അര്ജുന ഉവാച
യത്ത്വയോക്തം വചസ്തേന മോഹോഽയം വിഗതോ മമ ॥ 1 ॥
- അര്ജുന (arjuna)Arjuna
- ഉവാച (uvāca)said
- മദനുഗ്രഹായ (madanugrahāya)for my benefit (mad:my | anugrahāya:for benefit)
- പരമം (paramaṃ)supreme
- ഗുഹ്യമ് (guhyam)secret
- അധ്യാത്മസംജ്ഞിതമ് (adhyātmasaṃjñitam)known as spiritual (adhyātma:spiritual | saṃjñitam:known as)
- യത് (yat)which
- ത്വയാ (tvayā)by you
- ഉക്തം (uktaṃ)spoken
- വചഃ (vacaḥ)word
- തേന (tena)by that
- മോഹഃ (mohaḥ)delusion
- അയമ് (ayam)this
- വിഗതഃ (vigataḥ)gone
- മമ (mama)my
ത്വത്തഃ കമലപത്രാക്ഷ മാഹാത്മ്യമപി ചാവ്യയമ് ॥ 2 ॥
- ഭവാപ്യയൌ (bhavāpyayau)origin and destruction (bhava:origin | apyaya:destruction)
- ഹി (hi)indeed
- ഭൂതാനാം (bhūtānāṃ)of beings
- ശ്രുതൌ (śrutau)have been heard
- വിസ്തരശഃ (vistaraśaḥ)in detail
- മയാ (mayā)by me
- ത്വത്തഃ (tvattaḥ)from you
- കമലപത്രാക്ഷ (kamalapatrākṣa)O Lotus-eyed (kamala:lotus | patra:leaf | akṣa:eye)
- മാഹാത്മ്യമ് (māhātmyam)greatness
- അപി (api)also
- ച (ca)and
- അവ്യയമ് (avyayam)inexhaustible
ദ്രഷ്ടുമിച്ഛാമി തേ രൂപമൈശ്വരം പുരുഷോത്തമ ॥ 3 ॥
- ഏവമ് (evam)thus
- ഏതത് (etat)this
- യഥാ (yathā)as
- അത്ഥ (attha)described
- ത്വമ് (tvam)you
- ആത്മാനമ് (ātmānam)yourself
- പരമേശ്വര (parameśvara)O Supreme Lord
- ദ്രഷ്ടുമ് (draṣṭum)to see
- ഇച്ഛാമി (icchāmi)I wish
- തേ (te)your
- രൂപമ് (rūpam)form
- ഐശ്വരമ് (aiśvaram)divine
- പുരുഷോത്തമ (puruṣottama)O Purushottama (puruṣa:person | uttama:supreme)
യോഗേശ്വര തതോ മേ ത്വം ദര്ശയാത്മാനമവ്യയമ് ॥ 4 ॥
- മന്യസേ (manyase)you think
- യദി (yadi)if
- തത് (tat)that
- ശക്യമ് (śakyam)possible
- മയാ (mayā)by me
- ദ്രഷ്ടുമ് (draṣṭum)to see
- ഇതി (iti)thus
- പ്രഭോ (prabho)O Lord
- യോഗേശ്വര (yogeśvara)Lord of Yogas (yoga:yoga | īśvara:lord)
- തതഃ (tataḥ)then
- മേ (me)to me
- ത്വം (tvaṃ)you
- ദര്ശയ (darśaya)show
- ആത്മാനമ് (ātmānam)self
- അവ്യയമ് (avyayam)imperishable
നാനാവിധാനി ദിവ്യാനി നാനാവര്ണാകൃതീനി ച ॥ 5 ॥
- ശ്രീഭഗവാന് (śrībhagavān)the Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- ഉവാച (uvāca)said
- പശ്യ (paśya)behold
- മേ (me)my
- പാര്ഥ (pārtha)O Partha
- രൂപാണി (rūpāṇi)forms
- ശതശഃ (śataśaḥ)by hundreds
- അഥ (atha)and
- സഹസ്രശഃ (sahasraśaḥ)by thousands
- നാനാവിധാനി (nānāvidhāni)of different sorts (nānā:various | vidhāni:sorts)
- ദിവ്യാനി (divyāni)divine
- നാനാവര്ണാകൃതീനി (nānāvarṇākṛtīni)of various colours and shapes (nānā:various | varṇa:colours | ākṛtīni:shapes)
- ച (ca)and
ബഹൂന്യദൃഷ്ടപൂര്വാണി പശ്യാശ്ചര്യാണി ഭാരത ॥ 6 ॥
- പശ്യ (paśya)behold
- ആദിത്യാന് (ādityān)the Ādityas
- വസൂന് (vasūn)the Vasus
- രുദ്രാന് (rudrān)the Rudras
- അശ്വിനൌ (aśvinau)the Ashwins
- മരുതഃ (marutaḥ)the Maruts
- തഥാ (tathā)also
- ബഹൂനി (bahūni)many
- അദൃഷ്ടപൂര്വാണി (adṛṣṭapūrvāṇi)never seen before (adṛṣṭa:unseen | pūrvāṇi:before)
- പശ്യ (paśya)behold
- ആശ്ചര്യാണി (āścaryāṇi)wonders
- ഭാരത (bhārata)O Bharata
മമ ദേഹേ ഗുഡാകേശ യച്ചാന്യദ്ദ്രഷ്ടുമിച്ഛസി ॥ 7 ॥
- ഇഹ (iha)here
- ഏകസ്ഥം (ekasthaṃ)centered in one (eka:one | sthaṃ:centered)
- ജഗത്കൃത്സ്നം (jagatkṛtsnaṃ)whole universe (jagat:universe | kṛtsnaṃ:whole)
- പശ്യ (paśya)behold
- അദ്യ (adya)now
- സചരാചരമ് (sacarācaram)moving and unmoving (sacara:moving | acaram:unmoving)
- മമ (mama)my
- ദേഹേ (dehe)in the body
- ഗുഡാകേശ (guḍākeśa)O Gudakesha
- യത് (yat)whatever
- ച (ca)and
- അന്യത് (anyat)else
- ദ്രഷ്ടുമ് (draṣṭum)to see
- ഇച്ഛസി (icchasi)you desire
ദിവ്യം ദദാമി തേ ചക്ഷുഃ പശ്യ മേ യോഗമൈശ്വരമ് ॥ 8 ॥
- ന (na)not
- തു (tu)but
- മാമ് (mām)me
- ശക്യസേ (śakyase)are able
- ദ്രഷ്ടുമ് (draṣṭum)to see
- അനേന (anena)by this
- ഏവ (eva)indeed
- സ്വചക്ഷുഷാ (svacakṣuṣā)with your own eyes (sva:own | cakṣuṣā:with eyes)
- ദിവ്യമ് (divyam)divine
- ദദാമി (dadāmi)I give
- തേ (te)to you
- ചക്ഷുഃ (cakṣuḥ)eye
- പശ്യ (paśya)behold
- മേ (me)my
- യോഗമ് (yogam)yoga
- ഐശ്വരമ് (aiśvaram)lordly
ദര്ശയാമാസ പാര്ഥായ പരമം രൂപമൈശ്വരമ് ॥ 9 ॥
- സഞ്ജയ (sañjaya)Sanjaya
- ഉവാച (uvāca)said
- ഏവമ് (evam)thus
- ഉക്ത്വാ (uktvā)having spoken
- തതഃ (tataḥ)then
- രാജന് (rājan)O King
- മഹായോഗേശ്വരഃ (mahāyogeśvaraḥ)great Lord of YOGA (mahā:great | yogeśvaraḥ:Lord of YOGA)
- ഹരിഃ (hariḥ)Hari
- ദര്ശയാമാസ (darśayāmāsa)showed
- പാര്ഥായ (pārthāya)to Partha
- പരമം (paramaṃ)supreme
- രൂപമ് (rūpam)form
- ഐശ്വരമ് (aiśvaram)divine
അനേകദിവ്യാഭരണം ദിവ്യാനേകോദ്യതായുധമ് ॥ 10 ॥
- അനേകവക്ത്രനയനമ് (anekavaktranayanam)with numerous mouths and eyes (aneka:numerous | vaktra:mouths | nayanam:eyes)
- അനേകാദ്ഭുതദര്ശനമ് (anekādbhutadarśanam)with numerous wonderful sights (aneka:numerous | adbhuta:wonderful | darśanam:sights)
- അനേകദിവ്യാഭരണമ് (anekadivyābharaṇam)with numerous divine ornaments (aneka:numerous | divya:divine | ābharaṇam:ornaments)
- ദിവ്യാനേകോദ്യതായുധമ് (divyānekodyatāyudham)with numerous divine weapons uplifted (divya:divine | aneka:numerous | udyata:uplifted | āyudham:weapons)
സര്വാശ്ചര്യമയം ദേവമനന്തം വിശ്വതോമുഖമ് ॥ 11 ॥
- ദിവ്യമാല്യാമ്ബരധരം (divyamālyāmbaradharam)wearing divine garlands and apparel (divya:divine | mālya:garlands | ambara:apparel | dharam:wearing)
- ദിവ്യഗന്ധാനുലേപനമ് (divyagandhānulepanam)anointed with divine unguents (divya:divine | gandha:fragrance | anulepanam:anointing)
- സര്വാശ്ചര്യമയമ് (sarvāścaryamayam)all-wonderful (sarva:all | āścarya:wonder | mayam:consisting of)
- ദേവമ് (devam)god
- അനന്തമ് (anantam)endless
- വിശ്വതോമുഖമ് (viśvatomukham)facing all sides (viśvataḥ:all sides | mukham:facing)
യദി ഭാഃ സദൃശീ സാ സ്യാദ്ഭാസസ്തസ്യ മഹാത്മനഃ ॥ 12 ॥
- ദിവി (divi)in the sky
- സൂര്യസഹസ്രസ്യ (sūryasahasrasya)of a thousand Suns (sūrya:Sun | sahasrasya:of a thousand)
- ഭവേത് (bhavet)would be
- യുഗപദുത്ഥിതാ (yugapadutthitā)arisen simultaneously (yugapad:simultaneously | utthitā:arisen)
- യദി (yadi)if
- ഭാഃ (bhāḥ)splendour
- സദൃശീ (sadṛśī)like
- സാ (sā)that
- സ്യാത് (syāt)would be
- ഭാസഃ (bhāsaḥ)splendour
- തസ്യ (tasya)of that
- മഹാത്മനഃ (mahātmanaḥ)of the great soul (mahā:great | ātmanaḥ:of the soul)
അപശ്യദ്ദേവദേവസ്യ ശരീരേ പാണ്ഡവസ്തദാ ॥ 13 ॥
- തത്ര (tatra)there
- ഏകസ്ഥം (ekasthaṃ)resting in one (eka:one | sthaṃ:resting)
- ജഗത്കൃത്സ്നം (jagatkṛtsnaṃ)whole universe (jagat:universe | kṛtsnaṃ:whole)
- പ്രവിഭക്തമ് (pravibhaktam)divided
- അനേകധാ (anekadhā)in many ways
- അപശ്യത് (apaśyat)saw
- ദേവദേവസ്യ (devadevasya)of the God of gods (deva:god | devasya:of the god)
- ശരീരേ (śarīre)in the body
- പാണ്ഡവഃ (pāṇḍavaḥ)Pandava
- തദാ (tadā)then
പ്രണമ്യ ശിരസാ ദേവം കൃതാഞ്ജലിരഭാഷത ॥ 14 ॥
- തതഃ (tataḥ)then
- സ (sa)he
- വിസ്മയാവിഷ്ടഃ (vismayāviṣṭaḥ)filled with wonder (vismaya:wonder | āviṣṭaḥ:filled with)
- ഹൃഷ്ടരോമാ (hṛṣṭaromā)with hair standing on end (hṛṣṭa:thrilled | romā:hair)
- ധനഞ്ജയഃ (dhanañjayaḥ)Dhananjaya
- പ്രണമ്യ (praṇamya)bowing down
- ശിരസാ (śirasā)with head
- ദേവമ് (devam)to the God
- കൃതാഞ്ജലിഃ (kṛtāñjaliḥ)with joined palms (kṛta:made | añjaliḥ:palms joined)
- അഭാഷത (abhāṣata)spoke
ബ്രഹ്മാണമീശം കമലാസനസ്ഥ-മൃഷീംശ്ച സര്വാനുരഗാംശ്ച ദിവ്യാന് ॥ 15 ॥
- അര്ജുന (arjuna)Arjuna
- ഉവാച (uvāca)said
- പശ്യാമി (paśyāmi)I see
- ദേവാന് (devān)gods
- തവ (tava)your
- ദേവ (deva)O God
- ദേഹേ (dehe)in the body
- സര്വാന് (sarvān)all
- തഥാ (tathā)and also
- ഭൂതവിശേഷസങ്ഘാന് (bhūtaviśeṣasaṅghān)hosts of various beings (bhūta:beings | viśeṣa:various | saṅghān:hosts)
- ബ്രഹ്മാണമ് (brahmāṇam)Brahma
- ഈശമ് (īśam)the Lord
- കമലാസനസ്ഥമ് (kamalāsanastham)seated on the Lotus (kamala:lotus | āsana:seat | stham:seated)
- ഋഷീന് (ṛṣīn)rishis
- ച (ca)and
- സര്വാന് (sarvān)all
- ഉരഗാന് (uragān)serpents
- ച (ca)and
- ദിവ്യാന് (divyān)celestial
നാന്തം ന മധ്യം ന പുനസ്തവാദിം പശ്യാമി വിശ്വേശ്വര വിശ്വരൂപ ॥ 16 ॥
- അനേകബാഹൂദരവക്ത്രനേത്രമ് (anekabāhūdaravaktranetram)with many arms, bellies, mouths, eyes (aneka:many | bāhu:arms | udara:bellies | vaktra:mouths | netra:eyes)
- പശ്യാമി (paśyāmi)I see
- ത്വാമ് (tvām)Thee
- സര്വതഃ (sarvataḥ)on every side
- അനന്തരൂപമ് (anantarūpam)boundless form (ananta:boundless | rūpam:form)
- ന (na)not
- അന്തമ് (antam)end
- ന (na)not
- മധ്യമ് (madhyam)middle
- ന (na)not
- പുനഃ (punaḥ)again
- തവ (tava)your
- ആദിമ് (ādim)beginning
- പശ്യാമി (paśyāmi)I see
- വിശ്വേശ്വര (viśveśvara)Lord of the Universe (viśva:universe | īśvara:lord)
- വിശ്വരൂപ (viśvarūpa)Cosmic-Form (viśva:universe | rūpa:form)
പശ്യാമി ത്വാം ദുര്നിരീക്ഷ്യം സമന്താദ്ദീപ്താനലാര്കദ്യുതിമപ്രമേയമ് ॥ 17 ॥
- കിരീടിനം (kirīṭinam)with a crown
- ഗദിനം (gadinam)with a club
- ചക്രിണം (cakriṇam)with a discus
- ച (ca)and
- തേജോരാശിം (tejorāśim)mass of radiance (tejas:radiance | rāśi:mass)
- സര്വതഃ (sarvataḥ)everywhere
- ദീപ്തിമന്തമ് (dīptimantam)shining
- പശ്യാമി (paśyāmi)I see
- ത്വാം (tvāṃ)Thee
- ദുര്നിരീക്ഷ്യമ് (durnirīkṣyam)hard to look at
- സമന്താത് (samantāt)all round
- ദീപ്താനലാര്കദ്യുതിമ് (dīptānalārkadyutim)blazing like fire and Sun (dīpta:blazing | anala:fire | arka:Sun | dyuti:radiance)
- അപ്രമേയമ് (aprameyam)incomprehensible
ത്വമവ്യയഃ ശാശ്വതധര്മഗോപ്താ സനാതനസ്ത്വം പുരുഷോ മതോ മേ ॥ 18 ॥
- ത്വമ് (tvam)you
- അക്ഷരമ് (akṣaram)imperishable
- പരമമ് (paramam)supreme
- വേദിതവ്യമ് (veditavyam)to be known
- ത്വമ് (tvam)you
- അസ്യ (asya)of this
- വിശ്വസ്യ (viśvasya)of the universe
- പരമ് (param)supreme
- നിധാനമ് (nidhānam)treasure-house
- ത്വമ് (tvam)you
- അവ്യയഃ (avyayaḥ)imperishable
- ശാശ്വതധര്മഗോപ്താ (śāśvatadharmagoptā)protector of eternal dharma (śāśvata:eternal | dharma:dharma | goptā:protector)
- സനാതനഃ (sanātanaḥ)ancient
- ത്വമ് (tvam)you
- പുരുഷഃ (puruṣaḥ)being
- മതഃ (mataḥ)opinion
- മേ (me)my
പശ്യാമി ത്വാം ദീപ്തഹുതാശവക്ത്രം സ്വതേജസാ വിശ്വമിദം തപന്തമ് ॥ 19 ॥
- അനാദിമധ്യാന്തമ് (anādimadhyāntam)without beginning, middle, or end (anādi:without beginning | madhya:middle | antam:end)
- അനന്തവീര്യമ് (anantavīryam)infinite in power (ananta:infinite | vīryam:power)
- അനന്തബാഹുമ് (anantabāhum)of endless arms (ananta:endless | bāhum:arms)
- ശശിസൂര്യനേത്രമ് (śaśisūryanetram)moon and sun as eyes (śaśi:moon | sūrya:sun | netram:eyes)
- പശ്യാമി (paśyāmi)I see
- ത്വാമ് (tvām)You
- ദീപ്തഹുതാശവക്ത്രമ് (dīptahutāśavaktram)burning fire as mouth (dīpta:burning | hutāśa:fire | vaktram:mouth)
- സ്വതേജസാ (svatejasā)with Your radiance (sva:Your | tejasā:radiance)
- വിശ്വമ് (viśvam)the universe
- ഇദമ് (idam)this
- തപന്തമ് (tapantam)heating
ദൃഷ്ട്വാദ്ഭുതം രൂപമുഗ്രം തവേദം ലോകത്രയം പ്രവ്യഥിതം മഹാത്മന് ॥ 20 ॥
- ദ്യാവാ (dyāvā)heaven and earth (dyauḥ:heaven | pṛthivī:earth)
- പൃഥിവ്യോഃ (pṛthivyoḥ)of the earth
- ഇദമ് (idam)this
- അന്തരമ് (antaram)space
- ഹി (hi)indeed
- വ്യാപ്തമ് (vyāptam)filled
- ത്വയാ (tvayā)by you
- ഏകേന (ekena)alone
- ദിശഃ (diśaḥ)quarters
- ച (ca)and
- സര്വാഃ (sarvāḥ)all
- ദൃഷ്ട്വാ (dṛṣṭvā)having seen
- അദ്ഭുതമ് (adbhutam)wonderful
- രൂപമ് (rūpam)form
- ഉഗ്രമ് (ugram)terrible
- തവ (tava)your
- ഇദമ് (idam)this
- ലോകത്രയമ് (lokatrayam)the three worlds (loka:world | traya:three)
- പ്രവ്യഥിതമ് (pravyathitam)trembling
- മഹാത്മന് (mahātman)O great-souled
സ്വസ്തീത്യുക്ത്വാ മഹര്ഷിസിദ്ധസങ്ഘാഃ സ്തുവന്തി ത്വാം സ്തുതിഭിഃ പുഷ്കലാഭിഃ ॥ 21 ॥
- അമീ (amī)these
- ഹി (hi)indeed
- ത്വാമ് (tvām)you
- സുരസങ്ഘാഃ (surasaṅghāḥ)hosts of devas (sura:devas | saṅghāḥ:hosts)
- വിശന്തി (viśanti)enter
- കേചിത് (kecit)some
- ഭീതാഃ (bhītāḥ)fearful
- പ്രാഞ്ജലയഃ (prāñjalayaḥ)with joined palms
- ഗൃണന്തി (gṛṇanti)praise
- സ്വസ്തി (svasti)well-being
- ഇതി (iti)thus
- ഉക്ത്വാ (uktvā)having said
- മഹര്ഷിസിദ്ധസങ്ഘാഃ (maharṣisiddhasaṅghāḥ)bands of great rishis and siddhas (maharṣi:great rishis | siddha:siddhas | saṅghāḥ:bands)
- സ്തുവന്തി (stuvanti)praise
- ത്വാമ് (tvām)you
- സ്തുതിഭിഃ (stutibhiḥ)with hymns
- പുഷ്കലാഭിഃ (puṣkalābhiḥ)sublime
ഗന്ധര്വയക്ഷാസുരസിദ്ധസങ്ഘാ വീക്ഷന്തേ ത്വാം വിസ്മിതാശ്ചൈവ സര്വേ ॥ 22 ॥
- രുദ്ര (rudra)Rudras
- ആദിത്യാ (ādityā)Adityas
- വസവഃ (vasavaḥ)Vasus
- യേ (ye)who
- ച (ca)and
- സാധ്യാഃ (sādhyāḥ)Sādhyas
- വിശ്വേ (viśve)Vishwe-Devas
- അശ്വിനൌ (aśvinau)the two Ashwins
- മരുതഃ (marutaḥ)Maruts
- ച (ca)and
- ഉഷ്മപാഃ (uṣmapāḥ)Ushmapas
- ച (ca)and
- ഗന്ധര്വ (gandharva)Gandharvas
- യക്ഷ (yakṣa)Yakshas
- അസുര (asura)Asuras
- സിദ്ധ (siddha)Siddhas
- സങ്ഘാഃ (saṅghāḥ)hosts
- വീക്ഷന്തേ (vīkṣante)are looking
- ത്വാമ് (tvām)at you
- വിസ്മിതാഃ (vismitāḥ)astonished
- ച (ca)and
- ഏവ (eva)indeed
- സര്വേ (sarve)all
ബഹൂദരം ബഹുദംഷ്ട്രാകരാലം ദൃഷ്ട്വാ ലോകാഃ പ്രവ്യഥിതാസ്തഥാഹമ് ॥ 23 ॥
- രൂപം (rūpam)form
- മഹത് (mahat)great
- തേ (te)your
- ബഹുവക്ത്രനേത്രമ് (bahuvaktranetram)many mouths and eyes (bahu:many | vaktra:mouths | netram:eyes)
- മഹാബാഹോ (mahābāho)O mighty-armed (mahā:great | bāho:armed)
- ബഹുബാഹൂരുപാദമ് (bahubāhūrupādam)many arms, thighs, feet (bahu:many | bāhu:arms | ūru:thighs | pādam:feet)
- ബഹൂദരമ് (bahūdaram)many stomachs (bahu:many | udaram:stomachs)
- ബഹുദംഷ്ട്രാകരാലമ് (bahudaṃṣṭrākarālam)fearsome with many tusks (bahu:many | daṃṣṭrā:tusks | karālam:fearsome)
- ദൃഷ്ട്വാ (dṛṣṭvā)having seen
- ലോകാഃ (lokāḥ)worlds
- പ്രവ്യഥിതാഃ (pravyathitāḥ)terrified
- തഥാ (tathā)so too
- അഹമ് (aham)I
ദൃഷ്ട്വാ ഹി ത്വാം പ്രവ്യഥിതാന്തരാത്മാ ധൃതിം ന വിന്ദാമി ശമം ച വിഷ്ണോ ॥ 24 ॥
- നഭഃസ്പൃശം (nabhaḥspṛśam)touching the sky (nabhaḥ:sky | spṛśam:touching)
- ദീപ്തമ് (dīptam)flaming
- അനേകവര്ണമ് (anekavarṇam)many-coloured (aneka:many | varṇam:coloured)
- വ്യാത്താനനമ് (vyāttānanam)with mouths wide open (vyātta:wide open | ānanam:mouths)
- ദീപ്തവിശാലനേത്രമ് (dīptaviśālanetram)with large fiery eyes (dīpta:fiery | viśāla:large | netram:eyes)
- ദൃഷ്ട്വാ (dṛṣṭvā)on seeing
- ഹി (hi)indeed
- ത്വാമ് (tvām)you
- പ്രവ്യഥിതാന്തരാത്മാ (pravyathitāntarātmā)terrified at heart (pravyathita:terrified | antarātmā:at heart)
- ധൃതിം (dhṛtim)courage
- ന (na)not
- വിന്ദാമി (vindāmi)I find
- ശമം (śamam)peace
- ച (ca)and
- വിഷ്ണോ (viṣṇo)O Vishnu
ദിശോ ന ജാനേ ന ലഭേ ച ശര്മ പ്രസീദ ദേവേശ ജഗന്നിവാസ ॥ 25 ॥
- ദംഷ്ട്രാകരാലാനി (daṃṣṭrākarālāni)terrible with tusks (daṃṣṭrā:tusks | karālāni:terrible)
- ച (ca)and
- തേ (te)your
- മുഖാനി (mukhāni)mouths
- ദൃഷ്ട്വാ (dṛṣṭvā)having seen
- ഏവ (eva)indeed
- കാലാനലസന്നിഭാനി (kālānalasannibhāni)like the fires of destruction (kāla:destruction | anala:fire | sannibhāni:like)
- ദിശഃ (diśaḥ)directions
- ന (na)not
- ജാനേ (jāne)I know
- ന (na)nor
- ലഭേ (labhe)I find
- ച (ca)and
- ശര്മ (śarma)peace
- പ്രസീദ (prasīda)be gracious
- ദേവേശ (deveśa)Lord of the Devas (deva:devas | īśa:lord)
- ജഗന്നിവാസ (jagannivāsa)Abode of the Universe (jagat:universe | nivāsa:abode)
ഭീഷ്മോ ദ്രോണഃ സൂതപുത്രസ്തഥാസൌ സഹാസ്മദീയൈരപി യോധമുഖ്യൈഃ ॥ 26 ॥
- അമീ (amī)these
- ച (ca)and
- ത്വാം (tvāṃ)you
- ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ (dhṛtarāṣṭrasya)of Dhritarashtra
- പുത്രാഃ (putrāḥ)sons
- സര്വേ (sarve)all
- സഹൈവ (sahaiva)together with
- വനിപാലസങ്ഘൈഃ (vanipālasaṅghaiḥ)with hosts of kings (vani:earth | pāla:protector | saṅghaiḥ:with hosts)
- ഭീഷ്മഃ (bhīṣmaḥ)Bhishma
- ദ്രോണഃ (droṇaḥ)Drona
- സൂതപുത്രഃ (sūtaputraḥ)son of a charioteer (sūta:charioteer | putraḥ:son)
- തഥാ (tathā)also
- അസൌ (asau)that
- സഹ (saha)with
- അസ്മദീയൈഃ (asmadīyaiḥ)of ours
- അപി (api)also
- യോധമുഖ്യൈഃ (yodhamukhyaiḥ)with warrior chieftains (yodha:warrior | mukhyaiḥ:chieftains)
കേചിദ്വിലഗ്നാ ദശനാന്തരേഷു സന്ദൃശ്യന്തേ ചൂര്ണിതൈരുത്തമാങ്ഗൈഃ ॥ 27 ॥
- വക്ത്രാണി (vaktrāṇi)mouths
- തേ (te)your
- ത്വരമാണാഃ (tvaramāṇāḥ)hastening
- വിശന്തി (viśanti)enter
- ദംഷ്ട്രാകരാലാനി (daṃṣṭrākarālāni)with terrible teeth (daṃṣṭrā:teeth | karālāni:terrible)
- ഭയാനകാനി (bhayānakāni)fearful
- കേചിത് (kecit)some
- വിലഗ്നാഃ (vilagnāḥ)sticking
- ദശനാന്തരേഷു (daśanāntareṣu)in the gaps between teeth (daśana:teeth | antareṣu:in the gaps)
- സന്ദൃശ്യന്തേ (sandṛśyante)are seen
- ചൂര്ണിതൈഃ (cūrṇitaiḥ)crushed
- ഉത്തമാങ്ഗൈഃ (uttamāṅgaiḥ)with heads (uttama:upper | aṅgaiḥ:with limbs)
തഥാ തവാമീ നരലോകവീരാ വിശന്തി വക്ത്രാണ്യഭിവിജ്വലന്തി ॥ 28 ॥
- യഥാ (yathā)just as
- നദീനാമ് (nadīnām)of rivers
- ബഹവഃ (bahavaḥ)many
- അമ്ബുവേഗാഃ (ambuvegāḥ)water currents (ambu:water | vegāḥ:currents)
- സമുദ്രമ് (samudram)ocean
- ഏവ (eva)indeed
- അഭിമുഖാഃ (abhimukhāḥ)towards
- ദ്രവന്തി (dravanti)flow
- തഥാ (tathā)so
- തവ (tava)your
- അമീ (amī)these
- നരലോകവീരാഃ (naralokavīrāḥ)heroes in the world of men (nara:men | loka:world | vīrāḥ:heroes)
- വിശന്തി (viśanti)enter
- വക്ത്രാണി (vaktrāṇi)mouths
- അഭിവിജ്വലന്തി (abhivijvalanti)flaming
തഥൈവ നാശായ വിശന്തി ലോകാസ്തവാപി വക്ത്രാണി സമൃദ്ധവേഗാഃ ॥ 29 ॥
- യഥാ (yathā)just as
- പ്രദീപ്തം (pradīptaṃ)blazing
- ജ്വലനം (jvalanaṃ)fire
- പതങ്ഗാഃ (pataṅgāḥ)moths
- വിശന്തി (viśanti)enter
- നാശായ (nāśāya)for destruction
- സമൃദ്ധവേഗാഃ (samṛddhavegāḥ)with full speed (samṛddha:full | vegāḥ:speed)
- തഥൈവ (tathaiva)so also
- നാശായ (nāśāya)for destruction
- വിശന്തി (viśanti)enter
- ലോകാഃ (lokāḥ)creatures
- തവ (tava)your
- അപി (api)also
- വക്ത്രാണി (vaktrāṇi)mouths
- സമൃദ്ധവേഗാഃ (samṛddhavegāḥ)with full speed (samṛddha:full | vegāḥ:speed)
തേജോഭിരാപൂര്യ ജഗത്സമഗ്രം ഭാസസ്തവോഗ്രാഃ പ്രതപന്തി വിഷ്ണോ ॥ 30 ॥
- ലേലിഹ്യസേ (lelihyase)you are licking
- ഗ്രസമാനഃ (grasamānaḥ)devouring
- സമന്താത് (samantāt)on every side
- ലോകാന് (lokān)worlds
- സമഗ്രാന് (samagrān)all
- വദനൈഃ (vadanaiḥ)with mouths
- ജ്വലദ്ഭിഃ (jvaladbhiḥ)flaming
- തേജോഭിഃ (tejobhiḥ)with rays
- ആപൂര്യ (āpūrya)filling
- ജഗത് (jagat)world
- സമഗ്രമ് (samagram)whole
- ഭാസഃ (bhāsaḥ)rays
- തവ (tava)your
- ഉഗ്രാഃ (ugrāḥ)fierce
- പ്രതപന്തി (pratapanti)are burning
- വിഷ്ണോ (viṣṇo)O Vishnu
വിജ്ഞാതുമിച്ഛാമി ഭവന്തമാദ്യം ന ഹി പ്രജാനാമി തവ പ്രവൃത്തിമ് ॥ 31 ॥
- ആഖ്യാഹി (ākhyāhi)tell
- മേ (me)to me
- കഃ (kaḥ)who
- ഭവാന് (bhavān)You
- ഉഗ്രരൂപഃ (ugrarūpaḥ)fierce in form (ugra:fierce | rūpaḥ:form)
- നമഃ (namaḥ)salutations
- അസ്തു (astu)be
- തേ (te)to You
- ദേവവര (devavara)O God Supreme (deva:God | vara:supreme)
- പ്രസീദ (prasīda)have mercy
- വിജ്ഞാതുമ് (vijñātum)to know
- ഇച്ഛാമി (icchāmi)I desire
- ഭവന്തമ് (bhavantam)You
- ആദ്യം (ādyam)the Original Being
- ന (na)not
- ഹി (hi)indeed
- പ്രജാനാമി (prajānāmi)I know
- തവ (tava)Your
- പ്രവൃത്തിമ് (pravṛttim)purpose
ഋതേഽപി ത്വാം ന ഭവിഷ്യന്തി സര്വേ യേഽവസ്ഥിതാഃ പ്രത്യനീകേഷു യോധാഃ ॥ 32 ॥
- ശ്രീഭഗവാനുവാച (śrībhagavānuvāca)The Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- കാലഃ (kālaḥ)Time
- അസ്മി (asmi)I am
- ലോകക്ഷയകൃത് (lokakṣayakṛt)world-destroying (loka:world | kṣaya:destruction | kṛt:doing)
- പ്രവൃദ്ധഃ (pravṛddhaḥ)mighty
- ലോകാന് (lokān)worlds
- സമാഹര്തുമ് (samāhartum)to destroy
- ഇഹ (iha)here
- പ്രവൃത്തഃ (pravṛttaḥ)engaged
- ഋതേ (ṛte)without
- അപി (api)even
- ത്വാമ് (tvām)you
- ന (na)not
- ഭവിഷ്യന്തി (bhaviṣyanti)shall live
- സര്വേ (sarve)all
- യേ (ye)who
- അവസ്ഥിതാഃ (avasthitāḥ)arrayed
- പ്രത്യനീകേഷു (pratyanīkeṣu)in hostile armies (prati:against | anīka:army | ṣu:in)
- യോധാഃ (yodhāḥ)warriors
മയൈവൈതേ നിഹതാഃ പൂര്വമേവ നിമിത്തമാത്രം ഭവ സവ്യസാചിന് ॥ 33 ॥
- തസ്മാത് (tasmāt)therefore
- ത്വമ് (tvam)you
- ഉത്തിഷ്ഠ (uttiṣṭha)stand up
- യശഃ (yaśaḥ)fame
- ലഭസ്വ (labhasva)obtain
- ജിത്വാ (jitvā)conquering
- ശത്രൂന് (śatrūn)enemies
- ഭുങ്ക്ഷ്വ (bhuṅkṣva)enjoy
- രാജ്യമ് (rājyam)kingdom
- സമൃദ്ധമ് (samṛddham)flourishing
- മയാ (mayā)by Me
- ഏവ (eva)indeed
- ഏതേ (ete)these
- നിഹതാഃ (nihatāḥ)slain
- പൂര്വമ് (pūrvam)already
- നിമിത്തമാത്രമ് (nimittamātram)mere instrument (nimitta:instrument | mātram:mere)
- ഭവ (bhava)become
- സവ്യസാചിന് (savyasācin)O left-handed archer
മയാ ഹതാംസ്ത്വം ജഹി മാ വ്യഥിഷ്ഠാ യുധ്യസ്വ ജേതാസി രണേ സപത്നാന് ॥ 34 ॥
- ദ്രോണം (droṇam)Drona
- ച (ca)and
- ഭീഷ്മം (bhīṣmam)Bhishma
- ച (ca)and
- ജയദ്രഥം (jayadratham)Jayadratha
- ച (ca)and
- കര്ണം (karṇam)Karna
- തഥാ (tathā)also
- അന്യാന് (anyān)others
- അപി (api)also
- യോധവീരാന് (yodhavīrān)brave warriors (yodha:warrior | vīrān:brave)
- മയാ (mayā)by me
- ഹതാന് (hatān)slain
- ത്വം (tvaṃ)you
- ജഹി (jahi)kill
- മാ (mā)do not
- വ്യഥിഷ്ഠാ (vyathiṣṭhā)be distressed
- യുധ്യസ്വ (yudhyasva)fight
- ജേതാസി (jetāsi)you shall conquer
- രണേ (raṇe)in battle
- സപത്നാന് (sapatnān)enemies
നമസ്കൃത്വാ ഭൂയ ഏവാഹ കൃഷ്ണം സഗദ്ഗദം ഭീതഭീതഃ പ്രണമ്യ ॥ 35 ॥
- സഞ്ജയ (sañjaya)Sanjaya
- ഉവാച (uvāca)said
- ഏതത് (etat)this
- ശ്രുത്വാ (śrutvā)having heard
- വചനം (vacanam)speech
- കേശവസ്യ (keśavasya)of Keshava
- കൃതാഞ്ജലിഃ (kṛtāñjaliḥ)with joined palms (kṛta:made | añjaliḥ:palms joined)
- വേപമാനഃ (vepamānaḥ)trembling
- കിരീടീ (kirīṭī)the crowned-one
- നമസ്കൃത്വാ (namaskṛtvā)prostrating
- ഭൂയഃ (bhūyaḥ)again
- ഏവ (eva)indeed
- ആഹ (āha)said
- കൃഷ്ണം (kṛṣṇam)Krishna
- സഗദ്ഗദമ് (sagadgadam)in a choked voice (sa:with | gadgadam:choked voice)
- ഭീതഭീതഃ (bhītabhītaḥ)overwhelmed with fear (bhīta:fearful | bhītaḥ:frightened)
- പ്രണമ്യ (praṇamya)bowing down
രക്ഷാംസി ഭീതാനി ദിശോ ദ്രവന്തി സര്വേ നമസ്യന്തി ച സിദ്ധസങ്ഘാഃ ॥ 36 ॥
- അര്ജുന (arjuna)Arjuna
- ഉവാച (uvāca)said
- സ്ഥാനേ (sthāne)rightly
- ഹൃഷീകേശ (hṛṣīkeśa)Hrishikesha (Krishna)
- തവ (tava)your
- പ്രകീര്ത്യാ (prakīrtyā)by praise
- ജഗത് (jagat)world
- പ്രഹൃഷ്യതി (prahṛṣyati)rejoices
- അനുരജ്യതേ (anurajyate)delights
- ച (ca)and
- രക്ഷാംസി (rakṣāṃsi)Rakshasas
- ഭീതാനി (bhītāni)fearful
- ദിശഃ (diśaḥ)directions
- ദ്രവന്തി (dravanti)flee
- സര്വേ (sarve)all
- നമസ്യന്തി (namasyanti)bow
- ച (ca)and
- സിദ്ധസങ്ഘാഃ (siddhasaṅghāḥ)hosts of Siddhas (siddha:perfected beings | saṅghāḥ:hosts)
അനന്ത ദേവേശ ജഗന്നിവാസ ത്വമക്ഷരം സദസത്തത്പരം യത് ॥ 37 ॥
- കസ്മാത് (kasmāt)why
- ച (ca)and
- തേ (te)to you
- ന (na)not
- നമേരന് (nameran)should bow
- മഹാത്മന് (mahātman)O Great-souled One
- ഗരീയസേ (garīyase)greater
- ബ്രഹ്മണഃ (brahmaṇaḥ)than Brahma
- അപി (api)even
- ആദികര്ത്രേ (ādikartre)to the Primal Cause
- അനന്ത (ananta)O Infinite
- ദേവേശ (deveśa)O Lord of Lords (deva:lord | īśa:lord)
- ജഗന്നിവാസ (jagannivāsa)O Abode of the Universe (jagat:universe | nivāsa:abode)
- ത്വമ് (tvam)you
- അക്ഷരമ് (akṣaram)imperishable
- സദസത് (sadasat)manifest and unmanifest (sat:manifest | asat:unmanifest)
- തത് (tat)that
- പരമ് (param)beyond
- യത് (yat)which
വേത്താസി വേദ്യം ച പരം ച ധാമ ത്വയാ തതം വിശ്വമനന്തരൂപ ॥ 38 ॥
- ത്വമ് (tvam)You
- ആദിദേവഃ (ādidevaḥ)Primal God (ādi:primal | devaḥ:god)
- പുരുഷഃ (puruṣaḥ)Purusha
- പുരാണഃ (purāṇaḥ)ancient
- ത്വമ് (tvam)You
- അസ്യ (asya)of this
- വിശ്വസ്യ (viśvasya)of the universe
- പരം (param)supreme
- നിധാനമ് (nidhānam)refuge
- വേത്താ (vettā)knower
- അസി (asi)are
- വേദ്യമ് (vedyam)knowable
- ച (ca)and
- പരം (param)supreme
- ച (ca)and
- ധാമ (dhāma)abode
- ത്വയാ (tvayā)by you
- തതമ് (tatam)pervaded
- വിശ്വമ് (viśvam)universe
- അനന്തരൂപ (anantarūpa)infinite forms (ananta:infinite | rūpa:forms)
നമോ നമസ്തേഽസ്തു സഹസ്രകൃത്വഃ പുനശ്ച ഭൂയോഽപി നമോ നമസ്തേ ॥ 39 ॥
- വായുഃ (vāyuḥ)Vayu
- യമഃ (yamaḥ)Yama
- അഗ്നിഃ (agniḥ)Agni
- വരുണഃ (varuṇaḥ)Varuna
- ശശാങ്കഃ (śaśāṅkaḥ)the Moon
- പ്രജാപതിഃ (prajāpatiḥ)Prajapati
- ത്വം (tvaṃ)you
- പ്രപിതാമഹഃ (prapitāmahaḥ)great-grandfather
- ച (ca)and
- നമഃ (namaḥ)salutations
- നമഃ (namaḥ)salutations
- തേ (te)to you
- അസ്തു (astu)let it be
- സഹസ്രകൃത്വഃ (sahasrakṛtvaḥ)a thousand times (sahasra:thousand | kṛtvaḥ:times)
- പുനഃ (punaḥ)again
- ച (ca)and
- ഭൂയഃ (bhūyaḥ)again
- അപി (api)also
- നമഃ (namaḥ)salutations
- നമഃ (namaḥ)salutations
- തേ (te)to you
അനന്തവീര്യാമിതവിക്രമസ്ത്വം സര്വം സമാപ്നോഷി തതോഽസി സര്വഃ ॥ 40 ॥
- നമഃ (namaḥ)salutations
- പുരസ്താത് (purastāt)before
- അഥ (atha)and
- പൃഷ്ഠതഃ (pṛṣṭhataḥ)behind
- തേ (te)to you
- നമഃ (namaḥ)salutations
- അസ്തു (astu)let there be
- തേ (te)to you
- സര്വതഃ (sarvataḥ)on every side
- ഏവ (eva)indeed
- സര്വ (sarva)all
- അനന്തവീര്യ (anantavīrya)infinite in power (ananta:infinite | vīrya:power)
- അമിതവിക്രമ (amitavikrama)infinite in prowess (amita:infinite | vikrama:prowess)
- ത്വം (tvaṃ)you
- സര്വമ് (sarvam)all
- സമാപ്നോഷി (samāpnoṣi)pervade
- തതഃ (tataḥ)therefore
- അസി (asi)are
- സര്വഃ (sarvaḥ)all
അജാനതാ മഹിമാനം തവേദം മയാ പ്രമാദാത്പ്രണയേന വാപി ॥ 41 ॥
- സഖേതി (sakheti)O friend
- മത്വാ (matvā)thinking
- പ്രസഭം (prasabhaṃ)rashly
- യദുക്തം (yaduktaṃ)whatever said
- ഹേ (he)O
- കൃഷ്ണ (kṛṣṇa)Krishna
- ഹേ (he)O
- യാദവ (yādava)Yadava
- ഹേ (he)O
- സഖേതി (sakheti)O friend
- അജാനതാ (ajānatā)unknowing
- മഹിമാനം (mahimānaṃ)greatness
- തവ (tava)your
- ഇദം (idaṃ)this
- മയാ (mayā)by me
- പ്രമാദാത് (pramādāt)from carelessness
- പ്രണയേന (praṇayena)from love
- വാ (vā)or
- അപി (api)also
ഏകോഽഥവാപ്യച്യുത തത്സമക്ഷം തത്ക്ഷാമയേ ത്വാമഹമപ്രമേയമ് ॥ 42 ॥
- യത് (yat)whatever
- ച (ca)and
- അവഹാസാര്ഥമ് (avahāsārtham)for the sake of fun (avahāsa:fun | artham:for the sake of)
- അസത്കൃതഃ (asatkṛtaḥ)insulted
- അസി (asi)are
- വിഹാര (vihāra)at play
- ശയ്യാ (śayyā)reposing
- ആസന (āsana)sitting
- ഭോജനേഷു (bhojaneṣu)at meals
- ഏകഃ (ekaḥ)alone
- അഥവാ (athavā)or
- അപി (api)also
- അച്യുത (acyuta)O Achyuta
- തത് (tat)that
- സമക്ഷമ് (samakṣam)in company
- തത്ക്ഷാമയേ (tatkṣāmaye)I implore to forgive (tat:that | kṣāmaye:I implore to forgive)
- ത്വാമ് (tvām)You
- അഹമ് (aham)I
- അപ്രമേയമ് (aprameyam)O Immeasurable One
ന ത്വത്സമോഽസ്ത്യഭ്യധികഃ കുതോഽന്യോ ലോകത്രയേഽപ്യപ്രതിമപ്രഭാവ ॥ 43 ॥
- പിതാ (pitā)father
- അസി (asi)are
- ലോകസ്യ (lokasya)of the world
- ചരാചരസ്യ (carācarasya)moving and unmoving (cara:moving | acara:unmoving)
- ത്വമ് (tvam)you
- അസ്യ (asya)of this
- പൂജ്യഃ (pūjyaḥ)to be adored
- ച (ca)and
- ഗുരുഃ (guruḥ)teacher
- ഗരീയാന് (garīyān)greatest
- ന (na)not
- ത്വത്സമഃ (tvatsamaḥ)equal to you (tvat:to you | samaḥ:equal)
- അസ്തി (asti)exists
- അഭ്യധികഃ (abhyadhikaḥ)superior
- കുതഃ (kutaḥ)how
- അന്യഃ (anyaḥ)another
- ലോകത്രയേ (lokatraye)in the three worlds (loka:world | traye:in the three)
- അപി (api)even
- അപ്രതിമപ്രഭാവ (apratimaprabhāva)unequalled power (apratima:unequalled | prabhāva:power)
പിതേവ പുത്രസ്യ സഖേവ സഖ്യുഃ പ്രിയഃ പ്രിയായാര്ഹസി ദേവ സോഢുമ് ॥ 44 ॥
- തസ്മാത് (tasmāt)therefore
- പ്രണമ്യ (praṇamya)bowing down
- പ്രണിധായ (praṇidhāya)prostrating
- കായമ് (kāyam)body
- പ്രസാദയേ (prasādaye)I crave forgiveness
- ത്വാമ് (tvām)you
- അഹമ് (aham)I
- ഈശമ് (īśam)Lord
- ഈഡ്യമ് (īḍyam)adorable
- പിതാ (pitā)father
- ഇവ (iva)like
- പുത്രസ്യ (putrasya)of son
- സഖാ (sakhā)friend
- ഇവ (iva)like
- സഖ്യുഃ (sakhyuḥ)of friend
- പ്രിയഃ (priyaḥ)beloved
- പ്രിയായ (priyāya)to beloved
- അര്ഹസി (arhasi)should
- ദേവ (deva)O Deva
- സോഢുമ് (soḍhum)forgive
തദേവ മേ ദര്ശയ ദേവരൂപം പ്രസീദ ദേവേശ ജഗന്നിവാസ ॥ 45 ॥
- അദൃഷ്ടപൂര്വം (adṛṣṭapūrvam)never seen before (adṛṣṭa:unseen | pūrvam:before)
- ഹൃഷിതഃ (hṛṣitaḥ)delighted
- അസ്മി (asmi)I am
- ദൃഷ്ട്വാ (dṛṣṭvā)having seen
- ഭയേന (bhayena)with fear
- ച (ca)and
- പ്രവ്യഥിതം (pravyathitam)distressed
- മനഃ (manaḥ)mind
- മേ (me)my
- തത് (tat)that
- ഏവ (eva)only
- മേ (me)to me
- ദര്ശയ (darśaya)show
- ദേവ (deva)O God
- രൂപം (rūpam)form
- പ്രസീദ (prasīda)have mercy
- ദേവേശ (deveśa)O God of gods (deva:god | īśa:lord)
- ജഗന്നിവാസ (jagannivāsa)O Abode of the Universe (jagat:universe | nivāsa:abode)
തേനൈവ രൂപേണ ചതുര്ഭുജേന സഹസ്രബാഹോ ഭവ വിശ്വമൂര്തേ ॥ 46 ॥
- കിരീടിനം (kirīṭinam)crowned
- ഗദിനം (gadinam)bearing a mace
- ചക്രഹസ്തം (cakrahastam)with a discus in hand (cakra:discus | hastam:in hand)
- ഇച്ഛാമി (icchāmi)I desire
- ത്വാം (tvāṃ)You
- ദ്രഷ്ടുമ് (draṣṭum)to see
- അഹമ് (aham)I
- തഥൈവ (tathaiva)as before
- തേനൈവ (tenaiva)in that same
- രൂപേണ (rūpeṇa)form
- ചതുര്ഭുജേന (caturbhujena)having four arms (catur:four | bhujena:arms)
- സഹസ്രബാഹോ (sahasrabāho)O Thousand-armed (sahasra:thousand | bāho:armed)
- ഭവ (bhava)become
- വിശ്വമൂര്തേ (viśvamūrte)O Universal Form (viśva:universal | mūrte:form)
തേജോമയം വിശ്വമനന്തമാദ്യം യന്മേ ത്വദന്യേന ന ദൃഷ്ടപൂര്വമ് ॥ 47 ॥
- ശ്രീഭഗവാനുവാച (śrībhagavānuvāca)Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- മയാ (mayā)by me
- പ്രസന്നേന (prasannena)graciously
- തവ (tava)your
- അര്ജുന (arjuna)Arjuna
- ഇദം (idaṃ)this
- രൂപം (rūpaṃ)form
- പരം (paraṃ)supreme
- ദര്ശിതമ് (darśitam)shown
- ആത്മയോഗാത് (ātmayogāt)by own YOGA-power (ātma:own | yogāt:by YOGA-power)
- തേജോമയം (tejomayaṃ)full of splendour (tejas:splendour | mayaṃ:full of)
- വിശ്വമ് (viśvam)universal
- അനന്തമ് (anantam)infinite
- ആദ്യം (ādyaṃ)primeval
- യത് (yat)which
- മേ (me)my
- ത്വത് (tvad)than you
- അന്യേന (anyena)by another
- ന (na)not
- ദൃഷ്ടപൂര്വമ് (dṛṣṭapūrvam)seen before (dṛṣṭa:seen | pūrvam:before)
ഏവംരൂപഃ ശക്യ അഹം നൃലോകേ ദ്രഷ്ടും ത്വദന്യേന കുരുപ്രവീര ॥ 48 ॥
- ന (na)not
- വേദയജ്ഞാധ്യയനൈഃ (vedayajñādhyayanair)by Veda study and sacrifices (veda:Veda | yajña:sacrifices | adhyayana:study | aiḥ:by)
- ന (na)not
- ദാനൈഃ (dānaiḥ)by gifts
- ന (na)not
- ച (ca)and
- ക്രിയാഭിഃ (kriyābhiḥ)by rituals
- ന (na)not
- തപോഭിഃ (tapobhiḥ)by austerities
- ഉഗ്രൈഃ (ugraiḥ)severe
- ഏവംരൂപഃ (evaṃrūpaḥ)in this form (evaṃ:thus | rūpaḥ:form)
- ശക്യഃ (śakyaḥ)possible
- അഹമ് (aham)I
- നൃലോകേ (nṛloke)in the world of men (nṛ:men | loke:in the world)
- ദ്രഷ്ടുമ് (draṣṭum)to see
- ത്വത് (tvad)than you
- അന്യേന (anyena)by another
- കുരുപ്രവീര (kurupravīra)O hero of the Kurus (kuru:Kurus | pravīra:hero)
വ്യപേതഭീഃ പ്രീതമനാഃ പുനസ്ത്വം തദേവ മേ രൂപമിദം പ്രപശ്യ ॥ 49 ॥
- മാ (mā)do not
- തേ (te)your
- വ്യഥാ (vyathā)fear
- മാ (mā)do not
- ച (ca)and
- വിമൂഢഭാവഃ (vimūḍhabhāvaḥ)bewilderment (vimūḍha:bewildered | bhāvaḥ:state)
- ദൃഷ്ട്വാ (dṛṣṭvā)having seen
- രൂപം (rūpaṃ)form
- ഘോരമ് (ghoram)terrible
- ഈദൃക് (īdṛk)such
- മമ (mama)my
- ഇദമ് (idam)this
- വ്യപേതഭീഃ (vyapetabhīḥ)fear dispelled (vyapeta:dispelled | bhīḥ:fear)
- പ്രീതമനാഃ (prītamanāḥ)gladdened heart (prīta:gladdened | manāḥ:heart)
- പുനഃ (punaḥ)again
- ത്വം (tvaṃ)you
- തത് (tat)that
- ഏവ (eva)indeed
- മേ (me)my
- രൂപമ് (rūpam)form
- ഇദമ് (idam)this
- പ്രപശ്യ (prapaśya)behold
ആശ്വാസയാമാസ ച ഭീതമേനം ഭൂത്വാ പുനഃ സൌമ്യവപുര്മഹാത്മാ ॥ 50 ॥
- സഞ്ജയ (sañjaya)Sanjaya
- ഉവാച (uvāca)said
- ഇതി (iti)thus
- അര്ജുനം (arjunam)to Arjuna
- വാസുദേവഃ (vāsudevaḥ)Vaasudeva
- തഥാ (tathā)thus
- ഉക്ത്വാ (uktvā)having spoken
- സ്വകമ് (svakam)own
- രൂപമ് (rūpam)form
- ദര്ശയാമാസ (darśayāmāsa)showed
- ഭൂയഃ (bhūyaḥ)again
- ആശ്വാസയാമാസ (āśvāsayāmāsa)consoled
- ച (ca)and
- ഭീതമ് (bhītam)terrified
- ഏനമ് (enam)him
- ഭൂത്വാ (bhūtvā)having become
- പുനഃ (punaḥ)again
- സൌമ്യവപുഃ (saumyavapuḥ)gentle form (saumya:gentle | vapuḥ:form)
- മഹാത്മാ (mahātmā)great-souled one (mahā:great | ātmā:soul)
ഇദാനീമസ്മി സംവൃത്തഃ സചേതാഃ പ്രകൃതിം ഗതഃ ॥ 51 ॥
- അര്ജുന (arjuna)Arjuna
- ഉവാച (uvāca)said
- ദൃഷ്ട്വാ (dṛṣṭvā)having seen
- ഇദം (idaṃ)this
- മാനുഷം (mānuṣam)human
- രൂപം (rūpam)form
- തവ (tava)your
- സൌമ്യം (saumyam)gentle
- ജനാര്ദന (janārdana)O Janardana
- ഇദാനീമ് (idānīm)now
- അസ്മി (asmi)I am
- സംവൃത്തഃ (saṃvṛttaḥ)composed
- സചേതാഃ (sacetāḥ)restored to consciousness
- പ്രകൃതിം (prakṛtim)nature
- ഗതഃ (gataḥ)returned
ദേവാ അപ്യസ്യ രൂപസ്യ നിത്യം ദര്ശനകാങ്ക്ഷിണഃ ॥ 52 ॥
- ശ്രീഭഗവാന് (śrībhagavān)the Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- ഉവാച (uvāca)said
- സുദുര്ദര്ശമ് (sudurdarśam)very hard to see (su:very | durdarśam:hard to see)
- ഇദം (idaṃ)this
- രൂപമ് (rūpam)form
- ദൃഷ്ടവാന് (dṛṣṭavān)have seen
- അസി (asi)you are
- യത് (yat)which
- മമ (mama)my
- ദേവാഃ (devāḥ)gods
- അപി (api)even
- അസ്യ (asya)of this
- രൂപസ്യ (rūpasya)of the form
- നിത്യമ് (nityam)always
- ദര്ശനകാങ്ക്ഷിണഃ (darśanakāṅkṣiṇaḥ)longing to see (darśana:seeing | kāṅkṣiṇaḥ:longing)
ശക്യ ഏവംവിധോ ദ്രഷ്ടും ദൃഷ്ടവാനസി മാം യഥാ ॥ 53 ॥
- ന (na)not
- അഹമ് (aham)I
- വേദൈഃ (vedaiḥ)by the Vedas
- ന (na)nor
- തപസാ (tapasā)by austerity
- ന (na)nor
- ദാനേന (dānena)by gift
- ന (na)nor
- ച (ca)and
- ഇജ്യയാ (ijyayā)by sacrifices
- ശക്യഃ (śakyaḥ)possible
- ഏവംവിധഃ (evaṃvidhaḥ)in this form (evam:thus | vidhaḥ:form)
- ദ്രഷ്ടുമ് (draṣṭum)to see
- ദൃഷ്ടവാന് (dṛṣṭavān)have seen
- അസി (asi)you are
- മാമ് (mām)me
- യഥാ (yathā)as
ജ്ഞാതും ദ്രഷ്ടും ച തത്ത്വേന പ്രവേഷ്ടും ച പരന്തപ ॥ 54 ॥
- ഭക്ത്യാ (bhaktyā)by devotion
- ത്വ (tva)but
- അനന്യയാ (ananyayā)single-minded
- ശക്യ (śakya)possible
- അഹമ് (aham)I
- ഏവംവിധഃ (evaṃvidhaḥ)of this form
- അര്ജുന (arjuna)Arjuna
- ജ്ഞാതുമ് (jñātum)to be known
- ദ്രഷ്ടുമ് (draṣṭum)to be seen
- ച (ca)and
- തത്ത്വേന (tattvena)in reality
- പ്രവേഷ്ടുമ് (praveṣṭum)to be entered into
- ച (ca)and
- പരന്തപ (parantapa)O scorcher of foes (para:foes | tapa:scorcher)
നിര്വൈരഃ സര്വഭൂതേഷു യഃ സ മാമേതി പാണ്ഡവ ॥ 55 ॥
- മത്കര്മകൃത് (matkarmakṛt)who does actions for Me (mat:for Me | karma:actions | kṛt:does)
- മത്പരമഃ (matparamaḥ)who looks upon Me as Supreme (mat:Me | paramaḥ:Supreme)
- മദ്ഭക്തഃ (madbhaktaḥ)who is devoted to Me (mad:to Me | bhaktaḥ:devoted)
- സങ്ഗവര്ജിതഃ (saṅgavarjitaḥ)free from attachment (saṅga:attachment | varjitaḥ:free from)
- നിര്വൈരഃ (nirvairaḥ)without enmity
- സര്വഭൂതേഷു (sarvabhūteṣu)among all beings (sarva:all | bhūteṣu:among beings)
- യഃ (yaḥ)who
- സഃ (saḥ)he
- മാമ് (mām)to Me
- ഏതി (eti)comes
- പാണ്ഡവ (pāṇḍava)O Pandava
ശ്രീകൃഷ്ണാര്ജുനസംവാദേ വിശ്വരൂപദര്ശനയോഗോ നാമൈകാദശോഽധ്യായഃ ॥11 ॥
