ಸಾಙ್ಖ್ಯಯೋಗಃ
ಸಞ್ಜಯ ಉವಾಚ
ವಿಷೀದನ್ತಮಿದಂ ವಾಕ್ಯಮುವಾಚ ಮಧುಸೂದನಃ ॥ 1 ॥
- ಸಞ್ಜಯ (sañjaya)Sanjaya
- ಉವಾಚ (uvāca)said
- ತಮ್ (tam)him
- ತಥಾ (tathā)thus
- ಕೃಪಯಾ (kṛpayā)with pity
- ಆವಿಷ್ಟಮ್ (āviṣṭam)overcome
- ಅಶ್ರುಪೂರ್ಣಾಕುಲೇಕ್ಷಣಮ್ (aśrupūrṇākulekṣaṇam)with tear-filled, agitated eyes (aśru:tear | pūrṇa:filled | ākula:agitated | īkṣaṇam:eyes)
- ವಿಷೀದನ್ತಮ್ (viṣīdantam)despondent
- ಇದಂ (idaṃ)these
- ವಾಕ್ಯಮ್ (vākyam)words
- ಉವಾಚ (uvāca)said
- ಮಧುಸೂದನಃ (madhusūdanaḥ)Madhusudana (madhu:Madhu | sūdana:destroyer)
ಅನಾರ್ಯಜುಷ್ಟಮಸ್ವರ್ಗ್ಯಮಕೀರ್ತಿಕರಮರ್ಜುನ ॥ 2 ॥
- ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ (śrībhagavān)the Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- ಉವಾಚ (uvāca)said
- ಕುತಃ (kutaḥ)whence
- ತ್ವಾ (tvā)upon thee
- ಕಶ್ಮಲಮ್ (kaśmalam)dejection
- ಇದಂ (idaṃ)this
- ವಿಷಮೇ (viṣame)in perilous condition
- ಸಮುಪಸ್ಥಿತಮ್ (samupasthitam)has come upon
- ಅನಾರ್ಯಜುಷ್ಟಮ್ (anāryajuṣṭam)un-Aryan-like (anārya:un-Aryan | juṣṭam:like)
- ಅಸ್ವರ್ಗ್ಯಮ್ (asvargyam)heaven-excluding
- ಅಕೀರ್ತಿಕರಮ್ (akīrtikaram)disgraceful (akīrti:disgrace | karam:causing)
- ಅರ್ಜುನ (arjuna)O Arjuna
ಕ್ಷುದ್ರಂ ಹೃದಯದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವೋತ್ತಿಷ್ಠ ಪರನ್ತಪ ॥ 3 ॥
- ಕ್ಲೈಬ್ಯಂ (klaibyaṃ)impotence
- ಮಾ (mā)do not
- ಸ್ಮ (sma)indeed
- ಗಮಃ (gamaḥ)yield
- ಪಾರ್ಥ (pārtha)O Partha
- ನ (na)not
- ಏತತ್ (etat)this
- ತ್ವಯಿ (tvayi)in you
- ಉಪಪದ್ಯತೇ (upapadyate)befits
- ಕ್ಷುದ್ರಂ (kṣudraṃ)mean
- ಹೃದಯದೌರ್ಬಲ್ಯಂ (hṛdayadaurbalyaṃ)weakness of heart (hṛdaya:heart | daurbalyaṃ:weakness)
- ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ (tyaktvā)casting off
- ಉತ್ತಿಷ್ಠ (uttiṣṭha)stand up
- ಪರನ್ತಪ (parantapa)O scorcher of foes
ಇಷುಭಿಃ ಪ್ರತಿಯೋತ್ಸ್ಯಾಮಿ ಪೂಜಾರ್ಹಾವರಿಸೂದನ ॥ 4 ॥
- ಅರ್ಜುನ (arjuna)Arjuna
- ಉವಾಚ (uvāca)said
- ಕಥಂ (kathaṃ)how
- ಭೀಷ್ಮಮ್ (bhīṣmam)Bhishma
- ಅಹಮ್ (aham)I
- ಸಙ್ಖ್ಯೇ (saṅkhye)in battle
- ದ್ರೋಣಮ್ (droṇam)Drona
- ಚ (ca)and
- ಮಧುಸೂದನ (madhusūdana)O Madhusudana
- ಇಷುಭಿಃ (iṣubhiḥ)with arrows
- ಪ್ರತಿಯೋತ್ಸ್ಯಾಮಿ (pratiyotsyāmi)shall I fight
- ಪೂಜಾರ್ಹೌ (pūjārhau)worthy of worship (pūjā:worship | arhau:worthy)
- ಅರಿಸೂದನ (arisūdana)O destroyer of enemies (ari:enemy | sūdana:destroyer)
ಹತ್ವಾರ್ಥಕಾಮಾಂಸ್ತು ಗುರುನಿಹೈವ ಭುಞ್ಜೀಯ ಭೋಗಾನಽರುಧಿರಪ್ರದಿಗ್ಧಾನ್ ॥ 5 ॥
- ಗುರೂನ್ (gurūn)teachers
- ಅಹತ್ವಾ (ahatvā)not killing
- ಹಿ (hi)indeed
- ಮಹಾನುಭಾವಾನ್ (mahānubhāvān)noble ones (mahā:great | anubhāvān:souls)
- ಶ್ರೇಯಃ (śreyaḥ)better
- ಭೋಕ್ತುಮ್ (bhoktum)to eat
- ಭೈಕ್ಷ್ಯಮ್ (bhaikṣyam)bread of beggary
- ಅಪಿ (api)even
- ಇಹ (iha)in this world
- ಲೋಕೇ (loke)world
- ಹತ್ವಾ (hatvā)killing
- ಅರ್ಥಕಾಮಾನ್ (arthakāmān)wealth and desires (artha:wealth | kāmān:desires)
- ತು (tu)but
- ಗುರೂನ್ (gurūn)teachers
- ಇಹ (iha)in this world
- ಏವ (eva)indeed
- ಭುಞ್ಜೀಯ (bhuñjīya)enjoy
- ಭೋಗಾನ್ (bhogān)enjoyments
- ರುಧಿರಪ್ರದಿಗ್ಧಾನ್ (rudhirapradigdhān)stained with blood (rudhira:blood | pradigdhān:stained)
ಯಾನೇವ ಹತ್ವಾ ನ ಜಿಜೀವಿಷಾಮಸ್ತೇಽವಸ್ಥಿತಾಃ ಪ್ರಮುಖೇ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾಃ ॥ 6 ॥
- ನ (na)not
- ಚ (ca)and
- ಏತತ್ (etat)this
- ವಿದ್ಮಃ (vidmaḥ)we know
- ಕತರತ್ (katarat)which
- ನಃ (naḥ)for us
- ಗರೀಯಃ (garīyaḥ)better
- ಯತ್ (yat)that
- ವಾ (vā)or
- ಜಯೇಮ (jayema)we conquer
- ಯದಿ (yadi)if
- ವಾ (vā)or
- ನಃ (naḥ)us
- ಜಯೇಯುಃ (jayeyuḥ)they conquer
- ಯಾನ್ (yān)whom
- ಏವ (eva)even
- ಹತ್ವಾ (hatvā)having slain
- ನ (na)not
- ಜಿಜೀವಿಷಾಮಃ (jijīviṣāmaḥ)wish to live
- ತೇ (te)they
- ಅವಸ್ಥಿತಾಃ (avasthitāḥ)standing
- ಪ್ರಮುಖೇ (pramukhe)in front
- ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾಃ (dhārtarāṣṭrāḥ)sons of Dhritarashtra (dhṛtarāṣṭra:Dhritarashtra | āḥ:sons of)
ಯಚ್ಛ್ರೇಯಃ ಸ್ಯಾನ್ನಿಶ್ಚಿತಂ ಬ್ರೂಹಿ ತನ್ಮೇ ಶಿಷ್ಯಸ್ತೇಽಹಂ ಶಾಧಿ ಮಾಂ ತ್ವಾಂ ಪ್ರಪನ್ನಮ್ ॥ 7 ॥
- ಕಾರ್ಪಣ್ಯದೋಷೋಪಹತಸ್ವಭಾವಃ (kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ)nature afflicted by pity (kārpaṇya:pity | doṣa:fault | upahata:afflicted | svabhāvaḥ:nature)
- ಪೃಚ್ಛಾಮಿ (pṛcchāmi)I ask
- ತ್ವಾಮ್ (tvām)you
- ಧರ್ಮಸಮ್ಮೂಢಚೇತಾಃ (dharmasammūḍhacetāḥ)mind confused about duty (dharma:duty | sammūḍha:confused | cetāḥ:mind)
- ಯತ್ (yat)what
- ಶ್ರೇಯಃ (śreyaḥ)good
- ಸ್ಯಾತ್ (syāt)may be
- ನಿಶ್ಚಿತಮ್ (niścitam)decisively
- ಬ್ರೂಹಿ (brūhi)tell
- ತತ್ (tat)that
- ಮೇ (me)to me
- ಶಿಷ್ಯಃ (śiṣyaḥ)disciple
- ತೇ (te)your
- ಅಹಮ್ (aham)I
- ಶಾಧಿ (śādhi)instruct
- ಮಾಮ್ (mām)me
- ತ್ವಾಮ್ (tvām)you
- ಪ್ರಪನ್ನಮ್ (prapannam)surrendered
ಅವಾಪ್ಯ ಭೂಮಾವಸಪತ್ನಮೃದ್ಧಂ ರಾಜ್ಯಂ ಸುರಾಣಾಮಪಿ ಚಾಧಿಪತ್ಯಮ್ ॥ 8 ॥
- ನ (na)not
- ಹಿ (hi)indeed
- ಪ್ರಪಶ್ಯಾಮಿ (prapaśyāmi)I see
- ಮಮ (mama)my
- ಅಪನುದ್ಯಾದ್ (apanudyād)would remove
- ಯತ್ (yat)that
- ಶೋಕಮ್ (śokam)sorrow
- ಉಚ್ಛೋಷಣಮ್ (ucchoṣaṇam)burning up
- ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮ್ (indriyāṇām)of the senses
- ಅವಾಪ್ಯ (avāpya)attaining
- ಭೂಮೌ (bhūmau)on earth
- ಅಸಪತ್ನಮ್ (asapatnam)unrivalled
- ಋದ್ಧಮ್ (ṛddham)prosperous
- ರಾಜ್ಯಮ್ (rājyam)dominion
- ಸುರಾಣಾಮ್ (surāṇām)of the gods
- ಅಪಿ (api)even
- ಚ (ca)and
- ಅಧಿಪತ್ಯಮ್ (ādhipatyam)lordship
ನ ಯೋತ್ಸ್ಯ ಇತಿ ಗೋವಿನ್ದಮುಕ್ತ್ವಾ ತೂಷ್ಣೀಂ ಬಭೂವ ಹ ॥ 9 ॥
- ಸಞ್ಜಯ (sañjaya)Sanjaya
- ಉವಾಚ (uvāca)said
- ಏವಮ್ (evam)thus
- ಉಕ್ತ್ವಾ (uktvā)having spoken
- ಹೃಷೀಕೇಶಂ (hṛṣīkeśaṃ)Hrishikesha
- ಗುಡಾಕೇಶಃ (guḍākeśaḥ)Gudakesha
- ಪರನ್ತಪ (parantapa)destroyer of foes
- ನ (na)not
- ಯೋತ್ಸ್ಯ (yotsya)fight
- ಇತಿ (iti)thus
- ಗೋವಿನ್ದಮ್ (govindam)Govinda
- ಉಕ್ತ್ವಾ (uktvā)having spoken
- ತೂಷ್ಣೀಂ (tūṣṇīm)silent
- ಬಭೂವ (babhūva)became
- ಹ (ha)indeed
ಸೇನಯೋರುಭಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ವಿಷೀದನ್ತಮಿದಂ ವಚಃ ॥ 10 ॥
- ತಮ್ (tam)to him
- ಉವಾಚ (uvāca)spoke
- ಹೃಷೀಕೇಶಃ (hṛṣīkeśaḥ)Hrishikesha
- ಪ್ರಹಸನ್ (prahasan)smiling
- ಇವ (iva)as if
- ಭಾರತ (bhārata)O Bharata
- ಸೇನಯೋಃ (senayoḥ)of the armies
- ಉಭಯೋಃ (ubhayor)of both
- ಮಧ್ಯೇ (madhye)in the midst
- ವಿಷೀದನ್ತಮ್ (viṣīdantam)despondent
- ಇದಂ (idaṃ)these
- ವಚಃ (vacaḥ)words
ಅಶೋಚ್ಯಾನನ್ವಶೋಚಸ್ತ್ವಂ ಪ್ರಜ್ಞಾವಾದಾಂಶ್ಚ ಭಾಷಸೇ ।
ಗತಾಸೂನಗತಾಸೂಂಶ್ಚ ನಾನುಶೋಚನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾಃ ॥ 11 ॥
- ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ (śrībhagavānuvāca)The Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- ಅಶೋಚ್ಯಾನ್ (aśocyān)those not to be grieved
- ಅನ್ವಶೋಕಃ (anvaśokaḥ)grieved
- ತ್ವಂ (tvaṃ)you
- ಪ್ರಜ್ಞಾವಾದಾನ್ (prajñāvādān)words of wisdom (prajñā:wisdom | vādān:words)
- ಚ (ca)and
- ಭಾಷಸೇ (bhāṣase)you speak
- ಗತಾಸೂನ್ (gatāsūn)those whose life is gone (gata:gone | asūn:life)
- ಅಗತಾಸೂನ್ (agatāsūn)those whose life is not gone (agata:not gone | asūn:life)
- ಚ (ca)and
- ನ (na)not
- ಅನುಶೋಚನ್ತಿ (anuśocanti)grieve
- ಪಣ್ಡಿತಾಃ (paṇḍitāḥ)the wise
ನ ಚೈವ ನ ಭವಿಷ್ಯಾಮಃ ಸರ್ವೇ ವಯಮತಃ ಪರಮ್ ॥ 12 ॥
- ನ (na)not
- ತೂ (tu)indeed
- ಏವ (eva)certainly
- ಅಹಮ್ (aham)I
- ಜಾತು (jātu)at any time
- ನ (na)not
- ಆಸಂ (āsam)was
- ನ (na)not
- ತ್ವಮ್ (tvam)you
- ನ (na)not
- ಇಮೇ (ime)these
- ಜನಾಧಿಪಾಃ (janādhipāḥ)rulers of men (jana:men | adhipāḥ:rulers)
- ನ (na)not
- ಚ (ca)and
- ಏವ (eva)certainly
- ನ (na)not
- ಭವಿಷ್ಯಾಮಃ (bhaviṣyāmaḥ)shall be
- ಸರ್ವೇ (sarve)all
- ವಯಮ್ (vayam)we
- ಅತಃ (ataḥ)hereafter
- ಪರಮ್ (param)beyond
ತಥಾ ದೇಹಾನ್ತರಪ್ರಾಪ್ತಿರ್ಧೀರಸ್ತತ್ರ ನ ಮುಹ್ಯತಿ ॥ 13 ॥
- ದೇಹಿನಃ (dehinaḥ)of the embodied
- ಅಸ್ಮಿನ (asmin)in this
- ಯಥಾ (yathā)just as
- ದೇಹೇ (dehe)in the body
- ಕೌಮಾರಮ್ (kaumāram)childhood
- ಯೌವನಮ್ (yauvanam)youth
- ಜರಾ (jarā)old age
- ತಥಾ (tathā)so also
- ದೇಹಾನ್ತರಪ್ರಾಪ್ತಿಃ (dehāntaraprāptiḥ)attainment of another body (deha:body | antara:another | prāptiḥ:attainment)
- ಧೀಃ (dhīḥ)the wise
- ತತ್ರ (tatra)there
- ನ (na)not
- ಮುಹ್ಯತಿ (muhyati)is deluded
ಆಗಮಾಪಾಯಿನೋಽನಿತ್ಯಾಸ್ತಾಂಸ್ತಿತಿಕ್ಷಸ್ವ ಭಾರತ ॥ 14 ॥
- ಮಾತ್ರಾಸ್ಪರ್ಶಾಃ (mātrāsparśāḥ)contacts of senses (mātrā:senses | sparśāḥ:contacts)
- ತು (tu)but
- ಕೌನ್ತೇಯ (kaunteya)O son of Kunti
- ಶೀತೋಷ್ಣಸುಖದುಃಖದಾಃ (śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ)cause heat, cold, pleasure, pain (śīta:cold | uṣṇa:heat | sukha:pleasure | duḥkha:pain | dāḥ:cause)
- ಆಗಮಾಪಾಯಿನಃ (āgamāpāyinaḥ)have a beginning and end (āgama:arrival | apāyinaḥ:departure)
- ಅನಿತ್ಯಾ (anityā)impermanent
- ಸ್ತಾನ್ (stān)them
- ತಿತಿಕ್ಷಸ್ವ (titīkṣasva)endure
- ಭಾರತ (bhārata)O descendant of Bharata
ಸಮದುಃಖಸುಖಂ ಧೀರಂ ಸೋಽಮೃತತ್ವಾಯ ಕಲ್ಪತೇ ॥ 15 ॥
- ಯಂ (yaṃ)whom
- ಹಿ (hi)surely
- ನ (na)not
- ವ್ಯಥಯನ್ತಿ (vyathayanti)afflict
- ಏತೇ (ete)these
- ಪುರುಷಂ (puruṣaṃ)man
- ಪುರುಷರ್ಷಭ (puruṣarṣabha)chief among men (puruṣa:man | ṛṣabha:chief)
- ಸಮದುಃಖಸುಖಂ (samaduḥkhasukhaṃ)pleasure and pain are the same (sama:same | duḥkha:pain | sukha:pleasure)
- ಧೀರಂ (dhīraṃ)firm man
- ಸಃ (saḥ)he
- ಅಮೃತತ್ವಾಯ (amṛtatvāya)for immortality (amṛta:immortality | tvāya:for)
- ಕಲ್ಪತೇ (kalpate)is fit
ಉಭಯೋರಪಿ ದೃಷ್ಟೋಽನ್ತಸ್ತ್ವನಯೋಸ್ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಭಿಃ ॥ 16 ॥
- ನ (na)not
- ಅಸತಃ (asataḥ)of the unreal
- ವಿದ್ಯತೇ (vidyate)exists
- ಭಾವಃ (bhāvaḥ)being
- ನ (na)not
- ಅಭಾವಃ (abhāvaḥ)non-being
- ವಿದ್ಯತೇ (vidyate)exists
- ಸತಃ (sataḥ)of the real
- ಉಭಯೋಃ (ubhayor)of both
- ಅಪಿ (api)also
- ದೃಷ್ಟಃ (dṛṣṭaḥ)seen
- ಅನ್ತಃ (antaḥ)end
- ತು (tu)but
- ಅನಯೋಃ (anayoḥ)of these
- ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಭಿಃ (tattvadarśibhiḥ)by the seers of truth (tattva:truth | darśibhiḥ:by the seers)
ವಿನಾಶಮವ್ಯಯಸ್ಯಾಸ್ಯ ನ ಕಶ್ಚಿತ್ಕರ್ತುಮರ್ಹತಿ ॥ 17 ॥
- ಅವಿನಾಶಿ (avināśi)indestructible
- ತು (tu)but
- ತತ್ (tat)that
- ವಿದ್ಧಿ (viddhi)know
- ಯೇನ (yena)by which
- ಸರ್ವಮ್ (sarvam)all
- ಇದಮ್ (idam)this
- ತತಮ್ (tatam)pervaded
- ವಿನಾಶಮ್ (vināśam)destruction
- ಅವ್ಯಯಸ್ಯ (avyayasya)of the imperishable (avyaya:imperishable | asya:of)
- ಅಸ್ಯ (asya)of this
- ನ (na)not
- ಕಶ್ಚಿತ್ (kaścit)anyone
- ಕರ್ತುಮ್ (kartum)to cause
- ಅರ್ಹತಿ (arhati)is able
ಅನಾಶಿನೋಽಪ್ರಮೇಯಸ್ಯ ತಸ್ಮಾದ್ಯುಧ್ಯಸ್ವ ಭಾರತ ॥ 18 ॥
- ಅನ್ತವನ್ತಃ (antavantaḥ)having an end
- ಇಮೇ (ime)these
- ದೇಹಾಃ (dehāḥ)bodies
- ನಿತ್ಯಸ್ಯ (nityasya)of the eternal
- ಉಕ್ತಾಃ (uktāḥ)are said
- ಶರೀರಿಣಃ (śarīriṇaḥ)of the embodied
- ಅನಾಶಿನಃ (anāśinaḥ)indestructible
- ಅಪ್ರಮೇಯಸ್ಯ (aprameyasya)incomprehensible
- ತಸ್ಮಾತ್ (tasmāt)therefore
- ಯುಧ್ಯಸ್ವ (yudhyasva)fight
- ಭಾರತ (bhārata)O Bharata
ಉಭೌ ತೌ ನ ವಿಜಾನೀತೋ ನಾಯಂ ಹನ್ತಿ ನ ಹನ್ಯತೇ ॥ 19 ॥
- ಯ (ya)who
- ಏನಮ್ (enam)this
- ವೇತ್ತಿ (vetti)knows
- ಹನ್ತಾರಮ್ (hantāram)slayer
- ಯಃ (yaḥ)who
- ಚ (ca)and
- ಏನಮ್ (enam)this
- ಮನ್ಯತೇ (manyate)thinks
- ಹತಮ್ (hatam)slain
- ಉಭೌ (ubhau)both
- ತೌ (tau)they
- ನ (na)not
- ವಿಜಾನೀತಃ (vijānītaḥ)know
- ನ (na)not
- ಅಯಮ್ (ayam)this
- ಹನ್ತಿ (hanti)slays
- ನ (na)not
- ಹನ್ಯತೇ (hanyate)is slain
ಅಜೋ ನಿತ್ಯಃ ಶಾಶ್ವತೋಽಯಂ ಪುರಾಣೋ ನ ಹನ್ಯತೇ ಹನ್ಯಮಾನೇ ಶರೀರೇ ॥ 20 ॥
- ನ (na)not
- ಜಾಯತೇ (jāyate)is born
- ಮ್ರಿಯತೇ (mriyate)dies
- ವಾ (vā)or
- ಕದಾಚಿತ್ (kadācin)at any time
- ನ (na)not
- ಅಯಮ್ (ayam)this
- ಭೂತ್ವಾ (bhūtvā)having been
- ಭವಿತಾ (bhavitā)will be
- ವಾ (vā)or
- ನ (na)not
- ಭೂಯಃ (bhūyaḥ)again
- ಅಜಃ (ajaḥ)unborn
- ನಿತ್ಯಃ (nityaḥ)eternal
- ಶಾಶ್ವತಃ (śāśvataḥ)changeless
- ಅಯಮ್ (ayam)this
- ಪುರಾಣಃ (purāṇaḥ)ancient
- ನ (na)not
- ಹನ್ಯತೇ (hanyate)is killed
- ಹನ್ಯಮಾನೇ (hanyamāne)when killed
- ಶರೀರೇ (śarīre)body
ಕಥಂ ಸ ಪುರುಷಃ ಪಾರ್ಥ ಕಂ ಘಾತಯತಿ ಹನ್ತಿ ಕಮ್ ॥ 21॥
- ವೇದ (veda)knows
- ಅವಿನಾಶಿನಂ (avināśinam)indestructible
- ನಿತ್ಯಮ್ (nityam)eternal
- ಯಃ (yaḥ)who
- ಏನಮ್ (enam)him
- ಅಜಮ್ (ajam)unborn
- ಅವ್ಯಯಮ್ (avyayam)inexhaustible
- ಕಥಮ್ (katham)how
- ಸಃ (saḥ)that
- ಪುರುಷಃ (puruṣaḥ)man
- ಪಾರ್ಥ (pārtha)O Partha
- ಕಮ್ (kam)whom
- ಘಾತಯತಿ (ghātayati)causes to be slain
- ಹನ್ತಿ (hanti)slays
- ಕಮ್ (kam)whom
ತಥಾ ಶರೀರಾಣಿ ವಿಹಾಯ ಜೀರ್ಣಾನ್ಯನ್ಯಾನಿ ಸಂಯಾತಿ ನವಾನಿ ದೇಹೀ ॥ 22 ॥
- ವಾಸಾಂಸಿ (vāsāṃsi)clothes
- ಜೀರ್ಣಾನಿ (jīrṇāni)worn out
- ಯಥಾ (yathā)just as
- ವಿಹಾಯ (vihāya)having cast off
- ನವಾನಿ (navāni)new ones
- ಗೃಹ್ಣಾತಿ (gṛhṇāti)takes
- ನರಃ (naraḥ)man
- ಅಪರಾಣಿ (aparāṇi)others
- ತಥಾ (tathā)so also
- ಶರೀರಾಣಿ (śarīrāṇi)bodies
- ವಿಹಾಯ (vihāya)having cast off
- ಜೀರ್ಣಾನಿ (jīrṇāni)worn out
- ಅನ್ಯಾನಿ (anyāni)others
- ಸಂಯಾತಿ (saṃyāti)enters
- ನವಾನಿ (navāni)new ones
- ದೇಹೀ (dehī)embodied-Self
ನ ಚೈನಂ ಕ್ಲೇದಯನ್ತ್ಯಾಪೋ ನ ಶೋಷಯತಿ ಮಾರುತಃ ॥ 23 ॥
- ನ (na)not
- ಏನಮ್ (enam)this
- ಛಿನ್ದನ್ತಿ (chindanti)cleave
- ಶಸ್ತ್ರಾಣಿ (śastrāṇi)weapons
- ನ (na)not
- ಏನಮ್ (enam)this
- ದಹತಿ (dahati)burns
- ಪಾವಕಃ (pāvakaḥ)fire
- ನ (na)not
- ಚ (ca)and
- ಏನಮ್ (enam)this
- ಕ್ಲೇದಯನ್ತಿ (kledayanti)moisten
- ಆಪಃ (āpaḥ)water
- ನ (na)not
- ಶೋಷಯತಿ (śoṣayati)dries
- ಮಾರುತಃ (mārutaḥ)wind
ನಿತ್ಯಃ ಸರ್ವಗತಃ ಸ್ಥಾಣುರಚಲೋಽಯಂ ಸನಾತನಃ ॥ 24 ॥
- ಅಚ್ಛೇದ್ಯಃ (acchedyaḥ)cannot be cut
- ಅಯಮ್ (ayam)this
- ಅದಾಹ್ಯಃ (adāhyaḥ)cannot be burnt
- ಅಯಮ್ (ayam)this
- ಅಕ್ಲೇದ್ಯಃ (akledyaḥ)cannot be moistened
- ಅಶೋಷ್ಯಃ (aśoṣyaḥ)cannot be dried
- ಏವ (eva)indeed
- ಚ (ca)and
- ನಿತ್ಯಃ (nityaḥ)eternal
- ಸರ್ವಗತಃ (sarvagataḥ)all-pervading (sarva:all | gataḥ:pervading)
- ಸ್ಥಾಣುಃ (sthāṇuḥ)stable
- ಅಚಲಃ (acalaḥ)immovable
- ಅಯಮ್ (ayam)this
- ಸನಾತನಃ (sanātanaḥ)ancient
ತಸ್ಮಾದೇವಂ ವಿದಿತ್ವೈನಂ ನಾನುಶೋಚಿತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 25 ॥
- ಅವ್ಯಕ್ತಃ (avyaktaḥ)unmanifest
- ಅಯಮ್ (ayam)this
- ಅಚಿನ್ತ್ಯಃ (acintyaḥ)unthinkable
- ಅಯಮ್ (ayam)this
- ಅವಿಕಾರ್ಯಃ (avikāryaḥ)unchangeable
- ಅಯಮ್ (ayam)this
- ಉಚ್ಯತೇ (ucyate)is said
- ತಸ್ಮಾತ್ (tasmāt)therefore
- ಏವಮ್ (evam)thus
- ವಿದಿತ್ವಾ (viditvā)knowing
- ಏನಮ್ (enam)this
- ನ (na)not
- ಅನುಶೋಚಿತುಮ್ (anuśocitum)to grieve
- ಅರ್ಹಸಿ (arhasi)you should
ತಥಾಪಿ ತ್ವಂ ಮಹಾಬಾಹೋ ನೈವಂ ಶೋಚಿತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 26 ॥
- ಅಥ (atha)but
- ಚ (ca)and
- ಏನಮ್ (enam)this
- ನಿತ್ಯಜಾತಮ್ (nityajātaṃ)constantly born (nitya:constant | jātaṃ:born)
- ನಿತ್ಯಮ್ (nityam)constantly
- ವಾ (vā)or
- ಮನ್ಯಸೇ (manyase)you think
- ಮೃತಮ್ (mṛtam)dead
- ತಥಾಪಿ (tathāpi)even then
- ತ್ವಮ್ (tvam)you
- ಮಹಾಬಾಹೋ (mahābāho)O mighty-armed (mahā:great | bāho:armed)
- ನ (na)not
- ಏವಮ್ (evam)thus
- ಶೋಚಿತುಮ್ (śocitum)to grieve
- ಅರ್ಹಸಿ (arhasi)you should
ತಸ್ಮಾದಪರಿಹಾರ್ಯೇಽರ್ಥೇ ನ ತ್ವಂ ಶೋಚಿತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 27 ॥
- ಜಾತಸ್ಯ (jātasya)of the born
- ಹಿ (hi)indeed
- ಧ್ರುವಃ (dhruvaḥ)certain
- ಮೃತ್ಯುಃ (mṛtyuḥ)death
- ಧ್ರುವಂ (dhruvaṃ)certain
- ಜನ್ಮ (janma)birth
- ಮೃತಸ್ಯ (mṛtasya)of the dead
- ಚ (ca)and
- ತಸ್ಮಾತ್ (tasmāt)therefore
- ಅಪರಿಹಾರ್ಯೇ (aparihārye)inevitable
- ಅರ್ಥೇ (arthe)in the matter
- ನ (na)not
- ತ್ವಂ (tvaṃ)you
- ಶೋಚಿತುಮ್ (śocitum)to grieve
- ಅರ್ಹಸಿ (arhasi)should
ಅವ್ಯಕ್ತನಿಧನಾನ್ಯೇವ ತತ್ರ ಕಾ ಪರಿದೇವನಾ ॥ 28 ॥
- ಅವ್ಯಕ್ತಾದೀನಿ (avyaktādīni)unmanifest in the beginning (avyakta:unmanifest | ādīni:in the beginning)
- ಭೂತಾನಿ (bhūtāni)beings
- ವ್ಯಕ್ತಮಧ್ಯಾನಿ (vyaktamadhyāni)manifest in the middle (vyakta:manifest | madhyāni:in the middle)
- ಭಾರತ (bhārata)O Bharata
- ಅವ್ಯಕ್ತನಿಧನಾನಿ (avyaktanidhanāni)unmanifest in the end (avyakta:unmanifest | nidhanāni:in the end)
- ಏವ (eva)indeed
- ತತ್ರ (tatra)there
- ಕಾ (kā)what
- ಪರಿದೇವನಾ (paridevanā)grief
ಆಶ್ಚರ್ಯವಚ್ಚೈನಮನ್ಯಃ ಶೃಣೋತಿ ಶ್ರುತ್ವಾಪ್ಯೇನಂ ವೇದ ನ ಚೈವ ಕಶ್ಚಿತ್ ॥ 29 ॥
- ಆಶ್ಚರ್ಯವತ್ (āścaryavat)as a wonder (āścarya:wonder | vat:like)
- ಪಶ್ಯತಿ (paśyati)sees
- ಕಶ್ಚಿತ್ (kaścit)someone
- ಏನಮ್ (enam)this
- ಆಶ್ಚರ್ಯವತ್ (āścaryavat)as a wonder (āścarya:wonder | vat:like)
- ವದತಿ (vadati)speaks
- ತಥಾ (tathā)thus
- ಏವ (eva)indeed
- ಚ (ca)and
- ಅನ್ಯಃ (anyaḥ)another
- ಆಶ್ಚರ್ಯವತ್ (āścaryavat)as a wonder (āścarya:wonder | vat:like)
- ಚ (ca)and
- ಏನಮ್ (enam)this
- ಅನ್ಯಃ (anyaḥ)another
- ಶೃಣೋತಿ (śṛṇoti)hears
- ಶ್ರುತ್ವಾ (śrutvā)having heard
- ಅಪಿ (api)even
- ಏನಮ್ (enam)this
- ವೇದ (veda)knows
- ನ (na)not
- ಚ (ca)and
- ಏವ (eva)indeed
- ಕಶ್ಚಿತ್ (kaścit)anyone
ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ನ ತ್ವಂ ಶೋಚಿತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 30 ॥
- ದೇಹೀ (dehī)the embodied
- ನಿತ್ಯಮ್ (nityam)eternally
- ಅವಧ್ಯಃ (avadhyaḥ)indestructible
- ಅಯಮ್ (ayam)this
- ದೇಹೇ (dehe)in the body
- ಸರ್ವಸ್ಯ (sarvasya)of everyone
- ಭಾರತ (bhārata)O Bharata
- ತಸ್ಮಾತ್ (tasmāt)therefore
- ಸರ್ವಾಣಿ (sarvāṇi)all
- ಭೂತಾನಿ (bhūtāni)creatures
- ನ (na)not
- ತ್ವಮ್ (tvam)you
- ಶೋಚಿತುಮ್ (śocitum)to grieve
- ಅರ್ಹಸಿ (arhasi)should
ಧರ್ಮ್ಯಾದ್ಧಿ ಯುದ್ಧಾಚ್ಛ್ರೇಯೋಽನ್ಯತ್ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ಯ ನ ವಿದ್ಯತೇ ॥ 31 ॥
- ಸ್ವಧರ್ಮಮ್ (svadharmam)own duty (sva:own | dharmam:duty)
- ಅಪಿ (api)even
- ಚ (ca)and
- ಆವೇಕ್ಷ್ಯ (āvekṣya)considering
- ನ (na)not
- ವಿಕಮ್ಪಿತುಮ್ (vikampitum)to waver
- ಅರ್ಹಸಿ (arhasi)ought
- ಧರ್ಮ್ಯಾತ್ (dharmyāt)than a righteous
- ಹಿ (hi)indeed
- ಯುದ್ಧಾತ್ (yuddhāt)from war
- ಶ್ರೇಯಃ (śreyaḥ)better
- ಅನ್ಯತ್ (anyat)other
- ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ಯ (kṣatriyasya)for a Kshatriya
- ನ (na)not
- ವಿದ್ಯತೇ (vidyate)exists
ಸುಖಿನಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಃ ಪಾರ್ಥ ಲಭನ್ತೇ ಯುದ್ಧಮೀದೃಶಮ್ ॥ 32 ॥
- ಯದೃಚ್ಛಯಾ (yadṛcchayā)by chance
- ಚ (ca)and
- ಉಪಪನ್ನಂ (upapannaṃ)obtained
- ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರಮ್ (svargadvāram)door to heaven (svarga:heaven | dvāram:door)
- ಅಪಾವೃತಮ್ (apāvṛtam)opened
- ಸುಖಿನಃ (sukhinaḥ)happy
- ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಃ (kṣatriyāḥ)warriors
- ಪಾರ್ಥ (pārtha)O Partha
- ಲಭನ್ತೇ (labhante)obtain
- ಯುದ್ಧಮ್ (yuddham)battle
- ಈದೃಶಮ್ (īdṛśam)such
ತತಃ ಸ್ವಧರ್ಮಂ ಕೀರ್ತಿಂ ಚ ಹಿತ್ವಾ ಪಾಪಮವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ॥ 33 ॥
- ಅಥ (atha)but
- ಚೇತ್ (cet)if
- ತ್ವಮ್ (tvam)you
- ಇಮಂ (imam)this
- ಧರ್ಮ್ಯಮ್ (dharmyam)righteous
- ಸಙ್ಗ್ರಾಮಮ್ (saṅgrāmam)war
- ನ (na)not
- ಕರಿಷ್ಯಸಿ (kariṣyasi)will do
- ತತಃ (tataḥ)then
- ಸ್ವಧರ್ಮಮ್ (svadharmam)own duty (sva:own | dharmam:duty)
- ಕೀರ್ತಿಮ್ (kīrtim)fame
- ಚ (ca)and
- ಹಿತ್ವಾ (hitvā)abandoning
- ಪಾಪಮ್ (pāpam)sin
- ಅವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ (avāpsyasi)you shall incur
ಸಮ್ಭಾವಿತಸ್ಯ ಚಾಕೀರ್ತಿರ್ಮರಣಾದತಿರಿಚ್ಯತೇ ॥ 34 ॥
- ಅಕೀರ್ತಿಂ (akīrtiṃ)dishonour
- ಚ (ca)and
- ಅಪಿ (api)also
- ಭೂತಾನಿ (bhūtāni)people
- ಕಥಯಿಷ್ಯನ್ತಿ (kathayiṣyanti)will recount
- ತೇ (te)your
- ಅವ್ಯಯಾಮ್ (avyayām)everlasting
- ಸಮ್ಭಾವಿತಸ್ಯ (sambhāvitasya)of the honoured
- ಚ (ca)and
- ಅಕೀರ್ತಿಃ (akīrtiḥ)dishonour
- ಮರಣಾತ್ (maraṇāt)than death
- ಅತಿರಿಚ್ಯತೇ (atiricyate)is more
ಯೇಷಾಂ ಚ ತ್ವಂ ಬಹುಮತೋ ಭೂತ್ವಾ ಯಾಸ್ಯಸಿ ಲಾಘವಮ್ ॥ 35 ॥
- ಭಯಾತ್ (bhayāt)from fear
- ರಣಾತ್ (raṇāt)from battle
- ಉಪರತಮ್ (uparatam)withdrawn
- ಮಂಸ್ಯನ್ತೇ (maṃsyante)will think
- ತ್ವಾಮ್ (tvām)you
- ಮಹಾರಥಾಃ (mahārathāḥ)great battalion commanders (mahā:great | rathāḥ:charioteers/commanders)
- ಯೇಷಾಮ್ (yeṣām)of whom
- ಚ (ca)and
- ತ್ವಮ್ (tvam)you
- ಬಹುಮತಃ (bahumato)highly regarded
- ಭೂತ್ವಾ (bhūtvā)having been
- ಯಾಸ್ಯಸಿ (yāsyasi)will go
- ಲಾಘವಮ್ (lāghavam)disgrace
ನಿನ್ದನ್ತಸ್ತವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ತತೋ ದುಃಖತರಂ ನು ಕಿಮ್ ॥ 36 ॥
- ಅವಾಚ್ಯವಾದಾನ್ (avācyavādān)unspeakable words (avācya:unspeakable | vādān:words)
- ಚ (ca)and
- ಬಹೂನ್ (bahūn)many
- ವದಿಷ್ಯನ್ತಿ (vadiṣyanti)will speak
- ತವ (tava)your
- ಅಹಿತಾಃ (ahitāḥ)enemies
- ನಿನ್ದನ್ತಃ (nindantaḥ)cavilling
- ತವ (tava)your
- ಸಾಮರ್ಥ್ಯಮ್ (sāmarthyam)powers
- ತತಃ (tataḥ)than this
- ದುಃಖತರಮ್ (duḥkhataraṃ)more painful
- ನು (nu)indeed
- ಕಿಮ್ (kim)what
ತಸ್ಮಾದುತ್ತಿಷ್ಠ ಕೌನ್ತೇಯ ಯುದ್ಧಾಯ ಕೃತನಿಶ್ಚಯಃ ॥ 37 ॥
- ಹತಃ (hataḥ)slain
- ವಾ (vā)or
- ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸಿ (prāpsyasi)you will obtain
- ಸ್ವರ್ಗಮ್ (svargam)heaven
- ಜಿತ್ವಾ (jitvā)having conquered
- ವಾ (vā)or
- ಭೋಕ್ಷ್ಯಸೇ (bhokṣyase)you will enjoy
- ಮಹೀಮ್ (mahīm)the earth
- ತಸ್ಮಾತ್ (tasmāt)therefore
- ಉತ್ತಿಷ್ಠ (uttiṣṭha)stand up
- ಕೌನ್ತೇಯ (kaunteya)O son of Kunti
- ಯುದ್ಧಾಯ (yuddhāya)for battle
- ಕೃತನಿಶ್ಚಯಃ (kṛtaniścayaḥ)determined (kṛta:made | niścayaḥ:determination)
ತತೋ ಯುದ್ಧಾಯ ಯುಜ್ಯಸ್ವ ನೈವಂ ಪಾಪಮವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ॥ 38 ॥
- ಸುಖದುಃಖೇ (sukhaduḥkhe)pleasure and pain (sukha:pleasure | duḥkhe:pain)
- ಸಮೇ (same)the same
- ಕೃತ್ವಾ (kṛtvā)having made
- ಲಾಭಾಲಾಭೌ (lābhālābhau)gain and loss (lābha:gain | ālābhau:loss)
- ಜಯಾಜಯೌ (jayājayau)victory and defeat (jaya:victory | ajayau:defeat)
- ತತಃ (tataḥ)then
- ಯುದ್ಧಾಯ (yuddhāya)for battle
- ಯುಜ್ಯಸ್ವ (yujyasva)engage
- ನ (na)not
- ಏವಂ (evaṃ)thus
- ಪಾಪಮ್ (pāpam)sin
- ಅವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ (avāpsyasi)you shall incur
ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಯುಕ್ತೋ ಯಯಾ ಪಾರ್ಥ ಕರ್ಮಬನ್ಧಂ ಪ್ರಹಾಸ್ಯಸಿ ॥ 39 ॥
- ಏಷಾ (eṣā)this
- ತೇ (te)to you
- ಅಭಿಹಿತಾ (abhihitā)has been taught
- ಸಾಙ್ಖ್ಯೇ (sāṅkhye)in SANKHYA
- ಬುದ್ಧಿಃ (buddhiḥ)wisdom
- ಯೋಗೇ (yoge)in YOGA
- ತು (tu)but
- ಇಮಾಂ (imāṃ)this
- ಶೃಣು (śṛṇu)listen
- ಬುದ್ಧ್ಯಾ (buddhyā)with wisdom
- ಯುಕ್ತಃ (yuktaḥ)endowed
- ಯಯಾ (yayā)by which
- ಪಾರ್ಥ (pārtha)O Partha
- ಕರ್ಮಬನ್ಧಂ (karmabandhaṃ)bonds of action (karma:action | bandhaṃ:bonds)
- ಪ್ರಹಾಸ್ಯಸಿ (prahāsyasi)you shall cast off
ಸ್ವಲ್ಪಮಪ್ಯಸ್ಯ ಧರ್ಮಸ್ಯ ತ್ರಾಯತೇ ಮಹತೋ ಭಯಾತ್ ॥ 40 ॥
- ನೇಹ (na iha)not here
- ಅಭಿಕ್ರಮನಾಶಃ (abhikramanāśaḥ)loss of effort (abhikrama:effort | nāśaḥ:loss)
- ಅಸ್ತಿ (asti)is
- ಪ್ರತ್ಯವಾಯಃ (pratyavāyaḥ)harm
- ನ (na)not
- ವಿದ್ಯತೇ (vidyate)exists
- ಸ್ವಲ್ಪಮ್ (svalpam)a little
- ಅಪಿ (api)even
- ಅಸ್ಯ (asya)of this
- ಧರ್ಮಸ್ಯ (dharmasya)of dharma
- ತ್ರಾಯತೇ (trāyate)protects
- ಮಹತಃ (mahataḥ)great
- ಭಯಾತ್ (bhayāt)from fear
ಬಹುಶಾಖಾ ಹ್ಯನನ್ತಾಶ್ಚ ಬುದ್ಧಯೋಽವ್ಯವಸಾಈನಾಮ್ ॥ 41 ॥
- ವ್ಯವಸಾಯಾತ್ಮಿಕಾ (vyavasāyātmikā)single-pointed determination (vyavasāya:determination | ātmikā:nature of)
- ಬುದ್ಧಿಃ (buddhiḥ)intelligence
- ಏಕ (eka)one
- ಇಹ (iha)here
- ಕುರುನನ್ದನ (kurunandana)O joy of the Kurus (kuru:Kurus | nandana:joy)
- ಬಹುಶಾಖಾಃ (bahuśākhāḥ)many-branched (bahu:many | śākhāḥ:branches)
- ಹಿ (hi)indeed
- ಅನನ್ತಾಃ (anantāḥ)endless
- ಚ (ca)and
- ಬುದ್ಧಯಃ (buddhayaḥ)thoughts
- ಅವ್ಯವಸಾಯಿನಾಮ್ (avyavasāyinām)of the irresolute (a:not | vyavasāyinām:of the resolute)
ವೇದವಾದರತಾಃ ಪಾರ್ಥ ನಾನ್ಯದಸ್ತೀತಿ ವಾದಿನಃ ॥ 42 ॥
- ಯಾಮ್ (yām)which
- ಇಮಾಮ್ (imām)this
- ಪುಷ್ಪಿತಾಮ್ (puṣpitām)flowery
- ವಾಚಮ್ (vācām)speech
- ಪ್ರವದನ್ತಿ (pravadanti)utter
- ಅವಿಪಶ್ಚಿತಃ (avipaścitaḥ)unwise
- ವೇದವಾದರತಾಃ (vedavādaratāḥ)taking pleasure in Vedic words (veda:Vedas | vāda:words | ratāḥ:taking pleasure)
- ಪಾರ್ಥ (pārtha)O Partha
- ನ (na)not
- ಅನ್ಯತ್ (anyat)anything else
- ಅಸ್ತಿ (asti)is
- ಇತಿ (iti)thus
- ವಾದಿನಃ (vādinaḥ)those who say
ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷಬಹುಲಾಂ ಭೋಗೈಶ್ವರ್ಯಗತಿಂ ಪ್ರತಿ ॥ 43 ॥
- ಕಾಮಾತ್ಮಾನಃ (kāmātmānaḥ)full of desires (kāma:desire | ātmānaḥ:selves)
- ಸ್ವರ್ಗಪರಾ (svargaparā)having heaven as goal (svarga:heaven | parā:goal)
- ಜನ್ಮಕರ್ಮಫಲಪ್ರದಾಮ್ (janmakarmaphalapradām)promise new birth rewards (janma:birth | karma:action | phala:fruit | pradām:giving)
- ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷಬಹುಲಾಮ್ (kriyāviśeṣabahulām)prescribe specific actions (kriyā:action | viśeṣa:specific | bahulām:abundant)
- ಭೋಗೈಶ್ವರ್ಯಗತಿಂ (bhogaiśvaryagatiṃ)attainment of pleasure and lordship (bhoga:pleasure | aiśvarya:lordship | gatiṃ:attainment)
- ಪ್ರತಿ (prati)towards
ವ್ಯವಸಾಯಾತ್ಮಿಕಾ ಬುದ್ಧಿಃ ಸಮಾಧೌ ನ ವಿಧೀಯತೇ ॥ 44 ॥
- ಭೋಗೈಶ್ವರ್ಯಪ್ರಸಕ್ತಾನಾಂ (bhogaiśvaryaprasaktānāṃ)attached to pleasure and power (bhoga:pleasure | aiśvarya:power | prasaktānāṃ:attached to)
- ತಯಾ (tayā)by that
- ಅಪಹೃತಚೇತಸಾಮ್ (apahṛtacetasām)whose minds are taken away (apahṛta:taken away | cetasām:of the minds)
- ವ್ಯವಸಾಯಾತ್ಮಿಕಾ (vyavasāyātmikā)determinate and resolute (vyavasāya:determination | ātmikā:nature)
- ಬುದ್ಧಿಃ (buddhiḥ)intelligence
- ಸಮಾಧೌ (samādhau)in meditation
- ನ (na)not
- ವಿಧೀಯತೇ (vidhīyate)is established
ನಿರ್ದ್ವನ್ದ್ವೋ ನಿತ್ಯಸತ್ತ್ವಸ್ಥೋ ನಿರ್ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಆತ್ಮವಾನ್ ॥ 45 ॥
- ತ್ರೈಗುಣ್ಯವಿಷಯಾ (traiguṇyaviṣayā)related to three qualities (trai:three | guṇya:qualities | viṣayā:related to)
- ವೇದಾ (vedā)the Vedas
- ನಿಸ್ತ್ರೈಗುಣ್ಯಃ (nistraiguṇyaḥ)beyond three qualities (nis:beyond | trai:three | guṇyaḥ:qualities)
- ಭವ (bhava)become
- ಅರ್ಜುನ (arjuna)Arjuna
- ನಿರ್ದ್ವನ್ದ್ವಃ (nirdvandvaḥ)free from dualities (nir:free from | dvandvaḥ:dualities)
- ನಿತ್ಯಸತ್ತ್ವಸ್ಥಃ (nityasattvasthaḥ)ever established in goodness (nitya:ever | sattva:goodness | sthaḥ:established in)
- ನಿರ್ಯೋಗಕ್ಷೇಮಃ (niryogakṣemaḥ)free from acquisition and preservation (nir:free from | yoga:acquisition | kṣemaḥ:preservation)
- ಆತ್ಮವಾನ್ (ātmavān)self-possessed
ತಾವಾನ್ಸರ್ವೇಷು ವೇದೇಷು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯ ವಿಜಾನತಃ ॥ 46 ॥
- ಯಾವಾನ್ (yāvān)as much as
- ಅರ್ಥಃ (arthaḥ)use
- ಉದಪಾನೇ (udapāne)in a well
- ಸರ್ವತಃ (sarvataḥ)everywhere
- ಸಮ್ಪ್ಲುತೋದಕೇ (samplutodake)in a flooded place (sampluta:flooded | udake:in water)
- ತಾವಾನ್ (tāvān)so much
- ಸರ್ವೇಷು (sarveṣu)in all
- ವೇದೇಷು (vedeṣu)in the Vedas
- ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯ (brāhmaṇasya)of the Brahmana
- ವಿಜಾನತಃ (vijānataḥ)who has known
ಮಾ ಕರ್ಮಫಲಹೇತುರ್ಭೂರ್ಮಾ ತೇ ಸಙ್ಗೋಽಸ್ತ್ವಕರ್ಮಣಿ ॥ 47 ॥
- ಕರ್ಮಣಿ (karmaṇi)in action
- ಏವ (eva)only
- ಅಧಿಕಾರಃ (adhikāraḥ)right
- ತೇ (te)your
- ಮಾ (mā)not
- ಫಲೇಷು (phaleṣu)in the fruits
- ಕದಾಚನ (kadācana)ever
- ಮಾ (mā)not
- ಕರ್ಮಫಲಹೇತುḥ (karmaphalahetuḥ)cause of action's fruits (karma:action | phala:fruits | hetuḥ:cause)
- ಭೂಃ (bhūḥ)be
- ಮಾ (mā)not
- ತೇ (te)your
- ಸಙ್ಗಃ (saṅgaḥ)attachment
- ಅಸ್ತು (astu)be
- ಅಕರ್ಮಣಿ (akarmaṇi)in inaction
ಸಿದ್ಧ್ಯಸಿದ್ಧ್ಯೋಃ ಸಮೋ ಭೂತ್ವಾ ಸಮತ್ವಂ ಯೋಗ ಉಚ್ಯತೇ ॥ 48 ॥
- ಯೋಗಸ್ಥಃ (yogasthaḥ)steadfast in yoga (yoga:yoga | sthaḥ:steadfast)
- ಕುರು (kuru)perform
- ಕರ್ಮಾಣಿ (karmāṇi)actions
- ಸಙ್ಗಂ (saṅgam)attachment
- ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ (tyaktvā)abandoning
- ಧನಞ್ಜಯ (dhanañjaya)O Dhananjaya
- ಸಿದ್ಧ್ಯಸಿದ್ಧ್ಯೋಃ (siddhyasiddhyoḥ)in success and failure (siddhi:success | asiddhi:failure)
- ಸಮಃ (samaḥ)balanced
- ಭೂತ್ವಾ (bhūtvā)being
- ಸಮತ್ವಂ (samatvaṃ)evenness of mind
- ಯೋಗ (yoga)yoga
- ಉಚ್ಯತೇ (ucyate)is called
ಬುದ್ಧೌ ಶರಣಮನ್ವಿಚ್ಛ ಕೃಪಣಾಃ ಫಲಹೇತವಃ ॥ 49 ॥
- ದೂರೇಣ (dūreṇa)by far
- ಹಿ (hi)indeed
- ಅವರಂ (avaraṃ)lower
- ಕರ್ಮ (karma)action
- ಬುದ್ಧಿಯೋಗಾತ್ (buddhiyogāt)than the yoga of wisdom (buddhi:wisdom | yogāt:than the yoga)
- ಧನಞ್ಜಯ (dhanañjaya)O Dhananjaya
- ಬುದ್ಧೌ (buddhau)in wisdom
- ಶರಣಮ್ (śaraṇam)refuge
- ಅನ್ವಿಚ್ಛ (anviccha)seek
- ಕೃಪಣಾಃ (kṛpaṇāḥ)wretched
- ಫಲಹೇತವಃ (phalahetavaḥ)those whose motive is the fruit (phala:fruit | hetavaḥ:motive)
ತಸ್ಮಾದ್ಯೋಗಾಯ ಯುಜ್ಯಸ್ವ ಯೋಗಃ ಕರ್ಮಸು ಕೌಶಲಮ್ ॥ 50 ॥
- ಬುದ್ಧಿಯುಕ್ತಃ (buddhiyuktaḥ)endowed with wisdom (buddhi:wisdom | yuktaḥ:endowed with)
- ಜಹಾತಿ (jahāti)casts off
- ಇಹ (iha)in this life
- ಉಭೇ (ubhe)both
- ಸುಕೃತದುಷ್ಕೃತೇ (sukṛtaduṣkṛte)good and evil deeds (sukṛta:good deed | duṣkṛta:evil deed)
- ತಸ್ಮಾತ್ (tasmāt)therefore
- ಯೋಗಾಯ (yogāya)to yoga
- ಯುಜ್ಯಸ್ವ (yujyasva)devote yourself
- ಯೋಗಃ (yogaḥ)yoga
- ಕರ್ಮಸು (karmasu)in actions
- ಕೌಶಲಮ್ (kauśalam)skill
ಜನ್ಮಬನ್ಧವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಾಃ ಪದಂ ಗಚ್ಛನ್ತ್ಯನಾಮಯಮ್ ॥ 51 ॥
- ಕರ್ಮಜಂ (karmajaṃ)born of action (karma:action | jaṃ:born of)
- ಬುದ್ಧಿಯುಕ್ತಾ (buddhiyuktā)endowed with wisdom (buddhi:wisdom | yuktā:endowed with)
- ಹಿ (hi)indeed
- ಫಲಂ (phalaṃ)fruit
- ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ (tyaktvā)having abandoned
- ಮನೀಷಿಣಃ (manīṣiṇaḥ)the wise
- ಜನ್ಮಬನ್ಧವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಾಃ (janmabandhavinirmuktāḥ)freed from birth's fetters (janma:birth | bandha:fetters | vinirmuktāḥ:freed from)
- ಪದಂ (padaṃ)state
- ಗಚ್ಛನ್ತಿ (gacchanti)go
- ಅನಾಮಯಮ್ (anāmayam)beyond all evil
ತದಾ ಗನ್ತಾಸಿ ನಿರ್ವೇದಂ ಶ್ರೋತವ್ಯಸ್ಯ ಶ್ರುತಸ್ಯ ಚ ॥ 52 ॥
- ಯದಾ (yadā)when
- ತೇ (te)your
- ಮೋಹಕಲಿಲಂ (mohakalilaṃ)mire of delusion (moha:delusion | kalilaṃ:mire)
- ಬುದ್ಧಿಃ (buddhiḥ)intellect
- ವ್ಯತಿತರಿಷ್ಯತಿ (vyatitariṣyati)crosses beyond
- ತದಾ (tadā)then
- ಗನ್ತಾಸಿ (gantāsi)you shall attain
- ನಿರ್ವೇದಂ (nirvedaṃ)indifference
- ಶ್ರೋತವ್ಯಸ್ಯ (śrotavyasya)of what is to be heard
- ಶ್ರುತಸ್ಯ (śrutasya)of what has been heard
- ಚ (ca)and
ಸಮಾಧಾವಚಲಾ ಬುದ್ಧಿಸ್ತದಾ ಯೋಗಮವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ॥ 53 ॥
- ಶ್ರುತಿವಿಪ್ರತಿಪನ್ನಾ (śrutivipratipannā)confused by scriptures (śruti:scriptures | vipratipannā:confused)
- ತೇ (te)your
- ಯದಾ (yadā)when
- ಸ್ಥಾಸ್ಯತಿ (sthāsyati)shall stand
- ನಿಶ್ಚಲಾ (niścalā)immovable
- ಸಮಾಧೌ (samādhau)in concentration
- ಅಚಲಾ (acalā)steady
- ಬುದ್ಧಿಃ (buddhiḥ)intellect
- ತದಾ (tadā)then
- ಯೋಗಮ್ (yogam)Self-realisation
- ಅವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ (avāpsyasi)you shall attain
ಸ್ಥಿತಧೀಃ ಕಿಂ ಪ್ರಭಾಷೇತ ಕಿಮಾಸೀತ ವ್ರಜೇತ ಕಿಮ್ ॥ 54 ॥
- ಅರ್ಜುನ (arjuna)Arjuna
- ಉವಾಚ (uvāca)said
- ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞಸ್ಯ (sthitaprajñasya)of steady wisdom (sthita:steady | prajñasya:of wisdom)
- ಕಾ (kā)what
- ಭಾಷಾ (bhāṣā)description
- ಸಮಾಧಿಸ್ಥಸ್ಯ (samādhisthasya)merged in superconscious state (samādhi:superconscious state | sthasya:merged in)
- ಕೇಶವ (keśava)O Keshava
- ಸ್ಥಿತಧೀಃ (sthitadhīḥ)one of steady wisdom (sthita:steady | dhīḥ:wisdom)
- ಕಿಂ (kiṃ)how
- ಪ್ರಭಾಷೇತ (prabhāṣeta)speak
- ಕಿಮ್ (kim)how
- ಆಸೀತ (āsīta)sit
- ವ್ರಜೇತ (vrajeta)walk
- ಕಿಮ್ (kim)how
ಆತ್ಮನ್ಯೇವಾತ್ಮನಾ ತುಷ್ಟಃ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞಸ್ತದೋಚ್ಯತೇ ॥ 55 ॥
- ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ (śrībhagavān)the Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- ಉವಾಚ (uvāca)said
- ಪ್ರಜಹಾತಿ (prajahāti)casts off
- ಯದಾ (yadā)when
- ಕಾಮಾನ್ (kāmān)desires
- ಸರ್ವಾನ್ (sarvān)all
- ಪಾರ್ಥ (pārtha)O Partha
- ಮನೋಗತಾನ್ (manogatān)of the mind (mano:mind | gatān:gone to)
- ಆತ್ಮನಿ (ātmani)in the Self
- ಏವ (eva)indeed
- ಆತ್ಮನಾ (ātmanā)by the Self
- ತುಷ್ಟಃ (tuṣṭaḥ)satisfied
- ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞಃ (sthitaprajñaḥ)one of steady Wisdom (sthita:steady | prajñaḥ:wisdom)
- ತದಾ (tadā)then
- ಉಚ್ಯತೇ (ucyate)is said
ವೀತರಾಗಭಯಕ್ರೋಧಃ ಸ್ಥಿತಧೀರ್ಮುನಿರುಚ್ಯತೇ ॥ 56 ॥
- ದುಃಖೇಷು (duḥkheṣu)in adversities
- ಅನುದ್ವಿಗ್ನಮನಾಃ (anudvignamanāḥ)unshaken mind (anudvigna:unshaken | manāḥ:mind)
- ಸುಖೇಷು (sukheṣu)in prosperity
- ವಿಗತಸ್ಪೃಹಃ (vigataspṛhaḥ)free from desires (vigata:free from | spṛhaḥ:desires)
- ವೀತರಾಗಭಯಕ್ರೋಧಃ (vītarāgabhayakrodhaḥ)free from attachment, fear, anger (vīta:free from | rāga:attachment | bhaya:fear | krodhaḥ:anger)
- ಸ್ಥಿತಧೀಃ (sthitadhīḥ)steady wisdom (sthita:steady | dhīḥ:wisdom)
- ಮುನಿಃ (muniḥ)sage
- ಉಚ್ಯತೇ (ucyate)is called
ನಾಭಿನನ್ದತಿ ನ ದ್ವೇಷ್ಟಿ ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ॥ 57 ॥
- ಯಃ (yaḥ)who
- ಸರ್ವತ್ರ (sarvatra)everywhere
- ಅನಭಿಸ್ನೇಹಃ (anabhisnehaḥ)without attachment
- ತತ್ತತ್ (tattat)that and that
- ಪ್ರಾಪ್ಯ (prāpya)on meeting
- ಶುಭಾಶುಭಮ್ (śubhāśubham)good and bad (śubha:good | aśubham:bad)
- ನ (na)not
- ಅಭಿನನ್ದತಿ (abhinandati)rejoices
- ನ (na)nor
- ದ್ವೇಷ್ಟಿ (dveṣṭi)hates
- ತಸ್ಯ (tasya)his
- ಪ್ರಜ್ಞಾ (prajñā)wisdom
- ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ (pratiṣṭhitā)is fixed
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣೀನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಭ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ॥ 58 ॥
- ಯದಾ (yadā)when
- ಸಂಹರತೇ (saṃharate)withdraws
- ಚ (ca)and
- ಅಯಮ್ (ayam)this
- ಕೂರ್ಮಃ (kūrmaḥ)tortoise
- ಅಙ್ಗಾನಿ (aṅgāni)limbs
- ಇವ (iva)like
- ಸರ್ವಶಃ (sarvaśaḥ)from all sides
- ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ (indriyāṇi)senses
- ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಭ್ಯಃ (indriyārthebhyaḥ)from sense-objects (indriya:senses | arthebhyaḥ:from objects)
- ತಸ್ಯ (tasya)his
- ಪ್ರಜ್ಞಾ (prajñā)wisdom
- ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ (pratiṣṭhitā)becomes steady
ರಸವರ್ಜಂ ರಸೋಽಪ್ಯಸ್ಯ ಪರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಿವರ್ತತೇ ॥ 59 ॥
- ವಿಷಯಾ (viṣayāḥ)objects of the senses
- ವಿನಿವರ್ತನ್ತೇ (vinivartante)turn away
- ನಿರಾಹಾರಸ್ಯ (nirāhārasya)of the abstinent
- ದೇಹಿನಃ (dehinaḥ)embodied soul
- ರಸವರ್ಜಂ (rasavarjam)leaving the longing (rasa:longing | varjam:leaving)
- ರಸಃ (rasaḥ)longing
- ಅಪಿ (api)also
- ಅಸ್ಯ (asya)his
- ಪರಂ (param)Supreme
- ದೃಷ್ಟ್ವಾ (dṛṣṭvā)on seeing
- ನಿವರ್ತತೇ (nivartate)leaves
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಪ್ರಮಾಥೀನಿ ಹರನ್ತಿ ಪ್ರಸಭಂ ಮನಃ ॥ 60 ॥
- ಯತತಃ (yatataḥ)striving
- ಹಿ (hi)indeed
- ಅಪಿ (api)even
- ಕೌನ್ತೇಯ (kaunteya)O son of Kunti
- ಪುರುಷಸ್ಯ (puruṣasya)of a man
- ವಿಪಶ್ಚಿತಃ (vipaścitaḥ)of the wise
- ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ (indriyāṇi)senses
- ಪ್ರಮಾಥೀನಿ (pramāthīni)turbulent
- ಹರನ್ತಿ (haranti)carry away
- ಪ್ರಸಭಮ್ (prasabham)violently
- ಮನಃ (manaḥ)mind
ವಶೇ ಹಿ ಯಸ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ॥ 61 ॥
- ತಾನಿ (tāni)those
- ಸರ್ವಾಣಿ (sarvāṇi)all
- ಸಂಯಮ್ಯ (saṃyamya)restraining
- ಯುಕ್ತ (yukta)steadfast
- ಆಸೀತ (āsīta)should sit
- ಮತ್ಪರಃ (matparaḥ)intent on Me (mat:Me | paraḥ:intent on)
- ವಶೇ (vaśe)under control
- ಹಿ (hi)indeed
- ಯಸ್ಯ (yasya)whose
- ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ (indriyāṇi)senses
- ತಸ್ಯ (tasya)his
- ಪ್ರಜ್ಞಾ (prajñā)wisdom
- ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ (pratiṣṭhitā)steady
ಸಙ್ಗಾತ್ಸಞ್ಜಾಯತೇ ಕಾಮಃ ಕಾಮಾತ್ಕ್ರೋಧೋಽಭಿಜಾಯತೇ ॥ 62 ॥
- ಧ್ಯಾಯತಃ (dhyāyataḥ)thinking of
- ವಿಷಯಾನ್ (viṣayān)objects
- ಪುಂಸಃ (puṃsaḥ)of a man
- ಸಙ್ಗಃ (saṅgaḥ)attachment
- ತೇಷು (teṣu)in them
- ಉಪಜಾಯತೇ (upajāyate)arises
- ಸಙ್ಗಾತ್ (saṅgāt)from attachment
- ಸಞ್ಜಾಯತೇ (sañjāyate)is born
- ಕಾಮಃ (kāmaḥ)desire
- ಕಾಮಾತ್ (kāmāt)from desire
- ಕ್ರೋಧಃ (krodhaḥ)anger
- ಅಭಿಜಾಯತೇ (abhijāyate)arises
ಸ್ಮೃತಿಭ್ರಂಶಾದ್ಬುದ್ಧಿನಾಶೋ ಬುದ್ಧಿನಾಶಾತ್ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ ॥ 63 ॥
- ಕ್ರೋಧಾತ್ (krodhāt)from anger
- ಭವತಿ (bhavati)becomes
- ಸಮ್ಮೋಹಃ (sammohaḥ)delusion
- ಸಮ್ಮೋಹಾತ್ (sammohāt)from delusion
- ಸ್ಮೃತಿವಿಭ್ರಮಃ (smṛtivibhramaḥ)loss of memory (smṛti:memory | vibhramaḥ:loss)
- ಸ್ಮೃತಿಭ್ರಂಶಾತ್ (smṛtibhraṃśāt)from loss of memory (smṛti:memory | bhraṃśāt:from loss)
- ಬುದ್ಧಿನಾಶಃ (buddhināśaḥ)destruction of discrimination (buddhi:discrimination | nāśaḥ:destruction)
- ಬುದ್ಧಿನಾಶಾತ್ (buddhināśāt)from destruction of discrimination (buddhi:discrimination | nāśāt:from destruction)
- ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ (praṇaśyati)he perishes
ಆತ್ಮವಶ್ಯೈರ್ವಿಧೇಯಾತ್ಮಾ ಪ್ರಸಾದಮಧಿಗಚ್ಛತಿ ॥ 64 ॥
- ರಾಗದ್ವೇಷವಿಯುಕ್ತೈಸ್ತು (rāgadveṣaviyuktaiḥ)freed from attachment and aversion (rāga:attachment | dveṣa:aversion | viyuktaiḥ:free from)
- ತು (tu)but
- ವಿಷಯಾನ್ (viṣayān)objects
- ಇನ್ದ್ರಿಯೈಃ (indriyaiḥ)with senses
- ಚರನ್ (caran)moving
- ಆತ್ಮವಶ್ಯೈಃ (ātmavaśyaiḥ)self-controlled (ātma:self | vaśyaiḥ:controlled)
- ವಿಧೇಯಾತ್ಮಾ (vidheyātmā)disciplined self (vidheya:disciplined | ātmā:self)
- ಪ್ರಸಾದಮ್ (prasādam)peace
- ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ (adhigacchati)attains
ಪ್ರಸನ್ನಚೇತಸೋ ಹ್ಯಾಶು ಬುದ್ಧಿಃ ಪರ್ಯವತಿಷ್ಠತೇ ॥ 65 ॥
- ಪ್ರಸಾದೇ (prasāde)in tranquility
- ಸರ್ವದುಃಖಾನಾಮ್ (sarvaduḥkhānām)of all pains (sarva:all | duḥkhānām:of pains)
- ಹಾನಿಃ (hāniḥ)destruction
- ಅಸ್ಯ (asya)of this
- ಉಪಜಾಯತೇ (upajāyate)arises
- ಪ್ರಸನ್ನಚೇತಸಃ (prasannacetasaḥ)of the tranquil-minded (prasanna:tranquil | cetas:mind)
- ಹಿ (hi)indeed
- ಆಶು (āśu)soon
- ಬುದ್ಧಿಃ (buddhiḥ)intellect
- ಪರ್ಯವತಿಷ್ಠತೇ (paryavatiṣṭhate)becomes steady
ನ ಚಾಭಾವಯತಃ ಶಾನ್ತಿರಶಾನ್ತಸ್ಯ ಕುತಃ ಸುಖಮ್ ॥ 66 ॥
- ನಾಸ್ತಿ (nāsti)there is no
- ಬುದ್ಧಿಃ (buddhiḥ)knowledge
- ಅಯುಕ್ತಸ್ಯ (ayuktasya)of the unsteady
- ನ (na)not
- ಚ (ca)and
- ಅಯುಕ್ತಸ್ಯ (ayuktasya)of the unsteady
- ಭಾವನಾ (bhāvanā)meditation
- ನ (na)not
- ಚ (ca)and
- ಅಭಾವಯತಃ (abhāvayataḥ)of the unmeditative
- ಶಾನ್ತಿಃ (śāntiḥ)peace
- ಅಶಾನ್ತಸ್ಯ (aśāntasya)of the peaceless
- ಕುತಃ (kutaḥ)how
- ಸುಖಮ್ (sukham)happiness
ತದಸ್ಯ ಹರತಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಂ ವಾಯುರ್ನಾವಮಿವಾಮ್ಭಸಿ ॥ 67 ॥
- ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ (indriyāṇām)of the senses
- ಹಿ (hi)indeed
- ಚರತಾಂ (caratām)wandering
- ಯತ್ (yat)which
- ಮನಃ (manaḥ)mind
- ಅನುವಿಧೀಯತೇ (anuvidhīyate)follows
- ತತ್ (tat)that
- ಅಸ್ಯ (asya)his
- ಹರತಿ (harati)carries away
- ಪ್ರಜ್ಞಾಮ್ (prajñām)discrimination
- ವಾಯುಃ (vāyuḥ)wind
- ನಾವಮ್ (nāvam)boat
- ಇವ (iva)like
- ಅಮ್ಭಸಿ (ambhasi)on the waters
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣೀನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಭ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ॥ 68 ॥
- ತಸ್ಮಾತ್ (tasmāt)therefore
- ಯಸ್ಯ (yasya)whose
- ಮಹಾಬಾಹೋ (mahābāho)O mighty-armed (mahā:great | bāho:armed)
- ನಿಗೃಹೀತಾನಿ (nigṛhītāni)restrained
- ಸರ್ವಶಃ (sarvaśaḥ)completely
- ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ (indriyāṇi)senses
- ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಭ್ಯಃ (indriyārthebhyaḥ)from sense-objects (indriya:senses | arthebhyaḥ:from objects)
- ತಸ್ಯ (tasya)his
- ಪ್ರಜ್ಞಾ (prajñā)knowledge
- ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ (pratiṣṭhitā)steady
ಯಸ್ಯಾಂ ಜಾಗ್ರತಿ ಭೂತಾನಿ ಸಾ ನಿಶಾ ಪಶ್ಯತೋ ಮುನೇಃ ॥ 69 ॥
- ಯಾ (yā)which
- ನಿಶಾ (niśā)night
- ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ (sarvabhūtānāṃ)of all beings (sarva:all | bhūtānāṃ:of beings)
- ತಸ್ಯಾಂ (tasyāṃ)in that
- ಜಾಗರ್ತಿ (jāgarti)keeps awake
- ಸಂಯಮೀ (saṃyamī)self-controlled man
- ಯಸ್ಯಾಂ (yasyāṃ)where
- ಜಾಗ್ರತಿ (jāgrati)are awake
- ಭೂತಾನಿ (bhūtāni)beings
- ಸಾ (sā)that
- ನಿಶಾ (niśā)night
- ಪಶ್ಯತೋ (paśyataḥ)for the one who sees
- ಮುನೇಃ (muneḥ)of the sage
ತದ್ವತ್ಕಾಮಾ ಯಂ ಪ್ರವಿಶನ್ತಿ ಸರ್ವೇ ಸ ಶಾನ್ತಿಮಾಪ್ನೋತಿ ನ ಕಾಮಕಾಮೀ ॥ 70 ॥
- ಆಪೂರ್ಯಮಾಣಮ್ (āpūryamāṇam)being filled
- ಅಚಲಪ್ರತಿಷ್ಠಮ್ (acalapratiṣṭham)steadfast (acala:immovable | pratiṣṭham:established)
- ಸಮುದ್ರಮ್ (samudram)ocean
- ಆಪಃ (āpaḥ)waters
- ಪ್ರವಿಶನ್ತಿ (praviśanti)enter
- ಯದ್ವತ್ (yadvat)just as
- ತದ್ವತ್ (tadvat)so
- ಕಾಮಾಃ (kāmāḥ)desires
- ಯಮ್ (yam)whom
- ಪ್ರವಿಶನ್ತಿ (praviśanti)enter
- ಸರ್ವೇ (sarve)all
- ಸ (sa)he
- ಶಾನ್ತಿಮ್ (śāntim)peace
- ಆಪ್ನೋತಿ (āpnoti)attains
- ನ (na)not
- ಕಾಮಕಾಮೀ (kāmakāmī)desirer of desires (kāma:desire | kāmī:desirer)
ನಿರ್ಮಮೋ ನಿರಹಙ್ಕಾರಃ ಸ ಶಾನ್ತಿಮಧಿಗಚ್ಛತಿ ॥ 71 ॥
- ವಿಹಾಯ (vihāya)abandoning
- ಕಾಮಾನ್ (kāmān)desires
- ಯಃ (yaḥ)who
- ಸರ್ವಾನ್ (sarvān)all
- ಪುಮಾನ್ (pumān)man
- ಚರತಿ (carati)moves about
- ನಿಃಸ್ಪೃಹಃ (niḥspṛhaḥ)without longing
- ನಿರ್ಮಮಃ (nirmamaḥ)without 'my-ness'
- ನಿರಹಙ್ಕಾರಃ (nirahaṅkāraḥ)without 'I-ness'
- ಸ (sa)he
- ಶಾನ್ತಿಮ್ (śāntim)peace
- ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ (adhigacchati)attains
ಸ್ಥಿತ್ವಾಸ್ಯಾಮನ್ತಕಾಲೇಽಪಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿರ್ವಾಣಮೃಚ್ಛತಿ ॥ 72 ॥
- ಏಷಾ (eṣā)this
- ಬ್ರಾಹ್ಮೀ (brāhmī)Brahmic
- ಸ್ಥಿತಿಃ (sthitiḥ)state
- ಪಾರ್ಥ (pārtha)O Son of Pritha
- ನ (na)not
- ಏನಾಮ್ (enām)this
- ಪ್ರಾಪ್ಯ (prāpya)attaining
- ವಿಮುಹ್ಯತಿ (vimuhyati)is deluded
- ಸ್ಥಿತ್ವಾ (sthitvā)being established
- ಅಸ್ಯಾಮ್ (asyām)therein
- ಅನ್ತಕಾಲೇ (antakāle)at the end of life (anta:end | kāle:at the time)
- ಅಪಿ (api)even
- ಬ್ರಹ್ಮನಿರ್ವಾಣಮ್ (brahmanirvāṇam)oneness with Brahman (brahma:Brahman | nirvāṇam:oneness)
- ಋಚ್ಛತಿ (ṛcchati)attains
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನಸಂವಾದೇ ಸಾಙ್ಖ್ಯಯೋಗೋ ನಾಮ ದ್ವಿತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥2 ॥
