श्री सत्यनारायण स्वामि व्रत कथा

इति श्रीस्कान्दपुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-म्प्रथमो-ऽध्यायः ॥ 1 ॥ अथ द्वितीयो-ऽध्यायः सूत उवाच । अथान्य-थ्सम्प्रवक्ष्यामि कृतं-येँन पुरा द्विजाः । कश्चि-त्काशीपुरे रम्ये ह्यासीद्विप्रो-ऽतिनिर्धनः ॥ 1॥ (ह्यासीद्विप्रोतिनिर्धनः) क्षुत्तृड्भ्यां-व्याँकुलोभूत्वा नित्य-म्बभ्राम भूतले । दुःखित-म्ब्राह्मण-न्दृष्ट्वा भगवा-न्ब्राह्मणप्रियः ॥ 2॥ वृद्धब्राह्मण रूपस्त-म्पप्रच्छ द्विजमादरात् । किमर्थ-म्भ्रमसे विप्र मही-न्नित्यं सुदुःखितः । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथ्यता-न्द्विज सत्तम ॥ 3॥ ब्राह्मण उवाच । ब्राह्मणो-ऽति दरिद्रो-ऽह-म्भिक्षार्थं-वैँ भ्रमे महीम् ॥ 4॥ (ब्राह्मणोति) उपायं-यँदि जानासि कृपया कथय प्रभो । वृद्धब्राह्मण उवाच । सत्यनारायणो विष्णुर्वाञ्छितार्थफलप्रदः ॥ 5॥ तस्य त्व-म्पूजनं-विँप्र कुरुष्व व्रतमुत्तमम । (व्रतमुत्तमम्) यत्कृत्वा सर्वदुःखेभ्यो मुक्तो भवति मानवः ॥ 6॥ विधान-ञ्च व्रतस्यापि विप्रायाभाष्य यत्नतः । सत्यनारायणो वृद्धस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ 7॥ तद् व्रतं सङ्करिष्यामि यदुक्त-म्ब्राह्मणेन वै । इति सञ्चिन्त्य विप्रो-ऽसौ रात्रौ निद्रा न लब्धवान् ॥ 8॥ (निद्रां) ततः प्रात-स्समुत्थाय सत्यनारायणव्रतम् । करिष्य इति सङ्कल्प्य भिक्षार्थमगमद्विजः ॥ 9॥ (भिक्षार्थमगमद्द्विजः) तस्मिन्नेव दिने विप्रः प्रचुर-न्द्रव्यमाप्तवान् । तेनैव बन्धुभि-स्सार्धं सत्यस्यव्रतमाचरत् ॥ 10॥ सर्वदुःखविनिर्मुक्त-स्सर्वसम्पत्समन्वितः । बभूव स द्विजश्रेष्ठो व्रतस्यास्य प्रभावतः ॥ 11॥ ततः प्रभृति काल-ञ्च मासि मासि व्रत-ङ्कृतम् । एव-न्नारायणस्येदं-व्रँत-ङ्कृत्वा द्विजोत्तमः ॥ 12॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो दुर्लभ-म्मोक्षमाप्तवान् । व्रतमस्य यदा विप्र पृथिव्यां सङ्करिष्यति ॥ 13॥ (विप्राः) तदैव सर्वदुःख-न्तु मनुजस्य विनश्यति । (च मनुजस्य) एव-न्नारायणेनोक्त-न्नारदाय महात्मने ॥ 14॥ मया तत्कथितं-विँप्राः किमन्य-त्कथयामि वः । ऋषय ऊचुः । तस्माद् विप्राच्छ्रुत-ङ्केन पृथिव्या-ञ्चरित-म्मुने । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छाम-श्श्रद्धा-ऽस्माक-म्प्रजायते ॥ 15॥ (श्रद्धास्माकं) सूत उवाच । शृणुध्व-म्मुनय-स्सर्वे व्रतं-येँन कृत-म्भुवि । एकदा स द्विजवरो यथाविभव विस्तरैः ॥ 16॥ बन्धुभि-स्स्वजनै-स्सार्धं-व्रँत-ङ्कर्तुं समुद्यतः । एतस्मिन्नन्तरे काले काष्ठक्रेता समागमत् ॥ 17॥ बहिः काष्ठ-ञ्च संस्थाप्य विप्रस्य गृहमाययौ । तृष्णाया पीडितात्मा च दृष्ट्वा विप्र-ङ्कृतं-व्रँतम् ॥ 18॥ (कृत) प्रणिपत्य द्विज-म्प्राह किमिद-ङ्क्रियते त्वया । कृते कि-म्फलमाप्नोति विस्तराद् वद मे प्रभो ॥ 19॥ (विस्ताराद्) विप्र उवाच । सत्यनारायणेस्येदं-व्रँतं सर्वेप्सितप्रदम् । तस्य प्रसादान्मे सर्व-न्धनधान्यादिक-म्महत् ॥ 20॥ तस्मादेतद् व्रत-ञ्ज्ञात्वा काष्ठक्रेता-ऽतिहर्​षितः । पपौ जल-म्प्रसाद-ञ्च भुक्त्वा स नगरं-यँयौ ॥ 21॥ सत्यनारायण-न्देव-म्मनसा इत्यचिन्तयत् । काष्ठं-विँक्रयतो ग्रामे प्राप्यते चाद्य यद् धनम् ॥ 22॥ (प्राप्यतेमे-ऽद्य) तेनैव सत्यदेवस्य करिष्ये व्रतमुत्तमम् । इति सञ्चिन्त्य मनसा काष्ठ-न्धृत्वा तु मस्तके ॥ 23॥ जगाम नगरे रम्ये धनिनां-यँत्र संस्थितिः । तद्दिने काष्ठमूल्य-ञ्च द्विगुण-म्प्राप्तवानसौ ॥ 24॥ ततः प्रसन्नहृदय-स्सुपक्व-ङ्कदली फलम् । शर्कराघृतदुग्ध-ञ्च गोधूमस्य च चूर्णकम् ॥ 25॥ कृत्वैकत्र सपाद-ञ्च गृहीत्वा स्वगृहं-यँयौ । ततो बन्धून् समाहूय चकार विधिना व्रतम् ॥ 26॥ तद् व्रतस्य प्रभावेण धनपुत्रान्वितो-ऽभवत् । (धनपुत्रान्वितोभवत्) इहलोके सुख-म्भुक्त्वा चान्ते सत्यपुरं-यँयौ ॥ 27॥ ॥ इति श्रीस्कान्दपुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-न्द्वितीयो-ऽध्यायः ॥ 2 ॥ अथ तृतीयो-ऽध्यायः सूत उवाच । पुनरग्रे प्रवक्ष्यामि शृणुध्व-म्मुनि सत्तमाः । पुरा चोल्कामुखो नाम नृपश्चासीन्महामतिः ॥ 1॥ जितेन्द्रिय-स्सत्यवादी ययौ देवालय-म्प्रति । दिने दिने धन-न्दत्त्वा द्विजान् सन्तोषय-थ्सुधीः ॥ 2॥ भार्या तस्य प्रमुग्धा च सरोजवदना सती । भद्रशीलानदी तीरे सत्यस्यव्रतमाचरत् ॥ 3॥ एतस्मिन्नन्तरे तत्र साधुरेक-स्समागतः । वाणिज्यार्थ-म्बहुधनैरनेकैः परिपूरितः ॥ 4॥ नावं संस्थाप्य तत्तीरे जगाम नृपति-म्प्रति । दृष्ट्वा स व्रतिन-म्भूप-म्प्रपच्छ विनयान्वितः ॥ 5॥ साधुरुवाच । किमिद-ङ्कुरुषे राज-न्भक्तियुक्तेन चेतसा । प्रकाश-ङ्कुरु तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि साम्प्रतम् ॥ 6॥ राजोवाच । पूजन-ङ्क्रियते साधो विष्णोरतुलतेजसः । व्रत-ञ्च स्वजनै-स्सार्ध-म्पुत्राद्यावाप्ति काम्यया ॥ 7॥ भूपस्य वचनं श्रुत्वा साधुः प्रोवाच सादरम् । सर्व-ङ्कथय मे राजन् करिष्ये-ऽह-न्तवोदितम् ॥ 8॥ ममापि सन्ततिर्नास्ति ह्येतस्माज्जायते ध्रुवम् । ततो निवृत्त्य वाणिज्या-थ्सानन्दो गृहमागतः ॥ 9॥ भार्यायै कथितं सर्वं-व्रँतं सन्तति दायकम् । तदा व्रत-ङ्करिष्यामि यदा मे सन्ततिर्भवेत् ॥ 10॥ इति लीलावती-म्प्राह पत्नीं साधु-स्स सत्तमः । एकस्मि-न्दिवसे तस्य भार्या लीलावती सती ॥ 11॥ (भार्यां) भर्तृयुक्तानन्दचित्ता-ऽभवद् धर्मपरायणा । र्गभिणी सा-ऽभव-त्तस्य भार्या सत्यप्रसादतः ॥ 12॥ (साभवत्) दशमे मासि वै तस्याः कन्यारत्नमजायत । दिने दिने सा ववृधे शुक्लपक्षे यथा शशी ॥ 13॥ नाम्ना कलावती चेति तन्नामकरण-ङ्कृतम् । ततो लीलावती प्राह स्वामिन-म्मधुरं-वँचः ॥ 14॥ न करोषि किमर्थं-वैँ पुरा सङ्कल्पितं-व्रँतम् । साधुरुवाच । विवाह समये त्वस्याः करिष्यामि व्रत-म्प्रिये ॥ 15॥ इति भार्यां समाश्वास्य जगाम नगर-म्प्रति । ततः कलावती कन्या ववृधे पितृवेश्मनि ॥ 16॥ दृष्ट्वा कन्या-न्तत-स्साधुर्नगरे सखिभि-स्सह । मन्त्रयित्वा द्रुत-न्दूत-म्प्रेषयामास धर्मवित् ॥ 17॥ विवाहार्थ-ञ्च कन्याया वरं श्रेष्ठं-विँचारय । तेनाज्ञप्तश्च दूतो-ऽसौ काञ्चन-न्नगरं-यँयौ ॥ 18॥ तस्मादेकं-वँणिक्पुत्रं समादायागतो हि सः । दृष्ट्वा तु सुन्दर-म्बालं-वँणिक्पुत्र-ङ्गुणान्वितम् ॥ 19॥ ज्ञातिभिर्बन्धुभि-स्सार्ध-म्परितुष्टेन चेतसा । दत्तावान् साधुपुत्राय कन्यां-विँधिविधानतः ॥ 20॥ (साधुःपुत्राय) ततो-ऽभाग्यवशा-त्तेन विस्मृतं-व्रँतमुत्तमम् । (ततोभाग्यवशात्) विवाहसमये तस्यास्तेन रुष्टो भव-त्प्रभुः ॥ 21॥ (रुष्टो-ऽभवत्) ततः कालेन नियतो निजकर्म विशारदः । वाणिज्यार्थ-न्तत-श्शीघ्र-ञ्जामातृ सहितो वणिक् ॥ 22॥ रत्नसारपुरे रम्ये गत्वा सिन्धु समीपतः । वाणिज्यमकरो-थ्साधुर्जामात्रा श्रीमता सह ॥ 23॥ तौ गतौ नगरे रम्ये चन्द्रकेतोर्नृपस्य च । (नगरेतस्य) एतस्मिन्नेव काले तु सत्यनारायणः प्रभुः ॥ 24॥ भ्रष्टप्रतिज्ञमालोक्य शाप-न्तस्मै प्रदत्तवान् । दारुण-ङ्कठिन-ञ्चास्य महद् दुःख-म्भविष्यति ॥ 25॥ एकस्मिन्दिवसे राज्ञो धनमादाय तस्करः । तत्रैव चागत श्चौरो वणिजौ यत्र संस्थितौ ॥ 26॥ तत्पश्चाद् धावका-न्दूता-न्दृष्टवा भीतेन चेतसा । धनं संस्थाप्य तत्रैव स तु शीघ्रमलक्षितः ॥ 27॥ ततो दूतास्समायाता यत्रास्ते सज्जनो वणिक् । दृष्ट्वा नृपधन-न्तत्र बद्ध्वा-ऽऽनीतौ वणिक्सुतौ ॥ 28॥ (बद्ध्वानीतौ) हर्​षेण धावमानाश्च प्रोचुर्नृपसमीपतः । तस्करौ द्वौ समानीतौ विलोक्याज्ञापय प्रभो ॥ 29॥ राज्ञा-ऽऽज्ञप्तास्तत-श्शीघ्र-न्दृढ-म्बद्ध्वा तु ता वुभौ । स्थापितौ द्वौ महादुर्गे कारागारे-ऽविचारतः ॥ 30॥ मायया सत्यदेवस्य न श्रुत-ङ्कैस्तयोर्वचः । अतस्तयोर्धनं राज्ञा गृहीत-ञ्चन्द्रकेतुना ॥ 31॥ तच्छापाच्च तयोर्गेहे भार्या चैवाति दुःखिता । चौरेणापहृतं सर्व-ङ्गृहे यच्च स्थित-न्धनम् ॥ 32॥ आधिव्याधिसमायुक्ता क्षुत्पिपाशाति दुःखिता । (क्षुत्पिपासाति) अन्नचिन्तापरा भूत्वा बभ्राम च गृहे गृहे । कलावती तु कन्यापि बभ्राम प्रतिवासरम् ॥ 33॥ एकस्मि-न्दिवसे याता क्षुधार्ता द्विजमन्दिरम् । (दिवसे जाता) गत्वा-ऽपश्यद् व्रत-न्तत्र सत्यनारायणस्य च ॥ 34॥ (गत्वापश्यद्) उपविश्य कथां श्रुत्वा वरं र्प्राथितवत्यपि । प्रसाद भक्षण-ङ्कृत्वा ययौ रात्रौ गृह-म्प्रति ॥ 35॥ माता कलावती-ङ्कन्या-ङ्कथयामास प्रेमतः । पुत्रि रात्रौ स्थिता कुत्र कि-न्ते मनसि वर्तते ॥ 36॥ कन्या कलावती प्राह मातर-म्प्रति सत्वरम् । द्विजालये व्रत-म्मातर्दृष्टं-वाँञ्छितसिद्धिदम् ॥ 37॥ तच्छ्रुत्वा कन्यका वाक्यं-व्रँत-ङ्कर्तुं समुद्यता । सा मुदा तु वणिग्भार्या सत्यनारायणस्य च ॥ 38॥ व्रत-ञ्चक्रे सैव साध्वी बन्धुभि-स्स्वजनै-स्सह । भर्तृजामातरौ क्षिप्रमागच्छेतां स्वमाश्रमम् ॥ 39॥ अपराध-ञ्च मे भर्तुर्जामातुः, क्षन्तुमर्​हसि । व्रतेनानेन तुष्टो-ऽसौ सत्यनारायणः पुनः ॥ 40॥ (तुष्टोसौ) दर्​शयामास स्वप्नं ही चन्द्रकेतु-न्नृपोत्तमम् । बन्दिनौ मोचय प्रातर्वणिजौ नृपसत्तम ॥ 41॥ देय-न्धन-ञ्च तत्सर्व-ङ्गृहीतं-यँ-त्त्वया-ऽधुना । (त्वयाधुना) नो चे-त्त्वा-न्नाशयिष्यामि सराज्यधनपुत्रकम् ॥ 42॥ एवमाभाष्य राजान-न्ध्यानगम्यो-ऽभव-त्प्रभुः । (ध्यानगम्योभवत्) ततः प्रभातसमये राजा च स्वजनै-स्सह ॥ 43॥ उपविश्य सभामध्ये प्राह स्वप्न-ञ्जन-म्प्रति । बद्धौ महाजनौ शीघ्र-म्मोचय द्वौ वणिक्सुतौ ॥ 44॥ इति राज्ञो वच-श्श्रुत्वा मोचयित्वा महाजनौ । समानीय नृपस्याग्रे प्राहुस्ते विनयान्विताः ॥ 45॥ आनीतौ द्वौ वणिक्पुत्रौ मुक्तौ निगडबन्धनात् । ततो महाजनौ नत्वा चन्द्रकेतु-न्नृपोत्तमम् ॥ 46॥ स्मरन्तौ पूर्व वृत्तान्त-न्नोचतुर्भयविह्वलौ । राजा वणिक्सुतौ वीक्ष्य वचः प्रोवाच सादरम् ॥ 47॥ देवा-त्प्राप्त-म्महद्दुःखमिदानी-न्नास्ति वै भयम् । तदा निगडसन्त्याग-ङ्क्षौरकर्माद्यकारयत् ॥ 48॥ वस्त्रालङ्कारक-न्दत्त्वा परितोष्य नृपश्च तौ । पुरस्कृत्य वणिक्पुत्रौ वचसा-ऽतोषयद् भृशम् ॥ 49॥ (वचसातोषयद्भृशम्) पुरानीत-न्तु यद् द्रव्य-न्द्विगुणीकृत्य दत्तवान् । प्रोवाच च ततो राजा गच्छ साधो निजाश्रमम् ॥ 50॥ (प्रोवाचतौ) राजान-म्प्रणिपत्याह गन्तव्य-न्त्वत्प्रसादतः । इत्युक्त्वा तौ महावैश्यौ जग्मतु-स्स्वगृह-म्प्रति ॥ 51॥ (महावैश्यो) ॥ इति श्रीस्कान्द पुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-न्तृतीयो-ऽध्यायः ॥ 3 ॥ अथ चतुर्थो-ऽध्यायः सूत उवाच । यात्रा-न्तु कृतवान् साधुर्मङ्गलायनपूर्विकाम् । ब्राह्मणेभ्यो धन-न्दत्त्वा तदा तु नगरं-यँयौ ॥ 1॥ कियद् दूरे गते साधो सत्यनारायणः प्रभुः । जिज्ञासा-ङ्कृतवान् साधौ किमस्ति तव नौस्थितम् ॥ 2॥ ततो महाजनौ मत्तौ हेलया च प्रहस्य वै । (मतौ) कथ-म्पृच्छसि भो दण्डि-न्मुद्रा-न्नेतु-ङ्किमिच्छसि ॥ 3॥ लतापत्रादिक-ञ्चैव वर्तते तरणौ मम । निष्ठुर-ञ्च वच-श्श्रुत्वा सत्य-म्भवतु ते वचः ॥ 4॥ एवमुक्त्वा गत-श्शीघ्र-न्दण्डी तस्य समीपतः । कियद् दूरे ततो गत्वा स्थित-स्सिन्धु समीपतः ॥ 5॥ गते दण्डिनि साधुश्च कृतनित्यक्रियस्तदा । उत्थिता-न्तरणी-न्दृष्ट्वा विस्मय-म्परमं-यँयौ ॥ 6॥ दृष्ट्वा लतादिक-ञ्चैव मूर्च्छितो न्यपतद् भुवि । लब्धसञ्ज्ञो वणिक्पुत्रस्ततश्चिन्तान्वितो-ऽभवत् ॥ 7॥ (वणिक्पुत्रस्ततश्चिन्तान्वितोभवत्) तदा तु दुहितुः कान्तो वचन-ञ्चेदमब्रवीत् । किमर्थ-ङ्क्रियते शोक-श्शापो दत्तश्च दण्डिना ॥ 8॥ शक्यते तेन सर्वं हि कर्तु-ञ्चात्र न संशयः । (शक्यतेने न) अतस्तच्छरणं-याँमो वाञ्छतार्थो भविष्यति ॥ 9॥ (वाञ्छितार्थो) जामातुर्वचनं श्रुत्वा तत्सकाश-ङ्गतस्तदा । दृष्ट्वा च दण्डिन-म्भक्त्या नत्वा प्रोवाच सादरम् ॥ 10॥ क्षमस्व चापराध-म्मे यदुक्त-न्तव सन्निधौ । एव-म्पुनः पुनर्नत्वा महाशोकाकुलो-ऽभवत् ॥ 11॥ (महाशोकाकुलोभवत्) प्रोवाच वचन-न्दण्डी विलपन्तं-विँलोक्य च । मा रोदी-श्शृणुमद्वाक्य-म्मम पूजाबहिर्मुखः ॥ 12॥ ममाज्ञया च दुर्बुद्धे लब्ध-न्दुःख-म्मुहुर्मुहुः । तच्छ्रुत्वा भगवद्वाक्यं स्तुति-ङ्कर्तुं समुद्यतः ॥ 13॥ साधुरुवाच । त्वन्मायामोहिता-स्सर्वे ब्रह्माद्यास्त्रिदिवौकसः । न जानन्ति गुणा-न्रूप-न्तवाश्चर्यमिद-म्प्रभो ॥ 14॥ मूढो-ऽह-न्त्वा-ङ्कथ-ञ्जाने मोहितस्तवमायया । (मूढोहं) प्रसीद पूजयिष्यामि यथाविभवविस्तरैः ॥ 15॥ पुरा वित्त-ञ्च त-थ्सर्व-न्त्राहि मां शरणागतम् । श्रुत्वा भक्तियुतं-वाँक्य-म्परितुष्टो जनार्दनः ॥ 16॥ वर-ञ्च वाञ्छित-न्दत्त्वा तत्रैवान्तर्दधे हरिः । ततो नावं समारूह्य दृष्ट्वा वित्तप्रपूरिताम् ॥ 17॥ कृपया सत्यदेवस्य सफलं-वाँञ्छित-म्मम । इत्युक्त्वा स्वजनै-स्सार्ध-म्पूजा-ङ्कृत्वा यथाविधि ॥ 18॥ हर्​षेण चाभव-त्पूर्णस्सत्यदेवप्रसादतः । नावं सं​योँज्य यत्नेन स्वदेशगमन-ङ्कृतम् ॥ 19॥ साधुर्जामातर-म्प्राह पश्य रत्नपुरी-म्मम । दूत-ञ्च प्रेषयामास निजवित्तस्य रक्षकम् ॥ 20॥ ततो-ऽसौ नगर-ङ्गत्वा साधुभार्यां-विँलोक्य च । (दूतोसौ) प्रोवाच वाञ्छितं-वाँक्य-न्नत्वा बद्धाञ्जलिस्तदा ॥ 21॥ निकटे नगरस्यैव जामात्रा सहितो वणिक् । आगतो बन्धुवर्गैश्च वित्तैश्च बहुभिर्युतः ॥ 22॥ श्रुत्वा दूतमुखाद्वाक्य-म्महाहर्​षवती सती । सत्यपूजा-न्ततः कृत्वा प्रोवाच तनुजा-म्प्रति ॥ 23॥ व्रजामि शीघ्रमागच्छ साधुसन्दर्​शनाय च । इति मातृवच-श्श्रुत्वा व्रत-ङ्कृत्वा समाप्य च ॥ 24॥ प्रसाद-ञ्च परित्यज्य गता सा-ऽपि पति-म्प्रति । (सापि) तेन रुष्टा-स्सत्यदेवो भर्तार-न्तरणि-न्तथा ॥ 25॥ (रुष्टः, तरणीं) संहृत्य च धनै-स्सार्ध-ञ्जले तस्यावमज्जयत् । ततः कलावती कन्या न विलोक्य निज-म्पतिम् ॥ 26॥ शोकेन महता तत्र रुदन्ती चापतद् भुवि । (रुदती) दृष्ट्वा तथाविधा-न्नाव-ङ्कन्या-ञ्च बहुदुःखिताम् ॥ 27॥ भीतेन मनसा साधुः किमाश्चर्यमिद-म्भवेत् । चिन्त्यमानाश्च ते सर्वे बभूवुस्तरिवाहकाः ॥ 28॥ ततो लीलावती कन्या-न्दृष्ट्वा सा विह्वला-ऽभवत् । विललापातिदुःखेन भर्तार-ञ्चेदमब्रवीत ॥ 29॥ इदानी-न्नौकया सार्ध-ङ्कथं सो-ऽभूदलक्षितः । न जाने कस्य देवस्य हेलया चैव सा हृता ॥ 30॥ सत्यदेवस्य माहात्म्य-ञ्ज्ञातुं-वाँ केन शक्यते । इत्युक्त्वा विललापैव ततश्च स्वजनै-स्सह ॥ 31॥ ततो लीलावती कन्या-ङ्क्रौडे कृत्वा रुरोद ह । ततःकलावती कन्या नष्टे स्वामिनि दुःखिता ॥ 32॥ गृहीत्वा पादुके तस्यानुगतु-ञ्च मनोदधे । (पादुकां) कन्यायाश्चरित-न्दृष्ट्वा सभार्य-स्सज्जनो वणिक् ॥ 33॥ अतिशोकेन सन्तप्तश्चिन्तयामास धर्मवित् । हृतं-वाँ सत्यदेवेन भ्रान्तो-ऽहं सत्यमायया ॥ 34॥ सत्यपूजा-ङ्करिष्यामि यथाविभवविस्तरैः । इति सर्वान् समाहूय कथयित्वा मनोरथम् ॥ 35॥ नत्वा च दण्डवद् भूमौ सत्यदेव-म्पुनः पुनः । ततस्तुष्ट-स्सत्यदेवो दीनाना-म्परिपालकः ॥ 36॥ जगाद वचन-ञ्चैन-ङ्कृपया भक्तवत्सलः । त्यक्त्वा प्रसाद-न्ते कन्या पति-न्द्रष्टुं समागता ॥ 37॥ अतो-ऽदृष्टो-ऽभवत्तस्याः कन्यकायाः पतिर्ध्रुवम् । गृह-ङ्गत्वा प्रसाद-ञ्च भुक्त्वा सा-ऽऽयाति चेत्पुनः ॥ 38॥ (सायाति) लब्धभर्त्री सुता साधो भविष्यति न संशयः । कन्यका तादृशं-वाँक्यं श्रुत्वा गगनमण्डलात् ॥ 39॥ क्षिप्र-न्तदा गृह-ङ्गत्वा प्रसाद-ञ्च बुभोज सा । पश्चा-थ्सा पुनरागत्य ददर्​श स्वजन-म्पतिम् ॥ 40॥ (सापश्चात्पुनरागत्य, सजनं) ततः कलावती कन्या जगाद पितर-म्प्रति । इदानी-ञ्च गृहं-याँहि विलम्ब-ङ्कुरुषे कथम् ॥ 41॥ तच्छ्रुत्वा कन्यकावाक्यं सन्तुष्टो-ऽभूद्वणिक्सुतः । पूजनं सत्यदेवस्य कृत्वा विधिविधानतः ॥ 42॥ धनैर्बन्धुगणै-स्सार्ध-ञ्जगाम निजमन्दिरम् । पौर्णमास्या-ञ्च सङ्क्रान्तौ कृतवान् सत्यस्य पूजनम् ॥ 43॥ (सत्यपूजनम्) इहलोके सुख-म्भुक्त्वा चान्ते सत्यपुरं-यँयौ ॥ 44॥ ॥ इति श्रीस्कान्द पुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-ञ्चतुर्थो-ऽध्यायः ॥ 4 ॥ अथ पञ्चमो-ऽध्यायः सूत उवाच । अथान्यच्च प्रवक्ष्यामि श्रुणुध्व-म्मुनिसत्तमाः । आसी-त्तुङ्गध्वजो राजा प्रजापालनतत्परः ॥ 1॥ प्रसादं सत्यदेवस्य त्यक्त्वा दुःखमवाप सः । एकदा स वन-ङ्गत्वा हत्वा बहुविधा-न्पशून् ॥ 2॥ आगत्य वटमूल-ञ्च दृष्ट्वा सत्यस्य पूजनम् । (चापश्यत्) गोपाः कुर्वन्ति सन्तुष्टा भक्तियुक्ता-स्स बान्धवाः ॥ 3॥ राजा दृष्ट्वा तु दर्पेण न गतो न ननाम सः । ततो गोपगणा-स्सर्वे प्रसाद-न्नृपसन्निधौ ॥ 4॥ संस्थाप्य पुनरागत्य भुक्तत्वा सर्वे यथेप्सितम् । ततः प्रसादं सन्त्यज्य राजा दुःखमवाप सः ॥ 5॥ तस्य पुत्रशत-न्नष्ट-न्धनधान्यादिक-ञ्च यत् । सत्यदेवेन तत्सर्व-न्नाशित-म्मम निश्चितम् ॥ 6॥ अतस्तत्रैव गच्छामि यत्र देवस्य पूजनम् । मनसा तु विनिश्चित्य ययौ गोपालसन्निधौ ॥ 7॥ ततो-ऽसौ सत्यदेवस्य पूजा-ङ्गोपगणैस्सह । भक्तिश्रद्धान्वितो भूत्वा चकार विधिना नृपः ॥ 8॥ सत्यदेवप्रसादेन धनपुत्रान्वितो-ऽभवत् । इहलोके सुख-म्भुक्तत्वा चान्ते सत्यपुरं-यँयौ ॥ 9॥ य इद-ङ्कुरुते सत्यव्रत-म्परमदुर्लभम् । शृणोति च कथा-म्पुण्या-म्भक्तियुक्तः फलप्रदाम् ॥ 10॥ धनधान्यादिक-न्तस्य भवे-थ्सत्यप्रसादतः । दरिद्रो लभते वित्त-म्बद्धो मुच्येत बन्धनात् ॥ 11॥ भीतो भया-त्प्रमुच्येत सत्यमेव न संशयः । ईप्सित-ञ्च फल-म्भुक्त्वा चान्ते सत्यपुरं​व्रँजेत् ॥ 12॥ इति वः कथितं-विँप्रा-स्सत्यनारायणव्रतम् । य-त्कृत्वा सर्वदुःखेभ्यो मुक्तो भवति मानवः ॥ 13॥ विशेषतः कलियुगे सत्यपूजा फलप्रदा । केचि-त्कालं-वँदिष्यन्ति सत्यमीश-न्तमेव च ॥ 14॥ सत्यनारायण-ङ्केचि-थ्सत्यदेव-न्तथापरे । नानारूपधरो भूत्वा सर्वेषामीप्सितप्रदम् ॥ 15॥ (सर्वेषामीप्सितप्रदः) भविष्यति कलौ सत्यव्रतरूपी सनातनः । श्रीविष्णुना धृतं रूपं सर्वेषामीप्सितप्रदम् ॥ 16॥ य इद-म्पठते नित्यं शृणोति मुनिसत्तमाः । तस्य नश्यन्ति पापानि सत्यदेवप्रसादतः ॥ 17॥ व्रतं-यैँस्तु कृत-म्पूर्वं सत्यनारायणस्य च । तेषा-न्त्वपरजन्मानि कथयामि मुनीश्वराः ॥ 18॥ शतानन्दोमहाप्राज्ञस्सुदामाब्राह्मणो ह्यभूत् । तस्मिञ्जन्मनि श्रीकृष्ण-न्ध्यात्वा मोक्षमवाप ह ॥ 19॥ काष्ठभारवहो भिल्लो गुहराजो बभूव ह । तस्मिञ्जन्मनि श्रीरामं सेव्य मोक्ष-ञ्जगाम वै ॥ 20॥ उल्कामुखो महाराजो नृपो दशरथो-ऽभवत् । श्रीरङ्गनाथं सम्पूज्य श्रीवैकुण्ठ-न्तदागमत् ॥ 21॥ (श्रीरामचन्द्रसम्प्राप्य) र्धामिक-स्सत्यसन्धश्च साधुर्मोरध्वजो-ऽभवत् । (साधुर्मोरध्वजोभवत्) देहार्ध-ङ्क्रकचैश्छित्त्वा दत्वा मोक्षमवाप ह ॥ 22॥ तुङ्गध्वजो महाराज-स्स्वायम्भुवो-ऽभव-त्किल । (स्वायम्भूरभवत्) सर्वा-न्भागवतान् कृत्वा श्रीवैकुण्ठ-न्तदा-ऽगमत् ॥ 23॥ (कृत्त्वा, तदागमत्) भूत्वा गोपाश्च ते सर्वे व्रजमण्डलवासिनः । निहत्य राक्षसान् सर्वा-न्गोलोक-न्तु तदा ययुः ॥ 24॥ ॥ इति श्रीस्कान्दपुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथाया-म्पञ्चमो-ऽध्यायः ॥ 5 ॥