జ్ఞానయోగః
శ్రీభగవానువాచ
వివస్వాన్మనవే ప్రాహ మనురిక్ష్వాకవేఽబ్రవీత్ ॥ 1 ॥
- శ్రీభగవాన్ (śrībhagavān)the Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- ఉవాచ (uvāca)said
- ఇమమ్ (imam)this
- వివస్వతే (vivasvate)to Vivasvan
- యోగమ్ (yogam)YOGA
- ప్రోక్తవాన్ (proktavān)taught
- అహమ్ (aham)I
- అవ్యయమ్ (avyayam)imperishable
- వివస్వాన్ (vivasvān)Vivasvan
- మనవే (manave)to Manu
- ప్రాహ (prāha)taught
- మనుః (manuḥ)Manu
- ఇక్ష్వాకవే (ikṣvākave)to Ikshvaku
- అబ్రవీత్ (abravīt)said
స కాలేనేహ మహతా యోగో నష్టః పరన్తప ॥ 2 ॥
- ఏవమ్ (evam)thus
- పరమ్పరాప్రాప్తమ్ (paramparāprāptam)handed down in succession (paramparā:succession | prāptam:obtained)
- ఇమమ్ (imam)this
- రాజర్షయః (rājarṣayaḥ)royal sages (rāja:royal | ṛṣayaḥ:sages)
- విదుః (viduḥ)knew
- స (sa)that
- కాలేన (kālena)by time
- ఇహ (iha)here
- మహతా (mahatā)great
- యోగః (yogaḥ)yoga
- నష్టః (naṣṭaḥ)lost
- పరన్తప (parantapa)O Parantapa
భక్తోఽసి మే సఖా చేతి రహస్యం హ్యేతదుత్తమమ్ ॥ 3 ॥
- స (sa)that
- ఏవ (eva)indeed
- అయమ్ (ayam)this
- మయా (mayā)by me
- తే (te)to you
- అద్య (adya)today
- యోగః (yogaḥ)yoga
- ప్రోక్తః (proktaḥ)taught
- పురాతనః (purātanaḥ)ancient
- భక్తః (bhaktaḥ)devotee
- అసి (asi)are
- మే (me)my
- సఖా (sakhā)friend
- చ (ca)and
- ఇతి (iti)thus
- రహస్యమ్ (rahasyam)secret
- హి (hi)indeed
- ఏతత్ (etat)this
- ఉత్తమమ్ (uttamam)supreme
కథమేతద్విజానీయాం త్వమాదౌ ప్రోక్తవానితి ॥ 4 ॥
- అర్జున (arjuna)Arjuna
- ఉవాచ (uvāca)said
- అపరం (aparaṃ)later
- భవతః (bhavataḥ)your
- జన్మ (janma)birth
- పరం (paraṃ)prior
- జన్మ (janma)birth
- వివస్వతః (vivasvataḥ)of Vivaswan (Sun)
- కథమ్ (katham)how
- ఏతత్ (etat)this
- విజానీయామ్ (vijānīyām)am to understand
- త్వమ్ (tvam)you
- ఆదౌ (ādau)in the beginning
- ప్రోక్తవాన్ (proktavān)taught
- ఇతి (iti)thus
తాన్యహం వేద సర్వాణి న త్వం వేత్థ పరన్తప ॥ 5 ॥
- శ్రీభగవానువాచ (śrībhagavānuvāca)the Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- బహూని (bahūni)many
- మే (me)my
- వ్యతీతాని (vyatītāni)have passed
- జన్మాని (janmāni)births
- తవ (tava)your
- చ (ca)and
- అర్జున (arjuna)Arjuna
- తాని (tāni)those
- అహమ్ (aham)I
- వేద (veda)know
- సర్వాణి (sarvāṇi)all
- న (na)not
- త్వమ్ (tvam)you
- వేత్థ (vettha)know
- పరన్తప (parantapa)scorcher of foes (para:foes | tapa:scorcher)
ప్రకృతిం స్వామధిష్ఠాయ సమ్భవామ్యాత్మమాయయా ॥ 6 ॥
- అజః (ajaḥ)unborn
- అపి (api)although
- సన్ (san)being
- అవ్యయాత్మా (avyayātmā)imperishable nature (avyaya:imperishable | ātmā:nature)
- భూతానామ్ (bhūtānām)of all beings
- ఈశ్వరః (īśvaraḥ)Lord
- అపి (api)although
- సన్ (san)being
- ప్రకృతిమ్ (prakṛtim)nature
- స్వామ్ (svām)own
- అధిష్ఠాయ (adhiṣṭhāya)ruling over
- సమ్భవామి (sambhavāmi)I take birth
- ఆత్మమాయయా (ātma-māyayā)by My own MAYA (ātma:own | māyayā:by MAYA)
అభ్యుత్థానమధర్మస్య తదాత్మానం సృజామ్యహమ్ ॥ 7 ॥
- యదా (yadā)whenever
- యదా (yadā)whenever
- హి (hi)indeed
- ధర్మస్య (dharmasya)of righteousness
- గ్లానిః (glāniḥ)decay
- భవతి (bhavati)occurs
- భారత (bhārata)O Bharata
- అభ్యుత్థానమ్ (abhyutthānam)rise
- అధర్మస్య (adharmasya)of unrighteousness
- తదా (tadā)then
- ఆత్మానమ్ (ātmānam)Myself
- సృజామి (sṛjāmi)I manifest
- అహమ్ (aham)I
ధర్మసంస్థాపనార్థాయ సమ్భవామి యుగే యుగే ॥ 8 ॥
- పరిత్రాణాయ (paritrāṇāya)for the protection
- సాధూనాం (sādhūnāṃ)of the good
- వినాశాయ (vināśāya)for the destruction
- చ (ca)and
- దుష్కృతామ్ (duṣkṛtām)of the wicked
- ధర్మసంస్థాపనార్థాయ (dharmasaṃsthāpanārthāya)for the establishment of righteousness (dharma:righteousness | saṃsthāpana:establishment | arthāya:for the purpose of)
- సమ్భవామి (sambhavāmi)I am born
- యుగే (yuge)in age
- యుగే (yuge)in age
త్యక్త్వా దేహం పునర్జన్మ నైతి మామేతి సోఽర్జున ॥ 9 ॥
- జన్మ (janma)birth
- కర్మ (karma)action
- చ (ca)and
- మే (me)my
- దివ్యమ్ (divyam)divine
- ఏవమ్ (evam)thus
- యః (yaḥ)who
- వేత్తి (vetti)knows
- తత్త్వతః (tattvataḥ)in true light
- త్యక్త్వా (tyaktvā)having abandoned
- దేహమ్ (deham)body
- పునః (punaḥ)again
- జన్మ (janma)birth
- న (na)not
- ఏతి (eti)comes
- మామ్ (mām)to me
- ఏతి (eti)comes
- సః (saḥ)he
- అర్జున (arjuna)Arjuna
బహవో జ్ఞానతపసా పూతా మద్భావమాగతాః ॥ 10 ॥
- వీతరాగభయక్రోధా (vītarāgabhayakrodhā)freed from attachment, fear, anger (vīta:freed from | rāga:attachment | bhaya:fear | krodha:anger)
- మన్మయా (manmayā)absorbed in Me (mat:Me | mayā:absorbed in)
- మాముపాశ్రితాః (māmupāśritāḥ)taking refuge in Me (mām:Me | upāśritāḥ:taking refuge)
- బహవః (bahavaḥ)many
- జ్ఞానతపసా (jñānatapasā)by the Fire-of-Knowledge (jñāna:knowledge | tapasā:by the fire)
- పూతాః (pūtāḥ)purified
- మద్భావమాగతాః (madbhāvamāgatāḥ)attained My Being (mat:My | bhāvam:being | āgatāḥ:attained)
మమ వర్త్మానువర్తన్తే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః ॥ 11 ॥
- యే (ye)who
- యథా (yathā)in whatever way
- మాం (māṃ)Me
- ప్రపద్యన్తే (prapadyante)approach
- తాన్ (tān)them
- తథైవ (tathaiva)in the same way
- భజామి (bhajāmi)I reward
- అహమ్ (aham)I
- మమ (mama)My
- వర్త్మ (vartma)path
- అనువర్తన్తే (anuvartante)follow
- మనుష్యాః (manuṣyāḥ)men
- పార్థ (pārtha)O son of Pritha
- సర్వశః (sarvaśaḥ)in all ways
క్షిప్రం హి మానుషే లోకే సిద్ధిర్భవతి కర్మజా ॥ 12 ॥
- కాఙ్క్షన్తః (kāṅkṣantaḥ)desiring
- కర్మణామ్ (karmaṇām)of actions
- సిద్ధిమ్ (siddhim)perfection
- యజన్త (yajanta)sacrifice
- ఇహ (iha)here
- దేవతాః (devatāḥ)to the gods
- క్షిప్రమ్ (kṣipram)quickly
- హి (hi)indeed
- మానుషే (mānuṣe)in the human
- లోకే (loke)world
- సిద్ధిః (siddhiḥ)perfection
- భవతి (bhavati)becomes
- కర్మజా (karmajā)born of actions (karma:actions | jā:born of)
తస్య కర్తారమపి మాం విద్ధ్యకర్తారమవ్యయమ్ ॥ 13 ॥
- చాతుర్వర్ణ్యం (cāturvarṇyam)fourfold caste (cātur:fourfold | varṇyam:caste)
- మయా (mayā)by me
- సృష్టం (sṛṣṭam)created
- గుణకర్మవిభాగశః (guṇakarmavibhāgaśaḥ)by qualities and actions (guṇa:qualities | karma:actions | vibhāgaśaḥ:by division)
- తస్య (tasya)of that
- కర్తారమ్ (kartāram)creator
- అపి (api)even
- మాం (māṃ)me
- విద్ధి (viddhi)know
- అకర్తారమ్ (akartāram)non-doer
- అవ్యయమ్ (avyayam)immutable
ఇతి మాం యోఽభిజానాతి కర్మభిర్న స బధ్యతే ॥ 14 ॥
- న (na)not
- మామ్ (mām)Me
- కర్మాణి (karmāṇi)actions
- లిమ్పన్తి (limpanti)taint
- న (na)not
- మే (me)My
- కర్మఫలే (karmaphale)in the fruits of actions (karma:actions | phale:in the fruits)
- స్పృహా (spṛhā)desire
- ఇతి (iti)thus
- మామ్ (mām)Me
- యః (yaḥ)who
- అభిజానాతి (abhijānāti)knows
- కర్మభిః (karmabhiḥ)by actions
- న (na)not
- సః (saḥ)he
- బధ్యతే (badhyate)is bound
కురు కర్మైవ తస్మాత్త్వం పూర్వైః పూర్వతరం కృతమ్ ॥ 15 ॥
- ఏవమ్ (evam)thus
- జ్ఞాత్వా (jñātvā)having known
- కృతం (kṛtam)performed
- కర్మ (karma)action
- పూర్వైః (pūrvaiḥ)by the ancients
- అపి (api)also
- ముముక్షుభిః (mumukṣubhiḥ)by seekers of liberation
- కురు (kuru)perform
- కర్మ (karma)action
- ఏవ (eva)indeed
- తస్మాత్ (tasmāt)therefore
- త్వం (tvaṃ)you
- పూర్వైః (pūrvaiḥ)by the ancients
- పూర్వతరం (pūrvataraṃ)in the olden times
- కృతమ్ (kṛtam)performed
తత్తే కర్మ ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వా మోక్ష్యసేఽశుభాత్ ॥ 16 ॥
- కిం (kiṃ)what
- కర్మ (karma)action
- కిమ్ (kim)what
- అకర్మ (akarma)inaction
- ఇతి (iti)thus
- కవయః (kavayaḥ)poets
- అపి (api)even
- అత్ర (atra)here
- మోహితాః (mohitāḥ)deluded
- తత్ (tat)that
- తే (te)to you
- కర్మ (karma)action
- ప్రవక్ష్యామి (pravakṣyāmi)I shall teach
- యత్ (yat)which
- జ్ఞాత్వా (jñātvā)knowing
- మోక్ష్యసే (mokṣyase)you shall be liberated
- అశుభాత్ (aśubhāt)from evil
అకర్మణశ్చ బోద్ధవ్యం గహనా కర్మణో గతిః ॥ 17 ॥
- కర్మణః (karmaṇaḥ)of action
- హి (hi)for
- అపి (api)also
- బోద్ధవ్యమ్ (boddhavyam)should be known
- బోద్ధవ్యమ్ (boddhavyam)should be known
- చ (ca)and
- వికర్మణః (vikarmaṇaḥ)of forbidden action
- అకర్మణః (akarmaṇaḥ)of inaction
- చ (ca)and
- బోద్ధవ్యమ్ (boddhavyam)should be known
- గహనా (gahanā)imponderable
- కర్మణః (karmaṇaḥ)of action
- గతిః (gatiḥ)path
స బుద్ధిమాన్మనుష్యేషు స యుక్తః కృత్స్నకర్మకృత్ ॥ 18 ॥
- కర్మణి (karmaṇi)in action
- అకర్మ (akarma)inaction
- యః (yaḥ)who
- పశ్యేత్ (paśyet)sees
- అకర్మణి (akarmaṇi)in inaction
- చ (ca)and
- కర్మ (karma)action
- యః (yaḥ)who
- స (sa)he
- బుద్ధిమాన్ (buddhimān)wise
- మనుష్యేషు (manuṣyeṣu)among men
- స (sa)he
- యుక్తః (yuktaḥ)united
- కృత్స్నకర్మకృత్ (kṛtsnakarmakṛt)performer of all actions (kṛtsna:all | karma:actions | kṛt:performer)
జ్ఞానాగ్నిదగ్ధకర్మాణం తమాహుః పణ్డితం బుధాః ॥ 19 ॥
- యస్య (yasya)whose
- సర్వే (sarve)all
- సమారమ్భాః (samārambhāḥ)undertakings
- కామసఙ్కల్పవర్జితాః (kāmasaṅkalpavarjitāḥ)devoid of desires and purposes (kāma:desires | saṅkalpa:purposes | varjitāḥ:devoid of)
- జ్ఞానాగ్నిదగ్ధకర్మాణం (jñānāgnidagdhakarmāṇam)whose actions burnt by knowledge (jñāna:knowledge | agni:fire | dagdha:burnt | karmāṇam:actions)
- తమ్ (tam)him
- ఆహుః (āhuḥ)call
- పణ్డితం (paṇḍitaṃ)sage
- బుధాః (budhāḥ)the wise
కర్మణ్యభిప్రవృత్తోఽపి నైవ కిఞ్చిత్కరోతి సః ॥ 20 ॥
- త్యక్త్వా (tyaktvā)having abandoned
- కర్మఫలాసఙ్గం (karmaphalāsaṅgaṃ)attachment to fruits-of-action (karma:action | phala:fruits | āsaṅgaṃ:attachment)
- నిత్యతృప్తః (nityatṛptaḥ)ever-content (nitya:ever | tṛptaḥ:content)
- నిరాశ్రయః (nirāśrayaḥ)depending on nothing
- కర్మణి (karmaṇi)in actions
- అభిప్రవృత్తః (abhipravṛttaḥ)engaged
- అపి (api)though
- న (na)not
- ఏవ (eva)indeed
- కిఞ్చిత్ (kiñcit)anything
- కరోతి (karoti)does
- సః (saḥ)he
శారీరం కేవలం కర్మ కుర్వన్నాప్నోతి కిల్బిషమ్ ॥ 21 ॥
- నిరాశీః (nirāśīḥ)without hope
- యతచిత్తాత్మా (yatacittātmā)with mind and Self controlled (yata:controlled | citta:mind | ātmā:Self)
- త్యక్తసర్వపరిగ్రహః (tyaktasarvaparigrahaḥ)having abandoned all possessions (tyakta:abandoned | sarva:all | parigrahaḥ:possessions)
- శారీరమ్ (śārīram)bodily
- కేవలమ్ (kevalam)mere
- కర్మ (karma)action
- కుర్వన్ (kurvan)doing
- న (na)not
- ఆప్నోతి (āpnoti)incurs
- కిల్బిషమ్ (kilbiṣam)sin
సమః సిద్ధావసిద్ధౌ చ కృత్వాపి న నిబధ్యతే ॥ 22 ॥
- యదృచ్ఛాలాభసన్తుష్టః (yadṛcchālābhasantuṣṭaḥ)content with what comes (yadṛcchā:what comes by chance | lābha:gain | santuṣṭaḥ:content)
- ద్వన్ద్వాతీతః (dvandvātītaḥ)free from dualities (dvandva:dualities | atītaḥ:gone beyond)
- విమత్సరః (vimatsaraḥ)free from envy
- సమః (samaḥ)even-minded
- సిద్ధౌ (siddhau)in success
- అసిద్ధౌ (asiddhau)in failure
- చ (ca)and
- కృత్వా (kṛtvā)having done
- అపి (api)even
- న (na)not
- నిబధ్యతే (nibadhyate)is bound
యజ్ఞాయాచరతః కర్మ సమగ్రం ప్రవిలీయతే ॥ 23 ॥
- గతసఙ్గస్య (gatasaṅgasya)of one devoid of attachment (gata:devoid | saṅgasya:of attachment)
- ముక్తస్య (muktasya)of the liberated
- జ్ఞానావస్థితచేతసః (jñānāvasthitacetasaḥ)whose mind is established in knowledge (jñāna:knowledge | avasthita:established | cetasaḥ:of the mind)
- యజ్ఞాయ (yajñāya)for the sake of sacrifice
- ఆచరతః (ācarataḥ)acting
- కర్మ (karma)actions
- సమగ్రం (samagraṃ)all
- ప్రవిలీయతే (pravilīyate)are dissolved
బ్రహ్మైవ తేన గన్తవ్యం బ్రహ్మకర్మసమాధినా ॥ 24 ॥
- బ్రహ్మార్పణం (brahmārpaṇam)Brahman is the oblation (brahma:Brahman | arpaṇam:oblation)
- బ్రహ్మ (brahma)Brahman
- హవిః (havis)clarified butter
- బ్రహ్మాగ్నౌ (brahmāgnau)in the fire of Brahman (brahma:Brahman | agnau:in the fire)
- బ్రహ్మణా (brahmaṇā)by Brahman
- హుతమ్ (hutam)offered
- బ్రహ్మ (brahma)Brahman
- ఏవ (eva)indeed
- తేన (tena)by him
- గన్తవ్యమ్ (gantavyam)to be reached
- బ్రహ్మకర్మసమాధినా (brahmakarmasamādhinā)by absorption in Brahman-action (brahma:Brahman | karma:action | samādhinā:by absorption)
బ్రహ్మాగ్నావపరే యజ్ఞం యజ్ఞేనైవోపజుహ్వతి ॥ 25 ॥
- దైవమ్ (daivam)to the gods
- ఏవ (eva)alone
- అపరే (apare)others
- యజ్ఞం (yajñaṃ)sacrifice
- యోగినః (yoginaḥ)yogis
- పర్యుపాసతే (paryupāsate)worship
- బ్రహ్మాగ్నౌ (brahmāgnau)in the fire of Brahman (brahma:Brahman | agnau:in the fire)
- అపరే (apare)others
- యజ్ఞం (yajñaṃ)sacrifice
- యజ్ఞేన (yajñena)by sacrifice
- ఏవ (eva)alone
- ఉపజుహ్వతి (upajuhvati)offer
శబ్దాదీన్విషయానన్య ఇన్ద్రియాగ్నిషు జుహ్వతి ॥ 26 ॥
- శ్రోత్రాదీని (śrotrādīni)hearing and other senses (śrotra:hearing | ādīni:and others)
- ఇన్ద్రియాణి (indriyāṇi)senses
- అన్యే (anye)others
- సంయమాగ్నిషు (saṃyamāgniṣu)in the fires of restraint (saṃyama:restraint | agniṣu:in the fires)
- జుహ్వతి (juhvati)offer
- శబ్దాదీన్ (śabdādīn)sound and others (śabda:sound | ādīn:and others)
- విషయాన్ (viṣayān)objects of sense
- అన్య (anya)others
- ఇన్ద్రియాగ్నిషు (indriyāgniṣu)in the fires of the senses (indriya:senses | agniṣu:in the fires)
- జుహ్వతి (juhvati)offer
ఆత్మసంయమయోగాగ్నౌ జుహ్వతి జ్ఞానదీపితే ॥ 27 ॥
- సర్వాణి (sarvāṇi)all
- ఇన్ద్రియకర్మాణి (indriyakarmāṇi)functions of the senses (indriya:senses | karmāṇi:functions)
- ప్రాణకర్మాణి (prāṇakarmāṇi)functions of the breath (prāṇa:breath | karmāṇi:functions)
- చ (ca)and
- అపరే (apare)others
- ఆత్మసంయమయోగాగ్నౌ (ātmasaṃyamayogāgnau)in the fire of self-restraint yoga (ātma:self | saṃyama:restraint | yoga:yoga | agnau:in the fire)
- జుహ్వతి (juhvati)sacrifice
- జ్ఞానదీపితే (jñānadīpite)kindled by knowledge (jñāna:knowledge | dīpite:kindled by)
స్వాధ్యాయజ్ఞానయజ్ఞాశ్చ యతయః సంశితవ్రతాః ॥ 28 ॥
- ద్రవ్యయజ్ఞాః (dravyayajñāḥ)sacrifices of wealth (dravya:wealth | yajñāḥ:sacrifices)
- తపఃయజ్ఞాః (tapoyajñāḥ)sacrifices of austerity (tapaḥ:austerity | yajñāḥ:sacrifices)
- యోగయజ్ఞాః (yogayajñāḥ)sacrifices of yoga (yoga:yoga | yajñāḥ:sacrifices)
- తథా (tathā)thus
- అపరే (apare)others
- స్వాధ్యాయజ్ఞానయజ్ఞాః (svādhyāyajñānayajñāḥ)sacrifices of study and knowledge (svādhyāya:study | jñāna:knowledge | yajñāḥ:sacrifices)
- చ (ca)and
- యతయః (yatayaḥ)ascetics
- సంశితవ్రతాః (saṃśitavratāḥ)of firm vows (saṃśita:firm | vratāḥ:vows)
ప్రాణాపానగతీ రుద్ధ్వా ప్రాణాయామపరాయణాః ॥ 29 ॥
- అపానే (apāne)in the out-going breath
- జుహ్వతి (juhvati)offer
- ప్రాణం (prāṇam)life breath
- ప్రాణే (prāṇe)in the in-coming breath
- అపానం (apānam)out-going breath
- తథా (tathā)thus
- అపరే (apare)others
- ప్రాణాపానగతీ (prāṇāpānagatī)courses of breaths (prāṇa:life breath | apāna:out-going breath | gatī:courses)
- రుద్ధ్వా (ruddhvā)restraining
- ప్రాణాయామపరాయణాః (prāṇāyāmaparāyaṇāḥ)absorbed in breath restraint (prāṇāyāma:breath restraint | parāyaṇāḥ:absorbed in)
సర్వేఽప్యేతే యజ్ఞవిదో యజ్ఞక్షపితకల్మషాః ॥ 30 ॥
- అపరే (apare)others
- నియతాహారాః (niyatāhārāḥ)with regulated diet (niyata:regulated | āhārāḥ:diet)
- ప్రాణాన్ (prāṇān)vital-airs
- ప్రాణేషు (prāṇeṣu)in the vital-airs
- జుహ్వతి (juhvati)offer
- సర్వే (sarve)all
- అపి (api)also
- ఏతే (ete)these
- యజ్ఞవిదః (yajñavidaḥ)knowers of sacrifice (yajña:sacrifice | vidaḥ:knowers)
- యజ్ఞక్షపితకల్మషాః (yajñakṣapitakalmaṣāḥ)sins destroyed by sacrifice (yajña:sacrifice | kṣapita:destroyed | kalmaṣāḥ:sins)
నాయం లోకోఽస్త్యయజ్ఞస్య కుతోఽన్యః కురుసత్తమ ॥ 31 ॥
- యజ్ఞశిష్టామృతభుజః (yajñaśiṣṭāmṛtabhujaḥ)eaters of the nectar (yajñaśiṣṭa:remnant of sacrifice | amṛta:nectar | bhujaḥ:eaters)
- యాన్తి (yānti)go to
- బ్రహ్మ (brahma)Brahman
- సనాతనమ్ (sanātanam)eternal
- న (na)not
- అయమ్ (ayam)this
- లోకః (lokaḥ)world
- అస్తి (asti)is
- అయజ్ఞస్య (ayajñasya)of the non-performer of sacrifice (a:non | yajñasya:of the sacrifice)
- కుతః (kutaḥ)how then
- అన్యః (anyaḥ)other
- కురుసత్తమ (kurusattama)O best of the Kurus (kuru:Kurus | sattama:best)
కర్మజాన్విద్ధి తాన్సర్వానేవం జ్ఞాత్వా విమోక్ష్యసే ॥ 32 ॥
- ఏవమ్ (evam)thus
- బహువిధాః (bahuvidhāḥ)of many kinds (bahu:many | vidhāḥ:kinds)
- యజ్ఞాః (yajñāḥ)sacrifices
- వితతాః (vitatāḥ)spread out
- బ్రహ్మణః (brahmaṇaḥ)of Brahman
- ముఖే (mukhe)at the mouth
- కర్మజాన్ (karmajān)born of action (karma:action | jān:born of)
- విద్ధి (viddhi)know
- తాన్ (tān)them
- సర్వాన్ (sarvān)all
- ఏవమ్ (evam)thus
- జ్ఞాత్వా (jñātvā)having known
- విమోక్ష్యసే (vimokṣyase)you shall be liberated
సర్వం కర్మాఖిలం పార్థ జ్ఞానే పరిసమాప్యతే ॥ 33 ॥
- శ్రేయాన్ (śreyān)superior
- ద్రవ్యమయాత్ (dravyamayāt)than material sacrifice (dravya:material | mayāt:than sacrifice)
- యజ్ఞాత్ (yajñāt)than sacrifice
- జ్ఞానయజ్ఞః (jñānayajñaḥ)knowledge-sacrifice (jñāna:knowledge | yajñaḥ:sacrifice)
- పరన్తప (parantapa)O Parantapa
- సర్వం (sarvaṃ)all
- కర్మ (karma)actions
- అఖిలం (akhilaṃ)in their entirety
- పార్థ (pārtha)O Partha
- జ్ఞానే (jñāne)in knowledge
- పరిసమాప్యతే (parisamāpyate)culminate
ఉపదేక్ష్యన్తి తే జ్ఞానం జ్ఞానినస్తత్త్వదర్శినః ॥ 34 ॥
- తత్ (tad)that
- విద్ధి (viddhi)know
- ప్రణిపాతేన (praṇipātena)by prostration
- పరిప్రశ్నేన (paripraśnena)by question
- సేవయా (sevayā)by service
- ఉపదేక్ష్యన్తి (upadekṣyanti)will instruct
- తే (te)you
- జ్ఞానం (jñānam)knowledge
- జ్ఞానినః (jñāninaḥ)the wise
- తత్త్వదర్శినః (tattvadarśinaḥ)who have realized the Truth (tattva:truth | darśinaḥ:seers)
యేన భూతాన్యశేషేణ ద్రక్ష్యస్యాత్మన్యథో మయి ॥ 35 ॥
- యత్ (yat)which
- జ్ఞాత్వా (jñātvā)having known
- న (na)not
- పునః (punaḥ)again
- మోహమ్ (moham)delusion
- ఏవమ్ (evam)thus
- యాస్యసి (yāsyasi)you shall go
- పాణ్డవ (pāṇḍava)O Pandava
- యేన (yena)by which
- భూతాని (bhūtāni)beings
- అశేషేణ (aśeṣeṇa)completely
- ద్రక్ష్యసి (drakṣyasi)you shall see
- ఆత్మని (ātmani)in the Self
- అథ (atha)and
- మయి (mayi)in Me
సర్వం జ్ఞానప్లవేనైవ వృజినం సన్తరిష్యసి ॥ 36 ॥
- అపి (api)even if
- చేత్ (cet)if
- అసి (asi)you are
- పాపేభ్యః (pāpebhyaḥ)from sinners
- సర్వేభ్యః (sarvebhyaḥ)from all
- పాపకృత్తమః (pāpakṛttamaḥ)most sinful (pāpa:sin | kṛttamaḥ:most doer)
- సర్వం (sarvaṃ)all
- జ్ఞానప్లవేన (jñānaplavena)by the raft of knowledge (jñāna:knowledge | plavena:by the raft)
- ఏవ (eva)indeed
- వృజినం (vṛjinaṃ)sin
- సన్తరిష్యసి (santariṣyasi)you shall cross
జ్ఞానాగ్నిః సర్వకర్మాణి భస్మసాత్కురుతే తథా ॥ 37 ॥
- యథా (yathā)just as
- ఇధాంసి (idhāṃsi)fuel
- సమిద్ధః (samiddhaḥ)kindled
- అగ్నిః (agniḥ)fire
- భస్మసాత్ (bhasmasāt)to ashes
- కురుతే (kurute)reduces
- అర్జున (arjuna)O Arjuna
- జ్ఞానాగ్నిః (jñānāgniḥ)Fire-of-Knowledge (jñāna:knowledge | agniḥ:fire)
- సర్వకర్మాణి (sarvakarmāṇi)all actions (sarva:all | karmāṇi:actions)
- భస్మసాత్ (bhasmasāt)to ashes
- కురుతే (kurute)reduces
- తథా (tathā)so
తత్స్వయం యోగసంసిద్ధః కాలేనాత్మని విన్దతి ॥ 38 ॥
- న (na)not
- హి (hi)indeed
- జ్ఞానేన (jñānena)by knowledge
- సదృశం (sadṛśam)like
- పవిత్రమ్ (pavitram)purifier
- ఇహ (iha)in this world
- విద్యతే (vidyate)exists
- తత్ (tat)that
- స్వయమ్ (svayam)himself
- యోగసంసిద్ధః (yogasaṃsiddhaḥ)perfected in yoga (yoga:yoga | saṃsiddhaḥ:perfected)
- కాలేన (kālena)in time
- ఆత్మని (ātmani)in the self
- విన్దతి (vindati)finds
జ్ఞానం లబ్ధ్వా పరాం శాన్తిమచిరేణాధిగచ్ఛతి ॥ 39 ॥
- శ్రద్ధావాన్ (śraddhāvān)full of faith
- లభతే (labhate)obtains
- జ్ఞానం (jñānam)knowledge
- తత్పరః (tatparaḥ)devoted to it (tat:that | paraḥ:devoted)
- సంయతేన్ద్రియః (saṃyatendriyaḥ)subdued senses (saṃyata:controlled | indriyaḥ:senses)
- జ్ఞానం (jñānam)knowledge
- లబ్ధ్వా (labdhvā)having obtained
- పరాం (parām)supreme
- శాన్తిమ్ (śāntim)peace
- అచిరేణ (acireṇa)soon
- అధిగచ్ఛతి (adhigacchati)attains
నాయం లోకోఽస్తి న పరో న సుఖం సంశయాత్మనః ॥ 40 ॥
- అజ్ఞః (ajñaḥ)ignorant
- చ (ca)and
- అశ్రద్దధానః (aśraddadhānaḥ)faithless
- చ (ca)and
- సంశయాత్మా (saṃśayātmā)doubting-self (saṃśaya:doubt | ātmā:self)
- వినశ్యతి (vinaśyati)goes to destruction
- న (na)not
- అయమ్ (ayam)this
- లోకః (lokaḥ)world
- అస్తి (asti)is
- న (na)not
- పరః (paraḥ)the other
- న (na)not
- సుఖమ్ (sukham)happiness
- సంశయాత్మనః (saṃśayātmanaḥ)for the doubter (saṃśaya:doubt | ātmanaḥ:of the self)
ఆత్మవన్తం న కర్మాణి నిబధ్నన్తి ధనఞ్జయ ॥ 41 ॥
- యోగసంన్యస్తకర్మాణం (yogasaṃnyastakarmāṇam)renounced actions by yoga (yoga:yoga | saṃnyasta:renounced | karmāṇam:actions)
- జ్ఞానసఞ్ఛిన్నసంశయమ్ (jñānasañchinnasaṃśayam)doubts rent asunder by knowledge (jñāna:knowledge | sañchinna:rent asunder | saṃśayam:doubts)
- ఆత్మవన్తం (ātmavantaṃ)self-possessed
- న (na)not
- కర్మాణి (karmāṇi)actions
- నిబధ్నన్తి (nibadhnanti)bind
- ధనఞ్జయ (dhanañjaya)O Dhananjaya
ఛిత్త్వైనం సంశయం యోగమాతిష్ఠోత్తిష్ఠ భారత ॥ 42 ॥
- తస్మాత్ (tasmāt)therefore
- అజ్ఞానసమ్భూతం (ajñānasambhūtam)born of ignorance (ajñāna:ignorance | sambhūtam:born of)
- హృత్స్థం (hṛtstham)residing in the heart (hṛt:heart | stham:residing in)
- జ్ఞానాసినా (jñānāsinā)with the sword of knowledge (jñāna:knowledge | asinā:with the sword)
- ఆత్మనః (ātmanaḥ)of the Self
- ఛిత్త్వా (chittvā)cutting
- ఏనం (enaṃ)this
- సంశయం (saṃśayaṃ)doubt
- యోగమ్ (yogam)Yoga
- ఆతిష్ఠ (ātiṣṭha)take refuge
- ఉత్తిష్ఠ (uttiṣṭha)arise
- భారత (bhārata)O Bharata
శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే జ్ఞానకర్మసన్న్యాసయోగో నామ చతుర్థోఽధ్యాయః ॥4 ॥
