ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ
ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ଗୋଵିନ୍ଦଂ
ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ମୂଢମତେ ।
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ସନ୍ନିହିତେ କାଲେ
ନହି ନହି ରକ୍ଷତି ଡୁକୃଙ୍କରଣେ ॥ ୧॥
ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଭଜ ମୂଢମତେ ।
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ସନ୍ନିହିତେ କାଲେ
ନହି ନହି ରକ୍ଷତି ଡୁକୃଙ୍କରଣେ ॥ ୧॥
ମୂଢ ଜହୀହି ଧନାଗମତୃଷ୍ଣାଂ
କୁରୁ ସଦ୍ବୁଦ୍ଧିଂ ମନସି ଵିତୃଷ୍ଣାମ୍ ।
ଯଲ୍ଲଭସେ ନିଜକର୍ମୋପାତ୍ତଂ
ଵିତ୍ତଂ ତେନ ଵିନୋଦଯ ଚିତ୍ତମ୍ ॥ ୨॥
କୁରୁ ସଦ୍ବୁଦ୍ଧିଂ ମନସି ଵିତୃଷ୍ଣାମ୍ ।
ଯଲ୍ଲଭସେ ନିଜକର୍ମୋପାତ୍ତଂ
ଵିତ୍ତଂ ତେନ ଵିନୋଦଯ ଚିତ୍ତମ୍ ॥ ୨॥
ନାରୀସ୍ତନଭରନାଭୀଦେଶଂ
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମା ଗା ମୋହାଵେଶମ୍ ।
ଏତନ୍ମାଂସଵସାଦିଵିକାରଂ
ମନସି ଵିଚିନ୍ତଯ ଵାରଂ ଵାରମ୍ ॥ ୩॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମା ଗା ମୋହାଵେଶମ୍ ।
ଏତନ୍ମାଂସଵସାଦିଵିକାରଂ
ମନସି ଵିଚିନ୍ତଯ ଵାରଂ ଵାରମ୍ ॥ ୩॥
ନଲିନୀଦଲଗତଜଲମତିତରଲଂ
ତଦ୍ଵଜ୍ଜୀଵିତମତିଶଯଚପଲମ୍ ।
ଵିଦ୍ଧି ଵ୍ଯାଧ୍ଯଭିମାନଗ୍ରସ୍ତଂ
ଲୋକଂ ଶୋକହତଂ ଚ ସମସ୍ତମ୍ ॥ ୪॥
ତଦ୍ଵଜ୍ଜୀଵିତମତିଶଯଚପଲମ୍ ।
ଵିଦ୍ଧି ଵ୍ଯାଧ୍ଯଭିମାନଗ୍ରସ୍ତଂ
ଲୋକଂ ଶୋକହତଂ ଚ ସମସ୍ତମ୍ ॥ ୪॥
ଯାଵଦ୍ଵିତ୍ତୋପାର୍ଜନସକ୍ତ-
ସ୍ତାଵନ୍ନିଜପରିଵାରୋ ରକ୍ତଃ ।
ପଶ୍ଚାଜ୍ଜୀଵତି ଜର୍ଜରଦେହେ
ଵାର୍ତାଂ କୋଽପି ନ ପୃଚ୍ଛତି ଗେହେ ॥ ୫॥
ସ୍ତାଵନ୍ନିଜପରିଵାରୋ ରକ୍ତଃ ।
ପଶ୍ଚାଜ୍ଜୀଵତି ଜର୍ଜରଦେହେ
ଵାର୍ତାଂ କୋଽପି ନ ପୃଚ୍ଛତି ଗେହେ ॥ ୫॥
ଯାଵତ୍ପଵନୋ ନିଵସତି ଦେହେ
ତାଵତ୍ପୃଚ୍ଛତି କୁଶଲଂ ଗେହେ ।
ଗତଵତି ଵାଯୌ ଦେହାପାଯେ
ଭାର୍ଯା ବିଭ୍ଯତି ତସ୍ମିନ୍କାଯେ ॥ ୬॥
ତାଵତ୍ପୃଚ୍ଛତି କୁଶଲଂ ଗେହେ ।
ଗତଵତି ଵାଯୌ ଦେହାପାଯେ
ଭାର୍ଯା ବିଭ୍ଯତି ତସ୍ମିନ୍କାଯେ ॥ ୬॥
ବାଲସ୍ତାଵତ୍କ୍ରୀଡାସକ୍ତଃ
ତରୁଣସ୍ତାଵତ୍ତରୁଣୀସକ୍ତଃ ।
ଵୃଦ୍ଧସ୍ତାଵଚ୍ଚିନ୍ତାସକ୍ତଃ
ପରମେ ବ୍ରହ୍ମଣି କୋଽପି ନ ସକ୍ତଃ ॥ ୭॥
ତରୁଣସ୍ତାଵତ୍ତରୁଣୀସକ୍ତଃ ।
ଵୃଦ୍ଧସ୍ତାଵଚ୍ଚିନ୍ତାସକ୍ତଃ
ପରମେ ବ୍ରହ୍ମଣି କୋଽପି ନ ସକ୍ତଃ ॥ ୭॥
କା ତେ କାନ୍ତା କସ୍ତେ ପୁତ୍ରଃ
ସଂସାରୋଽଯମତୀଵ ଵିଚିତ୍ରଃ ।
କସ୍ଯ ତ୍ଵଂ କଃ କୁତ ଆଯାତ-
ସ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ଚିନ୍ତଯ ତଦିହ ଭ୍ରାତଃ ॥ ୮॥
ସଂସାରୋଽଯମତୀଵ ଵିଚିତ୍ରଃ ।
କସ୍ଯ ତ୍ଵଂ କଃ କୁତ ଆଯାତ-
ସ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ଚିନ୍ତଯ ତଦିହ ଭ୍ରାତଃ ॥ ୮॥
ସତ୍ସଙ୍ଗତ୍ଵେ ନିସ୍ସଙ୍ଗତ୍ଵଂ
ନିସ୍ସଙ୍ଗତ୍ଵେ ନିର୍ମୋହତ୍ଵମ୍ ।
ନିର୍ମୋହତ୍ଵେ ନିଶ୍ଚଲତତ୍ତ୍ଵଂ
ନିଶ୍ଚଲତତ୍ତ୍ଵେ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତିଃ ॥ ୯॥
ନିସ୍ସଙ୍ଗତ୍ଵେ ନିର୍ମୋହତ୍ଵମ୍ ।
ନିର୍ମୋହତ୍ଵେ ନିଶ୍ଚଲତତ୍ତ୍ଵଂ
ନିଶ୍ଚଲତତ୍ତ୍ଵେ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତିଃ ॥ ୯॥
ଵଯସି ଗତେ କଃ କାମଵିକାରଃ
ଶୁଷ୍କେ ନୀରେ କଃ କାସାରଃ ।
କ୍ଷୀଣେ ଵିତ୍ତେ କଃ ପରିଵାରଃ
ଜ୍ଞାତେ ତତ୍ତ୍ଵେ କଃ ସଂସାରଃ ॥ ୧୦॥
ଶୁଷ୍କେ ନୀରେ କଃ କାସାରଃ ।
କ୍ଷୀଣେ ଵିତ୍ତେ କଃ ପରିଵାରଃ
ଜ୍ଞାତେ ତତ୍ତ୍ଵେ କଃ ସଂସାରଃ ॥ ୧୦॥
ମା କୁରୁ ଧନଜନଯୌଵନଗର୍ଵଂ
ହରତି ନିମେଷାତ୍କାଲଃ ସର୍ଵମ୍ ।
ମାଯାମଯମିଦମଖିଲଂ ହିତ୍ଵା
ବ୍ରହ୍ମପଦଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଵିଶ ଵିଦିତ୍ଵା ॥ ୧୧॥
ହରତି ନିମେଷାତ୍କାଲଃ ସର୍ଵମ୍ ।
ମାଯାମଯମିଦମଖିଲଂ ହିତ୍ଵା
ବ୍ରହ୍ମପଦଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଵିଶ ଵିଦିତ୍ଵା ॥ ୧୧॥
ଦିନଯାମିନ୍ଯୌ ସାଯଂ ପ୍ରାତଃ
ଶିଶିରଵସନ୍ତୌ ପୁନରାଯାତଃ ।
କାଲଃ କ୍ରୀଡତି ଗଚ୍ଛତ୍ଯାଯୁ-
ସ୍ତଦପି ନ ମୁଞ୍ଚତ୍ଯାଶାଵାଯୁଃ ॥ ୧୨॥
ଶିଶିରଵସନ୍ତୌ ପୁନରାଯାତଃ ।
କାଲଃ କ୍ରୀଡତି ଗଚ୍ଛତ୍ଯାଯୁ-
ସ୍ତଦପି ନ ମୁଞ୍ଚତ୍ଯାଶାଵାଯୁଃ ॥ ୧୨॥
କା ତେ କାନ୍ତା ଧନଗତଚିନ୍ତା
ଵାତୁଲ କିଂ ତଵ ନାସ୍ତି ନିଯନ୍ତା ।
ତ୍ରିଜଗତି ସଜ୍ଜନସଙ୍ଗତିରେକା
ଭଵତି ଭଵାର୍ଣଵତରଣେ ନୌକା ॥ ୧୩॥
ଵାତୁଲ କିଂ ତଵ ନାସ୍ତି ନିଯନ୍ତା ।
ତ୍ରିଜଗତି ସଜ୍ଜନସଙ୍ଗତିରେକା
ଭଵତି ଭଵାର୍ଣଵତରଣେ ନୌକା ॥ ୧୩॥
ଦ୍ଵାଦଶମଞ୍ଜରିକାଭିରଶେଷଃ
କଥିତୋ ଵୈଯାକରଣସ୍ଯୈଷଃ ।
ଉପଦେଶୋଽଭୂଦ୍ଵିଦ୍ଯାନିପୁଣୈଃ
ଶ୍ରୀମଚ୍ଛଙ୍କରଭଗଵଚ୍ଛରଣୈଃ ॥ ୧୩ଅ ॥
କଥିତୋ ଵୈଯାକରଣସ୍ଯୈଷଃ ।
ଉପଦେଶୋଽଭୂଦ୍ଵିଦ୍ଯାନିପୁଣୈଃ
ଶ୍ରୀମଚ୍ଛଙ୍କରଭଗଵଚ୍ଛରଣୈଃ ॥ ୧୩ଅ ॥
ଜଟିଲୋ ମୁଣ୍ଡୀ ଲୁଞ୍ଛିତକେଶଃ
କାଷାଯାମ୍ବରବହୁକୃତଵେଷଃ ।
ପଶ୍ଯନ୍ନପି ଚ ନ ପଶ୍ଯତି ମୂଢୋ
ହ୍ଯୁଦରନିମିତ୍ତଂ ବହୁକୃତଵେଷଃ ॥ ୧୪॥
କାଷାଯାମ୍ବରବହୁକୃତଵେଷଃ ।
ପଶ୍ଯନ୍ନପି ଚ ନ ପଶ୍ଯତି ମୂଢୋ
ହ୍ଯୁଦରନିମିତ୍ତଂ ବହୁକୃତଵେଷଃ ॥ ୧୪॥
ଅଙ୍ଗଂ ଗଲିତଂ ପଲିତଂ ମୁଣ୍ଡଂ
ଦଶନଵିହୀନଂ ଜାତଂ ତୁଣ୍ଡମ୍ ।
ଵୃଦ୍ଧୋ ଯାତି ଗୃହୀତ୍ଵା ଦଣ୍ଡଂ
ତଦପି ନ ମୁଞ୍ଚତ୍ଯାଶାପିଣ୍ଡମ୍ ॥ ୧୫॥
ଦଶନଵିହୀନଂ ଜାତଂ ତୁଣ୍ଡମ୍ ।
ଵୃଦ୍ଧୋ ଯାତି ଗୃହୀତ୍ଵା ଦଣ୍ଡଂ
ତଦପି ନ ମୁଞ୍ଚତ୍ଯାଶାପିଣ୍ଡମ୍ ॥ ୧୫॥
ଅଗ୍ରେ ଵହ୍ନିଃ ପୃଷ୍ଠେ ଭାନୁଃ
ରାତ୍ରୌ ଚୁବୁକସମର୍ପିତଜାନୁଃ ।
କରତଲଭିକ୍ଷସ୍ତରୁତଲଵାସ-
ସ୍ତଦପି ନ ମୁଞ୍ଚତ୍ଯାଶାପାଶଃ ॥ ୧୬॥
ରାତ୍ରୌ ଚୁବୁକସମର୍ପିତଜାନୁଃ ।
କରତଲଭିକ୍ଷସ୍ତରୁତଲଵାସ-
ସ୍ତଦପି ନ ମୁଞ୍ଚତ୍ଯାଶାପାଶଃ ॥ ୧୬॥
କୁରୁତେ ଗଙ୍ଗାସାଗରଗମନଂ
ଵ୍ରତପରିପାଲନମଥଵା ଦାନମ୍ ।
ଜ୍ଞାନଵିହୀନଃ ସର୍ଵମତେନ
ମୁକ୍ତିଂ ନ ଭଜତି ଜନ୍ମଶତେନ ॥ ୧୭॥
ଵ୍ରତପରିପାଲନମଥଵା ଦାନମ୍ ।
ଜ୍ଞାନଵିହୀନଃ ସର୍ଵମତେନ
ମୁକ୍ତିଂ ନ ଭଜତି ଜନ୍ମଶତେନ ॥ ୧୭॥
ସୁରମଂଦିରତରୁମୂଲନିଵାସଃ
ଶଯ୍ଯା ଭୂତଲମଜିନଂ ଵାସଃ ।
ସର୍ଵପରିଗ୍ରହଭୋଗତ୍ଯାଗଃ
କସ୍ଯ ସୁଖଂ ନ କରୋତି ଵିରାଗଃ ॥ ୧୮॥
ଶଯ୍ଯା ଭୂତଲମଜିନଂ ଵାସଃ ।
ସର୍ଵପରିଗ୍ରହଭୋଗତ୍ଯାଗଃ
କସ୍ଯ ସୁଖଂ ନ କରୋତି ଵିରାଗଃ ॥ ୧୮॥
ଯୋଗରତୋ ଵା ଭୋଗରତୋ ଵା
ସଙ୍ଗରତୋ ଵା ସଙ୍ଗଵିହୀନଃ ।
ଯସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣି ରମତେ ଚିତ୍ତଂ
ନନ୍ଦତି ନନ୍ଦତି ନନ୍ଦତ୍ଯେଵ ॥ ୧୯॥
ସଙ୍ଗରତୋ ଵା ସଙ୍ଗଵିହୀନଃ ।
ଯସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣି ରମତେ ଚିତ୍ତଂ
ନନ୍ଦତି ନନ୍ଦତି ନନ୍ଦତ୍ଯେଵ ॥ ୧୯॥
ଭଗଵଦ୍ଗୀତା କିଞ୍ଚିଦଧୀତା
ଗଙ୍ଗାଜଲଲଵକଣିକା ପୀତା ।
ସକୃଦପି ଯେନ ମୁରାରିସମର୍ଚା
କ୍ରିଯତେ ତସ୍ଯ ଯମେନ ନ ଚର୍ଚା ॥ ୨୦॥
ଗଙ୍ଗାଜଲଲଵକଣିକା ପୀତା ।
ସକୃଦପି ଯେନ ମୁରାରିସମର୍ଚା
କ୍ରିଯତେ ତସ୍ଯ ଯମେନ ନ ଚର୍ଚା ॥ ୨୦॥
ପୁନରପି ଜନନଂ ପୁନରପି ମରଣଂ
ପୁନରପି ଜନନୀଜଠରେ ଶଯନମ୍ ।
ଇହ ସଂସାରେ ବହୁଦୁସ୍ତାରେ
କୃପଯାଽପାରେ ପାହି ମୁରାରେ ॥ ୨୧॥
ପୁନରପି ଜନନୀଜଠରେ ଶଯନମ୍ ।
ଇହ ସଂସାରେ ବହୁଦୁସ୍ତାରେ
କୃପଯାଽପାରେ ପାହି ମୁରାରେ ॥ ୨୧॥
ରଥ୍ଯାଚର୍ପଟଵିରଚିତକନ୍ଥଃ
ପୁଣ୍ଯାପୁଣ୍ଯଵିଵର୍ଜିତପନ୍ଥଃ ।
ଯୋଗୀ ଯୋଗନିଯୋଜିତଚିତ୍ତୋ
ରମତେ ବାଲୋନ୍ମତ୍ତଵଦେଵ ॥ ୨୨॥
ପୁଣ୍ଯାପୁଣ୍ଯଵିଵର୍ଜିତପନ୍ଥଃ ।
ଯୋଗୀ ଯୋଗନିଯୋଜିତଚିତ୍ତୋ
ରମତେ ବାଲୋନ୍ମତ୍ତଵଦେଵ ॥ ୨୨॥
କସ୍ତ୍ଵଂ କୋଽହଂ କୁତ ଆଯାତଃ
କା ମେ ଜନନୀ କୋ ମେ ତାତଃ ।
ଇତି ପରିଭାଵଯ ସର୍ଵମସାରମ୍
ଵିଶ୍ଵଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵପ୍ନଵିଚାରମ୍ ॥ ୨୩॥
କା ମେ ଜନନୀ କୋ ମେ ତାତଃ ।
ଇତି ପରିଭାଵଯ ସର୍ଵମସାରମ୍
ଵିଶ୍ଵଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵପ୍ନଵିଚାରମ୍ ॥ ୨୩॥
ତ୍ଵଯି ମଯି ଚାନ୍ଯତ୍ରୈକୋ ଵିଷ୍ଣୁ-
ର୍ଵ୍ଯର୍ଥଂ କୁପ୍ଯସି ମଯ୍ଯସହିଷ୍ଣୁଃ ।
ଭଵ ସମଚିତ୍ତଃ ସର୍ଵତ୍ର ତ୍ଵଂ
ଵାଞ୍ଛସ୍ଯଚିରାଦ୍ଯଦି ଵିଷ୍ଣୁତ୍ଵମ୍ ॥ ୨୪॥
ର୍ଵ୍ଯର୍ଥଂ କୁପ୍ଯସି ମଯ୍ଯସହିଷ୍ଣୁଃ ।
ଭଵ ସମଚିତ୍ତଃ ସର୍ଵତ୍ର ତ୍ଵଂ
ଵାଞ୍ଛସ୍ଯଚିରାଦ୍ଯଦି ଵିଷ୍ଣୁତ୍ଵମ୍ ॥ ୨୪॥
ଶତ୍ରୌ ମିତ୍ରେ ପୁତ୍ରେ ବନ୍ଧୌ
ମା କୁରୁ ଯତ୍ନଂ ଵିଗ୍ରହସନ୍ଧୌ ।
ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ନପି ପଶ୍ଯାତ୍ମାନଂ
ସର୍ଵତ୍ରୋତ୍ସୃଜ ଭେଦାଜ୍ଞାନମ୍ ॥ ୨୫॥
ମା କୁରୁ ଯତ୍ନଂ ଵିଗ୍ରହସନ୍ଧୌ ।
ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ନପି ପଶ୍ଯାତ୍ମାନଂ
ସର୍ଵତ୍ରୋତ୍ସୃଜ ଭେଦାଜ୍ଞାନମ୍ ॥ ୨୫॥
କାମଂ କ୍ରୋଧଂ ଲୋଭଂ ମୋହଂ
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଽଽତ୍ମାନଂ ଭାଵଯ କୋଽହମ୍ ।
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନଵିହୀନା ମୂଢା-
ସ୍ତେ ପଚ୍ଯନ୍ତେ ନରକନିଗୂଢାଃ ॥ ୨୬॥
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଽଽତ୍ମାନଂ ଭାଵଯ କୋଽହମ୍ ।
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନଵିହୀନା ମୂଢା-
ସ୍ତେ ପଚ୍ଯନ୍ତେ ନରକନିଗୂଢାଃ ॥ ୨୬॥
ଗେଯଂ ଗୀତାନାମସହସ୍ରଂ
ଧ୍ଯେଯଂ ଶ୍ରୀପତିରୂପମଜସ୍ରମ୍ ।
ନେଯଂ ସଜ୍ଜନସଙ୍ଗେ ଚିତ୍ତଂ
ଦେଯଂ ଦୀନଜନାଯ ଚ ଵିତ୍ତମ୍ ॥ ୨୭॥
ଧ୍ଯେଯଂ ଶ୍ରୀପତିରୂପମଜସ୍ରମ୍ ।
ନେଯଂ ସଜ୍ଜନସଙ୍ଗେ ଚିତ୍ତଂ
ଦେଯଂ ଦୀନଜନାଯ ଚ ଵିତ୍ତମ୍ ॥ ୨୭॥
ସୁଖତଃ କ୍ରିଯତେ ରାମାଭୋଗଃ
ପଶ୍ଚାଦ୍ଧନ୍ତ ଶରୀରେ ରୋଗଃ ।
ଯଦ୍ଯପି ଲୋକେ ମରଣଂ ଶରଣଂ
ତଦପି ନ ମୁଞ୍ଚତି ପାପାଚରଣମ୍ ॥ ୨୮॥
ପଶ୍ଚାଦ୍ଧନ୍ତ ଶରୀରେ ରୋଗଃ ।
ଯଦ୍ଯପି ଲୋକେ ମରଣଂ ଶରଣଂ
ତଦପି ନ ମୁଞ୍ଚତି ପାପାଚରଣମ୍ ॥ ୨୮॥
ଅର୍ଥମନର୍ଥଂ ଭାଵଯ ନିତ୍ଯଂ
ନାସ୍ତିତତଃ ସୁଖଲେଶଃ ସତ୍ଯମ୍ ।
ପୁତ୍ରାଦପି ଧନଭାଜାଂ ଭୀତିଃ
ସର୍ଵତ୍ରୈଷା ଵିହିତା ରୀତିଃ ॥ ୨୯॥
ନାସ୍ତିତତଃ ସୁଖଲେଶଃ ସତ୍ଯମ୍ ।
ପୁତ୍ରାଦପି ଧନଭାଜାଂ ଭୀତିଃ
ସର୍ଵତ୍ରୈଷା ଵିହିତା ରୀତିଃ ॥ ୨୯॥
ପ୍ରାଣାଯାମଂ ପ୍ରତ୍ଯାହାରଂ
ନିତ୍ଯାନିତ୍ଯ ଵିଵେକଵିଚାରମ୍ ।
ଜାପ୍ଯସମେତସମାଧିଵିଧାନଂ
କୁର୍ଵଵଧାନଂ ମହଦଵଧାନମ୍ ॥ ୩୦॥
ନିତ୍ଯାନିତ୍ଯ ଵିଵେକଵିଚାରମ୍ ।
ଜାପ୍ଯସମେତସମାଧିଵିଧାନଂ
କୁର୍ଵଵଧାନଂ ମହଦଵଧାନମ୍ ॥ ୩୦॥
ଗୁରୁଚରଣାମ୍ବୁଜନିର୍ଭରଭକ୍ତଃ
ସଂସାରାଦଚିରାଦ୍ଭଵ ମୁକ୍ତଃ ।
ସେନ୍ଦ୍ରିଯମାନସନିଯମାଦେଵଂ
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ନିଜହୃଦଯସ୍ଥଂ ଦେଵମ୍ ॥ ୩୧॥
ସଂସାରାଦଚିରାଦ୍ଭଵ ମୁକ୍ତଃ ।
ସେନ୍ଦ୍ରିଯମାନସନିଯମାଦେଵଂ
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ନିଜହୃଦଯସ୍ଥଂ ଦେଵମ୍ ॥ ୩୧॥

