விதுர நீதி - உத்யோக பர்வம், அத்யாயஃ 36

॥ இதி ஶ்ரீமஹாபாரதே உத்யோகபர்வணி ப்ரஜாகரபர்வணி
விதுரஹிதவாக்யே ஷட்த்ரிம்ஶோऽத்யாயஃ ॥
விதுர உவாச।
அத்ரைவோதாஹரந்தீமமிதிஹாஸம் புராதநம் ।
ஆத்ரேயஸ்ய ச ஸம்வாதம் ஸாத்யாநாம் சேதி நஃ ஶ்ருதம் ॥ 1॥

சரந்தம் ஹம்ஸரூபேண மஹர்ஷிம் ஸம்ஶிதவ்ரதம் ।
ஸாத்யா தேவா மஹாப்ராஜ்ஞம் பர்யப்ரு'ச்சந்த வை புரா ॥ 2॥

ஸாத்யா ஊசுஃ ।
ஸாத்யா தேவா வய்மஸ்மோ மஹர்ஷே
த்ரு'ஷ்ட்வா பவந்தம் ந ஶக்நுமோऽநுமாதும் ।
ஶ்ருதேந தீரோ புத்திமாம்ஸ்த்வம் மதோ நஃ
காவ்யாம் வாசம் வக்துமர்ஹஸ்யுதாராம் ॥ 3॥

ஹம்ஸ உவாச।
ஏதத்கார்யமமராஃ ஸம்ஶ்ருதம் மே
த்ரு'திஃ ஶமஃ ஸத்யதர்மாநுவ்ரு'த்திஃ ।
க்ரந்திம் விநீய ஹ்ரு'தயஸ்ய ஸர்வம்
ப்ரியாப்ரியே சாத்மவஶம் நயீத ॥ 4॥

ஆக்ருஶ்யமாநோ நாக்ரோஶேந்மந்யுரேவ திதிக்ஷிதஃ ।
ஆக்ரோஷ்டாரம் நிர்தஹதி ஸுக்ரு'தம் சாஸ்ய விந்ததி ॥ 5॥

நாக்ரோஶீ ஸ்யாந்நாவமாநீ பரஸ்ய
மித்ரத்ரோஹீ நோத நீசோபஸேவீ ।
ந சாதிமாநீ ந ச ஹீநவ்ரு'த்தோ
ரூக்ஷாம் வாசம் ருஶதீம் வர்ஜயீத ॥ 6॥

மர்மாண்யஸ்தீநி ஹ்ரு'தயம் ததாஸூந்
கோரா வாசோ நிர்தஹந்தீஹ பும்ஸாம் ।
தஸ்மாத்வாசம் ருஶதீம் ரூக்ஷரூபாம்
தர்மாராமோ நித்யஶோ வர்ஜயீத ॥ 7॥

அரும் துரம் பருஷம் ரூக்ஷவாசம்
வாக்கண்டகைர்விதுதந்தம் மநுஷ்யாந் ।
வித்யாதலக்ஷ்மீகதமம் ஜநாநாம்
முகே நிபத்தாம் நிர்ரு'திம் வஹந்தம் ॥ 8॥

பரஶ்சேதேநமதிவித்யேத பாணைர்
ப்ரு'ஶம் ஸுதீக்ஷ்ணைரநலார்க தீப்தைஃ ।
விரிச்யமாநோऽப்யதிரிச்யமாநோ
வித்யாத்கவிஃ ஸுக்ரு'தம் மே ததாதி ॥ 9॥

யதி ஸந்தம் ஸேவதே யத்யஸந்தம்
தபஸ்விநம் யதி வா ஸ்தேநமேவ ।
வாஸோ யதா ரங்க வஶம் ப்ரயாதி
ததா ஸ தேஷாம் வஶமப்யுபைதி ॥ 10॥

வாதம் து யோ ந ப்ரவதேந்ந வாதயேத்
யோ நாஹதஃ ப்ரதிஹந்யாந்ந காதயேத் ।
யோ ஹந்துகாமஸ்ய ந பாபமிச்சேத்
தஸ்மை தேவாஃ ஸ்ப்ரு'ஹயந்த்யாகதாய ॥ 11॥

அவ்யாஹ்ரு'தம் வ்யாஹ்ரு'தாச்ச்ரேய ஆஹுஃ
ஸத்யம் வதேத்வ்யாஹ்ரு'தம் தத்த்விதீயம் ।
ப்ரியம்வதேத்வ்யாஹ்ரு'தம் தத்த்ரு'தீயம்
தர்ம்யம் வதேத்வ்யாஹ்ரு'தம் தச்சதுர்தம் ॥ 12॥

யாத்ரு'ஶைஃ ஸம்விவததே யாத்ரு'ஶாம்ஶ் சோபஸேவதே ।
யாத்ரு'கிச்சேச்ச பவிதும் தாத்ரு'க்பவதி பூருஷஃ ॥ 13॥

யதோ யதோ நிவர்ததே ததஸ்ததோ விமுச்யதே ।
நிவர்தநாத்தி ஸர்வதோ ந வேத்தி துஃகமண்வபி ॥ 14॥

ந ஜீயதே நோத ஜிகீஷதேऽந்யாந்
ந வைரக்க்ரு'ச்சாப்ரதிகாதகஶ் ச ।
நிந்தா ப்ரஶம்ஸாஸு ஸமஸ்வபாவோ
ந ஶோசதே ஹ்ரு'ஷ்யதி நைவ சாயம் ॥ 15॥

பாவமிச்சதி ஸர்வஸ்ய நாபாவே குருதே மதிம் ।
ஸத்யவாதீ ம்ரு'துர்தாந்தோ யஃ ஸ உத்தமபூருஷஃ ॥ 16॥

நாநர்தகம் ஸாந்த்வயதி ப்ரதிஜ்ஞாய ததாதி ச ।
ராத்தாபராத்தே ஜாநாதி யஃ ஸ மத்யமபூருஷஃ ॥ 17॥

துஃஶாஸநஸ்தூபஹந்தா ந ஶாஸ்தா
நாவர்ததே மந்யுவஶாத்க்ரு'தக்நஃ ।
ந கஸ்ய சிந்மித்ரமதோ துராத்மா
கலாஶ்சைதா அதமஸ்யேஹ பும்ஸஃ ॥ 18॥

ந ஶ்ரத்ததாதி கல்யாணம் பரேப்யோऽப்யாத்மஶங்கிதஃ ।
நிராகரோதி மித்ராணி யோ வை ஸோऽதம பூருஷஃ ॥ 19॥

உத்தமாநேவ ஸேவேத ப்ராப்தே காலே து மத்யமாந் ।
அதமாம்ஸ்து ந ஸேவேத ய இச்சேச்ச்ரேய ஆத்மநஃ ॥ 20॥

ப்ராப்நோதி வை வித்தமஸத்பலேந
நித்யோத்தாநாத்ப்ரஜ்ஞயா பௌருஷேண ।
ந த்வேவ ஸம்யக்லபதே ப்ரஶம்ஸாம்
ந வ்ரு'த்தமாப்நோதி மஹாகுலாநாம் ॥ 21॥

த்ரு'தராஷ்ட்ர உவாச।
மஹாகுலாநாம் ஸ்ப்ரு'ஹயந்தி தேவா
தர்மார்தவ்ரு'த்தாஶ்ச பஹுஶ்ருதாஶ் ச ।
ப்ரு'ச்சாமி த்வாம் விதுர ப்ரஶ்நமேதம்
பவந்தி வை காநி மஹாகுலாநி ॥ 22॥

விதுர உவாச।
தமோ தமோ ப்ரஹ்மவித்த்வம் விதாநாஃ
புண்யா விவாஹாஃ ஸததாந்ந தாநம் ।
யேஷ்வேவைதே ஸப்தகுணா பவந்தி
ஸம்யக்வ்ரு'த்தாஸ்தாநி மஹாகுலாநி ॥ 23॥

யேஷாம் ந வ்ரு'த்தம் வ்யததே ந யோநிர்
வ்ரு'த்தப்ரஸாதேந சரந்தி தர்மம் ।
யே கீர்திமிச்சந்தி குலே விஶிஷ்டாம்
த்யக்தாந்ரு'தாஸ்தாநி மஹாகுலாநி ॥ 24॥

அநிஜ்யயாவிவாஹைர்ஶ்ச வேதஸ்யோத்ஸாதநேந ச ।
குலாந்யகுலதாம் யாந்தி தர்மஸ்யாதிக்ரமேண ச ॥ 25॥

தேவ த்ரவ்யவிநாஶேந ப்ரஹ்ம ஸ்வஹரணேந ச ।
குலாந்யகுலதாம் யாந்தி ப்ராஹ்மணாதிக்ரமேண ச ॥ 26॥

ப்ராஹ்மணாநாம் பரிபவாத்பரிவாதாச்ச பாரத ।
குலாந்யகுலதாம் யாந்தி ந்யாஸாபஹரணேந ச ॥ 27॥

குலாநி ஸமுபேதாநி கோபிஃ புருஷதோऽஶ்வதஃ ।
குலஸங்க்யாம் ந கச்சந்தி யாநி ஹீநாநி வ்ரு'த்ததஃ ॥ 28॥

வ்ரு'த்ததஸ்த்வவிஹீநாநி குலாந்யல்பதநாந்யபி ।
குலஸங்க்யாம் து கச்சந்தி கர்ஷந்தி ச மயத்யஶஃ ॥ 29॥

மா நஃ குலே வைரக்ரு'த்கஶ் சிதஸ்து
ராஜாமாத்யோ மா பரஸ்வாபஹாரீ ।
மித்ரத்ரோஹீ நைக்ரு'திகோऽந்ரு'தீ வா
பூர்வாஶீ வா பித்ரு'தேவாதிதிப்யஃ ॥ 30॥

யஶ்ச நோ ப்ராஹ்மணம் ஹந்யாத்யஶ்ச நோ ப்ராஹ்மணாந்த்விஷேத் ।
ந நஃ ஸ ஸமிதிம் கச்சேத்யஶ்ச நோ நிர்வபேத்க்ரு'ஷிம் ॥ 31॥

த்ரு'ணாநி பூமிருதகம் வாக்சதுர்தீ ச ஸூந்ரு'தா ।
ஸதாமேதாநி கேஹேஷு நோச்சித்யந்தே கதா சந ॥ 32॥

ஶ்ரத்தயா பரயா ராஜந்நுபநீதாநி ஸத்க்ரு'திம் ।
ப்ரவ்ரு'த்தாநி மஹாப்ராஜ்ஞ தர்மிணாம் புண்யகர்மணாம் ॥ 33॥

ஸூக்ஷ்மோऽபி பாரம் ந்ரு'பதே ஸ்யந்தநோ வை
ஶக்தோ வோடும் ந ததாந்யே மஹீஜாஃ ।
ஏவம் யுக்தா பாரஸஹா பவந்தி
மஹாகுலீநா ந ததாந்யே மநுஷ்யாஃ ॥ 34॥

ந தந்மித்ரம் யஸ்ய கோபாத்பிபேதி
யத்வா மித்ரம் ஶங்கிதேநோபசர்யம் ।
யஸ்மிந்மித்ரே பிதரீவாஶ்வஸீத
தத்வை மித்ரம் ஸங்கதாநீதராணி ॥ 35॥

யதி சேதப்யஸம்பந்தோ மித்ரபாவேந வர்ததே ।
ஸ ஏவ பந்துஸ்தந்மித்ரம் ஸா கதிஸ்தத்பராயணம் ॥ 36॥

சலசித்தஸ்ய வை பும்ஸோ வ்ரு'த்தாநநுபஸேவதஃ ।
பாரிப்லவமதேர்நித்யமத்ருவோ மித்ர ஸங்க்ரஹஃ ॥ 37॥

சலசித்தமநாத்மாநமிந்த்ரியாணாம் வஶாநுகம் ।
அர்தாஃ ஸமதிவர்தந்தே ஹம்ஸாஃ ஶுஷ்கம் ஸரோ யதா ॥ 38॥

அகஸ்மாதேவ குப்யந்தி ப்ரஸீதந்த்யநிமித்ததஃ ।
ஶீலமேததஸாதூநாமப்ரம் பாரிப்லவம் யதா ॥ 39॥

ஸத்க்ரு'தாஶ்ச க்ரு'தார்தாஶ்ச மித்ராணாம் ந பவந்தி யே ।
தாந்ம்ரு'தாநபி க்ரவ்யாதாஃ க்ரு'தக்நாந்நோபபுஞ்ஜதே ॥ 40॥

அர்தயேதேவ மித்ராணி ஸதி வாஸதி வா தநே ।
நாநர்தயந்விஜாநாதி மித்ராணாம் ஸாரபல்குதாம் ॥ 41॥

ஸந்தாபாத்ப்ரஶ்யதே ரூபம் ஸந்தாபாத்ப்ரஶ்யதே பலம் ।
ஸந்தாபாத்ப்ரஶ்யதே ஜ்ஞாநம் ஸந்தாபாத்வ்யாதிம்ரு'ச்சதி ॥ 42॥

அநவாப்யம் ச ஶோகேந ஶரீரம் சோபதப்யதே ।
அமித்ராஶ்ச ப்ரஹ்ரு'ஷ்யந்தி மா ஸ்ம ஶோகே மநஃ க்ரு'தாஃ ॥ 43॥

புநர்நரோ ம்ரியதே ஜாயதே ச
புநர்நரோ ஹீயதே வர்ததே புநஃ ।
புநர்நரோ யாசதி யாச்யதே ச
புநர்நரஃ ஶோசதி ஶோச்யதே புநஃ ॥ 44॥

ஸுகம் ச துஃகம் ச பவாபவௌ ச
லாபாலாபௌ மரணம் ஜீவிதம் ச ।
பர்யாயஶஃ ஸர்வமிஹ ஸ்ப்ரு'ஶந்தி
தஸ்மாத்தீரோ நைவ ஹ்ரு'ஷ்யேந்ந ஶோசேத் ॥ 45॥

சலாநி ஹீமாநி ஷடிந்த்ரியாணி
தேஷாம் யத்யத்வர்ததே யத்ர யத்ர ।
ததஸ்ததஃ ஸ்ரவதே புத்திரஸ்ய
சித்ரோத கும்பாதிவ நித்யமம்பஃ ॥ 46॥

த்ரு'தராஷ்ட்ர உவாச।
தநுருச்சஃ ஶிகீ ராஜா மித்யோபசரிதோ மயா ।
மந்தாநாம் மம புத்ராணாம் யுத்தேநாந்தம் கரிஷ்யதி ॥ 47॥

நித்யோத்விக்நமிதம் ஸர்வம் நித்யோத்விக்நமிதம் மநஃ ।
யத்தத்பதமநுத்விக்நம் தந்மே வத மஹாமதே ॥ 48॥

விதுர உவாச।
நாந்யத்ர வித்யா தபஸோர்நாந்யத்ரேந்த்ரிய நிக்ரஹாத் ।
நாந்யத்ர லோபஸந்த்யாகாச்சாந்திம் பஶ்யாம தேऽநக ॥ 49॥

புத்த்யா பயம் ப்ரணுததி தபஸா விந்ததே மஹத் ।
குருஶுஶ்ரூஷயா ஜ்ஞாநம் ஶாந்திம் த்யாகேந விந்ததி ॥ 50॥

அநாஶ்ரிதா தாநபுண்யம் வேத புண்யமநாஶ்ரிதாஃ ।
ராகத்வேஷவிநிர்முக்தா விசரந்தீஹ மோக்ஷிணஃ ॥ 51॥

ஸ்வதீதஸ்ய ஸுயுத்தஸ்ய ஸுக்ரு'தஸ்ய ச கர்மணஃ ।
தபஸஶ்ச ஸுதப்தஸ்ய தஸ்யாந்தே ஸுகமேததே ॥ 52॥

ஸ்வாஸ்தீர்ணாநி ஶயநாநி ப்ரபந்நா
ந வை பிந்நா ஜாது நித்ராம் லபந்தே ।
ந ஸ்த்ரீஷு ராஜந்ரதிமாப்நுவந்தி
ந மாகதைஃ ஸ்தூயமாநா ந ஸூதைஃ ॥ 53॥

ந வை பிந்நா ஜாது சரந்தி தர்மம்
ந வை ஸுகம் ப்ராப்நுவந்தீஹ பிந்நாஃ ।
ந வை பிந்நா கௌரவம் மாநயந்தி
ந வை பிந்நாஃ ப்ரஶமம் ரோசயந்தி ॥ 54॥

ந வை தேஷாம் ஸ்வததே பத்யமுக்தம்
யோகக்ஷேமம் கல்பதே நோத தேஷாம் ।
பிந்நாநாம் வை மநுஜேந்த்ர பராயணம்
ந வித்யதே கிம் சிதந்யத்விநாஶாத் ॥ 55॥

ஸம்பாவ்யம் கோஷு ஸம்பந்நம் ஸம்பாவ்யம் ப்ராஹ்மணே தபஃ ।
ஸம்பாவ்யம் ஸ்த்ரீஷு சாபல்யம் ஸம்பாவ்யம் ஜ்ஞாதிதோ பயம் ॥ 56॥

தந்தவோऽப்யாயதா நித்யம் தந்தவோ பஹுலாஃ ஸமாஃ ।
பஹூந்பஹுத்வாதாயாஸாந்ஸஹந்தீத்யுபமா ஸதாம் ॥ 57॥

தூமாயந்தே வ்யபேதாநி ஜ்வலந்தி ஸஹிதாநி ச ।
த்ரு'தராஷ்ட்ரோல்முகாநீவ ஜ்ஞாதயோ பரதர்ஷப ॥ 58॥

ப்ராஹ்மணேஷு ச யே ஶூராஃ ஸ்த்ரீஷு ஜ்ஞாதிஷு கோஷு ச ।
வ்ரு'ந்தாதிவ பலம் பக்வம் த்ரு'தராஷ்ட்ர பதந்தி தே ॥ 59॥

மஹாநப்யேகஜோ வ்ரு'க்ஷோ பலவாந்ஸுப்ரதிஷ்டிதஃ ।
ப்ரஸஹ்ய ஏவ வாதேந ஶாகா ஸ்கந்தம் விமர்திதும் ॥ 60॥

அத யே ஸஹிதா வ்ரு'க்ஷாஃ ஸங்கஶஃ ஸுப்ரதிஷ்டிதாஃ ।
தே ஹி ஶீக்ரதமாந்வாதாந்ஸஹந்தேऽந்யோந்யஸம்ஶ்ரயாத் ॥ 61॥

ஏவம் மநுஷ்யமப்யேகம் குணைரபி ஸமந்விதம் ।
ஶக்யம் த்விஷந்தோ மந்யந்தே வாயுர்த்ருமமிவௌகஜம் ॥ 62॥

அந்யோந்யஸமுபஷ்டம்பாதந்யோந்யாபாஶ்ரயேண ச ।
ஜ்ஞாதயஃ ஸம்ப்ரவர்தந்தே ஸரஸீவோத்பலாந்யுத ॥ 63॥

அவத்யா ப்ராஹ்மணா காவோ ஸ்த்ரியோ பாலாஶ்ச ஜ்ஞாதயஃ ।
யேஷாம் சாந்நாநி புஞ்ஜீத யே ச ஸ்யுஃ ஶரணாகதாஃ ॥ 64॥

ந மநுஷ்யே குணஃ கஶ்சிதந்யோ தநவதாம் அபி ।
அநாதுரத்வாத்பத்ரம் தே ம்ரு'தகல்பா ஹி ரோகிணஃ ॥ 65॥

அவ்யாதிஜம் கடுகம் ஶீர்ஷ ரோகம்
பாபாநுபந்தம் பருஷம் தீக்ஷ்ணமுக்ரம் ।
ஸதாம் பேயம் யந்ந பிபந்த்யஸந்தோ
மந்யும் மஹாராஜ பிப ப்ரஶாம்ய ॥ 66॥

ரோகார்திதா ந பலாந்யாத்ரியந்தே
ந வை லபந்தே விஷயேஷு தத்த்வம் ।
துஃகோபேதா ரோகிணோ நித்யமேவ
ந புத்யந்தே தநபோகாந்ந ஸௌக்யம் ॥ 67॥

புரா ஹ்யுக்தோ நாகரோஸ்த்வம் வசோ மே
த்யூதே ஜிதாம் த்ரௌபதீம் ப்ரேக்ஷ்ய ராஜந் ।
துர்யோதநம் வாரயேத்யக்ஷவத்யாம்
கிதவத்வம் பண்டிதா வர்ஜயந்தி ॥ 68॥

ந தத்பலம் யந்ம்ரு'துநா விருத்யதே
மிஶ்ரோ தர்மஸ்தரஸா ஸேவிதவ்யஃ ।
ப்ரத்வம்ஸிநீ க்ரூரஸமாஹிதா ஶ்ரீர்
ம்ரு'துப்ரௌடா கச்சதி புத்ரபௌத்ராந் ॥ 69॥

தார்தராஷ்ட்ராஃ பாண்டவாந்பாலயந்து
பாண்டோஃ ஸுதாஸ்தவ புத்ராம்ஶ்ச பாந்து ।
ஏகாரிமித்ராஃ குரவோ ஹ்யேகமந்த்ரா
ஜீவந்து ராஜந்ஸுகிநஃ ஸம்ரு'த்தாஃ ॥ 70॥

மேடீபூதஃ கௌரவாணாம் த்வமத்ய
த்வய்யாதீநம் குரு குலமாஜமீட ।
பார்தாந்பாலாந்வநவாஸ ப்ரதப்தாந்
கோபாயஸ்வ ஸ்வம் யஶஸ்தாத ரக்ஷந் ॥ 71॥

ஸந்தத்ஸ்வ த்வம் கௌரவாந்பாண்டுபுத்ரைர்
மா தேऽந்தரம் ரிபவஃ ப்ரார்தயந்து ।
ஸத்யே ஸ்திதாஸ்தே நரதேவ ஸர்வே
துர்யோதநம் ஸ்தாபய த்வம் நரேந்த்ர ॥ 72॥