அர்ஜுந உவாச
யத்த்வயோக்தம் வசஸ்தேந மோஹோ'யம் விகதோ மம ॥ 1 ॥
- அர்ஜுந (arjuna)Arjuna
- உவாச (uvāca)said
- மதநுக்ரஹாய (madanugrahāya)for my benefit (mad:my | anugrahāya:for benefit)
- பரமம் (paramaṃ)supreme
- குஹ்யம் (guhyam)secret
- அத்யாத்மஸம்ஜ்ஞிதம் (adhyātmasaṃjñitam)known as spiritual (adhyātma:spiritual | saṃjñitam:known as)
- யத் (yat)which
- த்வயா (tvayā)by you
- உக்தம் (uktaṃ)spoken
- வசஃ (vacaḥ)word
- தேந (tena)by that
- மோஹஃ (mohaḥ)delusion
- அயம் (ayam)this
- விகதஃ (vigataḥ)gone
- மம (mama)my
த்வத்தஃ கமலபத்ராக்ஷ மாஹாத்ம்யமபி சாவ்யயம் ॥ 2 ॥
- பவாப்யயௌ (bhavāpyayau)origin and destruction (bhava:origin | apyaya:destruction)
- ஹி (hi)indeed
- பூதாநாம் (bhūtānāṃ)of beings
- ஶ்ருதௌ (śrutau)have been heard
- விஸ்தரஶஃ (vistaraśaḥ)in detail
- மயா (mayā)by me
- த்வத்தஃ (tvattaḥ)from you
- கமலபத்ராக்ஷ (kamalapatrākṣa)O Lotus-eyed (kamala:lotus | patra:leaf | akṣa:eye)
- மாஹாத்ம்யம் (māhātmyam)greatness
- அபி (api)also
- ச (ca)and
- அவ்யயம் (avyayam)inexhaustible
த்ரஷ்டுமிச்சாமி தே ரூபமைஶ்வரம் புருஷோத்தம ॥ 3 ॥
- ஏவம் (evam)thus
- ஏதத் (etat)this
- யதா (yathā)as
- அத்த (attha)described
- த்வம் (tvam)you
- ஆத்மாநம் (ātmānam)yourself
- பரமேஶ்வர (parameśvara)O Supreme Lord
- த்ரஷ்டும் (draṣṭum)to see
- இச்சாமி (icchāmi)I wish
- தே (te)your
- ரூபம் (rūpam)form
- ஐஶ்வரம் (aiśvaram)divine
- புருஷோத்தம (puruṣottama)O Purushottama (puruṣa:person | uttama:supreme)
யோகேஶ்வர ததோ மே த்வம் தர்ஶயாத்மாநமவ்யயம் ॥ 4 ॥
- மந்யஸே (manyase)you think
- யதி (yadi)if
- தத் (tat)that
- ஶக்யம் (śakyam)possible
- மயா (mayā)by me
- த்ரஷ்டும் (draṣṭum)to see
- இதி (iti)thus
- ப்ரபோ (prabho)O Lord
- யோகேஶ்வர (yogeśvara)Lord of Yogas (yoga:yoga | īśvara:lord)
- ததஃ (tataḥ)then
- மே (me)to me
- த்வம் (tvaṃ)you
- தர்ஶய (darśaya)show
- ஆத்மாநம் (ātmānam)self
- அவ்யயம் (avyayam)imperishable
நாநாவிதாநி திவ்யாநி நாநாவர்ணாக்ரு'தீநி ச ॥ 5 ॥
- ஶ்ரீபகவாந் (śrībhagavān)the Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- உவாச (uvāca)said
- பஶ்ய (paśya)behold
- மே (me)my
- பார்த (pārtha)O Partha
- ரூபாணி (rūpāṇi)forms
- ஶதஶஃ (śataśaḥ)by hundreds
- அத (atha)and
- ஸஹஸ்ரஶஃ (sahasraśaḥ)by thousands
- நாநாவிதாநி (nānāvidhāni)of different sorts (nānā:various | vidhāni:sorts)
- திவ்யாநி (divyāni)divine
- நாநாவர்ணாக்ரு'தீநி (nānāvarṇākṛtīni)of various colours and shapes (nānā:various | varṇa:colours | ākṛtīni:shapes)
- ச (ca)and
பஹூந்யத்ரு'ஷ்டபூர்வாணி பஶ்யாஶ்சர்யாணி பாரத ॥ 6 ॥
- பஶ்ய (paśya)behold
- ஆதித்யாந் (ādityān)the Ādityas
- வஸூந் (vasūn)the Vasus
- ருத்ராந் (rudrān)the Rudras
- அஶ்விநௌ (aśvinau)the Ashwins
- மருதஃ (marutaḥ)the Maruts
- ததா (tathā)also
- பஹூநி (bahūni)many
- அத்ரு'ஷ்டபூர்வாணி (adṛṣṭapūrvāṇi)never seen before (adṛṣṭa:unseen | pūrvāṇi:before)
- பஶ்ய (paśya)behold
- ஆஶ்சர்யாணி (āścaryāṇi)wonders
- பாரத (bhārata)O Bharata
மம தேஹே குடாகேஶ யச்சாந்யத்த்ரஷ்டுமிச்சஸி ॥ 7 ॥
- இஹ (iha)here
- ஏகஸ்தம் (ekasthaṃ)centered in one (eka:one | sthaṃ:centered)
- ஜகத்க்ரு'த்ஸ்நம் (jagatkṛtsnaṃ)whole universe (jagat:universe | kṛtsnaṃ:whole)
- பஶ்ய (paśya)behold
- அத்ய (adya)now
- ஸசராசரம் (sacarācaram)moving and unmoving (sacara:moving | acaram:unmoving)
- மம (mama)my
- தேஹே (dehe)in the body
- குடாகேஶ (guḍākeśa)O Gudakesha
- யத் (yat)whatever
- ச (ca)and
- அந்யத் (anyat)else
- த்ரஷ்டும் (draṣṭum)to see
- இச்சஸி (icchasi)you desire
திவ்யம் ததாமி தே சக்ஷுஃ பஶ்ய மே யோகமைஶ்வரம் ॥ 8 ॥
- ந (na)not
- து (tu)but
- மாம் (mām)me
- ஶக்யஸே (śakyase)are able
- த்ரஷ்டும் (draṣṭum)to see
- அநேந (anena)by this
- ஏவ (eva)indeed
- ஸ்வசக்ஷுஷா (svacakṣuṣā)with your own eyes (sva:own | cakṣuṣā:with eyes)
- திவ்யம் (divyam)divine
- ததாமி (dadāmi)I give
- தே (te)to you
- சக்ஷுஃ (cakṣuḥ)eye
- பஶ்ய (paśya)behold
- மே (me)my
- யோகம் (yogam)yoga
- ஐஶ்வரம் (aiśvaram)lordly
தர்ஶயாமாஸ பார்தாய பரமம் ரூபமைஶ்வரம் ॥ 9 ॥
- ஸஞ்ஜய (sañjaya)Sanjaya
- உவாச (uvāca)said
- ஏவம் (evam)thus
- உக்த்வா (uktvā)having spoken
- ததஃ (tataḥ)then
- ராஜந் (rājan)O King
- மஹாயோகேஶ்வரஃ (mahāyogeśvaraḥ)great Lord of YOGA (mahā:great | yogeśvaraḥ:Lord of YOGA)
- ஹரிஃ (hariḥ)Hari
- தர்ஶயாமாஸ (darśayāmāsa)showed
- பார்தாய (pārthāya)to Partha
- பரமம் (paramaṃ)supreme
- ரூபம் (rūpam)form
- ஐஶ்வரம் (aiśvaram)divine
அநேகதிவ்யாபரணம் திவ்யாநேகோத்யதாயுதம் ॥ 10 ॥
- அநேகவக்த்ரநயநம் (anekavaktranayanam)with numerous mouths and eyes (aneka:numerous | vaktra:mouths | nayanam:eyes)
- அநேகாத்புததர்ஶநம் (anekādbhutadarśanam)with numerous wonderful sights (aneka:numerous | adbhuta:wonderful | darśanam:sights)
- அநேகதிவ்யாபரணம் (anekadivyābharaṇam)with numerous divine ornaments (aneka:numerous | divya:divine | ābharaṇam:ornaments)
- திவ்யாநேகோத்யதாயுதம் (divyānekodyatāyudham)with numerous divine weapons uplifted (divya:divine | aneka:numerous | udyata:uplifted | āyudham:weapons)
ஸர்வாஶ்சர்யமயம் தேவமநந்தம் விஶ்வதோமுகம் ॥ 11 ॥
- திவ்யமால்யாம்பரதரம் (divyamālyāmbaradharam)wearing divine garlands and apparel (divya:divine | mālya:garlands | ambara:apparel | dharam:wearing)
- திவ்யகந்தாநுலேபநம் (divyagandhānulepanam)anointed with divine unguents (divya:divine | gandha:fragrance | anulepanam:anointing)
- ஸர்வாஶ்சர்யமயம் (sarvāścaryamayam)all-wonderful (sarva:all | āścarya:wonder | mayam:consisting of)
- தேவம் (devam)god
- அநந்தம் (anantam)endless
- விஶ்வதோமுகம் (viśvatomukham)facing all sides (viśvataḥ:all sides | mukham:facing)
யதி பாஃ ஸத்ரு'ஶீ ஸா ஸ்யாத்பாஸஸ்தஸ்ய மஹாத்மநஃ ॥ 12 ॥
- திவி (divi)in the sky
- ஸூர்யஸஹஸ்ரஸ்ய (sūryasahasrasya)of a thousand Suns (sūrya:Sun | sahasrasya:of a thousand)
- பவேத் (bhavet)would be
- யுகபதுத்திதா (yugapadutthitā)arisen simultaneously (yugapad:simultaneously | utthitā:arisen)
- யதி (yadi)if
- பாஃ (bhāḥ)splendour
- ஸத்ரு'ஶீ (sadṛśī)like
- ஸா (sā)that
- ஸ்யாத் (syāt)would be
- பாஸஃ (bhāsaḥ)splendour
- தஸ்ய (tasya)of that
- மஹாத்மநஃ (mahātmanaḥ)of the great soul (mahā:great | ātmanaḥ:of the soul)
அபஶ்யத்தேவதேவஸ்ய ஶரீரே பாண்டவஸ்ததா ॥ 13 ॥
- தத்ர (tatra)there
- ஏகஸ்தம் (ekasthaṃ)resting in one (eka:one | sthaṃ:resting)
- ஜகத்க்ரு'த்ஸ்நம் (jagatkṛtsnaṃ)whole universe (jagat:universe | kṛtsnaṃ:whole)
- ப்ரவிபக்தம் (pravibhaktam)divided
- அநேகதா (anekadhā)in many ways
- அபஶ்யத் (apaśyat)saw
- தேவதேவஸ்ய (devadevasya)of the God of gods (deva:god | devasya:of the god)
- ஶரீரே (śarīre)in the body
- பாண்டவஃ (pāṇḍavaḥ)Pandava
- ததா (tadā)then
ப்ரணம்ய ஶிரஸா தேவம் க்ரு'தாஞ்ஜலிரபாஷத ॥ 14 ॥
- ததஃ (tataḥ)then
- ஸ (sa)he
- விஸ்மயாவிஷ்டஃ (vismayāviṣṭaḥ)filled with wonder (vismaya:wonder | āviṣṭaḥ:filled with)
- ஹ்ரு'ஷ்டரோமா (hṛṣṭaromā)with hair standing on end (hṛṣṭa:thrilled | romā:hair)
- தநஞ்ஜயஃ (dhanañjayaḥ)Dhananjaya
- ப்ரணம்ய (praṇamya)bowing down
- ஶிரஸா (śirasā)with head
- தேவம் (devam)to the God
- க்ரு'தாஞ்ஜலிஃ (kṛtāñjaliḥ)with joined palms (kṛta:made | añjaliḥ:palms joined)
- அபாஷத (abhāṣata)spoke
ப்ரஹ்மாணமீஶம் கமலாஸநஸ்த-ம்ரு'ஷீம்ஶ்ச ஸர்வாநுரகாம்ஶ்ச திவ்யாந் ॥ 15 ॥
- அர்ஜுந (arjuna)Arjuna
- உவாச (uvāca)said
- பஶ்யாமி (paśyāmi)I see
- தேவாந் (devān)gods
- தவ (tava)your
- தேவ (deva)O God
- தேஹே (dehe)in the body
- ஸர்வாந் (sarvān)all
- ததா (tathā)and also
- பூதவிஶேஷஸங்காந் (bhūtaviśeṣasaṅghān)hosts of various beings (bhūta:beings | viśeṣa:various | saṅghān:hosts)
- ப்ரஹ்மாணம் (brahmāṇam)Brahma
- ஈஶம் (īśam)the Lord
- கமலாஸநஸ்தம் (kamalāsanastham)seated on the Lotus (kamala:lotus | āsana:seat | stham:seated)
- ரு'ஷீந் (ṛṣīn)rishis
- ச (ca)and
- ஸர்வாந் (sarvān)all
- உரகாந் (uragān)serpents
- ச (ca)and
- திவ்யாந் (divyān)celestial
நாந்தம் ந மத்யம் ந புநஸ்தவாதிம் பஶ்யாமி விஶ்வேஶ்வர விஶ்வரூப ॥ 16 ॥
- அநேகபாஹூதரவக்த்ரநேத்ரம் (anekabāhūdaravaktranetram)with many arms, bellies, mouths, eyes (aneka:many | bāhu:arms | udara:bellies | vaktra:mouths | netra:eyes)
- பஶ்யாமி (paśyāmi)I see
- த்வாம் (tvām)Thee
- ஸர்வதஃ (sarvataḥ)on every side
- அநந்தரூபம் (anantarūpam)boundless form (ananta:boundless | rūpam:form)
- ந (na)not
- அந்தம் (antam)end
- ந (na)not
- மத்யம் (madhyam)middle
- ந (na)not
- புநஃ (punaḥ)again
- தவ (tava)your
- ஆதிம் (ādim)beginning
- பஶ்யாமி (paśyāmi)I see
- விஶ்வேஶ்வர (viśveśvara)Lord of the Universe (viśva:universe | īśvara:lord)
- விஶ்வரூப (viśvarūpa)Cosmic-Form (viśva:universe | rūpa:form)
பஶ்யாமி த்வாம் துர்நிரீக்ஷ்யம் ஸமந்தாத்தீப்தாநலார்கத்யுதிமப்ரமேயம் ॥ 17 ॥
- கிரீடிநம் (kirīṭinam)with a crown
- கதிநம் (gadinam)with a club
- சக்ரிணம் (cakriṇam)with a discus
- ச (ca)and
- தேஜோராஶிம் (tejorāśim)mass of radiance (tejas:radiance | rāśi:mass)
- ஸர்வதஃ (sarvataḥ)everywhere
- தீப்திமந்தம் (dīptimantam)shining
- பஶ்யாமி (paśyāmi)I see
- த்வாம் (tvāṃ)Thee
- துர்நிரீக்ஷ்யம் (durnirīkṣyam)hard to look at
- ஸமந்தாத் (samantāt)all round
- தீப்தாநலார்கத்யுதிம் (dīptānalārkadyutim)blazing like fire and Sun (dīpta:blazing | anala:fire | arka:Sun | dyuti:radiance)
- அப்ரமேயம் (aprameyam)incomprehensible
த்வமவ்யயஃ ஶாஶ்வததர்மகோப்தா ஸநாதநஸ்த்வம் புருஷோ மதோ மே ॥ 18 ॥
- த்வம் (tvam)you
- அக்ஷரம் (akṣaram)imperishable
- பரமம் (paramam)supreme
- வேதிதவ்யம் (veditavyam)to be known
- த்வம் (tvam)you
- அஸ்ய (asya)of this
- விஶ்வஸ்ய (viśvasya)of the universe
- பரம் (param)supreme
- நிதாநம் (nidhānam)treasure-house
- த்வம் (tvam)you
- அவ்யயஃ (avyayaḥ)imperishable
- ஶாஶ்வததர்மகோப்தா (śāśvatadharmagoptā)protector of eternal dharma (śāśvata:eternal | dharma:dharma | goptā:protector)
- ஸநாதநஃ (sanātanaḥ)ancient
- த்வம் (tvam)you
- புருஷஃ (puruṣaḥ)being
- மதஃ (mataḥ)opinion
- மே (me)my
பஶ்யாமி த்வாம் தீப்தஹுதாஶவக்த்ரம் ஸ்வதேஜஸா விஶ்வமிதம் தபந்தம் ॥ 19 ॥
- அநாதிமத்யாந்தம் (anādimadhyāntam)without beginning, middle, or end (anādi:without beginning | madhya:middle | antam:end)
- அநந்தவீர்யம் (anantavīryam)infinite in power (ananta:infinite | vīryam:power)
- அநந்தபாஹும் (anantabāhum)of endless arms (ananta:endless | bāhum:arms)
- ஶஶிஸூர்யநேத்ரம் (śaśisūryanetram)moon and sun as eyes (śaśi:moon | sūrya:sun | netram:eyes)
- பஶ்யாமி (paśyāmi)I see
- த்வாம் (tvām)You
- தீப்தஹுதாஶவக்த்ரம் (dīptahutāśavaktram)burning fire as mouth (dīpta:burning | hutāśa:fire | vaktram:mouth)
- ஸ்வதேஜஸா (svatejasā)with Your radiance (sva:Your | tejasā:radiance)
- விஶ்வம் (viśvam)the universe
- இதம் (idam)this
- தபந்தம் (tapantam)heating
த்ரு'ஷ்ட்வாத்புதம் ரூபமுக்ரம் தவேதம் லோகத்ரயம் ப்ரவ்யதிதம் மஹாத்மந் ॥ 20 ॥
- த்யாவா (dyāvā)heaven and earth (dyauḥ:heaven | pṛthivī:earth)
- ப்ரு'திவ்யோஃ (pṛthivyoḥ)of the earth
- இதம் (idam)this
- அந்தரம் (antaram)space
- ஹி (hi)indeed
- வ்யாப்தம் (vyāptam)filled
- த்வயா (tvayā)by you
- ஏகேந (ekena)alone
- திஶஃ (diśaḥ)quarters
- ச (ca)and
- ஸர்வாஃ (sarvāḥ)all
- த்ரு'ஷ்ட்வா (dṛṣṭvā)having seen
- அத்புதம் (adbhutam)wonderful
- ரூபம் (rūpam)form
- உக்ரம் (ugram)terrible
- தவ (tava)your
- இதம் (idam)this
- லோகத்ரயம் (lokatrayam)the three worlds (loka:world | traya:three)
- ப்ரவ்யதிதம் (pravyathitam)trembling
- மஹாத்மந் (mahātman)O great-souled
ஸ்வஸ்தீத்யுக்த்வா மஹர்ஷிஸித்தஸங்காஃ ஸ்துவந்தி த்வாம் ஸ்துதிபிஃ புஷ்கலாபிஃ ॥ 21 ॥
- அமீ (amī)these
- ஹி (hi)indeed
- த்வாம் (tvām)you
- ஸுரஸங்காஃ (surasaṅghāḥ)hosts of devas (sura:devas | saṅghāḥ:hosts)
- விஶந்தி (viśanti)enter
- கேசித் (kecit)some
- பீதாஃ (bhītāḥ)fearful
- ப்ராஞ்ஜலயஃ (prāñjalayaḥ)with joined palms
- க்ரு'ணந்தி (gṛṇanti)praise
- ஸ்வஸ்தி (svasti)well-being
- இதி (iti)thus
- உக்த்வா (uktvā)having said
- மஹர்ஷிஸித்தஸங்காஃ (maharṣisiddhasaṅghāḥ)bands of great rishis and siddhas (maharṣi:great rishis | siddha:siddhas | saṅghāḥ:bands)
- ஸ்துவந்தி (stuvanti)praise
- த்வாம் (tvām)you
- ஸ்துதிபிஃ (stutibhiḥ)with hymns
- புஷ்கலாபிஃ (puṣkalābhiḥ)sublime
கந்தர்வயக்ஷாஸுரஸித்தஸங்கா வீக்ஷந்தே த்வாம் விஸ்மிதாஶ்சைவ ஸர்வே ॥ 22 ॥
- ருத்ர (rudra)Rudras
- ஆதித்யா (ādityā)Adityas
- வஸவஃ (vasavaḥ)Vasus
- யே (ye)who
- ச (ca)and
- ஸாத்யாஃ (sādhyāḥ)Sādhyas
- விஶ்வே (viśve)Vishwe-Devas
- அஶ்விநௌ (aśvinau)the two Ashwins
- மருதஃ (marutaḥ)Maruts
- ச (ca)and
- உஷ்மபாஃ (uṣmapāḥ)Ushmapas
- ச (ca)and
- கந்தர்வ (gandharva)Gandharvas
- யக்ஷ (yakṣa)Yakshas
- அஸுர (asura)Asuras
- ஸித்த (siddha)Siddhas
- ஸங்காஃ (saṅghāḥ)hosts
- வீக்ஷந்தே (vīkṣante)are looking
- த்வாம் (tvām)at you
- விஸ்மிதாஃ (vismitāḥ)astonished
- ச (ca)and
- ஏவ (eva)indeed
- ஸர்வே (sarve)all
பஹூதரம் பஹுதம்ஷ்ட்ராகராலம் த்ரு'ஷ்ட்வா லோகாஃ ப்ரவ்யதிதாஸ்ததாஹம் ॥ 23 ॥
- ரூபம் (rūpam)form
- மஹத் (mahat)great
- தே (te)your
- பஹுவக்த்ரநேத்ரம் (bahuvaktranetram)many mouths and eyes (bahu:many | vaktra:mouths | netram:eyes)
- மஹாபாஹோ (mahābāho)O mighty-armed (mahā:great | bāho:armed)
- பஹுபாஹூருபாதம் (bahubāhūrupādam)many arms, thighs, feet (bahu:many | bāhu:arms | ūru:thighs | pādam:feet)
- பஹூதரம் (bahūdaram)many stomachs (bahu:many | udaram:stomachs)
- பஹுதம்ஷ்ட்ராகராலம் (bahudaṃṣṭrākarālam)fearsome with many tusks (bahu:many | daṃṣṭrā:tusks | karālam:fearsome)
- த்ரு'ஷ்ட்வா (dṛṣṭvā)having seen
- லோகாஃ (lokāḥ)worlds
- ப்ரவ்யதிதாஃ (pravyathitāḥ)terrified
- ததா (tathā)so too
- அஹம் (aham)I
த்ரு'ஷ்ட்வா ஹி த்வாம் ப்ரவ்யதிதாந்தராத்மா த்ரு'திம் ந விந்தாமி ஶமம் ச விஷ்ணோ ॥ 24 ॥
- நபஃஸ்ப்ரு'ஶம் (nabhaḥspṛśam)touching the sky (nabhaḥ:sky | spṛśam:touching)
- தீப்தம் (dīptam)flaming
- அநேகவர்ணம் (anekavarṇam)many-coloured (aneka:many | varṇam:coloured)
- வ்யாத்தாநநம் (vyāttānanam)with mouths wide open (vyātta:wide open | ānanam:mouths)
- தீப்தவிஶாலநேத்ரம் (dīptaviśālanetram)with large fiery eyes (dīpta:fiery | viśāla:large | netram:eyes)
- த்ரு'ஷ்ட்வா (dṛṣṭvā)on seeing
- ஹி (hi)indeed
- த்வாம் (tvām)you
- ப்ரவ்யதிதாந்தராத்மா (pravyathitāntarātmā)terrified at heart (pravyathita:terrified | antarātmā:at heart)
- த்ரு'திம் (dhṛtim)courage
- ந (na)not
- விந்தாமி (vindāmi)I find
- ஶமம் (śamam)peace
- ச (ca)and
- விஷ்ணோ (viṣṇo)O Vishnu
திஶோ ந ஜாநே ந லபே ச ஶர்ம ப்ரஸீத தேவேஶ ஜகந்நிவாஸ ॥ 25 ॥
- தம்ஷ்ட்ராகராலாநி (daṃṣṭrākarālāni)terrible with tusks (daṃṣṭrā:tusks | karālāni:terrible)
- ச (ca)and
- தே (te)your
- முகாநி (mukhāni)mouths
- த்ரு'ஷ்ட்வா (dṛṣṭvā)having seen
- ஏவ (eva)indeed
- காலாநலஸந்நிபாநி (kālānalasannibhāni)like the fires of destruction (kāla:destruction | anala:fire | sannibhāni:like)
- திஶஃ (diśaḥ)directions
- ந (na)not
- ஜாநே (jāne)I know
- ந (na)nor
- லபே (labhe)I find
- ச (ca)and
- ஶர்ம (śarma)peace
- ப்ரஸீத (prasīda)be gracious
- தேவேஶ (deveśa)Lord of the Devas (deva:devas | īśa:lord)
- ஜகந்நிவாஸ (jagannivāsa)Abode of the Universe (jagat:universe | nivāsa:abode)
பீஷ்மோ த்ரோணஃ ஸூதபுத்ரஸ்ததாஸௌ ஸஹாஸ்மதீயைரபி யோதமுக்யைஃ ॥ 26 ॥
- அமீ (amī)these
- ச (ca)and
- த்வாம் (tvāṃ)you
- த்ரு'தராஷ்ட்ரஸ்ய (dhṛtarāṣṭrasya)of Dhritarashtra
- புத்ராஃ (putrāḥ)sons
- ஸர்வே (sarve)all
- ஸஹைவ (sahaiva)together with
- வநிபாலஸங்கைஃ (vanipālasaṅghaiḥ)with hosts of kings (vani:earth | pāla:protector | saṅghaiḥ:with hosts)
- பீஷ்மஃ (bhīṣmaḥ)Bhishma
- த்ரோணஃ (droṇaḥ)Drona
- ஸூதபுத்ரஃ (sūtaputraḥ)son of a charioteer (sūta:charioteer | putraḥ:son)
- ததா (tathā)also
- அஸௌ (asau)that
- ஸஹ (saha)with
- அஸ்மதீயைஃ (asmadīyaiḥ)of ours
- அபி (api)also
- யோதமுக்யைஃ (yodhamukhyaiḥ)with warrior chieftains (yodha:warrior | mukhyaiḥ:chieftains)
கேசித்விலக்நா தஶநாந்தரேஷு ஸந்த்ரு'ஶ்யந்தே சூர்ணிதைருத்தமாங்கைஃ ॥ 27 ॥
- வக்த்ராணி (vaktrāṇi)mouths
- தே (te)your
- த்வரமாணாஃ (tvaramāṇāḥ)hastening
- விஶந்தி (viśanti)enter
- தம்ஷ்ட்ராகராலாநி (daṃṣṭrākarālāni)with terrible teeth (daṃṣṭrā:teeth | karālāni:terrible)
- பயாநகாநி (bhayānakāni)fearful
- கேசித் (kecit)some
- விலக்நாஃ (vilagnāḥ)sticking
- தஶநாந்தரேஷு (daśanāntareṣu)in the gaps between teeth (daśana:teeth | antareṣu:in the gaps)
- ஸந்த்ரு'ஶ்யந்தே (sandṛśyante)are seen
- சூர்ணிதைஃ (cūrṇitaiḥ)crushed
- உத்தமாங்கைஃ (uttamāṅgaiḥ)with heads (uttama:upper | aṅgaiḥ:with limbs)
ததா தவாமீ நரலோகவீரா விஶந்தி வக்த்ராண்யபிவிஜ்வலந்தி ॥ 28 ॥
- யதா (yathā)just as
- நதீநாம் (nadīnām)of rivers
- பஹவஃ (bahavaḥ)many
- அம்புவேகாஃ (ambuvegāḥ)water currents (ambu:water | vegāḥ:currents)
- ஸமுத்ரம் (samudram)ocean
- ஏவ (eva)indeed
- அபிமுகாஃ (abhimukhāḥ)towards
- த்ரவந்தி (dravanti)flow
- ததா (tathā)so
- தவ (tava)your
- அமீ (amī)these
- நரலோகவீராஃ (naralokavīrāḥ)heroes in the world of men (nara:men | loka:world | vīrāḥ:heroes)
- விஶந்தி (viśanti)enter
- வக்த்ராணி (vaktrāṇi)mouths
- அபிவிஜ்வலந்தி (abhivijvalanti)flaming
ததைவ நாஶாய விஶந்தி லோகாஸ்தவாபி வக்த்ராணி ஸம்ரு'த்தவேகாஃ ॥ 29 ॥
- யதா (yathā)just as
- ப்ரதீப்தம் (pradīptaṃ)blazing
- ஜ்வலநம் (jvalanaṃ)fire
- பதங்காஃ (pataṅgāḥ)moths
- விஶந்தி (viśanti)enter
- நாஶாய (nāśāya)for destruction
- ஸம்ரு'த்தவேகாஃ (samṛddhavegāḥ)with full speed (samṛddha:full | vegāḥ:speed)
- ததைவ (tathaiva)so also
- நாஶாய (nāśāya)for destruction
- விஶந்தி (viśanti)enter
- லோகாஃ (lokāḥ)creatures
- தவ (tava)your
- அபி (api)also
- வக்த்ராணி (vaktrāṇi)mouths
- ஸம்ரு'த்தவேகாஃ (samṛddhavegāḥ)with full speed (samṛddha:full | vegāḥ:speed)
தேஜோபிராபூர்ய ஜகத்ஸமக்ரம் பாஸஸ்தவோக்ராஃ ப்ரதபந்தி விஷ்ணோ ॥ 30 ॥
- லேலிஹ்யஸே (lelihyase)you are licking
- க்ரஸமாநஃ (grasamānaḥ)devouring
- ஸமந்தாத் (samantāt)on every side
- லோகாந் (lokān)worlds
- ஸமக்ராந் (samagrān)all
- வதநைஃ (vadanaiḥ)with mouths
- ஜ்வலத்பிஃ (jvaladbhiḥ)flaming
- தேஜோபிஃ (tejobhiḥ)with rays
- ஆபூர்ய (āpūrya)filling
- ஜகத் (jagat)world
- ஸமக்ரம் (samagram)whole
- பாஸஃ (bhāsaḥ)rays
- தவ (tava)your
- உக்ராஃ (ugrāḥ)fierce
- ப்ரதபந்தி (pratapanti)are burning
- விஷ்ணோ (viṣṇo)O Vishnu
விஜ்ஞாதுமிச்சாமி பவந்தமாத்யம் ந ஹி ப்ரஜாநாமி தவ ப்ரவ்ரு'த்திம் ॥ 31 ॥
- ஆக்யாஹி (ākhyāhi)tell
- மே (me)to me
- கஃ (kaḥ)who
- பவாந் (bhavān)You
- உக்ரரூபஃ (ugrarūpaḥ)fierce in form (ugra:fierce | rūpaḥ:form)
- நமஃ (namaḥ)salutations
- அஸ்து (astu)be
- தே (te)to You
- தேவவர (devavara)O God Supreme (deva:God | vara:supreme)
- ப்ரஸீத (prasīda)have mercy
- விஜ்ஞாதும் (vijñātum)to know
- இச்சாமி (icchāmi)I desire
- பவந்தம் (bhavantam)You
- ஆத்யம் (ādyam)the Original Being
- ந (na)not
- ஹி (hi)indeed
- ப்ரஜாநாமி (prajānāmi)I know
- தவ (tava)Your
- ப்ரவ்ரு'த்திம் (pravṛttim)purpose
ரு'தே'பி த்வாம் ந பவிஷ்யந்தி ஸர்வே யே'வஸ்திதாஃ ப்ரத்யநீகேஷு யோதாஃ ॥ 32 ॥
- ஶ்ரீபகவாநுவாச (śrībhagavānuvāca)The Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- காலஃ (kālaḥ)Time
- அஸ்மி (asmi)I am
- லோகக்ஷயக்ரு'த் (lokakṣayakṛt)world-destroying (loka:world | kṣaya:destruction | kṛt:doing)
- ப்ரவ்ரு'த்தஃ (pravṛddhaḥ)mighty
- லோகாந் (lokān)worlds
- ஸமாஹர்தும் (samāhartum)to destroy
- இஹ (iha)here
- ப்ரவ்ரு'த்தஃ (pravṛttaḥ)engaged
- ரு'தே (ṛte)without
- அபி (api)even
- த்வாம் (tvām)you
- ந (na)not
- பவிஷ்யந்தி (bhaviṣyanti)shall live
- ஸர்வே (sarve)all
- யே (ye)who
- அவஸ்திதாஃ (avasthitāḥ)arrayed
- ப்ரத்யநீகேஷு (pratyanīkeṣu)in hostile armies (prati:against | anīka:army | ṣu:in)
- யோதாஃ (yodhāḥ)warriors
மயைவைதே நிஹதாஃ பூர்வமேவ நிமித்தமாத்ரம் பவ ஸவ்யஸாசிந் ॥ 33 ॥
- தஸ்மாத் (tasmāt)therefore
- த்வம் (tvam)you
- உத்திஷ்ட (uttiṣṭha)stand up
- யஶஃ (yaśaḥ)fame
- லபஸ்வ (labhasva)obtain
- ஜித்வா (jitvā)conquering
- ஶத்ரூந் (śatrūn)enemies
- புங்க்ஷ்வ (bhuṅkṣva)enjoy
- ராஜ்யம் (rājyam)kingdom
- ஸம்ரு'த்தம் (samṛddham)flourishing
- மயா (mayā)by Me
- ஏவ (eva)indeed
- ஏதே (ete)these
- நிஹதாஃ (nihatāḥ)slain
- பூர்வம் (pūrvam)already
- நிமித்தமாத்ரம் (nimittamātram)mere instrument (nimitta:instrument | mātram:mere)
- பவ (bhava)become
- ஸவ்யஸாசிந் (savyasācin)O left-handed archer
மயா ஹதாம்ஸ்த்வம் ஜஹி மா வ்யதிஷ்டா யுத்யஸ்வ ஜேதாஸி ரணே ஸபத்நாந் ॥ 34 ॥
- த்ரோணம் (droṇam)Drona
- ச (ca)and
- பீஷ்மம் (bhīṣmam)Bhishma
- ச (ca)and
- ஜயத்ரதம் (jayadratham)Jayadratha
- ச (ca)and
- கர்ணம் (karṇam)Karna
- ததா (tathā)also
- அந்யாந் (anyān)others
- அபி (api)also
- யோதவீராந் (yodhavīrān)brave warriors (yodha:warrior | vīrān:brave)
- மயா (mayā)by me
- ஹதாந் (hatān)slain
- த்வம் (tvaṃ)you
- ஜஹி (jahi)kill
- மா (mā)do not
- வ்யதிஷ்டா (vyathiṣṭhā)be distressed
- யுத்யஸ்வ (yudhyasva)fight
- ஜேதாஸி (jetāsi)you shall conquer
- ரணே (raṇe)in battle
- ஸபத்நாந் (sapatnān)enemies
நமஸ்க்ரு'த்வா பூய ஏவாஹ க்ரு'ஷ்ணம் ஸகத்கதம் பீதபீதஃ ப்ரணம்ய ॥ 35 ॥
- ஸஞ்ஜய (sañjaya)Sanjaya
- உவாச (uvāca)said
- ஏதத் (etat)this
- ஶ்ருத்வா (śrutvā)having heard
- வசநம் (vacanam)speech
- கேஶவஸ்ய (keśavasya)of Keshava
- க்ரு'தாஞ்ஜலிஃ (kṛtāñjaliḥ)with joined palms (kṛta:made | añjaliḥ:palms joined)
- வேபமாநஃ (vepamānaḥ)trembling
- கிரீடீ (kirīṭī)the crowned-one
- நமஸ்க்ரு'த்வா (namaskṛtvā)prostrating
- பூயஃ (bhūyaḥ)again
- ஏவ (eva)indeed
- ஆஹ (āha)said
- க்ரு'ஷ்ணம் (kṛṣṇam)Krishna
- ஸகத்கதம் (sagadgadam)in a choked voice (sa:with | gadgadam:choked voice)
- பீதபீதஃ (bhītabhītaḥ)overwhelmed with fear (bhīta:fearful | bhītaḥ:frightened)
- ப்ரணம்ய (praṇamya)bowing down
ரக்ஷாம்ஸி பீதாநி திஶோ த்ரவந்தி ஸர்வே நமஸ்யந்தி ச ஸித்தஸங்காஃ ॥ 36 ॥
- அர்ஜுந (arjuna)Arjuna
- உவாச (uvāca)said
- ஸ்தாநே (sthāne)rightly
- ஹ்ரு'ஷீகேஶ (hṛṣīkeśa)Hrishikesha (Krishna)
- தவ (tava)your
- ப்ரகீர்த்யா (prakīrtyā)by praise
- ஜகத் (jagat)world
- ப்ரஹ்ரு'ஷ்யதி (prahṛṣyati)rejoices
- அநுரஜ்யதே (anurajyate)delights
- ச (ca)and
- ரக்ஷாம்ஸி (rakṣāṃsi)Rakshasas
- பீதாநி (bhītāni)fearful
- திஶஃ (diśaḥ)directions
- த்ரவந்தி (dravanti)flee
- ஸர்வே (sarve)all
- நமஸ்யந்தி (namasyanti)bow
- ச (ca)and
- ஸித்தஸங்காஃ (siddhasaṅghāḥ)hosts of Siddhas (siddha:perfected beings | saṅghāḥ:hosts)
அநந்த தேவேஶ ஜகந்நிவாஸ த்வமக்ஷரம் ஸதஸத்தத்பரம் யத் ॥ 37 ॥
- கஸ்மாத் (kasmāt)why
- ச (ca)and
- தே (te)to you
- ந (na)not
- நமேரந் (nameran)should bow
- மஹாத்மந் (mahātman)O Great-souled One
- கரீயஸே (garīyase)greater
- ப்ரஹ்மணஃ (brahmaṇaḥ)than Brahma
- அபி (api)even
- ஆதிகர்த்ரே (ādikartre)to the Primal Cause
- அநந்த (ananta)O Infinite
- தேவேஶ (deveśa)O Lord of Lords (deva:lord | īśa:lord)
- ஜகந்நிவாஸ (jagannivāsa)O Abode of the Universe (jagat:universe | nivāsa:abode)
- த்வம் (tvam)you
- அக்ஷரம் (akṣaram)imperishable
- ஸதஸத் (sadasat)manifest and unmanifest (sat:manifest | asat:unmanifest)
- தத் (tat)that
- பரம் (param)beyond
- யத் (yat)which
வேத்தாஸி வேத்யம் ச பரம் ச தாம த்வயா ததம் விஶ்வமநந்தரூப ॥ 38 ॥
- த்வம் (tvam)You
- ஆதிதேவஃ (ādidevaḥ)Primal God (ādi:primal | devaḥ:god)
- புருஷஃ (puruṣaḥ)Purusha
- புராணஃ (purāṇaḥ)ancient
- த்வம் (tvam)You
- அஸ்ய (asya)of this
- விஶ்வஸ்ய (viśvasya)of the universe
- பரம் (param)supreme
- நிதாநம் (nidhānam)refuge
- வேத்தா (vettā)knower
- அஸி (asi)are
- வேத்யம் (vedyam)knowable
- ச (ca)and
- பரம் (param)supreme
- ச (ca)and
- தாம (dhāma)abode
- த்வயா (tvayā)by you
- ததம் (tatam)pervaded
- விஶ்வம் (viśvam)universe
- அநந்தரூப (anantarūpa)infinite forms (ananta:infinite | rūpa:forms)
நமோ நமஸ்தே'ஸ்து ஸஹஸ்ரக்ரு'த்வஃ புநஶ்ச பூயோ'பி நமோ நமஸ்தே ॥ 39 ॥
- வாயுஃ (vāyuḥ)Vayu
- யமஃ (yamaḥ)Yama
- அக்நிஃ (agniḥ)Agni
- வருணஃ (varuṇaḥ)Varuna
- ஶஶாங்கஃ (śaśāṅkaḥ)the Moon
- ப்ரஜாபதிஃ (prajāpatiḥ)Prajapati
- த்வம் (tvaṃ)you
- ப்ரபிதாமஹஃ (prapitāmahaḥ)great-grandfather
- ச (ca)and
- நமஃ (namaḥ)salutations
- நமஃ (namaḥ)salutations
- தே (te)to you
- அஸ்து (astu)let it be
- ஸஹஸ்ரக்ரு'த்வஃ (sahasrakṛtvaḥ)a thousand times (sahasra:thousand | kṛtvaḥ:times)
- புநஃ (punaḥ)again
- ச (ca)and
- பூயஃ (bhūyaḥ)again
- அபி (api)also
- நமஃ (namaḥ)salutations
- நமஃ (namaḥ)salutations
- தே (te)to you
அநந்தவீர்யாமிதவிக்ரமஸ்த்வம் ஸர்வம் ஸமாப்நோஷி ததோ'ஸி ஸர்வஃ ॥ 40 ॥
- நமஃ (namaḥ)salutations
- புரஸ்தாத் (purastāt)before
- அத (atha)and
- ப்ரு'ஷ்டதஃ (pṛṣṭhataḥ)behind
- தே (te)to you
- நமஃ (namaḥ)salutations
- அஸ்து (astu)let there be
- தே (te)to you
- ஸர்வதஃ (sarvataḥ)on every side
- ஏவ (eva)indeed
- ஸர்வ (sarva)all
- அநந்தவீர்ய (anantavīrya)infinite in power (ananta:infinite | vīrya:power)
- அமிதவிக்ரம (amitavikrama)infinite in prowess (amita:infinite | vikrama:prowess)
- த்வம் (tvaṃ)you
- ஸர்வம் (sarvam)all
- ஸமாப்நோஷி (samāpnoṣi)pervade
- ததஃ (tataḥ)therefore
- அஸி (asi)are
- ஸர்வஃ (sarvaḥ)all
அஜாநதா மஹிமாநம் தவேதம் மயா ப்ரமாதாத்ப்ரணயேந வாபி ॥ 41 ॥
- ஸகேதி (sakheti)O friend
- மத்வா (matvā)thinking
- ப்ரஸபம் (prasabhaṃ)rashly
- யதுக்தம் (yaduktaṃ)whatever said
- ஹே (he)O
- க்ரு'ஷ்ண (kṛṣṇa)Krishna
- ஹே (he)O
- யாதவ (yādava)Yadava
- ஹே (he)O
- ஸகேதி (sakheti)O friend
- அஜாநதா (ajānatā)unknowing
- மஹிமாநம் (mahimānaṃ)greatness
- தவ (tava)your
- இதம் (idaṃ)this
- மயா (mayā)by me
- ப்ரமாதாத் (pramādāt)from carelessness
- ப்ரணயேந (praṇayena)from love
- வா (vā)or
- அபி (api)also
ஏகோ'தவாப்யச்யுத தத்ஸமக்ஷம் தத்க்ஷாமயே த்வாமஹமப்ரமேயம் ॥ 42 ॥
- யத் (yat)whatever
- ச (ca)and
- அவஹாஸார்தம் (avahāsārtham)for the sake of fun (avahāsa:fun | artham:for the sake of)
- அஸத்க்ரு'தஃ (asatkṛtaḥ)insulted
- அஸி (asi)are
- விஹார (vihāra)at play
- ஶய்யா (śayyā)reposing
- ஆஸந (āsana)sitting
- போஜநேஷு (bhojaneṣu)at meals
- ஏகஃ (ekaḥ)alone
- அதவா (athavā)or
- அபி (api)also
- அச்யுத (acyuta)O Achyuta
- தத் (tat)that
- ஸமக்ஷம் (samakṣam)in company
- தத்க்ஷாமயே (tatkṣāmaye)I implore to forgive (tat:that | kṣāmaye:I implore to forgive)
- த்வாம் (tvām)You
- அஹம் (aham)I
- அப்ரமேயம் (aprameyam)O Immeasurable One
ந த்வத்ஸமோ'ஸ்த்யப்யதிகஃ குதோ'ந்யோ லோகத்ரயே'ப்யப்ரதிமப்ரபாவ ॥ 43 ॥
- பிதா (pitā)father
- அஸி (asi)are
- லோகஸ்ய (lokasya)of the world
- சராசரஸ்ய (carācarasya)moving and unmoving (cara:moving | acara:unmoving)
- த்வம் (tvam)you
- அஸ்ய (asya)of this
- பூஜ்யஃ (pūjyaḥ)to be adored
- ச (ca)and
- குருஃ (guruḥ)teacher
- கரீயாந் (garīyān)greatest
- ந (na)not
- த்வத்ஸமஃ (tvatsamaḥ)equal to you (tvat:to you | samaḥ:equal)
- அஸ்தி (asti)exists
- அப்யதிகஃ (abhyadhikaḥ)superior
- குதஃ (kutaḥ)how
- அந்யஃ (anyaḥ)another
- லோகத்ரயே (lokatraye)in the three worlds (loka:world | traye:in the three)
- அபி (api)even
- அப்ரதிமப்ரபாவ (apratimaprabhāva)unequalled power (apratima:unequalled | prabhāva:power)
பிதேவ புத்ரஸ்ய ஸகேவ ஸக்யுஃ ப்ரியஃ ப்ரியாயார்ஹஸி தேவ ஸோடும் ॥ 44 ॥
- தஸ்மாத் (tasmāt)therefore
- ப்ரணம்ய (praṇamya)bowing down
- ப்ரணிதாய (praṇidhāya)prostrating
- காயம் (kāyam)body
- ப்ரஸாதயே (prasādaye)I crave forgiveness
- த்வாம் (tvām)you
- அஹம் (aham)I
- ஈஶம் (īśam)Lord
- ஈட்யம் (īḍyam)adorable
- பிதா (pitā)father
- இவ (iva)like
- புத்ரஸ்ய (putrasya)of son
- ஸகா (sakhā)friend
- இவ (iva)like
- ஸக்யுஃ (sakhyuḥ)of friend
- ப்ரியஃ (priyaḥ)beloved
- ப்ரியாய (priyāya)to beloved
- அர்ஹஸி (arhasi)should
- தேவ (deva)O Deva
- ஸோடும் (soḍhum)forgive
ததேவ மே தர்ஶய தேவரூபம் ப்ரஸீத தேவேஶ ஜகந்நிவாஸ ॥ 45 ॥
- அத்ரு'ஷ்டபூர்வம் (adṛṣṭapūrvam)never seen before (adṛṣṭa:unseen | pūrvam:before)
- ஹ்ரு'ஷிதஃ (hṛṣitaḥ)delighted
- அஸ்மி (asmi)I am
- த்ரு'ஷ்ட்வா (dṛṣṭvā)having seen
- பயேந (bhayena)with fear
- ச (ca)and
- ப்ரவ்யதிதம் (pravyathitam)distressed
- மநஃ (manaḥ)mind
- மே (me)my
- தத் (tat)that
- ஏவ (eva)only
- மே (me)to me
- தர்ஶய (darśaya)show
- தேவ (deva)O God
- ரூபம் (rūpam)form
- ப்ரஸீத (prasīda)have mercy
- தேவேஶ (deveśa)O God of gods (deva:god | īśa:lord)
- ஜகந்நிவாஸ (jagannivāsa)O Abode of the Universe (jagat:universe | nivāsa:abode)
தேநைவ ரூபேண சதுர்புஜேந ஸஹஸ்ரபாஹோ பவ விஶ்வமூர்தே ॥ 46 ॥
- கிரீடிநம் (kirīṭinam)crowned
- கதிநம் (gadinam)bearing a mace
- சக்ரஹஸ்தம் (cakrahastam)with a discus in hand (cakra:discus | hastam:in hand)
- இச்சாமி (icchāmi)I desire
- த்வாம் (tvāṃ)You
- த்ரஷ்டும் (draṣṭum)to see
- அஹம் (aham)I
- ததைவ (tathaiva)as before
- தேநைவ (tenaiva)in that same
- ரூபேண (rūpeṇa)form
- சதுர்புஜேந (caturbhujena)having four arms (catur:four | bhujena:arms)
- ஸஹஸ்ரபாஹோ (sahasrabāho)O Thousand-armed (sahasra:thousand | bāho:armed)
- பவ (bhava)become
- விஶ்வமூர்தே (viśvamūrte)O Universal Form (viśva:universal | mūrte:form)
தேஜோமயம் விஶ்வமநந்தமாத்யம் யந்மே த்வதந்யேந ந த்ரு'ஷ்டபூர்வம் ॥ 47 ॥
- ஶ்ரீபகவாநுவாச (śrībhagavānuvāca)Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- மயா (mayā)by me
- ப்ரஸந்நேந (prasannena)graciously
- தவ (tava)your
- அர்ஜுந (arjuna)Arjuna
- இதம் (idaṃ)this
- ரூபம் (rūpaṃ)form
- பரம் (paraṃ)supreme
- தர்ஶிதம் (darśitam)shown
- ஆத்மயோகாத் (ātmayogāt)by own YOGA-power (ātma:own | yogāt:by YOGA-power)
- தேஜோமயம் (tejomayaṃ)full of splendour (tejas:splendour | mayaṃ:full of)
- விஶ்வம் (viśvam)universal
- அநந்தம் (anantam)infinite
- ஆத்யம் (ādyaṃ)primeval
- யத் (yat)which
- மே (me)my
- த்வத் (tvad)than you
- அந்யேந (anyena)by another
- ந (na)not
- த்ரு'ஷ்டபூர்வம் (dṛṣṭapūrvam)seen before (dṛṣṭa:seen | pūrvam:before)
ஏவம்ரூபஃ ஶக்ய அஹம் ந்ரு'லோகே த்ரஷ்டும் த்வதந்யேந குருப்ரவீர ॥ 48 ॥
- ந (na)not
- வேதயஜ்ஞாத்யயநைஃ (vedayajñādhyayanair)by Veda study and sacrifices (veda:Veda | yajña:sacrifices | adhyayana:study | aiḥ:by)
- ந (na)not
- தாநைஃ (dānaiḥ)by gifts
- ந (na)not
- ச (ca)and
- க்ரியாபிஃ (kriyābhiḥ)by rituals
- ந (na)not
- தபோபிஃ (tapobhiḥ)by austerities
- உக்ரைஃ (ugraiḥ)severe
- ஏவம்ரூபஃ (evaṃrūpaḥ)in this form (evaṃ:thus | rūpaḥ:form)
- ஶக்யஃ (śakyaḥ)possible
- அஹம் (aham)I
- ந்ரு'லோகே (nṛloke)in the world of men (nṛ:men | loke:in the world)
- த்ரஷ்டும் (draṣṭum)to see
- த்வத் (tvad)than you
- அந்யேந (anyena)by another
- குருப்ரவீர (kurupravīra)O hero of the Kurus (kuru:Kurus | pravīra:hero)
வ்யபேதபீஃ ப்ரீதமநாஃ புநஸ்த்வம் ததேவ மே ரூபமிதம் ப்ரபஶ்ய ॥ 49 ॥
- மா (mā)do not
- தே (te)your
- வ்யதா (vyathā)fear
- மா (mā)do not
- ச (ca)and
- விமூடபாவஃ (vimūḍhabhāvaḥ)bewilderment (vimūḍha:bewildered | bhāvaḥ:state)
- த்ரு'ஷ்ட்வா (dṛṣṭvā)having seen
- ரூபம் (rūpaṃ)form
- கோரம் (ghoram)terrible
- ஈத்ரு'க் (īdṛk)such
- மம (mama)my
- இதம் (idam)this
- வ்யபேதபீஃ (vyapetabhīḥ)fear dispelled (vyapeta:dispelled | bhīḥ:fear)
- ப்ரீதமநாஃ (prītamanāḥ)gladdened heart (prīta:gladdened | manāḥ:heart)
- புநஃ (punaḥ)again
- த்வம் (tvaṃ)you
- தத் (tat)that
- ஏவ (eva)indeed
- மே (me)my
- ரூபம் (rūpam)form
- இதம் (idam)this
- ப்ரபஶ்ய (prapaśya)behold
ஆஶ்வாஸயாமாஸ ச பீதமேநம் பூத்வா புநஃ ஸௌம்யவபுர்மஹாத்மா ॥ 50 ॥
- ஸஞ்ஜய (sañjaya)Sanjaya
- உவாச (uvāca)said
- இதி (iti)thus
- அர்ஜுநம் (arjunam)to Arjuna
- வாஸுதேவஃ (vāsudevaḥ)Vaasudeva
- ததா (tathā)thus
- உக்த்வா (uktvā)having spoken
- ஸ்வகம் (svakam)own
- ரூபம் (rūpam)form
- தர்ஶயாமாஸ (darśayāmāsa)showed
- பூயஃ (bhūyaḥ)again
- ஆஶ்வாஸயாமாஸ (āśvāsayāmāsa)consoled
- ச (ca)and
- பீதம் (bhītam)terrified
- ஏநம் (enam)him
- பூத்வா (bhūtvā)having become
- புநஃ (punaḥ)again
- ஸௌம்யவபுஃ (saumyavapuḥ)gentle form (saumya:gentle | vapuḥ:form)
- மஹாத்மா (mahātmā)great-souled one (mahā:great | ātmā:soul)
இதாநீமஸ்மி ஸம்வ்ரு'த்தஃ ஸசேதாஃ ப்ரக்ரு'திம் கதஃ ॥ 51 ॥
- அர்ஜுந (arjuna)Arjuna
- உவாச (uvāca)said
- த்ரு'ஷ்ட்வா (dṛṣṭvā)having seen
- இதம் (idaṃ)this
- மாநுஷம் (mānuṣam)human
- ரூபம் (rūpam)form
- தவ (tava)your
- ஸௌம்யம் (saumyam)gentle
- ஜநார்தந (janārdana)O Janardana
- இதாநீம் (idānīm)now
- அஸ்மி (asmi)I am
- ஸம்வ்ரு'த்தஃ (saṃvṛttaḥ)composed
- ஸசேதாஃ (sacetāḥ)restored to consciousness
- ப்ரக்ரு'திம் (prakṛtim)nature
- கதஃ (gataḥ)returned
தேவா அப்யஸ்ய ரூபஸ்ய நித்யம் தர்ஶநகாங்க்ஷிணஃ ॥ 52 ॥
- ஶ்ரீபகவாந் (śrībhagavān)the Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- உவாச (uvāca)said
- ஸுதுர்தர்ஶம் (sudurdarśam)very hard to see (su:very | durdarśam:hard to see)
- இதம் (idaṃ)this
- ரூபம் (rūpam)form
- த்ரு'ஷ்டவாந் (dṛṣṭavān)have seen
- அஸி (asi)you are
- யத் (yat)which
- மம (mama)my
- தேவாஃ (devāḥ)gods
- அபி (api)even
- அஸ்ய (asya)of this
- ரூபஸ்ய (rūpasya)of the form
- நித்யம் (nityam)always
- தர்ஶநகாங்க்ஷிணஃ (darśanakāṅkṣiṇaḥ)longing to see (darśana:seeing | kāṅkṣiṇaḥ:longing)
ஶக்ய ஏவம்விதோ த்ரஷ்டும் த்ரு'ஷ்டவாநஸி மாம் யதா ॥ 53 ॥
- ந (na)not
- அஹம் (aham)I
- வேதைஃ (vedaiḥ)by the Vedas
- ந (na)nor
- தபஸா (tapasā)by austerity
- ந (na)nor
- தாநேந (dānena)by gift
- ந (na)nor
- ச (ca)and
- இஜ்யயா (ijyayā)by sacrifices
- ஶக்யஃ (śakyaḥ)possible
- ஏவம்விதஃ (evaṃvidhaḥ)in this form (evam:thus | vidhaḥ:form)
- த்ரஷ்டும் (draṣṭum)to see
- த்ரு'ஷ்டவாந் (dṛṣṭavān)have seen
- அஸி (asi)you are
- மாம் (mām)me
- யதா (yathā)as
ஜ்ஞாதும் த்ரஷ்டும் ச தத்த்வேந ப்ரவேஷ்டும் ச பரந்தப ॥ 54 ॥
- பக்த்யா (bhaktyā)by devotion
- த்வ (tva)but
- அநந்யயா (ananyayā)single-minded
- ஶக்ய (śakya)possible
- அஹம் (aham)I
- ஏவம்விதஃ (evaṃvidhaḥ)of this form
- அர்ஜுந (arjuna)Arjuna
- ஜ்ஞாதும் (jñātum)to be known
- த்ரஷ்டும் (draṣṭum)to be seen
- ச (ca)and
- தத்த்வேந (tattvena)in reality
- ப்ரவேஷ்டும் (praveṣṭum)to be entered into
- ச (ca)and
- பரந்தப (parantapa)O scorcher of foes (para:foes | tapa:scorcher)
நிர்வைரஃ ஸர்வபூதேஷு யஃ ஸ மாமேதி பாண்டவ ॥ 55 ॥
- மத்கர்மக்ரு'த் (matkarmakṛt)who does actions for Me (mat:for Me | karma:actions | kṛt:does)
- மத்பரமஃ (matparamaḥ)who looks upon Me as Supreme (mat:Me | paramaḥ:Supreme)
- மத்பக்தஃ (madbhaktaḥ)who is devoted to Me (mad:to Me | bhaktaḥ:devoted)
- ஸங்கவர்ஜிதஃ (saṅgavarjitaḥ)free from attachment (saṅga:attachment | varjitaḥ:free from)
- நிர்வைரஃ (nirvairaḥ)without enmity
- ஸர்வபூதேஷு (sarvabhūteṣu)among all beings (sarva:all | bhūteṣu:among beings)
- யஃ (yaḥ)who
- ஸஃ (saḥ)he
- மாம் (mām)to Me
- ஏதி (eti)comes
- பாண்டவ (pāṇḍava)O Pandava
ஶ்ரீக்ரு'ஷ்ணார்ஜுநஸம்வாதே விஶ்வரூபதர்ஶநயோகோ நாமைகாதஶோ'த்யாயஃ ॥11 ॥
