Lord Vishnu

ચાણક્ય નીતિ - સપ્તદશોઽધ્યાયઃ

(Chanakya Neethi chapter 17 in Gujarati)

Chanakya

પુસ્તકપ્રત્યયાધીતં નાધીતં ગુરુસન્નિધૌ ।
સભામધ્યે ન શોભન્તે જારગર્ભા ઇવ સ્ત્રિયઃ ॥ 01 ॥
કૃતે પ્રતિકૃતિં કુર્યાદ્ધિંસને પ્રતિહિંસનમ્ ।
તત્ર દોષો ન પતતિ દુષ્ટે દુષ્ટં સમાચરેત્ ॥ 02 ॥
યદ્દૂરં યદ્દુરારાધ્યં યચ્ચ દૂરે વ્યવસ્થિતમ્ ।
તત્સર્વં તપસા સાધ્યં તપો હિ દુરતિક્રમમ્ ॥ 03 ॥
લોભશ્ચેદગુણેન કિં પિશુનતા યદ્યસ્તિ કિં પાતકૈઃ
સત્યં ચેત્તપસા ચ કિં શુચિ મનો યદ્યસ્તિ તીર્થેન કિમ્ ।
સૌજન્યં યદિ કિં ગુણૈઃ સુમહિમા યદ્યસ્તિ કિં મણ્ડનૈઃ
સદ્વિદ્યા યદિ કિં ધનૈરપયશો યદ્યસ્તિ કિં મૃત્યુના ॥ 04 ॥
પિતા રત્નાકરો યસ્ય લક્ષ્મીર્યસ્ય સહોદરા ।
શઙ્ખો ભિક્ષાટનં કુર્યાન્ન દત્તમુપતિષ્ઠતે ॥ 05 ॥
અશક્તસ્તુ ભવેત્સાધુ-ર્બ્રહ્મચારી વા નિર્ધનઃ ।
વ્યાધિતો દેવભક્તશ્ચ વૃદ્ધા નારી પતિવ્રતા ॥ 06 ॥
નાઽન્નોદકસમં દાનં ન તિથિર્દ્વાદશી સમા ।
ન ગાયત્ર્યાઃ પરો મન્ત્રો ન માતુર્દૈવતં પરમ્ ॥ 07 ॥
તક્ષકસ્ય વિષં દન્તે મક્ષિકાયાસ્તુ મસ્તકે ।
વૃશ્ચિકસ્ય વિષં પુચ્છે સર્વાઙ્ગે દુર્જને વિષમ્ ॥ 08 ॥
પત્યુરાજ્ઞાં વિના નારી હ્યુપોષ્ય વ્રતચારિણી ।
આયુષ્યં હરતે ભર્તુઃ સા નારી નરકં વ્રજેત્ ॥ 09 ॥
ન દાનૈઃ શુધ્યતે નારી નોપવાસશતૈરપિ ।
ન તીર્થસેવયા તદ્વદ્ભર્તુઃ પદોદકૈર્યથા ॥ 10 ॥
પાદશેષં પીતશેષં સન્ધ્યાશેષં તથૈવ ચ ।
શ્વાનમૂત્રસમં તોયં પીત્વા ચાન્દ્રાયણં ચરેત્ ॥ 11 ॥
દાનેન પાણિર્ન તુ કઙ્કણેન
સ્નાનેન શુદ્ધિર્ન તુ ચન્દનેન ।
માનેન તૃપ્તિર્ન તુ ભોજનેન
જ્ઞાનેન મુક્તિર્ન તુ મુણ્ડનેન ॥ 12 ॥
નાપિતસ્ય ગૃહે ક્ષૌરં પાષાણે ગન્ધલેપનમ્ ।
આત્મરૂપં જલે પશ્યન્ શક્રસ્યાપિ શ્રિયં હરેત્ ॥ 13 ॥
સદ્યઃ પ્રજ્ઞાહરા તુણ્ડી સદ્યઃ પ્રજ્ઞાકરી વચા ।
સદ્યઃ શક્તિહરા નારી સદ્યઃ શક્તિકરં પયઃ ॥ 14 ॥
પરોપકરણં યેષાં જાગર્તિ હૃદયે સતામ્ ।
નશ્યન્તિ વિપદસ્તેષાં સમ્પદઃ સ્યુઃ પદે પદે ॥ 15 ॥
યદિ રામા યદિ ચ રમા યદિ તનયો વિનયગુણોપેતઃ ।
તનયે તનયોત્પત્તિઃ સુરવરનગરે કિમાધિક્યમ્ ॥ 16 ॥
આહારનિદ્રાભયમૈથુનાનિ
સમાનિ ચૈતાનિ નૃણાં પશૂનામ્ ।
જ્ઞાનં નરાણામધિકો વિશેષો
જ્ઞાનેન હીનાઃ પશુભિઃ સમાનાઃ ॥ 17 ॥
દાનાર્થિનો મધુકરા યદિ કર્ણતાલૈર્દૂરીકૃતાઃ
દૂરીકૃતાઃ કરિવરેણ મદાન્ધબુદ્ધ્યા ।
તસ્યૈવ ગણ્ડયુગ્મમણ્ડનહાનિરેષા
ભૃઙ્ગાઃ પુનર્વિકચપદ્મવને વસન્તિ ॥ 18 ॥
રાજા વેશ્યા યમશ્ચાગ્નિસ્તસ્કરો બાલયાચકૌ ।
પરદુઃખં ન જાનન્તિ અષ્ટમો ગ્રામકણ્ટકઃ ॥ 19 ॥
અધઃ પશ્યસિ કિં બાલે પતિતં તવ કિં ભુવિ ।
રે રે મૂર્ખ ન જાનાસિ ગતં તારુણ્યમૌક્તિકમ્ ॥ 20 ॥
વ્યાલાશ્રયાપિ વિકલાપિ સકણ્ટકાપિ
વક્રાપિ પઙ્કિલભવાપિ દુરાસદાપિ ।
ગન્ધેન બન્ધુરસિ કેતકિ સર્વજન્તા
રેકો ગુણઃ ખલુ નિહન્તિ સમસ્તદોષાન્ ॥ 21 ॥

Explore More