The Guru

śrī dāsabodha adhyāya 4

(Dasbodh Dashak 4 in English (IAST))

Samartha Ramdas

Also known as Dasbodh · Dasbodh adhyay 4 · Shri Dasbodh

Dasbodh Dashak 4. The Dasbodh of Samartha Ramdas, spoken in the caves at Shivthar Ghal and set down by his disciple Kalyan Swami. Cast as a dialogue between guru and disciple across twenty dashaks, each of ten samasas, it moves from the discipline of listening through discrimination between the real and the unreal to the nature of the Self — practical throughout, and addressed to people living in the world. This dashak is named in its colophon for मुक्तिचतुष्टये.

#of 328
navavidhā bhaktīcā
samāsa pahilā : śravaṇabhakti || śrīrāma ||
samāsa dusarā : kirtana bhakti || śrīrām ||
samāsa tisarā : nāmasmaraṇabhakti || śrīrām ||
samāsa cavathā : pādasevana bhakti || śrīrām ||
samāsa pācavā : arcanabhakti || śrīrām ||
samāsa sahāvā : vaṃdanabhakti || śrīrām ||
samāsa sātavā : dāsyabhakti || śrīrām ||
samāsa āṭhavā : sakhyabhakti || śrīrām ||
samāsa navavā : ātmanivedana || śrīrām ||
samāsa dahāvā : mukticatuṣṭaya || śrīrām ||
samāsa pahilā : śravaṇabhakti || śrīrāma ||
jayajaya jī gaṇanāthā | tūṃ vidyāvaibhaveṃ samarthā |
adhyātmavidyecyā paramārthā | maja bolavāveṃ || 1||
namūṃ śāradā vedajananī | sakal̤a siddhi jayecenī |
mānasa pravartaleṃ mananīṃ | sphūrtirūpeṃ || 2||
ātāṃ āṭhaūṃ sadguru | jo parācāhi paru |
jayāceni jñānavicāru | kal̤oṃ lāge || 3||
śrotena pusileṃ baraveṃ | bhagavadbhajana kaiseṃ karāveṃ |
mhaṇauni bolileṃ svabhāveṃ | graṃthāṃtarīṃ || 4||
sāvadha hoūna śrotejana | aikā navavidhā bhajana |
satśāstrīṃ bolile, pāvana- | hoīje yeṇeṃ || 5||
śloka || śravaṇaṃ kīrtanaṃ viṣṇoḥ smaraṇaṃ pādasevanam |
arcanaṃ vaṃdanaṃ dāsyaṃ sakhyamātmanivedanam ||
navavidhā bhajana bolileṃ | teṃci puḍheṃ prāṃjal̤a keleṃ |
śrotīṃ avadhāna didhaleṃ | pāhije ātāṃ || 6||
prathama bhajana aiseṃ jāṇa | harikathāpurāṇaśravaṇa |
nānā adhyātmanirūpaṇa | aikata jāveṃ || 7||
karmamārga upāsanāmārga | jñānamārga siddhāṃtamārga |
yogamārga vairāgyamārga | aikata jāve || 8||
nānā vratāṃce mahime | nānā tīrthāṃce mahime |
nānā dānāṃce mahime | aikata jāve || 9||
nānā māhātmyeṃ nānā sthāneṃ | nānā maṃtra nānā sādhaneṃ |
nānā tapeṃ puraścaraṇeṃ | aikata jāvīṃ || 10||
dugdhāhārī nirāhārī | phal̤āhārī parṇāhārī |
tṛṇāhārī nānāhārī | kaise te aikāve || 11||
uṣṇavāsa jal̤avāsa | sītavāsa āraṇyavāsa |
bhūgarbha āṇī ākāśavāsa | kaise te aikāve || 12||
japī tapī tāmasa yogī | nānā nigraha haṭayogī |
śāktaāgama āghorayogī | kaise te aikāve || 13||
nānā mudrā nānā āsaneṃ | nānā dekhaṇīṃ lakṣasthāneṃ |
piṃḍajñāneṃ tatvajñāneṃ | kaisīṃ teṃ aikāvīṃ || 14||
nānā piṃḍāṃcī racanā | nānā bhūgol̤aracanā |
nānā sṛṣṭīcī racanā | kaisī te aikāvī || 15||
caṃdra sūrya tārāmaṃḍal̤eṃ | grahamaṃḍal̤eṃ meghamaṃḍal̤eṃ |
yekavīsa svargeṃ sapta pātāl̤eṃ | kaisīṃ te aikāvīṃ || 16||
brahmāviṣṇumaheśasthāneṃ | indradevaṛṣīsthāneṃ |
vāyovaruṇakuberasthāneṃ | kaisīṃ te aikāvīṃ || 17 |
nava khaṃḍe caudā bhuvaneṃ | aṣṭa digpāl̤āṃcī sthāneṃ |
nānā vaneṃ upavaneṃ gahaneṃ | kaisīṃ te aikāvīṃ || 18||
gaṇa gaṃdharva vidyādhara | yekṣa kinnara nārada tuṃbara |
aṣṭa nāyakā saṃgītavicāra | kaisā to aikāvā || 19||
rāgajñāna tāl̤ajñāna | nṛtyajñāna vādyajñāna |
amṛtavel̤a prasaṃgajñāna | kaiseṃ teṃ aikāveṃ || 20||
caudā vidyā causaṣṭī kal̤ā | sāmudrika lakṣaṇeṃ sakal̤a kal̤ā |
battīsa lakṣaṇeṃ nānā kal̤ā | kaiśā tyā aikāvyā || 21||
maṃtra mohare toṭake siddhī | nānā vallī nānā auṣadhī |
dhātu rasāyaṇa buddhī | nāḍijñāneṃ aikāvīṃ || 22||
koṇyā doṣeṃ koṇa roga | koṇā rogāsa koṇa prayoga |
koṇyā prayogāsa koṇa yoga | sādhe to aikāvā || 23||
ravaravādi kuṃbhapāka | nānā yātanā yemeloka |
sukhasuḥkhādi svarganarka | kaisā to aikāvā || 24||
kaiśā navavidhā bhaktī | kaiśā caturvidhā muktī |
kaisī pāvije uttama gatī | aiseṃ heṃ aikāveṃ || 25||
piṃḍabrahmāṃḍācī racanā | nānā tatvavivaṃcanā |
sārāsāravicāraṇā | kaisī te aikāvī || 26||
sāyojyatā muktī kaisī hote | kaiseṃ pāvije mokṣāteṃ |
yākāraṇeṃ nānā mateṃ | śodhita jāvīṃ || 27||
veda śāstreṃ āṇī purāṇeṃ | māhāvākyācīṃ vivaraṇeṃ |
tanuśatuṣṭayanirśaneṃ | kaisīṃ te aikāvīṃ || 28||
aiseṃ heṃ avagheṃci aikāveṃ | paraṃtu sāra śodhūna ghyāveṃ |
asāra teṃ jāṇoni tyāgāveṃ | yā nāṃva śravaṇabhakti || 29||
saguṇācīṃ caritreṃ aikāvīṃ | kāṃ teṃ nirguṇa adhyātmeṃ śodhāvīṃ |
śravaṇabhaktīcīṃ jāṇāvīṃ | lakṣaṇeṃ aisīṃ || 30||
saguṇa devāṃcīṃ caritreṃ | nirguṇācīṃ tatveṃ yaṃtreṃ |
he donī parama pavitreṃ | aikata jāvīṃ || 31||
jayaṃtyā upoṣaṇeṃ nānā sādhaneṃ | maṃtra yaṃtra japa dhyāneṃ |
kīrti stutī stavaneṃ bhajaneṃ | nānāvidheṃ aikāvīṃ || 32||
aiseṃ śravaṇa saguṇāceṃ | adhyātmanirūpaṇa nirguṇāceṃ |
vibhaktī sāṃḍūna bhaktīceṃ | mūl̤a śodhāveṃ || 33||
śravaṇabhaktīceṃ nirūpaṇa | niropileṃ ase jāṇa |
puḍheṃ kīrtana bhajanāceṃ lakṣaṇa | bolileṃ ase || 34||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde śravaṇabhaktinirūpaṇanāma samāsa pahilā || 1||
samāsa dusarā : kirtana bhakti || śrīrām ||
śrotīṃ bhagavadbhajana pusileṃ | teṃ navavidhā prakāreṃ bolileṃ |
tyāṃta prathama śravaṇa niropileṃ | dusareṃ kīrtana aikā || 1||
saguṇa harikathā karāvī | bhagavatkīrtī vāḍhavāvī |
akṣaṃḍa vaikharī vadavāvī | yethāyogya || 2||
bahuta karāveṃ pāṭhāṃtara | kaṃṭhīṃ dharāveṃ granthāṃtara |
bhagavatkathā niraṃtara | karīta jāvī || 3||
apuliyā sukhasvārthā | kelīca karāvī harikathā |
harikathevīṇa sarvathā | rāhoṃci naye || 4||
nitya navā havyāsa dharāvā | sākṣepa atyaṃtaci karāvā |
harikīrtaneṃ bharāvā | brahmagol̤a avaghā || 5||
manāpāsūna āvaḍī | jīvāpāsūna atyaṃta goḍī |
sadā sarvadā tāṃtaḍī | harikīrtanācī || 6||
bhagavaṃtāsa kīrtana priye | kīrtaneṃ samādhāna hoye |
bahuta janāsī upāye | harikīrtaneṃ kalayugīṃ || 7||
vividha vicitreṃ dhyāneṃ | varṇāvīṃ āl̤aṃkāra bhūṣaṇeṃ |
dhyānamūrti aṃtaḥkaraṇeṃ- | lakṣūna, kathā karāvī || 8||
yeśa kīrti pratāpa mahimā | āvaḍīṃ varṇāvā paramātmā |
jeṇeṃ bhagavadbhaktāṃcā ātmā | saṃtuṣṭa hoye || 9||
kathā anvaya lāpaṇikā | nāmaghoṣa karatāl̤ikā |
prasaṃgeṃ bolāvyā anekā | dhāta mātā nemasta || 10||
tāl̤a mṛdāṃga harikīrtana | saṃgīta nṛtya tāna māna |
nānā kathānusaṃdhāna | tuṭoṃci nedāveṃ || 11||
karuṇā kīrtanācyā loṭeṃ | kathā karāvī ghaḍaghaḍāṭeṃ |
śrotayāṃcīṃ śravaṇapuṭeṃ | ānaṃdeṃ bharāvīṃ || 12||
kaṃpa romāṃca sphurāṇeṃ | premāśrusahita gāṇeṃ |
devadvārīṃ loṭāṃgaṇeṃ | namaskāra ghālāve || 13||
padeṃ dohaḍeṃ śloka prabaṃda | dhāṭī mudrā aneka chaṃda |
bīrabhāṭiṃva vinoda | prasaṃgeṃ karāve || 14||
nānā navarasika śrṛṃghārika | gadyapadyāceṃ kautuka |
nānā vacaneṃ prastāvika | śāstrādhāreṃ bolāvīṃ || 15||
bhaktijñāna vairāgya lakṣaṇa | nītinyāyasvadharmarakṣaṇa |
sādhanamārga adhyātmanirūpaṇa | prāṃjal̤a bolāveṃ || 16||
prasaṃgeṃ harikathā karāvī | saguṇīṃ saguṇakīrti dharāvī |
nirguṇaprasaṃgeṃ vāḍhavāvī | adhyātmavidyā || 17||
pūrvapakṣa tyāgūna, siddhāṃta- | nirūpaṇa karāveṃ nemasta |
bahudhā bolaṇeṃ avyāvesta | boloṃci naye || 18||
karāveṃ vedapārāyeṇa | sāṃgāveṃ janāsī purāṇa |
māyābrahmīceṃ vivaraṇa | sākalya vadāveṃ || 19||
brāhmaṇya rakṣāveṃ ādareṃ | upāsanecīṃ bhajanadvāreṃ |
guruparaṃparā nirdhāreṃ | cal̤oṃca nedāvī || 20||
karāveṃ vairāgyarakṣaṇa | rakṣāveṃ jñānāceṃ lakṣaṇa |
parama dakṣa vicakṣaṇa | sarvahi sāṃbhāl̤ī || 21||
kīrtana aikatāṃ saṃdeha paḍe | satya samādhāna teṃ uḍe |
nītinyāyasādhana moḍe | aiseṃ na bolāveṃ || 22||
saguṇakathā yā nāṃva kīrtana | advaita mhaṇije nirūpaṇa |
saguṇa rakṣūna nirguṇa | bolata jāveṃ || 23||
aso vaktrutvācā adhikāra | alpāsa na ghaḍe satyottara |
vaktā pāhije sācāra | anubhavācā || 24||
sakal̤a rakṣūna jñāna sāṃge | jeṇeṃ vedajñā na bhaṃge |
uttama sanmārga lāge | prāṇīmātrāsī || 25||
aso heṃ sakal̤a sāṃḍūna | karāveṃ guṇānuvādakīrtana |
yā nāṃva bhagavadbhajana | dusarī bhaktī || 26||
kīrtaneṃ māhādoṣa jātī | kīrtaneṃ hoye uttamagatī |
kīrtaneṃ bhagavatprāptī | yedarthīṃ saṃdeha nāhīṃ || 27||
kīrtaneṃ vācā pavitra | kīrtaneṃ hoye satpātra |
harikīrtaneṃ prāṇīmātra | susil̤a hotī || 28||
kīrtaneṃ avegratā ghaḍe | kīrtaneṃ niścaye sāṃpaḍe |
kīrtaneṃ saṃdeha buḍe | śrotayāṃvaktayāṃcā || 29||
sadā sarvadā harikīrtana | brahmasuta karī āpaṇa |
teṇeṃ nārada toci nārāyeṇa | bolijeta āhe || 30||
mhaṇoni kīrtanācā agādha mahimā | kīrtaneṃ saṃtoṣe paramātmā |
sakal̤a tīrtheṃ āṇī jagadātmā | harikīrtanīṃ vase || 31||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde kīrtanabhajananirūpaṇanāma samāsa dusarā || 2||
samāsa tisarā : nāmasmaraṇabhakti || śrīrām ||
māgāṃ niropileṃ kīrtana | jeṃ sakal̤āṃsa karī pāvana |
ātāṃ aikā viṣṇoḥsmaraṇa | tisarī bhaktī || 1||
smaraṇa devāceṃ karāveṃ | akhaṃḍa nāma japata jāveṃ |
nāmasmaraṇeṃ pāvāveṃ | samādhāna || 2||
nitya nema prātaḥkāl̤īṃ | mādhyānakāl̤īṃ sāyaṃkāl̤īṃ |
nāmasmaraṇa sarvakāl̤īṃ | karīta jāveṃ || 3||
sukha duḥkha udvega ciṃtā | athavā ānaṃdarūpa asatāṃ |
nāmasmaraṇeṃviṇa sarvathā | rāhoṃca naye || 4||
haruṣakāl̤īṃ viṣamakāl̤īṃ | parvakāl̤īṃ prastāvakāl̤īṃ |
viśrāṃtikāl̤īṃ nidrākāl̤īṃ | nāmasmaraṇa karāveṃ || 5||
koḍeṃ sāṃkaḍeṃ saṃkaṭa | nānā saṃsārakhaṭapaṭa |
āvastā lāgatāṃ caṭapaṭa | nāmasmaraṇa karāveṃ || 6||
cālatāṃ bolatāṃ dhaṃdā karitāṃ | khātāṃ jevitāṃ sukhī hotāṃ |
nānā upabhoga bhogitāṃ | nāma visaroṃ naye || 7||
saṃpattī athavā vipattī | jaisī paḍela kāl̤agatī |
nāmasmaraṇācī sthitī | sāṃḍūṃca naye || 8||
vaibhava sāmarthya āṇī sattā | nānā padārtha cālatāṃ |
utkaṭa bhāgyaśrī bhogitāṃ | nāmasmaraṇa sāṃḍūṃ naye || 9||
ādhīṃ āvadasā maga dasā | athavā daseuparī āvadasā |
prasaṃga aso bhalataisā | paraṃtu nāma soḍūṃ naye || 10||
nāmeṃ saṃkaṭeṃ nāsatīṃ | nāmeṃ vighneṃ nivāratī |
nāmasmaraṇeṃ pāvijetī | uttama padeṃ || 11||
bhūta piśācca nānā chaṃda | brahmagiṟho brāhmaṇasamaṃdha |
maṃtracal̤a nānā kheda | nāmaniṣṭheṃ nāsatī || 12||
nāmeṃ viṣabādhā haratī | nāmeṃ ceḍe ceṭakeṃ nāsatī |
nāmeṃ hoye uttama gatī | aṃtakāl̤īṃ || 13||
bāl̤apaṇīṃ tāruṇyakāl̤īṃ | kaṭhiṇakāl̤īṃ vṛdhāpyakāl̤īṃ |
sarvakāl̤īṃ aṃtakāl̤īṃ | nāmasmaraṇa asāveṃ || 14||
nāmācā mahimā jāṇe śaṃkara | janā upadesī viśveśvara |
vārāṇasī muktikṣetra | rāmanāmeṃkarūnī || 15||
upharāṭyā nāmāsāṭhīṃ | vālmika taralā uṭhāuṭhī |
bhaviṣya vadalā śatakoṭī | caritra raghunāthāceṃ || 16||
harināmeṃ pralhāda taralā | nānā āghātāpāsūna suṭalā |
nārāyeṇanāmeṃ pāvana jālā | ajāmel̤a || 17||
nāmeṃ pāṣāṇa tarale | asaṃkhyāta bhakta uddharale |
māhāpāpī teci jāle | parama pavitra || 18||
parameśvarācīṃ anaṃta nāmeṃ | smaratāṃ tarije nityanemeṃ |
nāmasmaraṇa karitāṃ, yemeṃ- | bādhijenā || 19||
sahasrā nāmāmadheṃ koṇī yeka | mhaṇatāṃ hotase sārthaka |
nāma smaratāṃ puṇyaśloka | hoīje svayeṃ || 20||
kāṃhīṃca na karūni prāṇī | rāmanāma jape vāṇī |
teṇeṃ saṃtuṣṭa cakrapāṇī | bhaktāṃlāgīṃ sāṃbhāl̤ī || 21||
nāma smare niraṃtara | teṃ jāṇāveṃ puṇyaśarīra |
māhādoṣāṃce girivara | rāmanāmeṃ nāsatī || 22||
agādha mahimā na vace vadalā | nāmeṃ bahuta jana uddharalā |
hal̤ahal̤āpāsūna suṭalā | pratyakṣa caṃdramaul̤ī || 23||
cahuṃ varṇāṃ nāmādhikāra | nāmīṃ nāhīṃ lāhānathora |
jaḍha mūḍha pailapāra | pāvatī nāmeṃ || 24||
mhaṇauna nāma akhaṃḍa smarāveṃ | rūpa manīṃ āṭhavāveṃ |
tisarī bhaktī svabhāveṃ | niropilī || 25||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde nāmasmaraṇabhaktinirūpaṇanāma samāsa tisarā || 3||
samāsa cavathā : pādasevana bhakti || śrīrām ||
māgāṃ jāleṃ nirūpaṇa | nāmasmaraṇāceṃ lakṣaṇa |
ātāṃ aikā pādasevana | cauthī bhaktī || 1||
pādasevana teṃci jāṇāveṃ | kāyāvācāmanobhāveṃ |
sadgurūce pāya sevāve | sadgatikāraṇeṃ || 2||
yā nāṃva pādasevana | sadgurupadīṃ ananyapaṇa |
nirasāvayā janmamaraṇa | yātāyātī || 3||
sadgurukṛpeviṇa kāṃhīṃ | bhavataraṇopāva toṃ nāhīṃ |
yākāraṇeṃ lavalāhīṃ | sadgurupāya sevāve || 4||
sadvastu dākhavī sadguru | sakal̤a sārāsāravicāru |
parabrahmācā nirdhāru | aṃtarīṃ bāṇe || 5||
je vastu dṛṣṭīsa disenā | āṇī manāsa tehi bhāsenā |
saṃgatyāgeṃviṇa ye nā | anubhavāsī || 6||
anubhava ghetāṃ saṃgatyāga nase | saṃgatyāgeṃ anubhava na dise |
heṃ anubhavī yāsīca bhāse | yerāṃ gathāgovī || 7||
saṃgatyāga āṇī nivedana | videhasthitī aliptapaṇa |
sahajasthitī unmanī vijñāna | he saptahi yekarūpa || 8||
yāhivegal̤īṃ nāmābhidhāneṃ | samādhānācīṃ saṃketavacaneṃ |
sakal̤a kāṃhīṃ pādasevaneṃ | umajoṃ lāge || 9||
veda vedagarbha vedāṃta | siddha siddhabhāvagarbha siddhāṃta |
anubhava anurvācya dhādāṃta | satya vastu || 10||
bahudhā anubhavācīṃ āṃgeṃ | sakal̤a kal̤atī saṃtasaṃgeṃ |
cauthe bhaktīce prasaṃgeṃ | gopya teṃ pragaṭe || 11||
pragaṭa vasoni nase | gopya asoni bhāse |
bhāsāabhāsāhūna anārise | gurugamya mārga || 12||
mārga hoye parī aṃtarikṣa | jetheṃ sarvahi pūrvapakṣa |
pāhoṃ jātāṃ alakṣa | lakṣavenā || 13||
lakṣeṃ jayāsī lakṣāveṃ | dhyāneṃ jayāsī dhyāveṃ |
teṃ ge teṃci āpaṇa vhāveṃ | trividhā pracitī || 14||
aso hīṃ anubhavācīṃ dvāreṃ | kal̤atī sārāsāravicāreṃ |
satsaṃgeṃkarūna satyottareṃ | pratyayāsi yetīṃ || 15||
satya pāhātāṃ nāhīṃ asatya | asatya pāhātāṃ nāhīṃ satya |
satyāasatyāceṃ kṛtya | pāhāṇārāpāsīṃ || 16||
pāhāṇāra pāhāṇeṃ jayā lāgaleṃ | teṃ tadrūpatveṃ prāpta jāleṃ |
tarī maga jāṇāveṃ bāṇaleṃ | samādhāna || 17||
nānā samādhāneṃ pāhātāṃ | bāṇatī sadguru karitāṃ |
sadguruviṇa sarvathā | sanmārga nase || 18||
prayoga sādhaneṃ sāyāsa | nānā sākṣepeṃ vidyāabhyāsa |
abhyāseṃ kāṃhīṃ gurugamyāsa | pāvijeta nāhīṃ || 19||
jeṃ abhyāseṃ abhyāsitāṃ na ye | jeṃ sādhaneṃ asādhya hoye |
teṃ heṃ sadguruviṇa kāye | umajoṃ jāṇe || 20||
yākāraṇeṃ jñānamārga- | kal̤āyā, dharāvā satsaṃga |
satsaṃgeṃviṇa prasaṃga | boloṃci naye || 21||
sevāve sadgurūce caraṇa | yā nāṃva pādasevana |
cauthe bhaktīceṃ lakṣaṇa | teṃ heṃ niropileṃ || 22||
deva brāhmaṇa māhānubhāva | satpātra bhajanāce ṭhāva |
aisiye ṭhāīṃ sadbhāva | dṛḍha dharāvā || 23||
heṃ pravṛttīceṃ bolaṇeṃ | bolileṃ rakṣāyā kāraṇeṃ |
paraṃtu sadgurupāya sevaṇeṃ | yā nāṃva pādasevana || 24||
pādasevana cauthī bhaktī | pāvana karitase trijagatīṃ |
jayekaritāṃ sāyojyamuktī | sādhakāsa hoye || 25||
mhaṇauni thorāhūna thora | cauthe bhaktīcā nirdhāra |
jayekaritāṃ pailapāra | bahuta prāṇī pāvatī || 26||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde pādasevanabhaktinirūpaṇanāma samāsa cavathā || 4||
samāsa pācavā : arcanabhakti || śrīrām ||
māgāṃ jāleṃ nirūpaṇa | cauthe bhaktīceṃ lakṣaṇa |
ātāṃ aikā sāvadhāna | pāṃcavī bhaktī || 1||
pāṃcavī bhaktī teṃ ārcana | ārcana mhaṇije devatārcana |
śāstrokta pūjāvidhāna | keleṃ pāhije || 2||
nānā āsaneṃ upakarṇeṃ | vastreṃ āl̤aṃkāra bhūṣaṇeṃ |
mānasapūjā mūrtidhyāneṃ | yā nāṃva pāṃcavī bhaktī || 3||
devabrāhmaṇāgnīpūjana | sādhusaṃtātītapūjana |
iti mahānubhāva gāitrīpūjana | yā nāṃva pāṃcavī bhaktī || 4||
dhātupāṣāṇamṛttikāpūjana | citra lepa satpātrapūjana |
āpale gṛhīṃceṃ devatārcana | yā nāṃva pāṃcavī bhaktī || 5||
sīl̤ā saptāṃkita navāṃkita | śāligrāma śakaleṃ cakrāṃkita |
liṃgeṃ sūryakāṃta somakāṃta | bāṇa tāṃdal̤e narbade || 6||
bhairava bhagavatī mallārī | muṃjyā nṛsiṃha banaśaṃkarī |
nāga nāṇī nānāparī | paṃcāyetnapūjā || 7||
gaṇeśaśāradāviṭhalamūrtī | raṃganāthajagaṃnāthatāṃḍavamūrtī |
śrīraṃgahanumaṃtagaruḍamūrtī | devatārcanīṃ pūjāvyā || 8||
matchakūrmavaṟhāvamūrtī | nṛsiṃhavāmanabhārgavamūrtī |
rāmakṛṣṇahayagrīvamūrtī | devatārcanīṃ pūjāvyā || 9||
keśavanārāyaṇamādhavamūrtī | goviṃdaviṣṇumadasūdanamūrtī |
trivikramavāmanaśrīdharamūrtī | ruṣīkeśa padmanābhi || 10||
dāmodarasaṃkarṣaṇavāsudevamūrtī | pradyumnānuradhapuruṣottamamūrtī |
adhokṣajanārasiṃhācyutamūrtī | janārdana āṇī upeṃdra || 11||
hariharāṃcyā anaṃta mūrtī | bhagavaṃta jagadātmājagadīśamūrtī |
śivaśaktīcyā bahudhā mūrtī | devatārcanīṃ pūjāvyā || 12||
aśvatthanārāyeṇa sūryanārāyeṇa | lakṣmīnārāyeṇa trimallanārāyeṇa |
śrīharīnārāyaṇa ādinārāyaṇa | śeṣaśāī paramātmā || 13||
aiśyā parameśvarācyā mūrtī | pāhoṃ jātāṃ udaṃḍa asatī |
tyāṃceṃ ārcana karāveṃ, bhaktī- | pāṃcavī aisī || 14||
yāhi vegal̤e kul̤adharma | soḍūṃ naye anukrama |
uttama athavā madhyama | karīta jāveṃ || 15||
jākhamātā māyarāṇī | bāl̤ā bagul̤ā mānaviṇī |
pūjā māṃgiṇī jogiṇī | kul̤adharmeṃ karāvīṃ || 16||
nānā tīrthāṃkṣatrāṃsa jāveṃ | tetheṃ tyā devāceṃ pūjana karāveṃ |
nānā upacārīṃ ārcāveṃ | parameśvarāsī || 17||
paṃcāmṛteṃ gaṃdhākṣateṃ | puṣpeṃ parimal̤adravyeṃ bahuteṃ |
dhūpadīpa asaṃkhyāteṃ | nīrāṃjaneṃ karpurācīṃ || 18||
nānā khādya naivedya suṃdara | nānā phal̤eṃ tāṃbolaprakāra |
dakṣaṇā nānā āl̤aṃkāra | divyāṃbareṃ vanamāl̤ā || 19||
sibikā chatreṃ sukhāsaneṃ | māhi meghaḍaṃbreṃ sūryāpāneṃ |
diṃḍyā patākā niśāṇeṃ | ṭāl̤a ghol̤a mṛdāṃga || 20||
nānā vādyeṃ nānā utsāva | nānā bhaktasamudāva |
gātī haridāsa sadbhāva- | lāgalā bhagavaṃtīṃ || 21||
vāpī kūpa sarovareṃ | nānā devāl̤ayeṃ sikhareṃ |
rājāṃgaṇeṃ manohareṃ | vṛṃdāvaneṃ bhuyarīṃ || 22||
maṭha maṃḍyā dharmaśāl̤ā | devadvārīṃ paḍaśāl̤ā |
nānā upakarṇeṃ nakṣatramāl̤ā | nānā vastra sāmugrī || 23||
nānā paḍade maṃḍapa cāṃdove | nānā ratnaghoṣa loṃbatī barave |
nānā devāl̤aīṃ samarpāve | hasthi ghoḍe śakkaṭeṃ || 24||
āl̤aṃkāra āṇi āl̤aṃkārapātreṃ | dravya āṇī dravyapātreṃ |
annodaka āṇī annodakapātreṃ | nānā prakārīcīṃ || 25||
vaneṃ upavaneṃ puṣpavāṭikā | tāpasyāṃcyā parṇakuṭikā |
aisī pūjā jagannāyakā | yethāsāṃga samarpāvī || 26||
śuka śārikā mayoreṃ | badakeṃ cakravākeṃ cakoreṃ |
kokil̤ā cital̤eṃ sāmareṃ | devāl̤aīṃ samarpāvīṃ || 27||
sugaṃdhamṛgeṃ āṇī mārjareṃ | gāī mhaisī vṛṣabha vānareṃ |
nānā padārtha āṇī leṃkureṃ | devāl̤aīṃ samarpāvīṃ || 28||
kāyā vācā āṇī maneṃ | citteṃ vitteṃ jīveṃ prāṇeṃ |
sadbhāveṃ bhagavaṃta ārcaneṃ | yā nāṃva ārcanabhaktī || 29||
aiseṃci sadgurūceṃ bhajana- | karūna, asāveṃ ananya |
yā nāṃva bhagavadbhajana | pāṃcavī bhaktī || 30||
aisī pūjā na ghaḍe baravī | tarī mānasapūjā karāvī |
mānasapūjā agatya vhāvī | parameśvarāsī || 31||
maneṃ bhagavaṃtāsa pūjāveṃ | kalpūna sarvahi samarpāveṃ |
mānasapūjeceṃ jāṇāveṃ | lakṣaṇa aiseṃ || 32||
jeṃ jeṃ āpaṇāṃsa pāhije | teṃ teṃ kalpūna vāhije |
yeṇeṃ prakāreṃ kīje | mānasapūjā || 33||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde ārcanabhaktināma samāsa paṃcavā || 5||
samāsa sahāvā : vaṃdanabhakti || śrīrām ||
māgāṃ jāleṃ nirūpaṇa | pāṃcave bhaktīceṃ lakṣaṇa |
ātāṃ aikā sāvadhāna | sāhāvī bhaktī || 1||
sāhāvī bhaktī teṃ vaṃdana | karāveṃ devāsī namana |
saṃta sādhu āṇī sajjana | namaskārīta jāve || 2||
sūryāsi karāve namaskāra | devāsi karāve namaskāra |
sadgurūsa karāve namaskāra | sāṣṭāṃga bhāveṃ || 3||
sāṣṭāṃga namaskārāsa adhikāru | nānāpratimā deva guru |
anyatra namanācā vicāru | adhikāreṃ karāvā || 4||
chapanna koṭī vasumatī | madheṃ viṣṇumūrtī asatī |
tayāṃsa namaskāra prītīṃ | sāṣṭāṃga ghālāve || 5||
paśupati śrīpati āṇī gabhastī | yāṃcyā darśaneṃ doṣa jātī |
taisāci namāvā mārutī | nitya neme | m viśeṣa || 6||
śloka || śaṃkaraḥ śeṣaśāyī ca mārtaṃḍo mārutistathā |
eteṣāṃ darśanaṃ puṇyaṃ nityaneme viśeṣataḥ ||
bhakta jñānī āṇī vītarāgī | māhānubhāva tāpasī yogī |
satpātreṃ dekhoni vegīṃ | namaskāra ghālāve || 7||
vedajña śāstrajña āṇī sarvajña | paṃḍita purāṇika āṇī vidvajjana |
yājñika vaidika pavitrajana | namaskārīta jāve || 8||
jetheṃ disatī viśeṣa guṇa | teṃ sadgurūceṃ adhiṣṭhāna |
yākāraṇeṃ tayāsī namana | atyādareṃ karāveṃ || 9||
gaṇeśa śāradā nānā śaktī | hariharāṃcyā avatāramūrtī |
nānā deva sāṃgoṃ kitī | pṛthakākāreṃ || 10||
sarva devāṃsa namaskārileṃ | te yekā bhagavaṃtāsa pāvaleṃ |
yedarthīṃ yeka vacana bolileṃ- | āhe, teṃ aikā || 11||
śloka || ākāśātpatitaṃ toyaṃ yathā gacchati sāgaraṃ |
sarvadevanamaskāraḥ keśavaṃ pratigacchati ||
yākāraṇeṃ sarva devāṃsī | namaskārāveṃ atyādareṃsīṃ |
adhiṣṭhāna mānitāṃ, devāṃsī- | parama saukhya vāṭe || 12||
deva devācīṃ adhiṣṭhāneṃ | satpātreṃ sadgurūcīṃ sthāneṃ |
yā kāraṇeṃ namaskāra karaṇeṃ | ubhaya mārgīṃ || 13||
namaskāreṃ līnatā ghaḍe | namaskāreṃ vikalpa moḍe |
namaskāreṃ sakhya ghaḍe | nānā satpātrāsīṃ || 14||
namaskāreṃ doṣa jātī | namaskāreṃ anyāya kṣmatī |
namaskāreṃ moḍalīṃ jaḍatīṃ | samādhāneṃ || 15||
sisāparatā nāhīṃ daṃḍa | aiseṃ bolatī udaṃḍa |
yākāraṇeṃ akhaṃḍa | deva bhakta vaṃdāve || 16||
namaskāreṃ kṛpā ucaṃbal̤e | namaskāreṃ prasannatā prabal̤e |
namaskāreṃ gurudeva vol̤e | sādhakāṃvarīṃ || 17||
niśeṣa karitāṃ namaskāra | nāsatī doṣāṃce girivara |
āṇī mukhya parameśvara | kṛpā karī || 18||
namaskāreṃ patita pāvana | namaskāreṃ saṃtāṃsī śaraṇa |
namaskāreṃ janmamaraṇa | durī duṟhāve || 19||
parama anyāya karuni ālā | āṇī sāṣṭāṃga namaskāra ghātalā |
tarī to anyāye kṣmā kelā | pāhije śreṣṭhīṃ || 20||
yākāraṇeṃ namaskārāparateṃ | āṇīka nāhīṃ anusarateṃ |
namaskāreṃ prāṇīyāteṃ | sadbuddhi lāge || 21||
namaskārāsa vecāveṃ nalage | namaskārāsa kaṣṭāveṃ nalage |
namaskārāṃsa kāṃhīṃca nalage | upakarṇa sāmagrī || 22||
namaskārā aiseṃ nāhīṃ sopeṃ | namaskāra karāvā ananyarūpeṃ |
nānā sādhanīṃ sākṣapeṃ | kāsayā siṇāveṃ || 23||
sādhaka bhāveṃ namaskāra ghālī | tyācī ciṃtā sādhūsa lāgalī |
sugama paṃthe neūna ghālī | jethīla tetheṃ || 24||
yākāraṇeṃ namaskāra śreṣṭha | namaskāreṃ vol̤atī variṣṭha |
yetheṃ sāṃgitalī paṣṭa | sāhāvī bhaktī || 25||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde vaṃdanabhaktināma samāsa sahāvā || 6||
samāsa sātavā : dāsyabhakti || śrīrām ||
māgāṃ jāleṃ nirūpaṇa | sāhaveṃ bhaktīceṃ lakṣaṇa |
ātāṃ aikā sāvadhāna | sātavī bhaktī || 1||
sātaveṃ bhajana teṃ dāsya jāṇāveṃ | paḍileṃ kārya titukeṃ karāveṃ |
sadā sannidhaci asāveṃ | devadvārīṃ || 2||
devāceṃ vaibhava saṃbhāl̤āveṃ | nyūnapūrṇa paḍoṃci nedāveṃ |
caḍhateṃ vāḍhateṃ vāḍhavāveṃ | bhajana devāceṃ || 3||
bhaṃgalīṃ devāl̤ayeṃ karāvīṃ | moḍalīṃ sarovareṃ bāṃdhāvīṃ |
sophe dharmaśāl̤ā cālavāvīṃ | nūtanaci kāryeṃ || 4||
nānā racanā jīrṇa jarjara | tyāṃce karāve jīrṇoddhāra |
paḍileṃ kārya teṃ satvara | cālavita jāveṃ || 5||
gaja ratha turaṃga siṃhāsaneṃ | caukiyā sibikā sukhāsaneṃ |
maṃcaka ḍolhāre vimāneṃ | nūtanaci karāvīṃ || 6||
meghaḍaṃbreṃ chatreṃ cāmareṃ | sūryāpāneṃ niśāṇeṃ apāreṃ |
nitya nūtana atyādareṃ | sāṃbhāl̤ita jāvīṃ || 7||
nānā prakārīcīṃ yāneṃ | baisāvayācīṃ uttama sthāneṃ |
bahuvidha suvarṇāsaneṃ | yetneṃ karīta jāvīṃ || 8||
bhuvaneṃ koṭhaḍyā peṭyā māṃdusā | rāṃjhaṇa kohal̤īṃ ghāgarī bahuvasā |
saṃpūrṇa dravyāṃśa aisā | ati yetneṃ karāvā || 9||
bhuyerīṃ tal̤aghareṃ āṇī vivareṃ | nānā sthal̤eṃ gupta dvāreṃ |
anarghye vastūṃcīṃ bhāṃḍāreṃ | yetneṃ karīta jāvīṃ || 10||
āl̤aṃkāra bhūṣaṇeṃ divyāṃbareṃ | nānā ratneṃ manohareṃ |
nānā dhātu suvarṇapātreṃ | yetneṃ karīta jāvīṃ || 11||
puṣpavāṭikā nānā vaneṃ | nānā taruvarāṃcīṃ baneṃ |
pāvatīṃ karāvīṃ jīvaneṃ | tayā vṛkṣāṃsī || 12||
nānā paśūṃciyā śāl̤ā | nānā pakṣī citraśāl̤ā |
nānā vādyeṃ nāṭyaśāl̤ā | guṇī gāyeka bahusāla || 13||
svayaṃpākagṛheṃ bhojanaśāl̤ā | sāmagrīgṛheṃ dharmaśāl̤ā |
nidristāṃkāraṇeṃ paḍaśāl̤ā | viśāl̤a sthal̤eṃ || 14||
nānā parimal̤adravyāṃcīṃ sthal̤eṃ | nānā khādyaphal̤āṃcīṃ sthal̤eṃ |
nānā rasāṃcīṃ nānā sthal̤eṃ | yetneṃ karīta jāvīṃ || 15||
nānā vastāṃcī nānā sthāneṃ | bhaṃgalīṃ karāvīṃ nūtaneṃ |
devāceṃ vaibhava vacaneṃ | kitī mhaṇauni bolāveṃ || 16||
sarvāṃ ṭhāī atisādara | āṇī dāsyatvāsahi tatpara |
kāryabhāgācā visara | paḍaṇāra nāhīṃ || 17||
jayaṃtyā parveṃ mohotsāva | asaṃbhāvya cālavī vaibhava |
jeṃ dekhatāṃ svargīṃce deva | taṭasta hotī || 18||
aiseṃ vaibhava cālavāveṃ | āṇī nīca dāsyatvahi karāveṃ |
paḍile prasaṃgīṃ sāvadha asāveṃ | sarvakāl̤a || 19||
jeṃ jeṃ kāṃhīṃ pāhije | teṃ teṃ tatkāl̤aci deje |
atyaṃta āvaḍīṃ kīje | sakal̤a sevā || 20||
caraṇakṣāl̤al̤eṃ snāneṃ ācmaneṃ | gaṃdhākṣateṃ vasaneṃ bhūṣaṇeṃ |
āsaneṃ jīvaneṃ nānā sumaneṃ | dhūpa dīpa naivedya || 21||
śayenākāraṇeṃ uttama sthal̤eṃ | jal̤eṃ ṭhevāvīṃ susītal̤eṃ |
tāṃbola gāyaneṃ rasāl̤eṃ | rāgaraṃgeṃ karāvīṃ || 22||
parimal̤adravyeṃ āṇī phulīlīṃ | nānā sugaṃdhela teleṃ |
khādya phal̤eṃ bahusāleṃ | sannidhaci asāvīṃ || 23||
saḍe saṃmārjaneṃ karāvīṃ | udakapātreṃ udakeṃ bharāvīṃ |
vasaneṃ prakṣālūna āṇāvīṃ | uttamottameṃ || 24||
sakal̤āṃceṃ karāveṃ pārapatya | ālayāceṃ karāveṃ ātitya |
aisī he jāṇāvī satya | sātavī bhaktī || 25||
vacaneṃ bolāvīṃ karuṇecīṃ | nānā prakāreṃ stutīcīṃ |
aṃtareṃ nivatīṃ sakal̤āṃcīṃ | aiseṃ vadāveṃ || 26||
aisī he sātavī bhaktī | niropilī yethāmatī |
pratyakṣa na ghaḍe tarī cittīṃ | mānasapūjā karāvī || 27||
aiseṃ dāsya karāveṃ devāceṃ | yeṇeṃci prakāreṃ sadgurūceṃ |
pratyakṣa na ghaḍe tarī mānasapūjeceṃ | karita jāveṃ || 28||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde dāsyabhaktināma samāsa sātavā || 7||
samāsa āṭhavā : sakhyabhakti || śrīrām ||
māgāṃ jāleṃ nirūpaṇa | sātave bhaktīceṃ lakṣaṇa |
ātāṃ aikā sāvadhāna | āṭhavī bhaktī || 1||
devāsī parama sakhya karāveṃ | prema prītīneṃ bāṃdhāveṃ |
āṭhave bhaktīceṃ jāṇāveṃ | lakṣaṇa aiseṃ || 2||
devāsa jayācī atyaṃta prītī | āpaṇa vartāveṃ teṇeṃ rītīṃ |
yeṇeṃ karitāṃ bhagavaṃtīṃ | sakhya ghaḍe nemasta || 3||
bhakti bhāva āṇī bhajana | nirūpaṇa āṇī kathākīrtana |
premal̤a bhaktāṃceṃ gāyana | āvaḍe devā || 4||
āpaṇa taiseṃci vartāveṃ | āpaṇāsi teṃca āvaḍāveṃ |
manāsārikheṃ hotāṃ svabhāveṃ | sakhya ghaḍe nemasta || 5||
devācyā sakhyatvākāraṇeṃ | āpaleṃ saukhya soḍūna deṇeṃ |
ananyabhāveṃ jīveṃ prāṇeṃ | śarīra teṃhi veṃcāveṃ || 6||
sāṃḍūna āpalī saṃsāravethā | karita jāvī devācī ciṃtā |
nirūpaṇa kīrtana kathā vārtā | devācyāci sāṃgāvyā || 7||
devācyā sakhyatvāsāṭhīṃ | paḍāvyā jivalagāṃsī tuṭī |
sarva arpāveṃ, sevaṭīṃ- | prāṇa tohi vecāvā || 8||
āpuleṃ āvagheṃci jāveṃ | parī devāsī sakhya rāhāveṃ |
aisī prītī jiveṃ bhāveṃ | bhagavaṃtīṃ lāgāvī || 9||
deva mhaṇije āpulā prāṇa | prāṇāsī na karāveṃ nirvāṇa |
parama prītīceṃ lakṣaṇa | teṃ heṃ aiseṃ ase || 10||
aiseṃ parama sakhya dharitāṃ | devāsa lāge bhaktācī ciṃtā |
pāṃḍava lākhājoharīṃ jal̤atāṃ | vivaradvāreṃ kāḍhile || 11||
deva sakhyatveṃ rāhe āpaṇāsī | teṃ toṃ varma āpaṇāci pāsī |
āpaṇa vacaneṃ bolāvīṃ jaisīṃ | taisīṃ yetī paḍasādeṃ || 12||
āpaṇa asatāṃ ananyabhāveṃ | deva tatkāl̤aci pāve |
āpaṇa trāsa ghetāṃ jīveṃ | devahi trāse || 13||
śloka || ye yathā māṃ prapadyaṃte tāṃstathaiva bhajāmyaham |
jaiseṃ jayāce bhajana | taisāci devahi āpaṇa |
mhaṇauna heṃ āvagheṃ jāṇa | āpaṇāci pāsīṃ || 14||
āpulyā manāsārikheṃ na ghaḍe | teṇeṃ guṇeṃ niṣṭhā moḍe |
tarī goṣṭī āpaṇāṃkaḍe | sahajaci ālī || 15||
megha cātakāvarī vol̤enā | tarī cātaka pālaṭenā |
caṃdra vel̤esi ugavenā | taṟhī cakora ananya || 16||
aiseṃ asāveṃ sakhyatva | vivekeṃ dharāveṃ satva |
bhagavaṃtāvarīla mamatva | sāṃḍūṃci naye || 17||
sakhā mānāvā bhagavaṃta | mātā pitā gaṇa gota |
vidyā lakṣmī dhana vitta | sakal̤a paramātmā || 18||
devāvegal̤eṃ koṇīṃ nāhīṃ | aiseṃ bolatī sarvahi |
paraṃtu tyāṃcī niṣṭhā kāṃhīṃ | taisīca nase || 19||
mhaṇaunī aiseṃ na karāveṃ | sakhya tarī khareṃci karāveṃ |
aṃtarīṃ sadṛḍha dharāveṃ | parameśvarāsī || 20||
āpuliyā manogatākāraṇeṃ | devāvarī krodhāsa yeṇeṃ |
aisīṃ navheta kiṃ lakṣaṇeṃ | sakhyabhaktīcīṃ || 21||
devāceṃ jeṃ manogata | teṃci āpuleṃ ucita |
icchesāṭhīṃ bhagavaṃta | aṃtarūṃ naye kīṃ || 22||
devāce iccheneṃ vartāveṃ | deva karīla teṃ mānāveṃ |
maga sahajaci svabhāveṃ | kṛpāl̤u deva || 23||
pāhātāṃ devāce kṛpesī | mātecī kṛpā kāyesī |
mātā vadhī bāl̤akāsī | vipattikāl̤īṃ || 24||
deveṃ bhakta koṇa vadhilā | kadhīṃ dekhilā nā aikilā |
śaraṇāgatāṃsa deva jālā | vajrapaṃjaru || 25||
deva bhaktāṃcā kaivārī | deva patitāṃsi tārī |
deva hoye sāhākārī | anāthāṃcā || 26||
deva anāthāṃcā kaipakṣī | nānā saṃkaṭāṃpāsūna rakṣī |
dhāṃvinnalā aṃtarasākṣī | gajeṃdrākāraṇeṃ || 27||
deva kṛpecā sāgaru | deva karuṇecā jal̤adharu |
devāsi bhaktāṃcā visaru | paḍaṇāra nāhīṃ || 28||
deva prītī rākhoṃ jāṇe | devāsī karāveṃ sājaṇeṃ |
jivalageṃ āvaghīṃ pisuṇeṃ | kāmā na yetī || 29||
sakhya devāceṃ tuṭīnā | prīti devācī viṭenā |
deva kadā pālaṭenā | śaraṇāgatāṃsī || 30||
mhaṇauni sakhya devāsī karāveṃ | hitaguja tayāsī sāṃgāveṃ |
āṭhave bhaktīceṃ jāṇāveṃ | lakṣaṇa aiseṃ || 31||
jaisā deva taisā guru | śāstrīṃ bolilā hā vicāru |
mhaṇauna sakhyatvācā prakāru | sadgurūsīṃ asāvā || 32||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde sakhyabhaktināma samāsa āṭhavā || 8||
samāsa navavā : ātmanivedana || śrīrām ||
māgāṃ jāleṃ nirūpaṇa | āṭhave bhaktīceṃ lakṣaṇa |
ātāṃ aikā sāvadhāna | bhakti navamī || 1||
navamī nivedana jāṇāveṃ | ātmanivedana karāveṃ |
teṃhi sāṃgijela svabhāveṃ | prāṃjal̤a karūni || 2||
aikā nivedanāceṃ lakṣaṇa | devāasi vāhāveṃ āpaṇa |
karāveṃ tattvavivaraṇa | mhaṇije kal̤e || 3||
mī bhakta aiseṃ mhaṇāveṃ | āṇī vibhaktapaṇeṃci bhajāveṃ |
heṃ āvagheṃci jāṇāveṃ | vilakṣaṇa || 4||
lakṣaṇa asona vilakṣaṇa | jñāna asona ajñāna |
bhakta asona vibhaktapaṇa | teṃ heṃ aiseṃ || 5||
bhakta mhaṇije vibhakta navhe | āṇī vibhakta mhaṇije bhakta navhe |
vicāreṃviṇa kāṃhīṃca navhe | samādhāna || 6||
tasmāt vicāra karāvā | deva koṇa to vol̤akhāvā |
āpalā āpaṇa śodha ghyāvā | aṃtaryāmīṃ || 7||
mī koṇa aisā nivāḍā | pāhoṃ jātāṃ tatvajhāḍā |
vicāra karitāṃ ughaḍā | āpaṇa nāhīṃ || 8||
tatveṃ tatva jevhāṃ sare | tevhāṃ āpaṇa kaiṃcā ure |
ātmanivedana yeṇeṃprakāreṃ | sahajaci jāleṃ || 9||
tatvarūpa sakal̤a bhāse | viveka pāhātāṃ nirase |
prakṛtinirāseṃ ātmā ase | āpaṇa kaiṃcā || 10||
yeka mukhya parameśvaru | dusarī prakṛti jagadākāru |
tisarā āpaṇa kaiṃcā coru | āṇilā madheṃ || 11||
aiseṃ heṃ siddhaci asatāṃ | nāthilī lāge dehāhaṃtā |
paraṃtu vicāreṃ pāhoṃ jātāṃ | kāṃhīṃca nase || 12||
pāhātāṃ tattvavivecanā | piṃḍabrahmāṃḍatatvaracanā |
viśvākāreṃ vektī, nānā- | tatveṃ vistāralīṃ || 13||
tatveṃ sākṣatveṃ vosaratīṃ | sākṣatva nure ātmapracitī |
ātmā ase ādiaṃtīṃ | āpaṇa kaiṃcā || 14||
ātmā eka svānaṃdaghana | āṇī ahamātmā heṃ vacana |
tarī maga āpaṇa kaiṃcā bhinna | uralā tetheṃ || 15||
sohaṃ haṃsā heṃ uttara | yāceṃ pāhāveṃ arthāṃtara |
pāhatāṃ ātmayācā vicāra | āpaṇa kaiṃcā tetheṃ || 16||
ātmā nirguṇa niraṃjana | tayāsī asāveṃ ananya |
ananya mhaṇije nāhīṃ anya | āpaṇa kaiṃcā tetheṃ || 17 ||
ātmā mhaṇije to advaita | jetheṃ nāhīṃ dvaitādvaita |
tetheṃ mīpaṇācā heta | urela kaiṃcā || 18||
ātmā pūrṇatveṃ paripūrṇa | jetheṃ nāhīṃ guṇāguṇa |
nikhal̤a nirguṇī āpaṇa | koṇa kaiṃcā || 19||
tvaṃpada tatpada asipada | nirasuni sakal̤a bhedābheda |
vastu ṭhāīṃcī abheda | āpaṇa kaiṃcā || 20||
nirasitāṃ jīvaśivaupādhī | jīvaśivaci kaiṃce ādhī |
svarūpīṃ hotāṃ dṛḍhabuddhi | āpaṇa kaiṃcā || 21||
āpaṇa mithyā, sāca deva | deva bhakta ananyabhāva |
yā vacanācā abhiprāva | anubhavī jāṇatī || 22||
yā nāṃva ātmanivedana | jñāniyāṃceṃ samādhāna |
navame bhaktīṃce lakṣaṇa | niropileṃ || 23||
paṃcabhūtāṃmadhyeṃ ākāśa | sakal̤a devāṃmadheṃ jagadīśa |
navavidhā bhaktīmadhyeṃ viśeṣa | bhakti navamī || 24||
navamī bhaktī ātmanivedana | na hotāṃ na cuke janmamaraṇa |
heṃ vacana satya, pramāṇa- | anyathā navhe || 25||
aisī he navavidhā bhaktī | kelyāṃ pāvije sāyojyamuktī |
sāyojyamuktīsa kalpāṃtīṃ | cal̤aṇa nāhīṃ || 26||
tihīṃ muktīṃsa āhe cal̤aṇa | sāyojyamuktī acal̤a jāṇa |
trailokyāsa hotāṃ nirvāṇa | sāyojyamuktī cal̤enā || 27||
āvaghīyā catvāra muktī | vedaśāstreṃ bolatī |
tayāṃmadhyeṃ tīna nāsatī | cauthī te avināśa || 28||
pahilī muktī te svalokatā | dusarī te samīpatā |
tisarī te svarūpatā | cauthī sāyojyamuktī || 29||
aisiyā catvāra muktī | bhagavadbhajaneṃ prāṇī pāvatī |
heṃci nirūpaṇa prāṃjal̤a śrotīṃ | sāvadha puḍheṃ parisāveṃ || 30||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde ātmanivedanabhaktināma samāsa navavā || 9||
samāsa dahāvā : mukticatuṣṭaya || śrīrām ||
mul̤īṃ brahma nirākāra | tetheṃ sphūrtirūpa ahaṃkāra |
to paṃcabhūtāṃcā vicāra | jñānadaśakīṃ bolilā || 1||
to ahaṃkāra vāyorūpa | tayāvarī tejāceṃ svarūpa |
tayā tejācyā ādhāreṃ āpa | āvarṇodaka dāṭaleṃ || 2||
tayā āvarṇodakācyā ādhāreṃ | dharā dharilī phaṇivareṃ |
varatī chapanna koṭī vistāreṃ | vasuṃdharā he || 3||
iyevarī parigha sapta sāgara | madhya merū māhāṃ thora |
aṣṭa digpāl̤a to parivāra | aṃtareṃ veṣṭita rāhilā || 4||
to suvarṇācā māhā merū | pṛthvīsa tayācā ādhāru |
cauruāsī sahasra vistāru | ruṃdī tayācī || 5||
uṃca tarī maryādevegal̤ā | bhūmīmadheṃ sahasra sol̤ā |
tayā bhovatā veṣṭita pāl̤ā | lokāloka parvatācā || 6 ||
tayā ailikaḍe himācal̤a | jetheṃ pāṃḍava gal̤āle sakal̤a |
dharma āṇī tamāl̤anīl̤a | puḍheṃ gele || 7||
jetheṃ jāvayā mārga nāhīṃ | mārgī pasarale māhā ahī |
sitasukheṃ sukhāvale te hī | parvatarūpa bhāsatī || 8||
tayā ailikaḍe sevaṭīṃ jāṇa | badrikāśrama badrinārāyaṇa |
tetheṃ māhāṃ tāpasī, nirvāṇa- | dehatyāgārtha jātī || 9||
tayā ailikaḍe badrikedāra | pāhona yetī lahānathora |
aisā hā avaghā vistāra | meruparvatācā || 10||
tayā meruparvatāpāṭhārīṃ | tīna śrṛṃge viṣamahārī |
parivāreṃ rāhile tayāvarī | brahmā viṣṇu maheśa || 11||
brahmaśrṛṃga to parvatācā | viṣṇuśrṛṃga to margajācā |
śivaśrṛṃga to sphaṭikācā | kail̤āsa nāma tyāceṃ || 12||
vaikuṃṭha nāma viṣṇuśrṛṃgāceṃ | satyaloka nāma brahmaśrṛṃgāceṃ |
amarāvatī iṃdrāceṃ | sthal̤a khālateṃ | 13||
tetheṃ gaṇa gaṃdharva lokapāl̤a | tetisa koṭī deva sakal̤a |
caudā loka, suvarṇācal̤a- | veṣṭita rāhile || 14||
tetheṃ kāmadhenūcīṃ khilāṃreṃ | kalpatarūcīṃ baneṃ apāreṃ |
amṛtācīṃ sarovareṃ | ṭhāīṃ ṭhāīṃ ucaṃbal̤atīṃ || 15||
tetheṃ udaṃḍa ciṃtāmaṇī | hire parisāṃciyāṃ khāṇī |
tetheṃ suvarṇamaye dharaṇī | lakhalakhāyamāna || 16||
parama ramaṇīye phāṃkatī kil̤ā | navvaratnāciyā pāṣāṇasil̤ā |
tetheṃ akhaṃḍa haruṣavel̤ā | ānaṃdamaye || 17||
tetheṃ amṛtāṃcīṃ bhojaneṃ | divya gaṃdheṃ divya sumaneṃ |
aṣṭa nāyakā gaṃdharvagāyaneṃ | niraṃtara || 18||
tetheṃ tāruṇya vosarenā | rogavyādhīhi asenā |
vṛdhāpya āṇī maraṇa yenā | kadākāl̤īṃ || 19||
tetheṃ yekāhūni yeka suṃdara | tetheṃ yekāhūni yeka catura |
dhīra udāra āṇī śūra | maryādevegal̤e || 20||
tetheṃ divyadeha jyotirūpeṃ | vidyulyatesārikhīṃ svarūpeṃ |
tetheṃ yeśa kīrti pratāpeṃ | simā sāṃḍilī || 21||
aiseṃ teṃ svargabhuvana | sakal̤a devāṃceṃ vasteṃ sthāna |
tayāṃ sthal̤āceṃ mahimāna | bolije titukeṃ thoḍeṃ || 22||
yetheṃ jyā devāceṃ bhajana karāveṃ | tetheṃ te devalokīṃ rāhāveṃ |
svalokatā muktīceṃ jāṇāveṃ | lakṣaṇa aiseṃ || 23||
lokīṃ rāhāveṃ te svalokatā | samīpa asāveṃ te samīpatā |
svarūpaci vhāveṃ te svarūpatā- | tisarī muktī || 24||
devasvarūpa jālā dehī | śrīvatsa kaustubha lakṣmī nāhīṃ |
svarūpateceṃ lakṣaṇa pāhīṃ | aiseṃ ase || 25||
sukṛta āhe toṃ bhogitī | sukṛta saratāṃca ḍhakalūna detī |
āpaṇa deva te asatī | jaise taise || 26||
mhaṇauni tinī mukti nāsivaṃta | sāyojyamuktī te śāśvata |
tehi niropijela sāvacitta | aika ātāṃ || 27||
brahmāṃḍa nāsela kalpāṃtīṃ | parvatāsahita jal̤ela kṣitī |
tevhāṃ avagheca deva jātī | māṃ mukti kaiṃcyā tetheṃ || 28||
tevhāṃ nirguṇa paramātmā niścal̤a | nirguṇa bhaktī tehi acal̤a |
sāyojyamuktī te keval̤a | jāṇije aisī || 29||
nirguṇīṃ ananya asatāṃ | teṇeṃ hoye sāyojyatā |
sāyojyatā mhaṇije svarūpatā- | nirguṇa bhaktī || 30||
saguṇa bhaktī te cal̤e | nirguṇa bhaktī te na cal̤e |
heṃ avagheṃ prāṃjal̤a kal̤e | sadguru keliyāṃ || 31||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde mukticatuṣṭayenāma samāsa dahāvā || 10||
|| daśaka cavathā samāpta ||

Explore More