો બ્રહ્મલોકઃ ॥ 6॥
પ્લવા હ્યેતે અદૃઢા યજ્ઞરૂપા
અષ્ટાદશોક્તમવરં-યેઁષુ કર્મ ।
એતચ્છ્રેયો યે-ઽભિનન્દન્તિ મૂઢા
જરામૃત્યુ-ન્તે પુનરેવાપિ યન્તિ ॥ 7॥
અષ્ટાદશોક્તમવરં-યેઁષુ કર્મ ।
એતચ્છ્રેયો યે-ઽભિનન્દન્તિ મૂઢા
જરામૃત્યુ-ન્તે પુનરેવાપિ યન્તિ ॥ 7॥
અવિદ્યાયામન્તરે વર્તમાનાઃ
સ્વય-ન્ધીરાઃ પણ્ડિત-મ્મન્યમાનાઃ ।
જઙ્ઘન્યમાનાઃ પરિયન્તિ મૂઢા
અન્ધેનૈવ નીયમાના યથાન્ધાઃ ॥ 8॥
સ્વય-ન્ધીરાઃ પણ્ડિત-મ્મન્યમાનાઃ ।
જઙ્ઘન્યમાનાઃ પરિયન્તિ મૂઢા
અન્ધેનૈવ નીયમાના યથાન્ધાઃ ॥ 8॥
અવિદ્યાયા-મ્બહુધા વર્તમાના વયં
કૃતાર્થા ઇત્યભિમન્યન્તિ બાલાઃ ।
ય-ત્કર્મિણો ન પ્રવેદયન્તિ રાગાત્
તેનાતુરાઃ, ક્ષીણલોકાશ્ચ્યવન્તે ॥ 9॥
કૃતાર્થા ઇત્યભિમન્યન્તિ બાલાઃ ।
ય-ત્કર્મિણો ન પ્રવેદયન્તિ રાગાત્
તેનાતુરાઃ, ક્ષીણલોકાશ્ચ્યવન્તે ॥ 9॥
ઇષ્ટાપૂર્ત-મ્મન્યમાના વરિષ્ઠં
નાન્યચ્છ્રેયો વેદયન્તે પ્રમૂઢાઃ ।
નાકસ્ય પૃષ્ઠે તે સુકૃતે-ઽનુભૂત્વેમં
લોકં હીનતરં-વાઁ વિશન્તિ ॥ 10॥
નાન્યચ્છ્રેયો વેદયન્તે પ્રમૂઢાઃ ।
નાકસ્ય પૃષ્ઠે તે સુકૃતે-ઽનુભૂત્વેમં
લોકં હીનતરં-વાઁ વિશન્તિ ॥ 10॥
તપસ્શ્રદ્ધે યે હ્યુપવસન્ત્યરણ્યે
શાન્તા વિદ્વાંસો ભૈક્ષ્યચર્યા-ઞ્ચરન્તઃ ।
સૂર્યદ્વારેણ તે વિરજાઃ પ્રયાન્તિ
યત્રામૃત-સ્સ પુરુષો હ્યવ્યયાત્મા ॥ 11॥
શાન્તા વિદ્વાંસો ભૈક્ષ્યચર્યા-ઞ્ચરન્તઃ ।
સૂર્યદ્વારેણ તે વિરજાઃ પ્રયાન્તિ
યત્રામૃત-સ્સ પુરુષો હ્યવ્યયાત્મા ॥ 11॥
પરીક્ષ્ય લોકાન્ કર્મચિતા-ન્બ્રાહ્મણો
નિર્વેદમાયાન્નાસ્ત્યકૃતઃ કૃતેન ।
તદ્વિજ્ઞાનાર્થં સ ગુરુમેવાભિગચ્છેત્
સમિત્પાણિ-શ્શ્રોત્રિય-મ્બ્રહ્મનિષ્ઠમ્ ॥ 12॥
નિર્વેદમાયાન્નાસ્ત્યકૃતઃ કૃતેન ।
તદ્વિજ્ઞાનાર્થં સ ગુરુમેવાભિગચ્છેત્
સમિત્પાણિ-શ્શ્રોત્રિય-મ્બ્રહ્મનિષ્ઠમ્ ॥ 12॥
તસ્મૈ સ વિદ્વાનુપસન્નાય સમ્યક્
પ્રશાન્તચિત્તાય શમાન્વિતાય ।
યેનાક્ષર-મ્પુરુષં-વેઁદ સત્ય-મ્પ્રોવાચ
તા-ન્તત્ત્વતો બ્રહ્મવિદ્યામ્ ॥ 13॥
પ્રશાન્તચિત્તાય શમાન્વિતાય ।
યેનાક્ષર-મ્પુરુષં-વેઁદ સત્ય-મ્પ્રોવાચ
તા-ન્તત્ત્વતો બ્રહ્મવિદ્યામ્ ॥ 13॥
॥ ઇતિ મુણ્ડકોપનિષદિ પ્રથમમુણ્ડકે દ્વિતીયઃ ખણ્ડઃ ॥