চাণক্য নীতি - সপ্তদশোঽধ্যাযঃ

(Chanakya Neethi chapter 17 in Assamese)

Chanakya

Also known as pustakapratyayadhitam nadhitam gurusannidhau

পুস্তকপ্ৰত্যযাধীতং নাধীতং গুৰুসন্নিধৌ ।
সভামধ্যে ন শোভন্তে জাৰগৰ্ভা ইৱ স্ত্ৰিযঃ ॥ 01 ॥
কৃতে প্ৰতিকৃতিং কুৰ্যাদ্ধিংসনে প্ৰতিহিংসনম্ ।
তত্ৰ দোষো ন পততি দুষ্টে দুষ্টং সমাচৰেত্ ॥ 02 ॥
যদ্দূৰং যদ্দুৰাৰাধ্যং যচ্চ দূৰে ৱ্যৱস্থিতম্ ।
তত্সৰ্ৱং তপসা সাধ্যং তপো হি দুৰতিক্ৰমম্ ॥ 03 ॥
লোভশ্চেদগুণেন কিং পিশুনতা যদ্যস্তি কিং পাতকৈঃ
সত্যং চেত্তপসা চ কিং শুচি মনো যদ্যস্তি তীৰ্থেন কিম্ ।
সৌজন্যং যদি কিং গুণৈঃ সুমহিমা যদ্যস্তি কিং মণ্ডনৈঃ
সদ্ৱিদ্যা যদি কিং ধনৈৰপযশো যদ্যস্তি কিং মৃত্যুনা ॥ 04 ॥
পিতা ৰত্নাকৰো যস্য লক্ষ্মীৰ্যস্য সহোদৰা ।
শঙ্খো ভিক্ষাটনং কুৰ্যান্ন দত্তমুপতিষ্ঠতে ॥ 05 ॥
অশক্তস্তু ভৱেত্সাধু-ৰ্ব্ৰহ্মচাৰী ৱা নিৰ্ধনঃ ।
ৱ্যাধিতো দেৱভক্তশ্চ ৱৃদ্ধা নাৰী পতিৱ্ৰতা ॥ 06 ॥
নাঽন্নোদকসমং দানং ন তিথিৰ্দ্ৱাদশী সমা ।
ন গাযত্ৰ্যাঃ পৰো মন্ত্ৰো ন মাতুৰ্দৈৱতং পৰম্ ॥ 07 ॥
তক্ষকস্য ৱিষং দন্তে মক্ষিকাযাস্তু মস্তকে ।
ৱৃশ্চিকস্য ৱিষং পুচ্ছে সৰ্ৱাঙ্গে দুৰ্জনে ৱিষম্ ॥ 08 ॥
পত্যুৰাজ্ঞাং ৱিনা নাৰী হ্যুপোষ্য ৱ্ৰতচাৰিণী ।
আযুষ্যং হৰতে ভৰ্তুঃ সা নাৰী নৰকং ৱ্ৰজেত্ ॥ 09 ॥
ন দানৈঃ শুধ্যতে নাৰী নোপৱাসশতৈৰপি ।
ন তীৰ্থসেৱযা তদ্ৱদ্ভৰ্তুঃ পদোদকৈৰ্যথা ॥ 10 ॥
পাদশেষং পীতশেষং সন্ধ্যাশেষং তথৈৱ চ ।
শ্ৱানমূত্ৰসমং তোযং পীত্ৱা চান্দ্ৰাযণং চৰেত্ ॥ 11 ॥
দানেন পাণিৰ্ন তু কঙ্কণেন
স্নানেন শুদ্ধিৰ্ন তু চন্দনেন ।
মানেন তৃপ্তিৰ্ন তু ভোজনেন
জ্ঞানেন মুক্তিৰ্ন তু মুণ্ডনেন ॥ 12 ॥
নাপিতস্য গৃহে ক্ষৌৰং পাষাণে গন্ধলেপনম্ ।
আত্মৰূপং জলে পশ্যন্ শক্ৰস্যাপি শ্ৰিযং হৰেত্ ॥ 13 ॥
সদ্যঃ প্ৰজ্ঞাহৰা তুণ্ডী সদ্যঃ প্ৰজ্ঞাকৰী ৱচা ।
সদ্যঃ শক্তিহৰা নাৰী সদ্যঃ শক্তিকৰং পযঃ ॥ 14 ॥
পৰোপকৰণং যেষাং জাগৰ্তি হৃদযে সতাম্ ।
নশ্যন্তি ৱিপদস্তেষাং সম্পদঃ স্যুঃ পদে পদে ॥ 15 ॥
যদি ৰামা যদি চ ৰমা যদি তনযো ৱিনযগুণোপেতঃ ।
তনযে তনযোত্পত্তিঃ সুৰৱৰনগৰে কিমাধিক্যম্ ॥ 16 ॥
আহাৰনিদ্ৰাভযমৈথুনানি
সমানি চৈতানি নৃণাং পশূনাম্ ।
জ্ঞানং নৰাণামধিকো ৱিশেষো
জ্ঞানেন হীনাঃ পশুভিঃ সমানাঃ ॥ 17 ॥
দানাৰ্থিনো মধুকৰা যদি কৰ্ণতালৈৰ্দূৰীকৃতাঃ
দূৰীকৃতাঃ কৰিৱৰেণ মদান্ধবুদ্ধ্যা ।
তস্যৈৱ গণ্ডযুগ্মমণ্ডনহানিৰেষা
ভৃঙ্গাঃ পুনৰ্ৱিকচপদ্মৱনে ৱসন্তি ॥ 18 ॥
ৰাজা ৱেশ্যা যমশ্চাগ্নিস্তস্কৰো বালযাচকৌ ।
পৰদুঃখং ন জানন্তি অষ্টমো গ্ৰামকণ্টকঃ ॥ 19 ॥
অধঃ পশ্যসি কিং বালে পতিতং তৱ কিং ভুৱি ।
ৰে ৰে মূৰ্খ ন জানাসি গতং তাৰুণ্যমৌক্তিকম্ ॥ 20 ॥
ৱ্যালাশ্ৰযাপি ৱিকলাপি সকণ্টকাপি
ৱক্ৰাপি পঙ্কিলভৱাপি দুৰাসদাপি ।
গন্ধেন বন্ধুৰসি কেতকি সৰ্ৱজন্তা
ৰেকো গুণঃ খলু নিহন্তি সমস্তদোষান্ ॥ 21 ॥

Explore More