అర్జున ఉవాచ
యత్త్వయోక్తం వచస్తేన మోహోఽయం విగతో మమ ॥ 1 ॥
- అర్జున (arjuna)Arjuna
- ఉవాచ (uvāca)said
- మదనుగ్రహాయ (madanugrahāya)for my benefit (mad:my | anugrahāya:for benefit)
- పరమం (paramaṃ)supreme
- గుహ్యమ్ (guhyam)secret
- అధ్యాత్మసంజ్ఞితమ్ (adhyātmasaṃjñitam)known as spiritual (adhyātma:spiritual | saṃjñitam:known as)
- యత్ (yat)which
- త్వయా (tvayā)by you
- ఉక్తం (uktaṃ)spoken
- వచః (vacaḥ)word
- తేన (tena)by that
- మోహః (mohaḥ)delusion
- అయమ్ (ayam)this
- విగతః (vigataḥ)gone
- మమ (mama)my
త్వత్తః కమలపత్రాక్ష మాహాత్మ్యమపి చావ్యయమ్ ॥ 2 ॥
- భవాప్యయౌ (bhavāpyayau)origin and destruction (bhava:origin | apyaya:destruction)
- హి (hi)indeed
- భూతానాం (bhūtānāṃ)of beings
- శ్రుతౌ (śrutau)have been heard
- విస్తరశః (vistaraśaḥ)in detail
- మయా (mayā)by me
- త్వత్తః (tvattaḥ)from you
- కమలపత్రాక్ష (kamalapatrākṣa)O Lotus-eyed (kamala:lotus | patra:leaf | akṣa:eye)
- మాహాత్మ్యమ్ (māhātmyam)greatness
- అపి (api)also
- చ (ca)and
- అవ్యయమ్ (avyayam)inexhaustible
ద్రష్టుమిచ్ఛామి తే రూపమైశ్వరం పురుషోత్తమ ॥ 3 ॥
- ఏవమ్ (evam)thus
- ఏతత్ (etat)this
- యథా (yathā)as
- అత్థ (attha)described
- త్వమ్ (tvam)you
- ఆత్మానమ్ (ātmānam)yourself
- పరమేశ్వర (parameśvara)O Supreme Lord
- ద్రష్టుమ్ (draṣṭum)to see
- ఇచ్ఛామి (icchāmi)I wish
- తే (te)your
- రూపమ్ (rūpam)form
- ఐశ్వరమ్ (aiśvaram)divine
- పురుషోత్తమ (puruṣottama)O Purushottama (puruṣa:person | uttama:supreme)
యోగేశ్వర తతో మే త్వం దర్శయాత్మానమవ్యయమ్ ॥ 4 ॥
- మన్యసే (manyase)you think
- యది (yadi)if
- తత్ (tat)that
- శక్యమ్ (śakyam)possible
- మయా (mayā)by me
- ద్రష్టుమ్ (draṣṭum)to see
- ఇతి (iti)thus
- ప్రభో (prabho)O Lord
- యోగేశ్వర (yogeśvara)Lord of Yogas (yoga:yoga | īśvara:lord)
- తతః (tataḥ)then
- మే (me)to me
- త్వం (tvaṃ)you
- దర్శయ (darśaya)show
- ఆత్మానమ్ (ātmānam)self
- అవ్యయమ్ (avyayam)imperishable
నానావిధాని దివ్యాని నానావర్ణాకృతీని చ ॥ 5 ॥
- శ్రీభగవాన్ (śrībhagavān)the Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- ఉవాచ (uvāca)said
- పశ్య (paśya)behold
- మే (me)my
- పార్థ (pārtha)O Partha
- రూపాణి (rūpāṇi)forms
- శతశః (śataśaḥ)by hundreds
- అథ (atha)and
- సహస్రశః (sahasraśaḥ)by thousands
- నానావిధాని (nānāvidhāni)of different sorts (nānā:various | vidhāni:sorts)
- దివ్యాని (divyāni)divine
- నానావర్ణాకృతీని (nānāvarṇākṛtīni)of various colours and shapes (nānā:various | varṇa:colours | ākṛtīni:shapes)
- చ (ca)and
బహూన్యదృష్టపూర్వాణి పశ్యాశ్చర్యాణి భారత ॥ 6 ॥
- పశ్య (paśya)behold
- ఆదిత్యాన్ (ādityān)the Ādityas
- వసూన్ (vasūn)the Vasus
- రుద్రాన్ (rudrān)the Rudras
- అశ్వినౌ (aśvinau)the Ashwins
- మరుతః (marutaḥ)the Maruts
- తథా (tathā)also
- బహూని (bahūni)many
- అదృష్టపూర్వాణి (adṛṣṭapūrvāṇi)never seen before (adṛṣṭa:unseen | pūrvāṇi:before)
- పశ్య (paśya)behold
- ఆశ్చర్యాణి (āścaryāṇi)wonders
- భారత (bhārata)O Bharata
మమ దేహే గుడాకేశ యచ్చాన్యద్ద్రష్టుమిచ్ఛసి ॥ 7 ॥
- ఇహ (iha)here
- ఏకస్థం (ekasthaṃ)centered in one (eka:one | sthaṃ:centered)
- జగత్కృత్స్నం (jagatkṛtsnaṃ)whole universe (jagat:universe | kṛtsnaṃ:whole)
- పశ్య (paśya)behold
- అద్య (adya)now
- సచరాచరమ్ (sacarācaram)moving and unmoving (sacara:moving | acaram:unmoving)
- మమ (mama)my
- దేహే (dehe)in the body
- గుడాకేశ (guḍākeśa)O Gudakesha
- యత్ (yat)whatever
- చ (ca)and
- అన్యత్ (anyat)else
- ద్రష్టుమ్ (draṣṭum)to see
- ఇచ్ఛసి (icchasi)you desire
దివ్యం దదామి తే చక్షుః పశ్య మే యోగమైశ్వరమ్ ॥ 8 ॥
- న (na)not
- తు (tu)but
- మామ్ (mām)me
- శక్యసే (śakyase)are able
- ద్రష్టుమ్ (draṣṭum)to see
- అనేన (anena)by this
- ఏవ (eva)indeed
- స్వచక్షుషా (svacakṣuṣā)with your own eyes (sva:own | cakṣuṣā:with eyes)
- దివ్యమ్ (divyam)divine
- దదామి (dadāmi)I give
- తే (te)to you
- చక్షుః (cakṣuḥ)eye
- పశ్య (paśya)behold
- మే (me)my
- యోగమ్ (yogam)yoga
- ఐశ్వరమ్ (aiśvaram)lordly
దర్శయామాస పార్థాయ పరమం రూపమైశ్వరమ్ ॥ 9 ॥
- సఞ్జయ (sañjaya)Sanjaya
- ఉవాచ (uvāca)said
- ఏవమ్ (evam)thus
- ఉక్త్వా (uktvā)having spoken
- తతః (tataḥ)then
- రాజన్ (rājan)O King
- మహాయోగేశ్వరః (mahāyogeśvaraḥ)great Lord of YOGA (mahā:great | yogeśvaraḥ:Lord of YOGA)
- హరిః (hariḥ)Hari
- దర్శయామాస (darśayāmāsa)showed
- పార్థాయ (pārthāya)to Partha
- పరమం (paramaṃ)supreme
- రూపమ్ (rūpam)form
- ఐశ్వరమ్ (aiśvaram)divine
అనేకదివ్యాభరణం దివ్యానేకోద్యతాయుధమ్ ॥ 10 ॥
- అనేకవక్త్రనయనమ్ (anekavaktranayanam)with numerous mouths and eyes (aneka:numerous | vaktra:mouths | nayanam:eyes)
- అనేకాద్భుతదర్శనమ్ (anekādbhutadarśanam)with numerous wonderful sights (aneka:numerous | adbhuta:wonderful | darśanam:sights)
- అనేకదివ్యాభరణమ్ (anekadivyābharaṇam)with numerous divine ornaments (aneka:numerous | divya:divine | ābharaṇam:ornaments)
- దివ్యానేకోద్యతాయుధమ్ (divyānekodyatāyudham)with numerous divine weapons uplifted (divya:divine | aneka:numerous | udyata:uplifted | āyudham:weapons)
సర్వాశ్చర్యమయం దేవమనన్తం విశ్వతోముఖమ్ ॥ 11 ॥
- దివ్యమాల్యామ్బరధరం (divyamālyāmbaradharam)wearing divine garlands and apparel (divya:divine | mālya:garlands | ambara:apparel | dharam:wearing)
- దివ్యగన్ధానులేపనమ్ (divyagandhānulepanam)anointed with divine unguents (divya:divine | gandha:fragrance | anulepanam:anointing)
- సర్వాశ్చర్యమయమ్ (sarvāścaryamayam)all-wonderful (sarva:all | āścarya:wonder | mayam:consisting of)
- దేవమ్ (devam)god
- అనన్తమ్ (anantam)endless
- విశ్వతోముఖమ్ (viśvatomukham)facing all sides (viśvataḥ:all sides | mukham:facing)
యది భాః సదృశీ సా స్యాద్భాసస్తస్య మహాత్మనః ॥ 12 ॥
- దివి (divi)in the sky
- సూర్యసహస్రస్య (sūryasahasrasya)of a thousand Suns (sūrya:Sun | sahasrasya:of a thousand)
- భవేత్ (bhavet)would be
- యుగపదుత్థితా (yugapadutthitā)arisen simultaneously (yugapad:simultaneously | utthitā:arisen)
- యది (yadi)if
- భాః (bhāḥ)splendour
- సదృశీ (sadṛśī)like
- సా (sā)that
- స్యాత్ (syāt)would be
- భాసః (bhāsaḥ)splendour
- తస్య (tasya)of that
- మహాత్మనః (mahātmanaḥ)of the great soul (mahā:great | ātmanaḥ:of the soul)
అపశ్యద్దేవదేవస్య శరీరే పాణ్డవస్తదా ॥ 13 ॥
- తత్ర (tatra)there
- ఏకస్థం (ekasthaṃ)resting in one (eka:one | sthaṃ:resting)
- జగత్కృత్స్నం (jagatkṛtsnaṃ)whole universe (jagat:universe | kṛtsnaṃ:whole)
- ప్రవిభక్తమ్ (pravibhaktam)divided
- అనేకధా (anekadhā)in many ways
- అపశ్యత్ (apaśyat)saw
- దేవదేవస్య (devadevasya)of the God of gods (deva:god | devasya:of the god)
- శరీరే (śarīre)in the body
- పాణ్డవః (pāṇḍavaḥ)Pandava
- తదా (tadā)then
ప్రణమ్య శిరసా దేవం కృతాఞ్జలిరభాషత ॥ 14 ॥
- తతః (tataḥ)then
- స (sa)he
- విస్మయావిష్టః (vismayāviṣṭaḥ)filled with wonder (vismaya:wonder | āviṣṭaḥ:filled with)
- హృష్టరోమా (hṛṣṭaromā)with hair standing on end (hṛṣṭa:thrilled | romā:hair)
- ధనఞ్జయః (dhanañjayaḥ)Dhananjaya
- ప్రణమ్య (praṇamya)bowing down
- శిరసా (śirasā)with head
- దేవమ్ (devam)to the God
- కృతాఞ్జలిః (kṛtāñjaliḥ)with joined palms (kṛta:made | añjaliḥ:palms joined)
- అభాషత (abhāṣata)spoke
బ్రహ్మాణమీశం కమలాసనస్థ-మృషీంశ్చ సర్వానురగాంశ్చ దివ్యాన్ ॥ 15 ॥
- అర్జున (arjuna)Arjuna
- ఉవాచ (uvāca)said
- పశ్యామి (paśyāmi)I see
- దేవాన్ (devān)gods
- తవ (tava)your
- దేవ (deva)O God
- దేహే (dehe)in the body
- సర్వాన్ (sarvān)all
- తథా (tathā)and also
- భూతవిశేషసఙ్ఘాన్ (bhūtaviśeṣasaṅghān)hosts of various beings (bhūta:beings | viśeṣa:various | saṅghān:hosts)
- బ్రహ్మాణమ్ (brahmāṇam)Brahma
- ఈశమ్ (īśam)the Lord
- కమలాసనస్థమ్ (kamalāsanastham)seated on the Lotus (kamala:lotus | āsana:seat | stham:seated)
- ఋషీన్ (ṛṣīn)rishis
- చ (ca)and
- సర్వాన్ (sarvān)all
- ఉరగాన్ (uragān)serpents
- చ (ca)and
- దివ్యాన్ (divyān)celestial
నాన్తం న మధ్యం న పునస్తవాదిం పశ్యామి విశ్వేశ్వర విశ్వరూప ॥ 16 ॥
- అనేకబాహూదరవక్త్రనేత్రమ్ (anekabāhūdaravaktranetram)with many arms, bellies, mouths, eyes (aneka:many | bāhu:arms | udara:bellies | vaktra:mouths | netra:eyes)
- పశ్యామి (paśyāmi)I see
- త్వామ్ (tvām)Thee
- సర్వతః (sarvataḥ)on every side
- అనన్తరూపమ్ (anantarūpam)boundless form (ananta:boundless | rūpam:form)
- న (na)not
- అన్తమ్ (antam)end
- న (na)not
- మధ్యమ్ (madhyam)middle
- న (na)not
- పునః (punaḥ)again
- తవ (tava)your
- ఆదిమ్ (ādim)beginning
- పశ్యామి (paśyāmi)I see
- విశ్వేశ్వర (viśveśvara)Lord of the Universe (viśva:universe | īśvara:lord)
- విశ్వరూప (viśvarūpa)Cosmic-Form (viśva:universe | rūpa:form)
పశ్యామి త్వాం దుర్నిరీక్ష్యం సమన్తాద్దీప్తానలార్కద్యుతిమప్రమేయమ్ ॥ 17 ॥
- కిరీటినం (kirīṭinam)with a crown
- గదినం (gadinam)with a club
- చక్రిణం (cakriṇam)with a discus
- చ (ca)and
- తేజోరాశిం (tejorāśim)mass of radiance (tejas:radiance | rāśi:mass)
- సర్వతః (sarvataḥ)everywhere
- దీప్తిమన్తమ్ (dīptimantam)shining
- పశ్యామి (paśyāmi)I see
- త్వాం (tvāṃ)Thee
- దుర్నిరీక్ష్యమ్ (durnirīkṣyam)hard to look at
- సమన్తాత్ (samantāt)all round
- దీప్తానలార్కద్యుతిమ్ (dīptānalārkadyutim)blazing like fire and Sun (dīpta:blazing | anala:fire | arka:Sun | dyuti:radiance)
- అప్రమేయమ్ (aprameyam)incomprehensible
త్వమవ్యయః శాశ్వతధర్మగోప్తా సనాతనస్త్వం పురుషో మతో మే ॥ 18 ॥
- త్వమ్ (tvam)you
- అక్షరమ్ (akṣaram)imperishable
- పరమమ్ (paramam)supreme
- వేదితవ్యమ్ (veditavyam)to be known
- త్వమ్ (tvam)you
- అస్య (asya)of this
- విశ్వస్య (viśvasya)of the universe
- పరమ్ (param)supreme
- నిధానమ్ (nidhānam)treasure-house
- త్వమ్ (tvam)you
- అవ్యయః (avyayaḥ)imperishable
- శాశ్వతధర్మగోప్తా (śāśvatadharmagoptā)protector of eternal dharma (śāśvata:eternal | dharma:dharma | goptā:protector)
- సనాతనః (sanātanaḥ)ancient
- త్వమ్ (tvam)you
- పురుషః (puruṣaḥ)being
- మతః (mataḥ)opinion
- మే (me)my
పశ్యామి త్వాం దీప్తహుతాశవక్త్రం స్వతేజసా విశ్వమిదం తపన్తమ్ ॥ 19 ॥
- అనాదిమధ్యాన్తమ్ (anādimadhyāntam)without beginning, middle, or end (anādi:without beginning | madhya:middle | antam:end)
- అనన్తవీర్యమ్ (anantavīryam)infinite in power (ananta:infinite | vīryam:power)
- అనన్తబాహుమ్ (anantabāhum)of endless arms (ananta:endless | bāhum:arms)
- శశిసూర్యనేత్రమ్ (śaśisūryanetram)moon and sun as eyes (śaśi:moon | sūrya:sun | netram:eyes)
- పశ్యామి (paśyāmi)I see
- త్వామ్ (tvām)You
- దీప్తహుతాశవక్త్రమ్ (dīptahutāśavaktram)burning fire as mouth (dīpta:burning | hutāśa:fire | vaktram:mouth)
- స్వతేజసా (svatejasā)with Your radiance (sva:Your | tejasā:radiance)
- విశ్వమ్ (viśvam)the universe
- ఇదమ్ (idam)this
- తపన్తమ్ (tapantam)heating
దృష్ట్వాద్భుతం రూపముగ్రం తవేదం లోకత్రయం ప్రవ్యథితం మహాత్మన్ ॥ 20 ॥
- ద్యావా (dyāvā)heaven and earth (dyauḥ:heaven | pṛthivī:earth)
- పృథివ్యోః (pṛthivyoḥ)of the earth
- ఇదమ్ (idam)this
- అన్తరమ్ (antaram)space
- హి (hi)indeed
- వ్యాప్తమ్ (vyāptam)filled
- త్వయా (tvayā)by you
- ఏకేన (ekena)alone
- దిశః (diśaḥ)quarters
- చ (ca)and
- సర్వాః (sarvāḥ)all
- దృష్ట్వా (dṛṣṭvā)having seen
- అద్భుతమ్ (adbhutam)wonderful
- రూపమ్ (rūpam)form
- ఉగ్రమ్ (ugram)terrible
- తవ (tava)your
- ఇదమ్ (idam)this
- లోకత్రయమ్ (lokatrayam)the three worlds (loka:world | traya:three)
- ప్రవ్యథితమ్ (pravyathitam)trembling
- మహాత్మన్ (mahātman)O great-souled
స్వస్తీత్యుక్త్వా మహర్షిసిద్ధసఙ్ఘాః స్తువన్తి త్వాం స్తుతిభిః పుష్కలాభిః ॥ 21 ॥
- అమీ (amī)these
- హి (hi)indeed
- త్వామ్ (tvām)you
- సురసఙ్ఘాః (surasaṅghāḥ)hosts of devas (sura:devas | saṅghāḥ:hosts)
- విశన్తి (viśanti)enter
- కేచిత్ (kecit)some
- భీతాః (bhītāḥ)fearful
- ప్రాఞ్జలయః (prāñjalayaḥ)with joined palms
- గృణన్తి (gṛṇanti)praise
- స్వస్తి (svasti)well-being
- ఇతి (iti)thus
- ఉక్త్వా (uktvā)having said
- మహర్షిసిద్ధసఙ్ఘాః (maharṣisiddhasaṅghāḥ)bands of great rishis and siddhas (maharṣi:great rishis | siddha:siddhas | saṅghāḥ:bands)
- స్తువన్తి (stuvanti)praise
- త్వామ్ (tvām)you
- స్తుతిభిః (stutibhiḥ)with hymns
- పుష్కలాభిః (puṣkalābhiḥ)sublime
గన్ధర్వయక్షాసురసిద్ధసఙ్ఘా వీక్షన్తే త్వాం విస్మితాశ్చైవ సర్వే ॥ 22 ॥
- రుద్ర (rudra)Rudras
- ఆదిత్యా (ādityā)Adityas
- వసవః (vasavaḥ)Vasus
- యే (ye)who
- చ (ca)and
- సాధ్యాః (sādhyāḥ)Sādhyas
- విశ్వే (viśve)Vishwe-Devas
- అశ్వినౌ (aśvinau)the two Ashwins
- మరుతః (marutaḥ)Maruts
- చ (ca)and
- ఉష్మపాః (uṣmapāḥ)Ushmapas
- చ (ca)and
- గన్ధర్వ (gandharva)Gandharvas
- యక్ష (yakṣa)Yakshas
- అసుర (asura)Asuras
- సిద్ధ (siddha)Siddhas
- సఙ్ఘాః (saṅghāḥ)hosts
- వీక్షన్తే (vīkṣante)are looking
- త్వామ్ (tvām)at you
- విస్మితాః (vismitāḥ)astonished
- చ (ca)and
- ఏవ (eva)indeed
- సర్వే (sarve)all
బహూదరం బహుదంష్ట్రాకరాలం దృష్ట్వా లోకాః ప్రవ్యథితాస్తథాహమ్ ॥ 23 ॥
- రూపం (rūpam)form
- మహత్ (mahat)great
- తే (te)your
- బహువక్త్రనేత్రమ్ (bahuvaktranetram)many mouths and eyes (bahu:many | vaktra:mouths | netram:eyes)
- మహాబాహో (mahābāho)O mighty-armed (mahā:great | bāho:armed)
- బహుబాహూరుపాదమ్ (bahubāhūrupādam)many arms, thighs, feet (bahu:many | bāhu:arms | ūru:thighs | pādam:feet)
- బహూదరమ్ (bahūdaram)many stomachs (bahu:many | udaram:stomachs)
- బహుదంష్ట్రాకరాలమ్ (bahudaṃṣṭrākarālam)fearsome with many tusks (bahu:many | daṃṣṭrā:tusks | karālam:fearsome)
- దృష్ట్వా (dṛṣṭvā)having seen
- లోకాః (lokāḥ)worlds
- ప్రవ్యథితాః (pravyathitāḥ)terrified
- తథా (tathā)so too
- అహమ్ (aham)I
దృష్ట్వా హి త్వాం ప్రవ్యథితాన్తరాత్మా ధృతిం న విన్దామి శమం చ విష్ణో ॥ 24 ॥
- నభఃస్పృశం (nabhaḥspṛśam)touching the sky (nabhaḥ:sky | spṛśam:touching)
- దీప్తమ్ (dīptam)flaming
- అనేకవర్ణమ్ (anekavarṇam)many-coloured (aneka:many | varṇam:coloured)
- వ్యాత్తాననమ్ (vyāttānanam)with mouths wide open (vyātta:wide open | ānanam:mouths)
- దీప్తవిశాలనేత్రమ్ (dīptaviśālanetram)with large fiery eyes (dīpta:fiery | viśāla:large | netram:eyes)
- దృష్ట్వా (dṛṣṭvā)on seeing
- హి (hi)indeed
- త్వామ్ (tvām)you
- ప్రవ్యథితాన్తరాత్మా (pravyathitāntarātmā)terrified at heart (pravyathita:terrified | antarātmā:at heart)
- ధృతిం (dhṛtim)courage
- న (na)not
- విన్దామి (vindāmi)I find
- శమం (śamam)peace
- చ (ca)and
- విష్ణో (viṣṇo)O Vishnu
దిశో న జానే న లభే చ శర్మ ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస ॥ 25 ॥
- దంష్ట్రాకరాలాని (daṃṣṭrākarālāni)terrible with tusks (daṃṣṭrā:tusks | karālāni:terrible)
- చ (ca)and
- తే (te)your
- ముఖాని (mukhāni)mouths
- దృష్ట్వా (dṛṣṭvā)having seen
- ఏవ (eva)indeed
- కాలానలసన్నిభాని (kālānalasannibhāni)like the fires of destruction (kāla:destruction | anala:fire | sannibhāni:like)
- దిశః (diśaḥ)directions
- న (na)not
- జానే (jāne)I know
- న (na)nor
- లభే (labhe)I find
- చ (ca)and
- శర్మ (śarma)peace
- ప్రసీద (prasīda)be gracious
- దేవేశ (deveśa)Lord of the Devas (deva:devas | īśa:lord)
- జగన్నివాస (jagannivāsa)Abode of the Universe (jagat:universe | nivāsa:abode)
భీష్మో ద్రోణః సూతపుత్రస్తథాసౌ సహాస్మదీయైరపి యోధముఖ్యైః ॥ 26 ॥
- అమీ (amī)these
- చ (ca)and
- త్వాం (tvāṃ)you
- ధృతరాష్ట్రస్య (dhṛtarāṣṭrasya)of Dhritarashtra
- పుత్రాః (putrāḥ)sons
- సర్వే (sarve)all
- సహైవ (sahaiva)together with
- వనిపాలసఙ్ఘైః (vanipālasaṅghaiḥ)with hosts of kings (vani:earth | pāla:protector | saṅghaiḥ:with hosts)
- భీష్మః (bhīṣmaḥ)Bhishma
- ద్రోణః (droṇaḥ)Drona
- సూతపుత్రః (sūtaputraḥ)son of a charioteer (sūta:charioteer | putraḥ:son)
- తథా (tathā)also
- అసౌ (asau)that
- సహ (saha)with
- అస్మదీయైః (asmadīyaiḥ)of ours
- అపి (api)also
- యోధముఖ్యైః (yodhamukhyaiḥ)with warrior chieftains (yodha:warrior | mukhyaiḥ:chieftains)
కేచిద్విలగ్నా దశనాన్తరేషు సన్దృశ్యన్తే చూర్ణితైరుత్తమాఙ్గైః ॥ 27 ॥
- వక్త్రాణి (vaktrāṇi)mouths
- తే (te)your
- త్వరమాణాః (tvaramāṇāḥ)hastening
- విశన్తి (viśanti)enter
- దంష్ట్రాకరాలాని (daṃṣṭrākarālāni)with terrible teeth (daṃṣṭrā:teeth | karālāni:terrible)
- భయానకాని (bhayānakāni)fearful
- కేచిత్ (kecit)some
- విలగ్నాః (vilagnāḥ)sticking
- దశనాన్తరేషు (daśanāntareṣu)in the gaps between teeth (daśana:teeth | antareṣu:in the gaps)
- సన్దృశ్యన్తే (sandṛśyante)are seen
- చూర్ణితైః (cūrṇitaiḥ)crushed
- ఉత్తమాఙ్గైః (uttamāṅgaiḥ)with heads (uttama:upper | aṅgaiḥ:with limbs)
తథా తవామీ నరలోకవీరా విశన్తి వక్త్రాణ్యభివిజ్వలన్తి ॥ 28 ॥
- యథా (yathā)just as
- నదీనామ్ (nadīnām)of rivers
- బహవః (bahavaḥ)many
- అమ్బువేగాః (ambuvegāḥ)water currents (ambu:water | vegāḥ:currents)
- సముద్రమ్ (samudram)ocean
- ఏవ (eva)indeed
- అభిముఖాః (abhimukhāḥ)towards
- ద్రవన్తి (dravanti)flow
- తథా (tathā)so
- తవ (tava)your
- అమీ (amī)these
- నరలోకవీరాః (naralokavīrāḥ)heroes in the world of men (nara:men | loka:world | vīrāḥ:heroes)
- విశన్తి (viśanti)enter
- వక్త్రాణి (vaktrāṇi)mouths
- అభివిజ్వలన్తి (abhivijvalanti)flaming
తథైవ నాశాయ విశన్తి లోకాస్తవాపి వక్త్రాణి సమృద్ధవేగాః ॥ 29 ॥
- యథా (yathā)just as
- ప్రదీప్తం (pradīptaṃ)blazing
- జ్వలనం (jvalanaṃ)fire
- పతఙ్గాః (pataṅgāḥ)moths
- విశన్తి (viśanti)enter
- నాశాయ (nāśāya)for destruction
- సమృద్ధవేగాః (samṛddhavegāḥ)with full speed (samṛddha:full | vegāḥ:speed)
- తథైవ (tathaiva)so also
- నాశాయ (nāśāya)for destruction
- విశన్తి (viśanti)enter
- లోకాః (lokāḥ)creatures
- తవ (tava)your
- అపి (api)also
- వక్త్రాణి (vaktrāṇi)mouths
- సమృద్ధవేగాః (samṛddhavegāḥ)with full speed (samṛddha:full | vegāḥ:speed)
తేజోభిరాపూర్య జగత్సమగ్రం భాసస్తవోగ్రాః ప్రతపన్తి విష్ణో ॥ 30 ॥
- లేలిహ్యసే (lelihyase)you are licking
- గ్రసమానః (grasamānaḥ)devouring
- సమన్తాత్ (samantāt)on every side
- లోకాన్ (lokān)worlds
- సమగ్రాన్ (samagrān)all
- వదనైః (vadanaiḥ)with mouths
- జ్వలద్భిః (jvaladbhiḥ)flaming
- తేజోభిః (tejobhiḥ)with rays
- ఆపూర్య (āpūrya)filling
- జగత్ (jagat)world
- సమగ్రమ్ (samagram)whole
- భాసః (bhāsaḥ)rays
- తవ (tava)your
- ఉగ్రాః (ugrāḥ)fierce
- ప్రతపన్తి (pratapanti)are burning
- విష్ణో (viṣṇo)O Vishnu
విజ్ఞాతుమిచ్ఛామి భవన్తమాద్యం న హి ప్రజానామి తవ ప్రవృత్తిమ్ ॥ 31 ॥
- ఆఖ్యాహి (ākhyāhi)tell
- మే (me)to me
- కః (kaḥ)who
- భవాన్ (bhavān)You
- ఉగ్రరూపః (ugrarūpaḥ)fierce in form (ugra:fierce | rūpaḥ:form)
- నమః (namaḥ)salutations
- అస్తు (astu)be
- తే (te)to You
- దేవవర (devavara)O God Supreme (deva:God | vara:supreme)
- ప్రసీద (prasīda)have mercy
- విజ్ఞాతుమ్ (vijñātum)to know
- ఇచ్ఛామి (icchāmi)I desire
- భవన్తమ్ (bhavantam)You
- ఆద్యం (ādyam)the Original Being
- న (na)not
- హి (hi)indeed
- ప్రజానామి (prajānāmi)I know
- తవ (tava)Your
- ప్రవృత్తిమ్ (pravṛttim)purpose
ఋతేఽపి త్వాం న భవిష్యన్తి సర్వే యేఽవస్థితాః ప్రత్యనీకేషు యోధాః ॥ 32 ॥
- శ్రీభగవానువాచ (śrībhagavānuvāca)The Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- కాలః (kālaḥ)Time
- అస్మి (asmi)I am
- లోకక్షయకృత్ (lokakṣayakṛt)world-destroying (loka:world | kṣaya:destruction | kṛt:doing)
- ప్రవృద్ధః (pravṛddhaḥ)mighty
- లోకాన్ (lokān)worlds
- సమాహర్తుమ్ (samāhartum)to destroy
- ఇహ (iha)here
- ప్రవృత్తః (pravṛttaḥ)engaged
- ఋతే (ṛte)without
- అపి (api)even
- త్వామ్ (tvām)you
- న (na)not
- భవిష్యన్తి (bhaviṣyanti)shall live
- సర్వే (sarve)all
- యే (ye)who
- అవస్థితాః (avasthitāḥ)arrayed
- ప్రత్యనీకేషు (pratyanīkeṣu)in hostile armies (prati:against | anīka:army | ṣu:in)
- యోధాః (yodhāḥ)warriors
మయైవైతే నిహతాః పూర్వమేవ నిమిత్తమాత్రం భవ సవ్యసాచిన్ ॥ 33 ॥
- తస్మాత్ (tasmāt)therefore
- త్వమ్ (tvam)you
- ఉత్తిష్ఠ (uttiṣṭha)stand up
- యశః (yaśaḥ)fame
- లభస్వ (labhasva)obtain
- జిత్వా (jitvā)conquering
- శత్రూన్ (śatrūn)enemies
- భుఙ్క్ష్వ (bhuṅkṣva)enjoy
- రాజ్యమ్ (rājyam)kingdom
- సమృద్ధమ్ (samṛddham)flourishing
- మయా (mayā)by Me
- ఏవ (eva)indeed
- ఏతే (ete)these
- నిహతాః (nihatāḥ)slain
- పూర్వమ్ (pūrvam)already
- నిమిత్తమాత్రమ్ (nimittamātram)mere instrument (nimitta:instrument | mātram:mere)
- భవ (bhava)become
- సవ్యసాచిన్ (savyasācin)O left-handed archer
మయా హతాంస్త్వం జహి మా వ్యథిష్ఠా యుధ్యస్వ జేతాసి రణే సపత్నాన్ ॥ 34 ॥
- ద్రోణం (droṇam)Drona
- చ (ca)and
- భీష్మం (bhīṣmam)Bhishma
- చ (ca)and
- జయద్రథం (jayadratham)Jayadratha
- చ (ca)and
- కర్ణం (karṇam)Karna
- తథా (tathā)also
- అన్యాన్ (anyān)others
- అపి (api)also
- యోధవీరాన్ (yodhavīrān)brave warriors (yodha:warrior | vīrān:brave)
- మయా (mayā)by me
- హతాన్ (hatān)slain
- త్వం (tvaṃ)you
- జహి (jahi)kill
- మా (mā)do not
- వ్యథిష్ఠా (vyathiṣṭhā)be distressed
- యుధ్యస్వ (yudhyasva)fight
- జేతాసి (jetāsi)you shall conquer
- రణే (raṇe)in battle
- సపత్నాన్ (sapatnān)enemies
నమస్కృత్వా భూయ ఏవాహ కృష్ణం సగద్గదం భీతభీతః ప్రణమ్య ॥ 35 ॥
- సఞ్జయ (sañjaya)Sanjaya
- ఉవాచ (uvāca)said
- ఏతత్ (etat)this
- శ్రుత్వా (śrutvā)having heard
- వచనం (vacanam)speech
- కేశవస్య (keśavasya)of Keshava
- కృతాఞ్జలిః (kṛtāñjaliḥ)with joined palms (kṛta:made | añjaliḥ:palms joined)
- వేపమానః (vepamānaḥ)trembling
- కిరీటీ (kirīṭī)the crowned-one
- నమస్కృత్వా (namaskṛtvā)prostrating
- భూయః (bhūyaḥ)again
- ఏవ (eva)indeed
- ఆహ (āha)said
- కృష్ణం (kṛṣṇam)Krishna
- సగద్గదమ్ (sagadgadam)in a choked voice (sa:with | gadgadam:choked voice)
- భీతభీతః (bhītabhītaḥ)overwhelmed with fear (bhīta:fearful | bhītaḥ:frightened)
- ప్రణమ్య (praṇamya)bowing down
రక్షాంసి భీతాని దిశో ద్రవన్తి సర్వే నమస్యన్తి చ సిద్ధసఙ్ఘాః ॥ 36 ॥
- అర్జున (arjuna)Arjuna
- ఉవాచ (uvāca)said
- స్థానే (sthāne)rightly
- హృషీకేశ (hṛṣīkeśa)Hrishikesha (Krishna)
- తవ (tava)your
- ప్రకీర్త్యా (prakīrtyā)by praise
- జగత్ (jagat)world
- ప్రహృష్యతి (prahṛṣyati)rejoices
- అనురజ్యతే (anurajyate)delights
- చ (ca)and
- రక్షాంసి (rakṣāṃsi)Rakshasas
- భీతాని (bhītāni)fearful
- దిశః (diśaḥ)directions
- ద్రవన్తి (dravanti)flee
- సర్వే (sarve)all
- నమస్యన్తి (namasyanti)bow
- చ (ca)and
- సిద్ధసఙ్ఘాః (siddhasaṅghāḥ)hosts of Siddhas (siddha:perfected beings | saṅghāḥ:hosts)
అనన్త దేవేశ జగన్నివాస త్వమక్షరం సదసత్తత్పరం యత్ ॥ 37 ॥
- కస్మాత్ (kasmāt)why
- చ (ca)and
- తే (te)to you
- న (na)not
- నమేరన్ (nameran)should bow
- మహాత్మన్ (mahātman)O Great-souled One
- గరీయసే (garīyase)greater
- బ్రహ్మణః (brahmaṇaḥ)than Brahma
- అపి (api)even
- ఆదికర్త్రే (ādikartre)to the Primal Cause
- అనన్త (ananta)O Infinite
- దేవేశ (deveśa)O Lord of Lords (deva:lord | īśa:lord)
- జగన్నివాస (jagannivāsa)O Abode of the Universe (jagat:universe | nivāsa:abode)
- త్వమ్ (tvam)you
- అక్షరమ్ (akṣaram)imperishable
- సదసత్ (sadasat)manifest and unmanifest (sat:manifest | asat:unmanifest)
- తత్ (tat)that
- పరమ్ (param)beyond
- యత్ (yat)which
వేత్తాసి వేద్యం చ పరం చ ధామ త్వయా తతం విశ్వమనన్తరూప ॥ 38 ॥
- త్వమ్ (tvam)You
- ఆదిదేవః (ādidevaḥ)Primal God (ādi:primal | devaḥ:god)
- పురుషః (puruṣaḥ)Purusha
- పురాణః (purāṇaḥ)ancient
- త్వమ్ (tvam)You
- అస్య (asya)of this
- విశ్వస్య (viśvasya)of the universe
- పరం (param)supreme
- నిధానమ్ (nidhānam)refuge
- వేత్తా (vettā)knower
- అసి (asi)are
- వేద్యమ్ (vedyam)knowable
- చ (ca)and
- పరం (param)supreme
- చ (ca)and
- ధామ (dhāma)abode
- త్వయా (tvayā)by you
- తతమ్ (tatam)pervaded
- విశ్వమ్ (viśvam)universe
- అనన్తరూప (anantarūpa)infinite forms (ananta:infinite | rūpa:forms)
నమో నమస్తేఽస్తు సహస్రకృత్వః పునశ్చ భూయోఽపి నమో నమస్తే ॥ 39 ॥
- వాయుః (vāyuḥ)Vayu
- యమః (yamaḥ)Yama
- అగ్నిః (agniḥ)Agni
- వరుణః (varuṇaḥ)Varuna
- శశాఙ్కః (śaśāṅkaḥ)the Moon
- ప్రజాపతిః (prajāpatiḥ)Prajapati
- త్వం (tvaṃ)you
- ప్రపితామహః (prapitāmahaḥ)great-grandfather
- చ (ca)and
- నమః (namaḥ)salutations
- నమః (namaḥ)salutations
- తే (te)to you
- అస్తు (astu)let it be
- సహస్రకృత్వః (sahasrakṛtvaḥ)a thousand times (sahasra:thousand | kṛtvaḥ:times)
- పునః (punaḥ)again
- చ (ca)and
- భూయః (bhūyaḥ)again
- అపి (api)also
- నమః (namaḥ)salutations
- నమః (namaḥ)salutations
- తే (te)to you
అనన్తవీర్యామితవిక్రమస్త్వం సర్వం సమాప్నోషి తతోఽసి సర్వః ॥ 40 ॥
- నమః (namaḥ)salutations
- పురస్తాత్ (purastāt)before
- అథ (atha)and
- పృష్ఠతః (pṛṣṭhataḥ)behind
- తే (te)to you
- నమః (namaḥ)salutations
- అస్తు (astu)let there be
- తే (te)to you
- సర్వతః (sarvataḥ)on every side
- ఏవ (eva)indeed
- సర్వ (sarva)all
- అనన్తవీర్య (anantavīrya)infinite in power (ananta:infinite | vīrya:power)
- అమితవిక్రమ (amitavikrama)infinite in prowess (amita:infinite | vikrama:prowess)
- త్వం (tvaṃ)you
- సర్వమ్ (sarvam)all
- సమాప్నోషి (samāpnoṣi)pervade
- తతః (tataḥ)therefore
- అసి (asi)are
- సర్వః (sarvaḥ)all
అజానతా మహిమానం తవేదం మయా ప్రమాదాత్ప్రణయేన వాపి ॥ 41 ॥
- సఖేతి (sakheti)O friend
- మత్వా (matvā)thinking
- ప్రసభం (prasabhaṃ)rashly
- యదుక్తం (yaduktaṃ)whatever said
- హే (he)O
- కృష్ణ (kṛṣṇa)Krishna
- హే (he)O
- యాదవ (yādava)Yadava
- హే (he)O
- సఖేతి (sakheti)O friend
- అజానతా (ajānatā)unknowing
- మహిమానం (mahimānaṃ)greatness
- తవ (tava)your
- ఇదం (idaṃ)this
- మయా (mayā)by me
- ప్రమాదాత్ (pramādāt)from carelessness
- ప్రణయేన (praṇayena)from love
- వా (vā)or
- అపి (api)also
ఏకోఽథవాప్యచ్యుత తత్సమక్షం తత్క్షామయే త్వామహమప్రమేయమ్ ॥ 42 ॥
- యత్ (yat)whatever
- చ (ca)and
- అవహాసార్థమ్ (avahāsārtham)for the sake of fun (avahāsa:fun | artham:for the sake of)
- అసత్కృతః (asatkṛtaḥ)insulted
- అసి (asi)are
- విహార (vihāra)at play
- శయ్యా (śayyā)reposing
- ఆసన (āsana)sitting
- భోజనేషు (bhojaneṣu)at meals
- ఏకః (ekaḥ)alone
- అథవా (athavā)or
- అపి (api)also
- అచ్యుత (acyuta)O Achyuta
- తత్ (tat)that
- సమక్షమ్ (samakṣam)in company
- తత్క్షామయే (tatkṣāmaye)I implore to forgive (tat:that | kṣāmaye:I implore to forgive)
- త్వామ్ (tvām)You
- అహమ్ (aham)I
- అప్రమేయమ్ (aprameyam)O Immeasurable One
న త్వత్సమోఽస్త్యభ్యధికః కుతోఽన్యో లోకత్రయేఽప్యప్రతిమప్రభావ ॥ 43 ॥
- పితా (pitā)father
- అసి (asi)are
- లోకస్య (lokasya)of the world
- చరాచరస్య (carācarasya)moving and unmoving (cara:moving | acara:unmoving)
- త్వమ్ (tvam)you
- అస్య (asya)of this
- పూజ్యః (pūjyaḥ)to be adored
- చ (ca)and
- గురుః (guruḥ)teacher
- గరీయాన్ (garīyān)greatest
- న (na)not
- త్వత్సమః (tvatsamaḥ)equal to you (tvat:to you | samaḥ:equal)
- అస్తి (asti)exists
- అభ్యధికః (abhyadhikaḥ)superior
- కుతః (kutaḥ)how
- అన్యః (anyaḥ)another
- లోకత్రయే (lokatraye)in the three worlds (loka:world | traye:in the three)
- అపి (api)even
- అప్రతిమప్రభావ (apratimaprabhāva)unequalled power (apratima:unequalled | prabhāva:power)
పితేవ పుత్రస్య సఖేవ సఖ్యుః ప్రియః ప్రియాయార్హసి దేవ సోఢుమ్ ॥ 44 ॥
- తస్మాత్ (tasmāt)therefore
- ప్రణమ్య (praṇamya)bowing down
- ప్రణిధాయ (praṇidhāya)prostrating
- కాయమ్ (kāyam)body
- ప్రసాదయే (prasādaye)I crave forgiveness
- త్వామ్ (tvām)you
- అహమ్ (aham)I
- ఈశమ్ (īśam)Lord
- ఈడ్యమ్ (īḍyam)adorable
- పితా (pitā)father
- ఇవ (iva)like
- పుత్రస్య (putrasya)of son
- సఖా (sakhā)friend
- ఇవ (iva)like
- సఖ్యుః (sakhyuḥ)of friend
- ప్రియః (priyaḥ)beloved
- ప్రియాయ (priyāya)to beloved
- అర్హసి (arhasi)should
- దేవ (deva)O Deva
- సోఢుమ్ (soḍhum)forgive
తదేవ మే దర్శయ దేవరూపం ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస ॥ 45 ॥
- అదృష్టపూర్వం (adṛṣṭapūrvam)never seen before (adṛṣṭa:unseen | pūrvam:before)
- హృషితః (hṛṣitaḥ)delighted
- అస్మి (asmi)I am
- దృష్ట్వా (dṛṣṭvā)having seen
- భయేన (bhayena)with fear
- చ (ca)and
- ప్రవ్యథితం (pravyathitam)distressed
- మనః (manaḥ)mind
- మే (me)my
- తత్ (tat)that
- ఏవ (eva)only
- మే (me)to me
- దర్శయ (darśaya)show
- దేవ (deva)O God
- రూపం (rūpam)form
- ప్రసీద (prasīda)have mercy
- దేవేశ (deveśa)O God of gods (deva:god | īśa:lord)
- జగన్నివాస (jagannivāsa)O Abode of the Universe (jagat:universe | nivāsa:abode)
తేనైవ రూపేణ చతుర్భుజేన సహస్రబాహో భవ విశ్వమూర్తే ॥ 46 ॥
- కిరీటినం (kirīṭinam)crowned
- గదినం (gadinam)bearing a mace
- చక్రహస్తం (cakrahastam)with a discus in hand (cakra:discus | hastam:in hand)
- ఇచ్ఛామి (icchāmi)I desire
- త్వాం (tvāṃ)You
- ద్రష్టుమ్ (draṣṭum)to see
- అహమ్ (aham)I
- తథైవ (tathaiva)as before
- తేనైవ (tenaiva)in that same
- రూపేణ (rūpeṇa)form
- చతుర్భుజేన (caturbhujena)having four arms (catur:four | bhujena:arms)
- సహస్రబాహో (sahasrabāho)O Thousand-armed (sahasra:thousand | bāho:armed)
- భవ (bhava)become
- విశ్వమూర్తే (viśvamūrte)O Universal Form (viśva:universal | mūrte:form)
తేజోమయం విశ్వమనన్తమాద్యం యన్మే త్వదన్యేన న దృష్టపూర్వమ్ ॥ 47 ॥
- శ్రీభగవానువాచ (śrībhagavānuvāca)Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- మయా (mayā)by me
- ప్రసన్నేన (prasannena)graciously
- తవ (tava)your
- అర్జున (arjuna)Arjuna
- ఇదం (idaṃ)this
- రూపం (rūpaṃ)form
- పరం (paraṃ)supreme
- దర్శితమ్ (darśitam)shown
- ఆత్మయోగాత్ (ātmayogāt)by own YOGA-power (ātma:own | yogāt:by YOGA-power)
- తేజోమయం (tejomayaṃ)full of splendour (tejas:splendour | mayaṃ:full of)
- విశ్వమ్ (viśvam)universal
- అనన్తమ్ (anantam)infinite
- ఆద్యం (ādyaṃ)primeval
- యత్ (yat)which
- మే (me)my
- త్వత్ (tvad)than you
- అన్యేన (anyena)by another
- న (na)not
- దృష్టపూర్వమ్ (dṛṣṭapūrvam)seen before (dṛṣṭa:seen | pūrvam:before)
ఏవంరూపః శక్య అహం నృలోకే ద్రష్టుం త్వదన్యేన కురుప్రవీర ॥ 48 ॥
- న (na)not
- వేదయజ్ఞాధ్యయనైః (vedayajñādhyayanair)by Veda study and sacrifices (veda:Veda | yajña:sacrifices | adhyayana:study | aiḥ:by)
- న (na)not
- దానైః (dānaiḥ)by gifts
- న (na)not
- చ (ca)and
- క్రియాభిః (kriyābhiḥ)by rituals
- న (na)not
- తపోభిః (tapobhiḥ)by austerities
- ఉగ్రైః (ugraiḥ)severe
- ఏవంరూపః (evaṃrūpaḥ)in this form (evaṃ:thus | rūpaḥ:form)
- శక్యః (śakyaḥ)possible
- అహమ్ (aham)I
- నృలోకే (nṛloke)in the world of men (nṛ:men | loke:in the world)
- ద్రష్టుమ్ (draṣṭum)to see
- త్వత్ (tvad)than you
- అన్యేన (anyena)by another
- కురుప్రవీర (kurupravīra)O hero of the Kurus (kuru:Kurus | pravīra:hero)
వ్యపేతభీః ప్రీతమనాః పునస్త్వం తదేవ మే రూపమిదం ప్రపశ్య ॥ 49 ॥
- మా (mā)do not
- తే (te)your
- వ్యథా (vyathā)fear
- మా (mā)do not
- చ (ca)and
- విమూఢభావః (vimūḍhabhāvaḥ)bewilderment (vimūḍha:bewildered | bhāvaḥ:state)
- దృష్ట్వా (dṛṣṭvā)having seen
- రూపం (rūpaṃ)form
- ఘోరమ్ (ghoram)terrible
- ఈదృక్ (īdṛk)such
- మమ (mama)my
- ఇదమ్ (idam)this
- వ్యపేతభీః (vyapetabhīḥ)fear dispelled (vyapeta:dispelled | bhīḥ:fear)
- ప్రీతమనాః (prītamanāḥ)gladdened heart (prīta:gladdened | manāḥ:heart)
- పునః (punaḥ)again
- త్వం (tvaṃ)you
- తత్ (tat)that
- ఏవ (eva)indeed
- మే (me)my
- రూపమ్ (rūpam)form
- ఇదమ్ (idam)this
- ప్రపశ్య (prapaśya)behold
ఆశ్వాసయామాస చ భీతమేనం భూత్వా పునః సౌమ్యవపుర్మహాత్మా ॥ 50 ॥
- సఞ్జయ (sañjaya)Sanjaya
- ఉవాచ (uvāca)said
- ఇతి (iti)thus
- అర్జునం (arjunam)to Arjuna
- వాసుదేవః (vāsudevaḥ)Vaasudeva
- తథా (tathā)thus
- ఉక్త్వా (uktvā)having spoken
- స్వకమ్ (svakam)own
- రూపమ్ (rūpam)form
- దర్శయామాస (darśayāmāsa)showed
- భూయః (bhūyaḥ)again
- ఆశ్వాసయామాస (āśvāsayāmāsa)consoled
- చ (ca)and
- భీతమ్ (bhītam)terrified
- ఏనమ్ (enam)him
- భూత్వా (bhūtvā)having become
- పునః (punaḥ)again
- సౌమ్యవపుః (saumyavapuḥ)gentle form (saumya:gentle | vapuḥ:form)
- మహాత్మా (mahātmā)great-souled one (mahā:great | ātmā:soul)
ఇదానీమస్మి సంవృత్తః సచేతాః ప్రకృతిం గతః ॥ 51 ॥
- అర్జున (arjuna)Arjuna
- ఉవాచ (uvāca)said
- దృష్ట్వా (dṛṣṭvā)having seen
- ఇదం (idaṃ)this
- మానుషం (mānuṣam)human
- రూపం (rūpam)form
- తవ (tava)your
- సౌమ్యం (saumyam)gentle
- జనార్దన (janārdana)O Janardana
- ఇదానీమ్ (idānīm)now
- అస్మి (asmi)I am
- సంవృత్తః (saṃvṛttaḥ)composed
- సచేతాః (sacetāḥ)restored to consciousness
- ప్రకృతిం (prakṛtim)nature
- గతః (gataḥ)returned
దేవా అప్యస్య రూపస్య నిత్యం దర్శనకాఙ్క్షిణః ॥ 52 ॥
- శ్రీభగవాన్ (śrībhagavān)the Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- ఉవాచ (uvāca)said
- సుదుర్దర్శమ్ (sudurdarśam)very hard to see (su:very | durdarśam:hard to see)
- ఇదం (idaṃ)this
- రూపమ్ (rūpam)form
- దృష్టవాన్ (dṛṣṭavān)have seen
- అసి (asi)you are
- యత్ (yat)which
- మమ (mama)my
- దేవాః (devāḥ)gods
- అపి (api)even
- అస్య (asya)of this
- రూపస్య (rūpasya)of the form
- నిత్యమ్ (nityam)always
- దర్శనకాఙ్క్షిణః (darśanakāṅkṣiṇaḥ)longing to see (darśana:seeing | kāṅkṣiṇaḥ:longing)
శక్య ఏవంవిధో ద్రష్టుం దృష్టవానసి మాం యథా ॥ 53 ॥
- న (na)not
- అహమ్ (aham)I
- వేదైః (vedaiḥ)by the Vedas
- న (na)nor
- తపసా (tapasā)by austerity
- న (na)nor
- దానేన (dānena)by gift
- న (na)nor
- చ (ca)and
- ఇజ్యయా (ijyayā)by sacrifices
- శక్యః (śakyaḥ)possible
- ఏవంవిధః (evaṃvidhaḥ)in this form (evam:thus | vidhaḥ:form)
- ద్రష్టుమ్ (draṣṭum)to see
- దృష్టవాన్ (dṛṣṭavān)have seen
- అసి (asi)you are
- మామ్ (mām)me
- యథా (yathā)as
జ్ఞాతుం ద్రష్టుం చ తత్త్వేన ప్రవేష్టుం చ పరన్తప ॥ 54 ॥
- భక్త్యా (bhaktyā)by devotion
- త్వ (tva)but
- అనన్యయా (ananyayā)single-minded
- శక్య (śakya)possible
- అహమ్ (aham)I
- ఏవంవిధః (evaṃvidhaḥ)of this form
- అర్జున (arjuna)Arjuna
- జ్ఞాతుమ్ (jñātum)to be known
- ద్రష్టుమ్ (draṣṭum)to be seen
- చ (ca)and
- తత్త్వేన (tattvena)in reality
- ప్రవేష్టుమ్ (praveṣṭum)to be entered into
- చ (ca)and
- పరన్తప (parantapa)O scorcher of foes (para:foes | tapa:scorcher)
నిర్వైరః సర్వభూతేషు యః స మామేతి పాణ్డవ ॥ 55 ॥
- మత్కర్మకృత్ (matkarmakṛt)who does actions for Me (mat:for Me | karma:actions | kṛt:does)
- మత్పరమః (matparamaḥ)who looks upon Me as Supreme (mat:Me | paramaḥ:Supreme)
- మద్భక్తః (madbhaktaḥ)who is devoted to Me (mad:to Me | bhaktaḥ:devoted)
- సఙ్గవర్జితః (saṅgavarjitaḥ)free from attachment (saṅga:attachment | varjitaḥ:free from)
- నిర్వైరః (nirvairaḥ)without enmity
- సర్వభూతేషు (sarvabhūteṣu)among all beings (sarva:all | bhūteṣu:among beings)
- యః (yaḥ)who
- సః (saḥ)he
- మామ్ (mām)to Me
- ఏతి (eti)comes
- పాణ్డవ (pāṇḍava)O Pandava
శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే విశ్వరూపదర్శనయోగో నామైకాదశోఽధ్యాయః ॥11 ॥
