અર્જુન ઉવાચ
યત્ત્વયોક્તં વચસ્તેન મોહોઽયં વિગતો મમ ॥ 1 ॥
- અર્જુન (arjuna)Arjuna
- ઉવાચ (uvāca)said
- મદનુગ્રહાય (madanugrahāya)for my benefit (mad:my | anugrahāya:for benefit)
- પરમં (paramaṃ)supreme
- ગુહ્યમ્ (guhyam)secret
- અધ્યાત્મસંજ્ઞિતમ્ (adhyātmasaṃjñitam)known as spiritual (adhyātma:spiritual | saṃjñitam:known as)
- યત્ (yat)which
- ત્વયા (tvayā)by you
- ઉક્તં (uktaṃ)spoken
- વચઃ (vacaḥ)word
- તેન (tena)by that
- મોહઃ (mohaḥ)delusion
- અયમ્ (ayam)this
- વિગતઃ (vigataḥ)gone
- મમ (mama)my
ત્વત્તઃ કમલપત્રાક્ષ માહાત્મ્યમપિ ચાવ્યયમ્ ॥ 2 ॥
- ભવાપ્યયૌ (bhavāpyayau)origin and destruction (bhava:origin | apyaya:destruction)
- હિ (hi)indeed
- ભૂતાનાં (bhūtānāṃ)of beings
- શ્રુતૌ (śrutau)have been heard
- વિસ્તરશઃ (vistaraśaḥ)in detail
- મયા (mayā)by me
- ત્વત્તઃ (tvattaḥ)from you
- કમલપત્રાક્ષ (kamalapatrākṣa)O Lotus-eyed (kamala:lotus | patra:leaf | akṣa:eye)
- માહાત્મ્યમ્ (māhātmyam)greatness
- અપિ (api)also
- ચ (ca)and
- અવ્યયમ્ (avyayam)inexhaustible
દ્રષ્ટુમિચ્છામિ તે રૂપમૈશ્વરં પુરુષોત્તમ ॥ 3 ॥
- એવમ્ (evam)thus
- એતત્ (etat)this
- યથા (yathā)as
- અત્થ (attha)described
- ત્વમ્ (tvam)you
- આત્માનમ્ (ātmānam)yourself
- પરમેશ્વર (parameśvara)O Supreme Lord
- દ્રષ્ટુમ્ (draṣṭum)to see
- ઇચ્છામિ (icchāmi)I wish
- તે (te)your
- રૂપમ્ (rūpam)form
- ઐશ્વરમ્ (aiśvaram)divine
- પુરુષોત્તમ (puruṣottama)O Purushottama (puruṣa:person | uttama:supreme)
યોગેશ્વર તતો મે ત્વં દર્શયાત્માનમવ્યયમ્ ॥ 4 ॥
- મન્યસે (manyase)you think
- યદિ (yadi)if
- તત્ (tat)that
- શક્યમ્ (śakyam)possible
- મયા (mayā)by me
- દ્રષ્ટુમ્ (draṣṭum)to see
- ઇતિ (iti)thus
- પ્રભો (prabho)O Lord
- યોગેશ્વર (yogeśvara)Lord of Yogas (yoga:yoga | īśvara:lord)
- તતઃ (tataḥ)then
- મે (me)to me
- ત્વં (tvaṃ)you
- દર્શય (darśaya)show
- આત્માનમ્ (ātmānam)self
- અવ્યયમ્ (avyayam)imperishable
નાનાવિધાનિ દિવ્યાનિ નાનાવર્ણાકૃતીનિ ચ ॥ 5 ॥
- શ્રીભગવાન્ (śrībhagavān)the Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- ઉવાચ (uvāca)said
- પશ્ય (paśya)behold
- મે (me)my
- પાર્થ (pārtha)O Partha
- રૂપાણિ (rūpāṇi)forms
- શતશઃ (śataśaḥ)by hundreds
- અથ (atha)and
- સહસ્રશઃ (sahasraśaḥ)by thousands
- નાનાવિધાનિ (nānāvidhāni)of different sorts (nānā:various | vidhāni:sorts)
- દિવ્યાનિ (divyāni)divine
- નાનાવર્ણાકૃતીનિ (nānāvarṇākṛtīni)of various colours and shapes (nānā:various | varṇa:colours | ākṛtīni:shapes)
- ચ (ca)and
બહૂન્યદૃષ્ટપૂર્વાણિ પશ્યાશ્ચર્યાણિ ભારત ॥ 6 ॥
- પશ્ય (paśya)behold
- આદિત્યાન્ (ādityān)the Ādityas
- વસૂન્ (vasūn)the Vasus
- રુદ્રાન્ (rudrān)the Rudras
- અશ્વિનૌ (aśvinau)the Ashwins
- મરુતઃ (marutaḥ)the Maruts
- તથા (tathā)also
- બહૂનિ (bahūni)many
- અદૃષ્ટપૂર્વાણિ (adṛṣṭapūrvāṇi)never seen before (adṛṣṭa:unseen | pūrvāṇi:before)
- પશ્ય (paśya)behold
- આશ્ચર્યાણિ (āścaryāṇi)wonders
- ભારત (bhārata)O Bharata
મમ દેહે ગુડાકેશ યચ્ચાન્યદ્દ્રષ્ટુમિચ્છસિ ॥ 7 ॥
- ઇહ (iha)here
- એકસ્થં (ekasthaṃ)centered in one (eka:one | sthaṃ:centered)
- જગત્કૃત્સ્નં (jagatkṛtsnaṃ)whole universe (jagat:universe | kṛtsnaṃ:whole)
- પશ્ય (paśya)behold
- અદ્ય (adya)now
- સચરાચરમ્ (sacarācaram)moving and unmoving (sacara:moving | acaram:unmoving)
- મમ (mama)my
- દેહે (dehe)in the body
- ગુડાકેશ (guḍākeśa)O Gudakesha
- યત્ (yat)whatever
- ચ (ca)and
- અન્યત્ (anyat)else
- દ્રષ્ટુમ્ (draṣṭum)to see
- ઇચ્છસિ (icchasi)you desire
દિવ્યં દદામિ તે ચક્ષુઃ પશ્ય મે યોગમૈશ્વરમ્ ॥ 8 ॥
- ન (na)not
- તુ (tu)but
- મામ્ (mām)me
- શક્યસે (śakyase)are able
- દ્રષ્ટુમ્ (draṣṭum)to see
- અનેન (anena)by this
- એવ (eva)indeed
- સ્વચક્ષુષા (svacakṣuṣā)with your own eyes (sva:own | cakṣuṣā:with eyes)
- દિવ્યમ્ (divyam)divine
- દદામિ (dadāmi)I give
- તે (te)to you
- ચક્ષુઃ (cakṣuḥ)eye
- પશ્ય (paśya)behold
- મે (me)my
- યોગમ્ (yogam)yoga
- ઐશ્વરમ્ (aiśvaram)lordly
દર્શયામાસ પાર્થાય પરમં રૂપમૈશ્વરમ્ ॥ 9 ॥
- સઞ્જય (sañjaya)Sanjaya
- ઉવાચ (uvāca)said
- એવમ્ (evam)thus
- ઉક્ત્વા (uktvā)having spoken
- તતઃ (tataḥ)then
- રાજન્ (rājan)O King
- મહાયોગેશ્વરઃ (mahāyogeśvaraḥ)great Lord of YOGA (mahā:great | yogeśvaraḥ:Lord of YOGA)
- હરિઃ (hariḥ)Hari
- દર્શયામાસ (darśayāmāsa)showed
- પાર્થાય (pārthāya)to Partha
- પરમં (paramaṃ)supreme
- રૂપમ્ (rūpam)form
- ઐશ્વરમ્ (aiśvaram)divine
અનેકદિવ્યાભરણં દિવ્યાનેકોદ્યતાયુધમ્ ॥ 10 ॥
- અનેકવક્ત્રનયનમ્ (anekavaktranayanam)with numerous mouths and eyes (aneka:numerous | vaktra:mouths | nayanam:eyes)
- અનેકાદ્ભુતદર્શનમ્ (anekādbhutadarśanam)with numerous wonderful sights (aneka:numerous | adbhuta:wonderful | darśanam:sights)
- અનેકદિવ્યાભરણમ્ (anekadivyābharaṇam)with numerous divine ornaments (aneka:numerous | divya:divine | ābharaṇam:ornaments)
- દિવ્યાનેકોદ્યતાયુધમ્ (divyānekodyatāyudham)with numerous divine weapons uplifted (divya:divine | aneka:numerous | udyata:uplifted | āyudham:weapons)
સર્વાશ્ચર્યમયં દેવમનન્તં વિશ્વતોમુખમ્ ॥ 11 ॥
- દિવ્યમાલ્યામ્બરધરં (divyamālyāmbaradharam)wearing divine garlands and apparel (divya:divine | mālya:garlands | ambara:apparel | dharam:wearing)
- દિવ્યગન્ધાનુલેપનમ્ (divyagandhānulepanam)anointed with divine unguents (divya:divine | gandha:fragrance | anulepanam:anointing)
- સર્વાશ્ચર્યમયમ્ (sarvāścaryamayam)all-wonderful (sarva:all | āścarya:wonder | mayam:consisting of)
- દેવમ્ (devam)god
- અનન્તમ્ (anantam)endless
- વિશ્વતોમુખમ્ (viśvatomukham)facing all sides (viśvataḥ:all sides | mukham:facing)
યદિ ભાઃ સદૃશી સા સ્યાદ્ભાસસ્તસ્ય મહાત્મનઃ ॥ 12 ॥
- દિવિ (divi)in the sky
- સૂર્યસહસ્રસ્ય (sūryasahasrasya)of a thousand Suns (sūrya:Sun | sahasrasya:of a thousand)
- ભવેત્ (bhavet)would be
- યુગપદુત્થિતા (yugapadutthitā)arisen simultaneously (yugapad:simultaneously | utthitā:arisen)
- યદિ (yadi)if
- ભાઃ (bhāḥ)splendour
- સદૃશી (sadṛśī)like
- સા (sā)that
- સ્યાત્ (syāt)would be
- ભાસઃ (bhāsaḥ)splendour
- તસ્ય (tasya)of that
- મહાત્મનઃ (mahātmanaḥ)of the great soul (mahā:great | ātmanaḥ:of the soul)
અપશ્યદ્દેવદેવસ્ય શરીરે પાણ્ડવસ્તદા ॥ 13 ॥
- તત્ર (tatra)there
- એકસ્થં (ekasthaṃ)resting in one (eka:one | sthaṃ:resting)
- જગત્કૃત્સ્નં (jagatkṛtsnaṃ)whole universe (jagat:universe | kṛtsnaṃ:whole)
- પ્રવિભક્તમ્ (pravibhaktam)divided
- અનેકધા (anekadhā)in many ways
- અપશ્યત્ (apaśyat)saw
- દેવદેવસ્ય (devadevasya)of the God of gods (deva:god | devasya:of the god)
- શરીરે (śarīre)in the body
- પાણ્ડવઃ (pāṇḍavaḥ)Pandava
- તદા (tadā)then
પ્રણમ્ય શિરસા દેવં કૃતાઞ્જલિરભાષત ॥ 14 ॥
- તતઃ (tataḥ)then
- સ (sa)he
- વિસ્મયાવિષ્ટઃ (vismayāviṣṭaḥ)filled with wonder (vismaya:wonder | āviṣṭaḥ:filled with)
- હૃષ્ટરોમા (hṛṣṭaromā)with hair standing on end (hṛṣṭa:thrilled | romā:hair)
- ધનઞ્જયઃ (dhanañjayaḥ)Dhananjaya
- પ્રણમ્ય (praṇamya)bowing down
- શિરસા (śirasā)with head
- દેવમ્ (devam)to the God
- કૃતાઞ્જલિઃ (kṛtāñjaliḥ)with joined palms (kṛta:made | añjaliḥ:palms joined)
- અભાષત (abhāṣata)spoke
બ્રહ્માણમીશં કમલાસનસ્થ-મૃષીંશ્ચ સર્વાનુરગાંશ્ચ દિવ્યાન્ ॥ 15 ॥
- અર્જુન (arjuna)Arjuna
- ઉવાચ (uvāca)said
- પશ્યામિ (paśyāmi)I see
- દેવાન્ (devān)gods
- તવ (tava)your
- દેવ (deva)O God
- દેહે (dehe)in the body
- સર્વાન્ (sarvān)all
- તથા (tathā)and also
- ભૂતવિશેષસઙ્ઘાન્ (bhūtaviśeṣasaṅghān)hosts of various beings (bhūta:beings | viśeṣa:various | saṅghān:hosts)
- બ્રહ્માણમ્ (brahmāṇam)Brahma
- ઈશમ્ (īśam)the Lord
- કમલાસનસ્થમ્ (kamalāsanastham)seated on the Lotus (kamala:lotus | āsana:seat | stham:seated)
- ઋષીન્ (ṛṣīn)rishis
- ચ (ca)and
- સર્વાન્ (sarvān)all
- ઉરગાન્ (uragān)serpents
- ચ (ca)and
- દિવ્યાન્ (divyān)celestial
નાન્તં ન મધ્યં ન પુનસ્તવાદિં પશ્યામિ વિશ્વેશ્વર વિશ્વરૂપ ॥ 16 ॥
- અનેકબાહૂદરવક્ત્રનેત્રમ્ (anekabāhūdaravaktranetram)with many arms, bellies, mouths, eyes (aneka:many | bāhu:arms | udara:bellies | vaktra:mouths | netra:eyes)
- પશ્યામિ (paśyāmi)I see
- ત્વામ્ (tvām)Thee
- સર્વતઃ (sarvataḥ)on every side
- અનન્તરૂપમ્ (anantarūpam)boundless form (ananta:boundless | rūpam:form)
- ન (na)not
- અન્તમ્ (antam)end
- ન (na)not
- મધ્યમ્ (madhyam)middle
- ન (na)not
- પુનઃ (punaḥ)again
- તવ (tava)your
- આદિમ્ (ādim)beginning
- પશ્યામિ (paśyāmi)I see
- વિશ્વેશ્વર (viśveśvara)Lord of the Universe (viśva:universe | īśvara:lord)
- વિશ્વરૂપ (viśvarūpa)Cosmic-Form (viśva:universe | rūpa:form)
પશ્યામિ ત્વાં દુર્નિરીક્ષ્યં સમન્તાદ્દીપ્તાનલાર્કદ્યુતિમપ્રમેયમ્ ॥ 17 ॥
- કિરીટિનં (kirīṭinam)with a crown
- ગદિનં (gadinam)with a club
- ચક્રિણં (cakriṇam)with a discus
- ચ (ca)and
- તેજોરાશિં (tejorāśim)mass of radiance (tejas:radiance | rāśi:mass)
- સર્વતઃ (sarvataḥ)everywhere
- દીપ્તિમન્તમ્ (dīptimantam)shining
- પશ્યામિ (paśyāmi)I see
- ત્વાં (tvāṃ)Thee
- દુર્નિરીક્ષ્યમ્ (durnirīkṣyam)hard to look at
- સમન્તાત્ (samantāt)all round
- દીપ્તાનલાર્કદ્યુતિમ્ (dīptānalārkadyutim)blazing like fire and Sun (dīpta:blazing | anala:fire | arka:Sun | dyuti:radiance)
- અપ્રમેયમ્ (aprameyam)incomprehensible
ત્વમવ્યયઃ શાશ્વતધર્મગોપ્તા સનાતનસ્ત્વં પુરુષો મતો મે ॥ 18 ॥
- ત્વમ્ (tvam)you
- અક્ષરમ્ (akṣaram)imperishable
- પરમમ્ (paramam)supreme
- વેદિતવ્યમ્ (veditavyam)to be known
- ત્વમ્ (tvam)you
- અસ્ય (asya)of this
- વિશ્વસ્ય (viśvasya)of the universe
- પરમ્ (param)supreme
- નિધાનમ્ (nidhānam)treasure-house
- ત્વમ્ (tvam)you
- અવ્યયઃ (avyayaḥ)imperishable
- શાશ્વતધર્મગોપ્તા (śāśvatadharmagoptā)protector of eternal dharma (śāśvata:eternal | dharma:dharma | goptā:protector)
- સનાતનઃ (sanātanaḥ)ancient
- ત્વમ્ (tvam)you
- પુરુષઃ (puruṣaḥ)being
- મતઃ (mataḥ)opinion
- મે (me)my
પશ્યામિ ત્વાં દીપ્તહુતાશવક્ત્રં સ્વતેજસા વિશ્વમિદં તપન્તમ્ ॥ 19 ॥
- અનાદિમધ્યાન્તમ્ (anādimadhyāntam)without beginning, middle, or end (anādi:without beginning | madhya:middle | antam:end)
- અનન્તવીર્યમ્ (anantavīryam)infinite in power (ananta:infinite | vīryam:power)
- અનન્તબાહુમ્ (anantabāhum)of endless arms (ananta:endless | bāhum:arms)
- શશિસૂર્યનેત્રમ્ (śaśisūryanetram)moon and sun as eyes (śaśi:moon | sūrya:sun | netram:eyes)
- પશ્યામિ (paśyāmi)I see
- ત્વામ્ (tvām)You
- દીપ્તહુતાશવક્ત્રમ્ (dīptahutāśavaktram)burning fire as mouth (dīpta:burning | hutāśa:fire | vaktram:mouth)
- સ્વતેજસા (svatejasā)with Your radiance (sva:Your | tejasā:radiance)
- વિશ્વમ્ (viśvam)the universe
- ઇદમ્ (idam)this
- તપન્તમ્ (tapantam)heating
દૃષ્ટ્વાદ્ભુતં રૂપમુગ્રં તવેદં લોકત્રયં પ્રવ્યથિતં મહાત્મન્ ॥ 20 ॥
- દ્યાવા (dyāvā)heaven and earth (dyauḥ:heaven | pṛthivī:earth)
- પૃથિવ્યોઃ (pṛthivyoḥ)of the earth
- ઇદમ્ (idam)this
- અન્તરમ્ (antaram)space
- હિ (hi)indeed
- વ્યાપ્તમ્ (vyāptam)filled
- ત્વયા (tvayā)by you
- એકેન (ekena)alone
- દિશઃ (diśaḥ)quarters
- ચ (ca)and
- સર્વાઃ (sarvāḥ)all
- દૃષ્ટ્વા (dṛṣṭvā)having seen
- અદ્ભુતમ્ (adbhutam)wonderful
- રૂપમ્ (rūpam)form
- ઉગ્રમ્ (ugram)terrible
- તવ (tava)your
- ઇદમ્ (idam)this
- લોકત્રયમ્ (lokatrayam)the three worlds (loka:world | traya:three)
- પ્રવ્યથિતમ્ (pravyathitam)trembling
- મહાત્મન્ (mahātman)O great-souled
સ્વસ્તીત્યુક્ત્વા મહર્ષિસિદ્ધસઙ્ઘાઃ સ્તુવન્તિ ત્વાં સ્તુતિભિઃ પુષ્કલાભિઃ ॥ 21 ॥
- અમી (amī)these
- હિ (hi)indeed
- ત્વામ્ (tvām)you
- સુરસઙ્ઘાઃ (surasaṅghāḥ)hosts of devas (sura:devas | saṅghāḥ:hosts)
- વિશન્તિ (viśanti)enter
- કેચિત્ (kecit)some
- ભીતાઃ (bhītāḥ)fearful
- પ્રાઞ્જલયઃ (prāñjalayaḥ)with joined palms
- ગૃણન્તિ (gṛṇanti)praise
- સ્વસ્તિ (svasti)well-being
- ઇતિ (iti)thus
- ઉક્ત્વા (uktvā)having said
- મહર્ષિસિદ્ધસઙ્ઘાઃ (maharṣisiddhasaṅghāḥ)bands of great rishis and siddhas (maharṣi:great rishis | siddha:siddhas | saṅghāḥ:bands)
- સ્તુવન્તિ (stuvanti)praise
- ત્વામ્ (tvām)you
- સ્તુતિભિઃ (stutibhiḥ)with hymns
- પુષ્કલાભિઃ (puṣkalābhiḥ)sublime
ગન્ધર્વયક્ષાસુરસિદ્ધસઙ્ઘા વીક્ષન્તે ત્વાં વિસ્મિતાશ્ચૈવ સર્વે ॥ 22 ॥
- રુદ્ર (rudra)Rudras
- આદિત્યા (ādityā)Adityas
- વસવઃ (vasavaḥ)Vasus
- યે (ye)who
- ચ (ca)and
- સાધ્યાઃ (sādhyāḥ)Sādhyas
- વિશ્વે (viśve)Vishwe-Devas
- અશ્વિનૌ (aśvinau)the two Ashwins
- મરુતઃ (marutaḥ)Maruts
- ચ (ca)and
- ઉષ્મપાઃ (uṣmapāḥ)Ushmapas
- ચ (ca)and
- ગન્ધર્વ (gandharva)Gandharvas
- યક્ષ (yakṣa)Yakshas
- અસુર (asura)Asuras
- સિદ્ધ (siddha)Siddhas
- સઙ્ઘાઃ (saṅghāḥ)hosts
- વીક્ષન્તે (vīkṣante)are looking
- ત્વામ્ (tvām)at you
- વિસ્મિતાઃ (vismitāḥ)astonished
- ચ (ca)and
- એવ (eva)indeed
- સર્વે (sarve)all
બહૂદરં બહુદંષ્ટ્રાકરાલં દૃષ્ટ્વા લોકાઃ પ્રવ્યથિતાસ્તથાહમ્ ॥ 23 ॥
- રૂપં (rūpam)form
- મહત્ (mahat)great
- તે (te)your
- બહુવક્ત્રનેત્રમ્ (bahuvaktranetram)many mouths and eyes (bahu:many | vaktra:mouths | netram:eyes)
- મહાબાહો (mahābāho)O mighty-armed (mahā:great | bāho:armed)
- બહુબાહૂરુપાદમ્ (bahubāhūrupādam)many arms, thighs, feet (bahu:many | bāhu:arms | ūru:thighs | pādam:feet)
- બહૂદરમ્ (bahūdaram)many stomachs (bahu:many | udaram:stomachs)
- બહુદંષ્ટ્રાકરાલમ્ (bahudaṃṣṭrākarālam)fearsome with many tusks (bahu:many | daṃṣṭrā:tusks | karālam:fearsome)
- દૃષ્ટ્વા (dṛṣṭvā)having seen
- લોકાઃ (lokāḥ)worlds
- પ્રવ્યથિતાઃ (pravyathitāḥ)terrified
- તથા (tathā)so too
- અહમ્ (aham)I
દૃષ્ટ્વા હિ ત્વાં પ્રવ્યથિતાન્તરાત્મા ધૃતિં ન વિન્દામિ શમં ચ વિષ્ણો ॥ 24 ॥
- નભઃસ્પૃશં (nabhaḥspṛśam)touching the sky (nabhaḥ:sky | spṛśam:touching)
- દીપ્તમ્ (dīptam)flaming
- અનેકવર્ણમ્ (anekavarṇam)many-coloured (aneka:many | varṇam:coloured)
- વ્યાત્તાનનમ્ (vyāttānanam)with mouths wide open (vyātta:wide open | ānanam:mouths)
- દીપ્તવિશાલનેત્રમ્ (dīptaviśālanetram)with large fiery eyes (dīpta:fiery | viśāla:large | netram:eyes)
- દૃષ્ટ્વા (dṛṣṭvā)on seeing
- હિ (hi)indeed
- ત્વામ્ (tvām)you
- પ્રવ્યથિતાન્તરાત્મા (pravyathitāntarātmā)terrified at heart (pravyathita:terrified | antarātmā:at heart)
- ધૃતિં (dhṛtim)courage
- ન (na)not
- વિન્દામિ (vindāmi)I find
- શમં (śamam)peace
- ચ (ca)and
- વિષ્ણો (viṣṇo)O Vishnu
દિશો ન જાને ન લભે ચ શર્મ પ્રસીદ દેવેશ જગન્નિવાસ ॥ 25 ॥
- દંષ્ટ્રાકરાલાનિ (daṃṣṭrākarālāni)terrible with tusks (daṃṣṭrā:tusks | karālāni:terrible)
- ચ (ca)and
- તે (te)your
- મુખાનિ (mukhāni)mouths
- દૃષ્ટ્વા (dṛṣṭvā)having seen
- એવ (eva)indeed
- કાલાનલસન્નિભાનિ (kālānalasannibhāni)like the fires of destruction (kāla:destruction | anala:fire | sannibhāni:like)
- દિશઃ (diśaḥ)directions
- ન (na)not
- જાને (jāne)I know
- ન (na)nor
- લભે (labhe)I find
- ચ (ca)and
- શર્મ (śarma)peace
- પ્રસીદ (prasīda)be gracious
- દેવેશ (deveśa)Lord of the Devas (deva:devas | īśa:lord)
- જગન્નિવાસ (jagannivāsa)Abode of the Universe (jagat:universe | nivāsa:abode)
ભીષ્મો દ્રોણઃ સૂતપુત્રસ્તથાસૌ સહાસ્મદીયૈરપિ યોધમુખ્યૈઃ ॥ 26 ॥
- અમી (amī)these
- ચ (ca)and
- ત્વાં (tvāṃ)you
- ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય (dhṛtarāṣṭrasya)of Dhritarashtra
- પુત્રાઃ (putrāḥ)sons
- સર્વે (sarve)all
- સહૈવ (sahaiva)together with
- વનિપાલસઙ્ઘૈઃ (vanipālasaṅghaiḥ)with hosts of kings (vani:earth | pāla:protector | saṅghaiḥ:with hosts)
- ભીષ્મઃ (bhīṣmaḥ)Bhishma
- દ્રોણઃ (droṇaḥ)Drona
- સૂતપુત્રઃ (sūtaputraḥ)son of a charioteer (sūta:charioteer | putraḥ:son)
- તથા (tathā)also
- અસૌ (asau)that
- સહ (saha)with
- અસ્મદીયૈઃ (asmadīyaiḥ)of ours
- અપિ (api)also
- યોધમુખ્યૈઃ (yodhamukhyaiḥ)with warrior chieftains (yodha:warrior | mukhyaiḥ:chieftains)
કેચિદ્વિલગ્ના દશનાન્તરેષુ સન્દૃશ્યન્તે ચૂર્ણિતૈરુત્તમાઙ્ગૈઃ ॥ 27 ॥
- વક્ત્રાણિ (vaktrāṇi)mouths
- તે (te)your
- ત્વરમાણાઃ (tvaramāṇāḥ)hastening
- વિશન્તિ (viśanti)enter
- દંષ્ટ્રાકરાલાનિ (daṃṣṭrākarālāni)with terrible teeth (daṃṣṭrā:teeth | karālāni:terrible)
- ભયાનકાનિ (bhayānakāni)fearful
- કેચિત્ (kecit)some
- વિલગ્નાઃ (vilagnāḥ)sticking
- દશનાન્તરેષુ (daśanāntareṣu)in the gaps between teeth (daśana:teeth | antareṣu:in the gaps)
- સન્દૃશ્યન્તે (sandṛśyante)are seen
- ચૂર્ણિતૈઃ (cūrṇitaiḥ)crushed
- ઉત્તમાઙ્ગૈઃ (uttamāṅgaiḥ)with heads (uttama:upper | aṅgaiḥ:with limbs)
તથા તવામી નરલોકવીરા વિશન્તિ વક્ત્રાણ્યભિવિજ્વલન્તિ ॥ 28 ॥
- યથા (yathā)just as
- નદીનામ્ (nadīnām)of rivers
- બહવઃ (bahavaḥ)many
- અમ્બુવેગાઃ (ambuvegāḥ)water currents (ambu:water | vegāḥ:currents)
- સમુદ્રમ્ (samudram)ocean
- એવ (eva)indeed
- અભિમુખાઃ (abhimukhāḥ)towards
- દ્રવન્તિ (dravanti)flow
- તથા (tathā)so
- તવ (tava)your
- અમી (amī)these
- નરલોકવીરાઃ (naralokavīrāḥ)heroes in the world of men (nara:men | loka:world | vīrāḥ:heroes)
- વિશન્તિ (viśanti)enter
- વક્ત્રાણિ (vaktrāṇi)mouths
- અભિવિજ્વલન્તિ (abhivijvalanti)flaming
તથૈવ નાશાય વિશન્તિ લોકાસ્તવાપિ વક્ત્રાણિ સમૃદ્ધવેગાઃ ॥ 29 ॥
- યથા (yathā)just as
- પ્રદીપ્તં (pradīptaṃ)blazing
- જ્વલનં (jvalanaṃ)fire
- પતઙ્ગાઃ (pataṅgāḥ)moths
- વિશન્તિ (viśanti)enter
- નાશાય (nāśāya)for destruction
- સમૃદ્ધવેગાઃ (samṛddhavegāḥ)with full speed (samṛddha:full | vegāḥ:speed)
- તથૈવ (tathaiva)so also
- નાશાય (nāśāya)for destruction
- વિશન્તિ (viśanti)enter
- લોકાઃ (lokāḥ)creatures
- તવ (tava)your
- અપિ (api)also
- વક્ત્રાણિ (vaktrāṇi)mouths
- સમૃદ્ધવેગાઃ (samṛddhavegāḥ)with full speed (samṛddha:full | vegāḥ:speed)
તેજોભિરાપૂર્ય જગત્સમગ્રં ભાસસ્તવોગ્રાઃ પ્રતપન્તિ વિષ્ણો ॥ 30 ॥
- લેલિહ્યસે (lelihyase)you are licking
- ગ્રસમાનઃ (grasamānaḥ)devouring
- સમન્તાત્ (samantāt)on every side
- લોકાન્ (lokān)worlds
- સમગ્રાન્ (samagrān)all
- વદનૈઃ (vadanaiḥ)with mouths
- જ્વલદ્ભિઃ (jvaladbhiḥ)flaming
- તેજોભિઃ (tejobhiḥ)with rays
- આપૂર્ય (āpūrya)filling
- જગત્ (jagat)world
- સમગ્રમ્ (samagram)whole
- ભાસઃ (bhāsaḥ)rays
- તવ (tava)your
- ઉગ્રાઃ (ugrāḥ)fierce
- પ્રતપન્તિ (pratapanti)are burning
- વિષ્ણો (viṣṇo)O Vishnu
વિજ્ઞાતુમિચ્છામિ ભવન્તમાદ્યં ન હિ પ્રજાનામિ તવ પ્રવૃત્તિમ્ ॥ 31 ॥
- આખ્યાહિ (ākhyāhi)tell
- મે (me)to me
- કઃ (kaḥ)who
- ભવાન્ (bhavān)You
- ઉગ્રરૂપઃ (ugrarūpaḥ)fierce in form (ugra:fierce | rūpaḥ:form)
- નમઃ (namaḥ)salutations
- અસ્તુ (astu)be
- તે (te)to You
- દેવવર (devavara)O God Supreme (deva:God | vara:supreme)
- પ્રસીદ (prasīda)have mercy
- વિજ્ઞાતુમ્ (vijñātum)to know
- ઇચ્છામિ (icchāmi)I desire
- ભવન્તમ્ (bhavantam)You
- આદ્યં (ādyam)the Original Being
- ન (na)not
- હિ (hi)indeed
- પ્રજાનામિ (prajānāmi)I know
- તવ (tava)Your
- પ્રવૃત્તિમ્ (pravṛttim)purpose
ઋતેઽપિ ત્વાં ન ભવિષ્યન્તિ સર્વે યેઽવસ્થિતાઃ પ્રત્યનીકેષુ યોધાઃ ॥ 32 ॥
- શ્રીભગવાનુવાચ (śrībhagavānuvāca)The Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- કાલઃ (kālaḥ)Time
- અસ્મિ (asmi)I am
- લોકક્ષયકૃત્ (lokakṣayakṛt)world-destroying (loka:world | kṣaya:destruction | kṛt:doing)
- પ્રવૃદ્ધઃ (pravṛddhaḥ)mighty
- લોકાન્ (lokān)worlds
- સમાહર્તુમ્ (samāhartum)to destroy
- ઇહ (iha)here
- પ્રવૃત્તઃ (pravṛttaḥ)engaged
- ઋતે (ṛte)without
- અપિ (api)even
- ત્વામ્ (tvām)you
- ન (na)not
- ભવિષ્યન્તિ (bhaviṣyanti)shall live
- સર્વે (sarve)all
- યે (ye)who
- અવસ્થિતાઃ (avasthitāḥ)arrayed
- પ્રત્યનીકેષુ (pratyanīkeṣu)in hostile armies (prati:against | anīka:army | ṣu:in)
- યોધાઃ (yodhāḥ)warriors
મયૈવૈતે નિહતાઃ પૂર્વમેવ નિમિત્તમાત્રં ભવ સવ્યસાચિન્ ॥ 33 ॥
- તસ્માત્ (tasmāt)therefore
- ત્વમ્ (tvam)you
- ઉત્તિષ્ઠ (uttiṣṭha)stand up
- યશઃ (yaśaḥ)fame
- લભસ્વ (labhasva)obtain
- જિત્વા (jitvā)conquering
- શત્રૂન્ (śatrūn)enemies
- ભુઙ્ક્ષ્વ (bhuṅkṣva)enjoy
- રાજ્યમ્ (rājyam)kingdom
- સમૃદ્ધમ્ (samṛddham)flourishing
- મયા (mayā)by Me
- એવ (eva)indeed
- એતે (ete)these
- નિહતાઃ (nihatāḥ)slain
- પૂર્વમ્ (pūrvam)already
- નિમિત્તમાત્રમ્ (nimittamātram)mere instrument (nimitta:instrument | mātram:mere)
- ભવ (bhava)become
- સવ્યસાચિન્ (savyasācin)O left-handed archer
મયા હતાંસ્ત્વં જહિ મા વ્યથિષ્ઠા યુધ્યસ્વ જેતાસિ રણે સપત્નાન્ ॥ 34 ॥
- દ્રોણં (droṇam)Drona
- ચ (ca)and
- ભીષ્મં (bhīṣmam)Bhishma
- ચ (ca)and
- જયદ્રથં (jayadratham)Jayadratha
- ચ (ca)and
- કર્ણં (karṇam)Karna
- તથા (tathā)also
- અન્યાન્ (anyān)others
- અપિ (api)also
- યોધવીરાન્ (yodhavīrān)brave warriors (yodha:warrior | vīrān:brave)
- મયા (mayā)by me
- હતાન્ (hatān)slain
- ત્વં (tvaṃ)you
- જહિ (jahi)kill
- મા (mā)do not
- વ્યથિષ્ઠા (vyathiṣṭhā)be distressed
- યુધ્યસ્વ (yudhyasva)fight
- જેતાસિ (jetāsi)you shall conquer
- રણે (raṇe)in battle
- સપત્નાન્ (sapatnān)enemies
નમસ્કૃત્વા ભૂય એવાહ કૃષ્ણં સગદ્ગદં ભીતભીતઃ પ્રણમ્ય ॥ 35 ॥
- સઞ્જય (sañjaya)Sanjaya
- ઉવાચ (uvāca)said
- એતત્ (etat)this
- શ્રુત્વા (śrutvā)having heard
- વચનં (vacanam)speech
- કેશવસ્ય (keśavasya)of Keshava
- કૃતાઞ્જલિઃ (kṛtāñjaliḥ)with joined palms (kṛta:made | añjaliḥ:palms joined)
- વેપમાનઃ (vepamānaḥ)trembling
- કિરીટી (kirīṭī)the crowned-one
- નમસ્કૃત્વા (namaskṛtvā)prostrating
- ભૂયઃ (bhūyaḥ)again
- એવ (eva)indeed
- આહ (āha)said
- કૃષ્ણં (kṛṣṇam)Krishna
- સગદ્ગદમ્ (sagadgadam)in a choked voice (sa:with | gadgadam:choked voice)
- ભીતભીતઃ (bhītabhītaḥ)overwhelmed with fear (bhīta:fearful | bhītaḥ:frightened)
- પ્રણમ્ય (praṇamya)bowing down
રક્ષાંસિ ભીતાનિ દિશો દ્રવન્તિ સર્વે નમસ્યન્તિ ચ સિદ્ધસઙ્ઘાઃ ॥ 36 ॥
- અર્જુન (arjuna)Arjuna
- ઉવાચ (uvāca)said
- સ્થાને (sthāne)rightly
- હૃષીકેશ (hṛṣīkeśa)Hrishikesha (Krishna)
- તવ (tava)your
- પ્રકીર્ત્યા (prakīrtyā)by praise
- જગત્ (jagat)world
- પ્રહૃષ્યતિ (prahṛṣyati)rejoices
- અનુરજ્યતે (anurajyate)delights
- ચ (ca)and
- રક્ષાંસિ (rakṣāṃsi)Rakshasas
- ભીતાનિ (bhītāni)fearful
- દિશઃ (diśaḥ)directions
- દ્રવન્તિ (dravanti)flee
- સર્વે (sarve)all
- નમસ્યન્તિ (namasyanti)bow
- ચ (ca)and
- સિદ્ધસઙ્ઘાઃ (siddhasaṅghāḥ)hosts of Siddhas (siddha:perfected beings | saṅghāḥ:hosts)
અનન્ત દેવેશ જગન્નિવાસ ત્વમક્ષરં સદસત્તત્પરં યત્ ॥ 37 ॥
- કસ્માત્ (kasmāt)why
- ચ (ca)and
- તે (te)to you
- ન (na)not
- નમેરન્ (nameran)should bow
- મહાત્મન્ (mahātman)O Great-souled One
- ગરીયસે (garīyase)greater
- બ્રહ્મણઃ (brahmaṇaḥ)than Brahma
- અપિ (api)even
- આદિકર્ત્રે (ādikartre)to the Primal Cause
- અનન્ત (ananta)O Infinite
- દેવેશ (deveśa)O Lord of Lords (deva:lord | īśa:lord)
- જગન્નિવાસ (jagannivāsa)O Abode of the Universe (jagat:universe | nivāsa:abode)
- ત્વમ્ (tvam)you
- અક્ષરમ્ (akṣaram)imperishable
- સદસત્ (sadasat)manifest and unmanifest (sat:manifest | asat:unmanifest)
- તત્ (tat)that
- પરમ્ (param)beyond
- યત્ (yat)which
વેત્તાસિ વેદ્યં ચ પરં ચ ધામ ત્વયા તતં વિશ્વમનન્તરૂપ ॥ 38 ॥
- ત્વમ્ (tvam)You
- આદિદેવઃ (ādidevaḥ)Primal God (ādi:primal | devaḥ:god)
- પુરુષઃ (puruṣaḥ)Purusha
- પુરાણઃ (purāṇaḥ)ancient
- ત્વમ્ (tvam)You
- અસ્ય (asya)of this
- વિશ્વસ્ય (viśvasya)of the universe
- પરં (param)supreme
- નિધાનમ્ (nidhānam)refuge
- વેત્તા (vettā)knower
- અસિ (asi)are
- વેદ્યમ્ (vedyam)knowable
- ચ (ca)and
- પરં (param)supreme
- ચ (ca)and
- ધામ (dhāma)abode
- ત્વયા (tvayā)by you
- તતમ્ (tatam)pervaded
- વિશ્વમ્ (viśvam)universe
- અનન્તરૂપ (anantarūpa)infinite forms (ananta:infinite | rūpa:forms)
નમો નમસ્તેઽસ્તુ સહસ્રકૃત્વઃ પુનશ્ચ ભૂયોઽપિ નમો નમસ્તે ॥ 39 ॥
- વાયુઃ (vāyuḥ)Vayu
- યમઃ (yamaḥ)Yama
- અગ્નિઃ (agniḥ)Agni
- વરુણઃ (varuṇaḥ)Varuna
- શશાઙ્કઃ (śaśāṅkaḥ)the Moon
- પ્રજાપતિઃ (prajāpatiḥ)Prajapati
- ત્વં (tvaṃ)you
- પ્રપિતામહઃ (prapitāmahaḥ)great-grandfather
- ચ (ca)and
- નમઃ (namaḥ)salutations
- નમઃ (namaḥ)salutations
- તે (te)to you
- અસ્તુ (astu)let it be
- સહસ્રકૃત્વઃ (sahasrakṛtvaḥ)a thousand times (sahasra:thousand | kṛtvaḥ:times)
- પુનઃ (punaḥ)again
- ચ (ca)and
- ભૂયઃ (bhūyaḥ)again
- અપિ (api)also
- નમઃ (namaḥ)salutations
- નમઃ (namaḥ)salutations
- તે (te)to you
અનન્તવીર્યામિતવિક્રમસ્ત્વં સર્વં સમાપ્નોષિ તતોઽસિ સર્વઃ ॥ 40 ॥
- નમઃ (namaḥ)salutations
- પુરસ્તાત્ (purastāt)before
- અથ (atha)and
- પૃષ્ઠતઃ (pṛṣṭhataḥ)behind
- તે (te)to you
- નમઃ (namaḥ)salutations
- અસ્તુ (astu)let there be
- તે (te)to you
- સર્વતઃ (sarvataḥ)on every side
- એવ (eva)indeed
- સર્વ (sarva)all
- અનન્તવીર્ય (anantavīrya)infinite in power (ananta:infinite | vīrya:power)
- અમિતવિક્રમ (amitavikrama)infinite in prowess (amita:infinite | vikrama:prowess)
- ત્વં (tvaṃ)you
- સર્વમ્ (sarvam)all
- સમાપ્નોષિ (samāpnoṣi)pervade
- તતઃ (tataḥ)therefore
- અસિ (asi)are
- સર્વઃ (sarvaḥ)all
અજાનતા મહિમાનં તવેદં મયા પ્રમાદાત્પ્રણયેન વાપિ ॥ 41 ॥
- સખેતિ (sakheti)O friend
- મત્વા (matvā)thinking
- પ્રસભં (prasabhaṃ)rashly
- યદુક્તં (yaduktaṃ)whatever said
- હે (he)O
- કૃષ્ણ (kṛṣṇa)Krishna
- હે (he)O
- યાદવ (yādava)Yadava
- હે (he)O
- સખેતિ (sakheti)O friend
- અજાનતા (ajānatā)unknowing
- મહિમાનં (mahimānaṃ)greatness
- તવ (tava)your
- ઇદં (idaṃ)this
- મયા (mayā)by me
- પ્રમાદાત્ (pramādāt)from carelessness
- પ્રણયેન (praṇayena)from love
- વા (vā)or
- અપિ (api)also
એકોઽથવાપ્યચ્યુત તત્સમક્ષં તત્ક્ષામયે ત્વામહમપ્રમેયમ્ ॥ 42 ॥
- યત્ (yat)whatever
- ચ (ca)and
- અવહાસાર્થમ્ (avahāsārtham)for the sake of fun (avahāsa:fun | artham:for the sake of)
- અસત્કૃતઃ (asatkṛtaḥ)insulted
- અસિ (asi)are
- વિહાર (vihāra)at play
- શય્યા (śayyā)reposing
- આસન (āsana)sitting
- ભોજનેષુ (bhojaneṣu)at meals
- એકઃ (ekaḥ)alone
- અથવા (athavā)or
- અપિ (api)also
- અચ્યુત (acyuta)O Achyuta
- તત્ (tat)that
- સમક્ષમ્ (samakṣam)in company
- તત્ક્ષામયે (tatkṣāmaye)I implore to forgive (tat:that | kṣāmaye:I implore to forgive)
- ત્વામ્ (tvām)You
- અહમ્ (aham)I
- અપ્રમેયમ્ (aprameyam)O Immeasurable One
ન ત્વત્સમોઽસ્ત્યભ્યધિકઃ કુતોઽન્યો લોકત્રયેઽપ્યપ્રતિમપ્રભાવ ॥ 43 ॥
- પિતા (pitā)father
- અસિ (asi)are
- લોકસ્ય (lokasya)of the world
- ચરાચરસ્ય (carācarasya)moving and unmoving (cara:moving | acara:unmoving)
- ત્વમ્ (tvam)you
- અસ્ય (asya)of this
- પૂજ્યઃ (pūjyaḥ)to be adored
- ચ (ca)and
- ગુરુઃ (guruḥ)teacher
- ગરીયાન્ (garīyān)greatest
- ન (na)not
- ત્વત્સમઃ (tvatsamaḥ)equal to you (tvat:to you | samaḥ:equal)
- અસ્તિ (asti)exists
- અભ્યધિકઃ (abhyadhikaḥ)superior
- કુતઃ (kutaḥ)how
- અન્યઃ (anyaḥ)another
- લોકત્રયે (lokatraye)in the three worlds (loka:world | traye:in the three)
- અપિ (api)even
- અપ્રતિમપ્રભાવ (apratimaprabhāva)unequalled power (apratima:unequalled | prabhāva:power)
પિતેવ પુત્રસ્ય સખેવ સખ્યુઃ પ્રિયઃ પ્રિયાયાર્હસિ દેવ સોઢુમ્ ॥ 44 ॥
- તસ્માત્ (tasmāt)therefore
- પ્રણમ્ય (praṇamya)bowing down
- પ્રણિધાય (praṇidhāya)prostrating
- કાયમ્ (kāyam)body
- પ્રસાદયે (prasādaye)I crave forgiveness
- ત્વામ્ (tvām)you
- અહમ્ (aham)I
- ઈશમ્ (īśam)Lord
- ઈડ્યમ્ (īḍyam)adorable
- પિતા (pitā)father
- ઇવ (iva)like
- પુત્રસ્ય (putrasya)of son
- સખા (sakhā)friend
- ઇવ (iva)like
- સખ્યુઃ (sakhyuḥ)of friend
- પ્રિયઃ (priyaḥ)beloved
- પ્રિયાય (priyāya)to beloved
- અર્હસિ (arhasi)should
- દેવ (deva)O Deva
- સોઢુમ્ (soḍhum)forgive
તદેવ મે દર્શય દેવરૂપં પ્રસીદ દેવેશ જગન્નિવાસ ॥ 45 ॥
- અદૃષ્ટપૂર્વં (adṛṣṭapūrvam)never seen before (adṛṣṭa:unseen | pūrvam:before)
- હૃષિતઃ (hṛṣitaḥ)delighted
- અસ્મિ (asmi)I am
- દૃષ્ટ્વા (dṛṣṭvā)having seen
- ભયેન (bhayena)with fear
- ચ (ca)and
- પ્રવ્યથિતં (pravyathitam)distressed
- મનઃ (manaḥ)mind
- મે (me)my
- તત્ (tat)that
- એવ (eva)only
- મે (me)to me
- દર્શય (darśaya)show
- દેવ (deva)O God
- રૂપં (rūpam)form
- પ્રસીદ (prasīda)have mercy
- દેવેશ (deveśa)O God of gods (deva:god | īśa:lord)
- જગન્નિવાસ (jagannivāsa)O Abode of the Universe (jagat:universe | nivāsa:abode)
તેનૈવ રૂપેણ ચતુર્ભુજેન સહસ્રબાહો ભવ વિશ્વમૂર્તે ॥ 46 ॥
- કિરીટિનં (kirīṭinam)crowned
- ગદિનં (gadinam)bearing a mace
- ચક્રહસ્તં (cakrahastam)with a discus in hand (cakra:discus | hastam:in hand)
- ઇચ્છામિ (icchāmi)I desire
- ત્વાં (tvāṃ)You
- દ્રષ્ટુમ્ (draṣṭum)to see
- અહમ્ (aham)I
- તથૈવ (tathaiva)as before
- તેનૈવ (tenaiva)in that same
- રૂપેણ (rūpeṇa)form
- ચતુર્ભુજેન (caturbhujena)having four arms (catur:four | bhujena:arms)
- સહસ્રબાહો (sahasrabāho)O Thousand-armed (sahasra:thousand | bāho:armed)
- ભવ (bhava)become
- વિશ્વમૂર્તે (viśvamūrte)O Universal Form (viśva:universal | mūrte:form)
તેજોમયં વિશ્વમનન્તમાદ્યં યન્મે ત્વદન્યેન ન દૃષ્ટપૂર્વમ્ ॥ 47 ॥
- શ્રીભગવાનુવાચ (śrībhagavānuvāca)Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- મયા (mayā)by me
- પ્રસન્નેન (prasannena)graciously
- તવ (tava)your
- અર્જુન (arjuna)Arjuna
- ઇદં (idaṃ)this
- રૂપં (rūpaṃ)form
- પરં (paraṃ)supreme
- દર્શિતમ્ (darśitam)shown
- આત્મયોગાત્ (ātmayogāt)by own YOGA-power (ātma:own | yogāt:by YOGA-power)
- તેજોમયં (tejomayaṃ)full of splendour (tejas:splendour | mayaṃ:full of)
- વિશ્વમ્ (viśvam)universal
- અનન્તમ્ (anantam)infinite
- આદ્યં (ādyaṃ)primeval
- યત્ (yat)which
- મે (me)my
- ત્વત્ (tvad)than you
- અન્યેન (anyena)by another
- ન (na)not
- દૃષ્ટપૂર્વમ્ (dṛṣṭapūrvam)seen before (dṛṣṭa:seen | pūrvam:before)
એવંરૂપઃ શક્ય અહં નૃલોકે દ્રષ્ટું ત્વદન્યેન કુરુપ્રવીર ॥ 48 ॥
- ન (na)not
- વેદયજ્ઞાધ્યયનૈઃ (vedayajñādhyayanair)by Veda study and sacrifices (veda:Veda | yajña:sacrifices | adhyayana:study | aiḥ:by)
- ન (na)not
- દાનૈઃ (dānaiḥ)by gifts
- ન (na)not
- ચ (ca)and
- ક્રિયાભિઃ (kriyābhiḥ)by rituals
- ન (na)not
- તપોભિઃ (tapobhiḥ)by austerities
- ઉગ્રૈઃ (ugraiḥ)severe
- એવંરૂપઃ (evaṃrūpaḥ)in this form (evaṃ:thus | rūpaḥ:form)
- શક્યઃ (śakyaḥ)possible
- અહમ્ (aham)I
- નૃલોકે (nṛloke)in the world of men (nṛ:men | loke:in the world)
- દ્રષ્ટુમ્ (draṣṭum)to see
- ત્વત્ (tvad)than you
- અન્યેન (anyena)by another
- કુરુપ્રવીર (kurupravīra)O hero of the Kurus (kuru:Kurus | pravīra:hero)
વ્યપેતભીઃ પ્રીતમનાઃ પુનસ્ત્વં તદેવ મે રૂપમિદં પ્રપશ્ય ॥ 49 ॥
- મા (mā)do not
- તે (te)your
- વ્યથા (vyathā)fear
- મા (mā)do not
- ચ (ca)and
- વિમૂઢભાવઃ (vimūḍhabhāvaḥ)bewilderment (vimūḍha:bewildered | bhāvaḥ:state)
- દૃષ્ટ્વા (dṛṣṭvā)having seen
- રૂપં (rūpaṃ)form
- ઘોરમ્ (ghoram)terrible
- ઈદૃક્ (īdṛk)such
- મમ (mama)my
- ઇદમ્ (idam)this
- વ્યપેતભીઃ (vyapetabhīḥ)fear dispelled (vyapeta:dispelled | bhīḥ:fear)
- પ્રીતમનાઃ (prītamanāḥ)gladdened heart (prīta:gladdened | manāḥ:heart)
- પુનઃ (punaḥ)again
- ત્વં (tvaṃ)you
- તત્ (tat)that
- એવ (eva)indeed
- મે (me)my
- રૂપમ્ (rūpam)form
- ઇદમ્ (idam)this
- પ્રપશ્ય (prapaśya)behold
આશ્વાસયામાસ ચ ભીતમેનં ભૂત્વા પુનઃ સૌમ્યવપુર્મહાત્મા ॥ 50 ॥
- સઞ્જય (sañjaya)Sanjaya
- ઉવાચ (uvāca)said
- ઇતિ (iti)thus
- અર્જુનં (arjunam)to Arjuna
- વાસુદેવઃ (vāsudevaḥ)Vaasudeva
- તથા (tathā)thus
- ઉક્ત્વા (uktvā)having spoken
- સ્વકમ્ (svakam)own
- રૂપમ્ (rūpam)form
- દર્શયામાસ (darśayāmāsa)showed
- ભૂયઃ (bhūyaḥ)again
- આશ્વાસયામાસ (āśvāsayāmāsa)consoled
- ચ (ca)and
- ભીતમ્ (bhītam)terrified
- એનમ્ (enam)him
- ભૂત્વા (bhūtvā)having become
- પુનઃ (punaḥ)again
- સૌમ્યવપુઃ (saumyavapuḥ)gentle form (saumya:gentle | vapuḥ:form)
- મહાત્મા (mahātmā)great-souled one (mahā:great | ātmā:soul)
ઇદાનીમસ્મિ સંવૃત્તઃ સચેતાઃ પ્રકૃતિં ગતઃ ॥ 51 ॥
- અર્જુન (arjuna)Arjuna
- ઉવાચ (uvāca)said
- દૃષ્ટ્વા (dṛṣṭvā)having seen
- ઇદં (idaṃ)this
- માનુષં (mānuṣam)human
- રૂપં (rūpam)form
- તવ (tava)your
- સૌમ્યં (saumyam)gentle
- જનાર્દન (janārdana)O Janardana
- ઇદાનીમ્ (idānīm)now
- અસ્મિ (asmi)I am
- સંવૃત્તઃ (saṃvṛttaḥ)composed
- સચેતાઃ (sacetāḥ)restored to consciousness
- પ્રકૃતિં (prakṛtim)nature
- ગતઃ (gataḥ)returned
દેવા અપ્યસ્ય રૂપસ્ય નિત્યં દર્શનકાઙ્ક્ષિણઃ ॥ 52 ॥
- શ્રીભગવાન્ (śrībhagavān)the Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- ઉવાચ (uvāca)said
- સુદુર્દર્શમ્ (sudurdarśam)very hard to see (su:very | durdarśam:hard to see)
- ઇદં (idaṃ)this
- રૂપમ્ (rūpam)form
- દૃષ્ટવાન્ (dṛṣṭavān)have seen
- અસિ (asi)you are
- યત્ (yat)which
- મમ (mama)my
- દેવાઃ (devāḥ)gods
- અપિ (api)even
- અસ્ય (asya)of this
- રૂપસ્ય (rūpasya)of the form
- નિત્યમ્ (nityam)always
- દર્શનકાઙ્ક્ષિણઃ (darśanakāṅkṣiṇaḥ)longing to see (darśana:seeing | kāṅkṣiṇaḥ:longing)
શક્ય એવંવિધો દ્રષ્ટું દૃષ્ટવાનસિ માં યથા ॥ 53 ॥
- ન (na)not
- અહમ્ (aham)I
- વેદૈઃ (vedaiḥ)by the Vedas
- ન (na)nor
- તપસા (tapasā)by austerity
- ન (na)nor
- દાનેન (dānena)by gift
- ન (na)nor
- ચ (ca)and
- ઇજ્યયા (ijyayā)by sacrifices
- શક્યઃ (śakyaḥ)possible
- એવંવિધઃ (evaṃvidhaḥ)in this form (evam:thus | vidhaḥ:form)
- દ્રષ્ટુમ્ (draṣṭum)to see
- દૃષ્ટવાન્ (dṛṣṭavān)have seen
- અસિ (asi)you are
- મામ્ (mām)me
- યથા (yathā)as
જ્ઞાતું દ્રષ્ટું ચ તત્ત્વેન પ્રવેષ્ટું ચ પરન્તપ ॥ 54 ॥
- ભક્ત્યા (bhaktyā)by devotion
- ત્વ (tva)but
- અનન્યયા (ananyayā)single-minded
- શક્ય (śakya)possible
- અહમ્ (aham)I
- એવંવિધઃ (evaṃvidhaḥ)of this form
- અર્જુન (arjuna)Arjuna
- જ્ઞાતુમ્ (jñātum)to be known
- દ્રષ્ટુમ્ (draṣṭum)to be seen
- ચ (ca)and
- તત્ત્વેન (tattvena)in reality
- પ્રવેષ્ટુમ્ (praveṣṭum)to be entered into
- ચ (ca)and
- પરન્તપ (parantapa)O scorcher of foes (para:foes | tapa:scorcher)
નિર્વૈરઃ સર્વભૂતેષુ યઃ સ મામેતિ પાણ્ડવ ॥ 55 ॥
- મત્કર્મકૃત્ (matkarmakṛt)who does actions for Me (mat:for Me | karma:actions | kṛt:does)
- મત્પરમઃ (matparamaḥ)who looks upon Me as Supreme (mat:Me | paramaḥ:Supreme)
- મદ્ભક્તઃ (madbhaktaḥ)who is devoted to Me (mad:to Me | bhaktaḥ:devoted)
- સઙ્ગવર્જિતઃ (saṅgavarjitaḥ)free from attachment (saṅga:attachment | varjitaḥ:free from)
- નિર્વૈરઃ (nirvairaḥ)without enmity
- સર્વભૂતેષુ (sarvabhūteṣu)among all beings (sarva:all | bhūteṣu:among beings)
- યઃ (yaḥ)who
- સઃ (saḥ)he
- મામ્ (mām)to Me
- એતિ (eti)comes
- પાણ્ડવ (pāṇḍava)O Pandava
શ્રીકૃષ્ણાર્જુનસંવાદે વિશ્વરૂપદર્શનયોગો નામૈકાદશોઽધ્યાયઃ ॥11 ॥
