Lord Krishna

જ્ઞાનેશ્વરી અધ્યાય 11

(Dnyaneshwari Adhyay 11 in Gujarati)

Sant Dnyaneshwar

Also known as Dnyaneshwari · Jnaneshwari · Jnaneshwari adhyay 11

Dnyaneshwari Adhyay 11. The Dnyaneshwari — Sant Dnyaneshwar's commentary on the Bhagavad Gita, composed at Nevasa in 1290 when he was in his teens. Its proper name is Bhavarthadipika, and it is the work that made Marathi a language of scripture: the Gita's Sanskrit opened out into ovis of extraordinary beauty, image piled on image, for listeners who knew no Sanskrit at all.

#of 774
॥ ૐ શ્રી પરમાત્મને નમઃ ॥
॥ અથ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ॥
। અથ એકાદશોઽધ્યાયઃ – અધ્યાય અકરાવા । ।
। વિશ્વરૂપદર્શનયોગઃ ।
આતાં યાવરી એકાદશીં । કથા આહે દોહીં રસીં ।
યેથ પાર્થા વિશ્વરૂપેંસીં । હોઈલ ભેટી ॥ ૧ ॥
જેથ શાંતાચિયા ઘરા । અદ્ભુત આલા આહે પાહુણેરા ।
આણિ યેરાંહી રસાં પાંતિકરાં । જાહલા માનુ ॥ ૨ ॥
અહો વધુવરાંચિયે મિળણીં । જૈશી વરાડિયાં લુગડીં લેણીં ।
તૈસે દેશિયેચ્યા સુખાસનીં । મિરવિલે રસ ॥ ૩ ॥
પરી શાંતાદ્ભુત બરવે । જે ડોળિયાંચ્યા અંજુળીં ઘ્યાવેં ।
જૈસે હરિહર પ્રેમભાવેં । આલે ખેંવા ॥ ૪ ॥
ના તરી અંવસેચ્યા દિવશીં । ભેટલીં બિંબેં દોની જૈશીં ।
તેવીં એકવળા રસીં । કેલા એથ ॥ ૫ ॥
મીનલે ગંગેયમુનેચે ઓઘ । તૈસેં રસાં જાહલેં પ્રયાગ ।
મ્હણૌનિ સુસ્નાત હોત જગ । આઘવેં એથ ॥ ૬ ॥
માજીં ગીતા સરસ્વતી ગુપ્ત । આણિ દોની રસ તે ઓઘ મૂર્ત ।
યાલાગીં ત્રિવેણી હે ઉચિત । ફાવલી બાપા ॥ ૭ ॥
એથ શ્રવણાચેનિ દ્વારેં । તીર્થીં રિઘતાં સોપારેં ।
જ્ઞાનદેવો મ્હણે દાતારેં । માઝેનિ કેલેં ॥ ૮ ॥
તીરેં સંસ્કૃતાચીં ગહનેં । તોડોનિ મર઼્હાઠિયાં શબ્દસોપાનેં ।
રચિલી ધર્મનિધાનેં । શ્રિઇનિવૃત્તિદેવેં ॥ ૯ ॥
મ્હણૌનિ ભલતેણેં એથ સદ્ભાવેં નાહાવેં । પ્રયાગમાધવ વિશ્વરૂપ પહાવેં ।
યેતુલેનિ સંસારાસિ દ્યાવેં । તિળોદક ॥ ૧૦ ॥
હેં અસો ઐસેં સાવયવ । એથ સાસિન્નલે આથી રસભાવ ।
તેથ શ્રવણસુખાચી રાણીવ । જોડલી જગા ॥ ૧૧ ॥
જેથ શાંતાદ્ભુત રોકડે । આણિ યેરાં રસાં પડપ જોડે ।
હેં અલ્પચિ પરી ઉઘડેં । કૈવલ્ય એથ ॥ ૧૨ ॥
તો હા અકરાવા અધ્યાયો । જો દેવાચા આપણપેં વિસંવતા ઠાવો ।
પરી અર્જુન સદૈવાંચા રાવો । જો એથહી પાતલા ॥ ૧૩ ॥
એથ અર્જુનચિ કાય મ્હણોં પાતલા । આજિ આવડતયાહી સુકાળુ જાહલા ।
જે ગીતાર્થુ હા આલા । મર઼્હાઠિયે ॥ ૧૪ ॥
યાચિલાગીં માઝેં । વિનવિલેં આઇકિજે ।
તરી અવધાન દીજે । સજ્જનીં તુમ્હી ॥ ૧૫ ॥
તેવીંચિ તુમ્હાં સંતાંચિયે સભે । ઐસી સલગી કીર કરૂં ન લભે ।
પરી માનાવેં જી તુમ્હી લોભેં । અપત્યા મજ ॥ ૧૬ ॥
અહો પુંસા આપણચિ પઢવિજે । મગ પઢે તરી માથા તુકિજે ।
કાં કરવિલેનિ ચોજેં ન રિઝે । બાળકા માય ॥ ૧૭ ॥
તેવીં મી જેં જેં બોલેં । તેં પ્રભુ તુમચેંચિ શિકવિલેં ।
મ્હણૌનિ અવધારિજો આપુલેં । આપણ દેવા ॥ ૧૮ ॥
હેં સારસ્વતાચેં ગોડ । તુમ્હીંચિ લાવિલેં જી ઝાડ ।
તરી આતાં અવધાનામૃતેં વાડ । સિંપોનિ કીજે ॥ ૧૯ ॥
મગ હેં રસભાવ ફુલીં ફુલેલ । નાનાર્થ ફળભારેં ફળા યેઈલ ।
તુમચેનિ ધર્મેં હોઈલ । સુરવાડુ જગા ॥ ૨૦ ॥
યા બોલા સંત રિઝલે । મ્હણતી તોષલોં ગા ભલેં કેલેં ।
આતાં સાંગૈં જેં બોલિલેં । અર્જુનેં તેથ ॥ ૨૧ ॥
તંવ નિવૃત્તિદાસ મ્હણે । જી કૃષ્ણાર્જુનાંચેં બોલણેં ।
મી પ્રાકૃત કાય સાંગોં જાણેં । પરી સાંગવા તુમ્હી ॥ ૨૨ ॥
અહો રાનીંચિયા પાલેખાઇરા । નેવાણેં કરવિલે લંકેશ્વરા ।
એકલા અર્જુન પરી અક્ષૌહિણી અકરા । ન જિણેચિ કાઈ ? ॥ ૨૩ ॥
મ્હણૌનિ સમર્થ જેં જેં કરી । તેં ન હો ન યે ચરાચરીં ।
તુમ્હી સંત તયાપરી । બોલવા માતેં ॥ ૨૪ ॥
આતાં બોલિજતસેં આઇકા । હા ગીતાભાવ નિકા ।
જો વૈકુંઠનાયકા- । મુખૌનિ નિઘાલા ॥ ૨૫ ॥
બાપ બાપ ગ્રંથ ગીતા । જો વેદીં પ્રતિપાદ્ય દેવતા ।
તો શ્રીકૃષ્ણ વક્તા । જિયે ગ્રંથીં ॥ ૨૬ ॥
તેથિંચે ગૌરવ કૈસેં વાનાવેં । જેં શ્રીશંભૂચિયે મતી નાગવે ।
તેં આતાં નમસ્કારિજે જીવેંભાવેં । હેંચિ ભલેં ॥ ૨૭ ॥
મગ આઇકા તો કિરીટી । ઘાલૂનિ વિશ્વરૂપીં દિઠી ।
પહિલી કૈસી ગોઠી । કરિતા જાહલા ॥ ૨૮ ॥
હેં સર્વહી સર્વેશ્વરુ । ઐસા પ્રતીતિગત જો પતિકરુ ।
તો બાહેરી હોઆવા ગોચરુ । લોચનાંસી ॥ ૨૯ ॥
હે જિવાઆંતુલી ચાડ । પરી દેવાસિ સાંગતાં સાંકડ ।
કાં જેં વિશ્વરૂપ ગૂઢ । કૈસેનિ પુસાવેં ? ॥ ૩૦ ॥
મ્હણે માગાં કવણીં કહીં । જેં પઢિયંતેનેં પુસિલેં નાહીં ।
તે સહસા કૈસેં કાઈ । સાંગા મ્હણોં ? ॥ ૩૧ ॥
મી જરી સલગીચા ચાંગુ । તરી કાય આઇસીહૂની અંતરંગુ ।
પરી તેહી હા પ્રસંગુ । બિહાલી પુસોં ॥ ૩૨ ॥
માઝી આવડે તૈસી સેવા જાહલી । તરી કાય હોઈલ ગરુડાચિયા યેતુલી ? ।
પરી તોહી હેં બોલી । કરીચિના ॥ ૩૩ ॥
મી કાય સનકાદિકાંહૂનિ જવળાં । પરી તયાંહી નાગવેચિ હા ચાળા ।
મી આવડેન કાય પ્રેમળાં । ગોકુળીંચિયા ઐસા ? ॥ ૩૪ ॥
તયાંતેંહી લેકુરપણેં ઝકવિલેં । એકાચે ગર્ભવાસહી સાહિલે ।
પરી વિશ્વરૂપ હેં રાહવિલેં । ન દાવીચ કવણા ॥ ૩૫ ॥
હા ઠાયવરી ગુજ । યાચિયે અંતરીચેં હેં નિજ ।
કેવીં ઉરાઉરી મજ । પુસોં યે પાં ? ॥ ૩૬ ॥
આણિ ન પુસેંચિ જરી મ્હણે । તરી વિશ્વરૂપ દેખિલિયાવિણેં ।
સુખ નોહેચિ પરી જિણેં । તેંહી વિપાયેં ॥ ૩૭ ॥
મ્હણૌનિ આતાં પુસોં અળુમાળસેં । મગ કરૂં દેવા આવડે તૈસેં ।
યેણેં પ્રવર્તલા સાધ્વસેં । પાર્થુ બોલોં ॥ ૩૮ ॥
પરી તેંચિ ઐસેનિ ભાવેં । જેં એકા દોં ઉત્તરાંસવેં ।
દાવી વિશ્વરૂપ આઘવેં । ઝાડા દેઉની ॥ ૩૯ ॥
અહો વાંસરૂં દેખિલિયાચિસાઠીં । ધેનુ ખડબડોનિ મોહેં ઉઠી ।
મગ સ્તનામુખાચિયે ભેટી । કાય પાન્હા ધરે ? ॥ ૪૦ ॥
પાહા પાં તયા પાંડવાચેનિ નાંવેં । જો કૃષ્ણ રાનીંહી પ્રતિપાળૂં ધાવે ।
તયાંતેં અર્જુનેં જંવ પુસાવેં । તંવ સાહીલ કાઈ ? ॥ ૪૧ ॥
તો સહજેંચિ સ્નેહાચેં અવતરણ । આણિ યેરુ સ્નેહા ઘાતલેં આહે માજવણ ।
ઐસિયે મિળવણી વેગળેપણ । ઉરે હેંચિ બહુ ॥ ૪૨ ॥
મ્હણૌનિ અર્જુનાચિયા બોલાસરિસા । દેવ વિશ્વરૂપ હોઈલ આપૈસા ।
તોચિ પહિલા પ્રસંગુ ઐસા । ઐકિજે તરી ॥ ૪૩ ॥
અર્જુન ઉવાચ।
મદનુગ્રહાય પરમં ગુહ્યમધ્યાત્મસંજ્ઞિતમ્ ।
યત્વયોક્તં વચસ્તેન મોહોઽયં વિગતો મમ ॥ ૧॥
મગ પાર્થુ દેવાતેં મ્હણે । જી તુમ્હી મજકારણેં ।
વાચ્ય કેલેં જેં ન બોલણેં । કૃપાનિધે ॥ ૪૪ ॥
જૈં મહાભૂતેં બ્રહ્મીં આટતી । જીવ મહદાદીંચે ઠાવ ફિટતી ।
તૈં જેં દેવ હોઊનિ ઠાકતી । તેં વિસવણેં શેષીંચેં ॥ ૪૫ ॥
હોતેં હૃદયાચિયે પરિવરીં । રોંવિલેં કૃપણાચિયે પરી ।
શબ્દબ્રહ્માસહી ચોરી । જયાચી કેલી ॥ ૪૬ ॥
તેં તુમ્હીં આજિ આપુલેં । મજપુઢાં હિયેં ફોડિલેં ।
જયા અધ્યાત્મા વોવાળિલેં । ઐશ્વર્ય હરેં ॥ ૪૭ ॥
તે વસ્તુ મજ સ્વામી । એકિહેળાં દિધલી તુમ્હી ।
હેં બોલોં તરી આમ્હી । તુજ પાવોનિ કૈંચે ॥ ૪૮ ॥
પરી સાચચિ મહામોહાચિયે પુરીં । બુડાલેયા દેખોનિ સીસવરી ।
તુવાં આપણપેં ઘાલોનિ શ્રીહરી । મગ કાઢિલેં માતેં ॥ ૪૯ ॥
એક તૂંવાંચૂનિ કાંહીં । વિશ્વીં દુજિયાચી ભાષ નાહીં ।
કીં આમુચેં કર્મ પાહીં । જે આમ્હીં આથી મ્હણોં ॥ ૫૦ ॥
મી જગીં એક અર્જુનુ । ઐસા દેહીં વાહે અભિમાનુ ।
આણિ કૌરવાંતેં ઇયાં સ્વજનુ । આપુલેં મ્હણેં ॥ ૫૧ ॥
યાહીવરી યાંતેં મી મારીન । મ્હણેં તેણેં પાપેં કેં રિગેન ।
ઐસેં દેખત હોતોં દુઃસ્વપ્ન । તોં ચેવવિલા પ્રભુ ॥ ૫૨ ॥
દેવા ગંધર્વનગરીચી વસ્તી । સોડૂનિ નિઘાલોં લક્ષ્મીપતી ।
હોતોં ઉદકાચિયા આર્તી । રોહિણી પીત ॥ ૫૩ ॥
જી કિરડૂં તરી કાપડાચેં । પરી લહરી યેત હોતિયા સાચેં ।
ઐસેં વાયાં મરતયા જીવાચેં । શ્રેય તુવાં ઘેતલેં ॥ ૫૪ ॥
આપુલેં પ્રતિબિંબ નેણતા । સિંહ કુહાં ઘાલીલ દેખોનિ આતાં ।
ઐસા ધરિજે તેવીં અનંતા । રાખિલેં માતેં ॥ ૫૫ ॥
એર઼્હવીં માઝા તરી યેતુલેવરી । એથ નિશ્ચય હોતા અવધારીં ।
જેં આતાંચિ સાતાંહી સાગરીં । એકત્ર મિળિજે ॥ ૫૬ ॥
હેં જગચિ આઘવેં બુડાવેં । વરી આકાશહિ તુટોનિ પડાવેં ।
પરી ઝુંજણેં ન ઘડાવેં । ગોત્રજેશીં મજ ॥ ૫૭ ॥
ઐસિયા અહંકારાચિયે વાઢી । મિયાં આગ્રહજળીં દિધલી હોતી બુડી ।
ચાંગચિ તૂં જવળાં એર઼્હવીં કાઢી । કવણુ માતેં ॥ ૫૮ ॥
નાથિલેં આપણ પાં એક માનિલેં । આણિ નવ્હતયા નામ ગોત્ર ઠેવિલેં ।
થોર પિસેં હોતેં લાગલેં । પરિ રાખિલેં તુમ્હી ॥ ૫૯ ॥
માગાં જળત કાઢિલેં જોહરીં । તૈં તેં દેહાસીચ ભય અવધારીં ।
આતાં હે જોહરવાહર દુસરી । ચૈતન્યાસકટ ॥ ૬૦ ॥
દુરાગ્રહ હિરણ્યાક્ષેં । માઝી બુદ્ધિ વસુંધરા સૂદલી કાખે ।
મગ માહાર્ણવ ગવાક્ષેં । રિઘોનિ ઠેલા ॥ ૬૧ ॥
તેથ તુઝેનિ ગોસાવીપણેં । એકવેળ બુદ્ધીચિયા ઠાયા યેણેં ।
હેં દુસરેં વરાહ હોણેં । પડિલેં તુજ ॥ ૬૨ ॥
ઐસેં અપાર તુઝેં કેલેં । એકી વાચા કાય મી બોલેં ।
પરી પાંચહી પાલવ મોકલિલે । મજપ્રતી ॥ ૬૩ ॥
તેં કાંહીં ન વચેચિ વાયાં । ભલેં યશ ફાવલેં દેવરાયા ।
જે સાદ્યંત માયા । નિરસિલી માઝી ॥ ૬૪ ॥
આજીં આનંદસરોવરીંચીં કમળેં । તૈસે હે તુઝે ડોળે ।
આપુલિયા પ્રસાદાચીં રાઉળેં । જયાલાગીં કરિતી ॥ ૬૫ ॥
હાં હો તયાહી આણિ મોહાચી ભેટી । હે કાયસી પાબળી ગોઠી ? ।
કેઉતી મૃગજળાચી વૃષ્ટી । વડવાનળેંસીં ? ॥ ૬૬ ॥
આણિ મી તંવ દાતારા । યે કૃપેચિયે રિઘોનિ ગાભારાં ।
ઘેત આહેં ચારા । બ્રહ્મરસાચા ॥ ૬૭ ॥
તેણેં માઝા જી મોહ જાયે । એથ વિસ્મો કાંહીં આહે ? ।
તરી ઉદ્ધરલોં કીં તુઝે પાયે । શિવતલે આહાતી ॥ ૬૮ ॥
ભવાપ્યયૌ હિ ભૂતાનાં શ્રુતૌ વિસ્તરશો મયા ।
ત્વત્તઃ કમલપત્રાક્ષ માહાત્મ્યમપિ ચાવ્યયમ્ ॥ ૨॥
પૈં કમલાયતડોળસા । સૂર્યકોટિતેજસા ।
મિયાં તુજપાસોનિ મહેશા । પરિસિલેં આજીં ॥ ૬૯ ॥
ઇયેં ભૂતેં જયાપરી હોતી । અથવા લયા હન જૈસેનિ જાતી ।
તે મજપુઢાં પ્રકૃતી । વિવંચિલી દેવેં ॥ ૭૦ ॥
આણિ પ્રકૃતી કીર ઉગાણા દિધલા । વરિ પુરુષાચાહી ઠાવો દાવિલા ।
જયાચા મહિમા પાંઘરોનિ જાહલા । ધડૌતા વેદુ ॥ ૭૧ ॥
જી શબ્દરાશી વાઢે જિયે । કાં ધર્મા{ઐ}શિયા રત્નાંતેં વિયે ।
તે એથિંચે પ્રભેચે પાયે । વોળગે મ્હણૌનિ ॥ ૭૨ ॥
ઐસેં અગાધ માહાત્મ્ય । જેં સકળમાર્ગૈકગમ્ય ।
જેં સ્વાત્માનુભવરમ્ય । તેં ઇયાપરી દાવિલેં ॥ ૭૩ ॥
જૈસા કેરુ ફિટલિયા આભાળીં । દિઠી રિગે સૂર્યમંડળીં ।
કાં હાતેં સારૂનિ બાબુળીં । જળ દેખિજે ॥ ૭૪ ॥
નાતરી ઉકલતયા સાપાચે વેઢે । જૈસેં ચંદના ખેંવ દેણેં ઘડે ।
અથવા વિવસી પળે મગ ચઢે । નિધાન હાતાં ॥ ૭૫ ॥
તૈસી પ્રકૃતી હે આડ હોતી । તે દેવેંચિ સારોનિ પરૌતી ।
મગ પરતત્ત્વ માઝિયે મતી । શેજાર કેલેં ॥ ૭૬ ॥
મ્હણૌનિ ઇયેવિષયીંચા મજ દેવા । ભરંવસા કીર જાહલા જીવા ।
પરી આણીક એક હેવા । ઉપનલા અસે ॥ ૭૭ ॥
તો ભિડાં જરી મ્હણોં રાહોં । તરી આના કવણા પુસોં જાવોં ।
કાય તુજવાંચોનિ ઠાવો । જાણત આહોં આમ્હી ? ॥ ૭૮ ॥
જળચરુ જળાચા આભારુ ધરી । બાળક સ્તનપાનીં ઉપરોધુ કરી ।
તરી તયા જિણયા શ્રીહરી । આન ઉપાયો અસે ? ॥ ૭૯ ॥
મ્હણૌનિ ભીડ સાંકડી ન ધરવે । જીવા આવડે તેંહી તુજપુઢાં બોલાવેં ।
તંવ રાહેં મ્હણિતલેં દેવેં । ચાડ સાંગૈં ॥ ૮૦ ॥
એવમેતદ્યથાઽઽત્થ ત્વમાત્માનં પરમેશ્વર ।
દ્રષ્ટુમિચ્છામિ તે રૂપમૈશ્વરં પુરુષોત્તમ ॥ ૩॥
મગ બોલિલા તો કિરીટી । મ્હણે તુમ્હીં કેલી જે ગોઠી ।
તિયા પ્રતીતીચી દિઠી । નિવાલી માઝી ॥ ૮૧ ॥
આતાં જયાચેનિ સંકલ્પેં । હે લોકપરંપરા હોય હારપે ।
જયા ઠાયાતેં આપણપેં । મી ઐસેં મ્હણસી ॥ ૮૨ ॥
તેં મુદ્દલ રૂપ તુઝેં । જેથૂનિ ઇયેં દ્વિભુજેં હન ચતુર્ભુજેં ।
સુરકાર્યાચેનિ વ્યાજેં । ઘેવોં ઘેવોં યેસી ॥ ૮૩ ॥
પૈં જળશયનાચિયા અવગણિયા । કાં મત્સ્ય કૂર્મ ઇયા મિરવણિયા ।
ખેળુ સરલિયા તૂં ગુણિયા । સાંઠવિસી જેથ ॥ ૮૪ ॥
ઉપનિષદેં જેં ગાતી । યોગિયે હૃદયીં રિગોનિ પાહાતી ।
જયાતેં સનકાદિક આહાતી । પોટાળુનિયાં ॥ ૮૫ ॥
ઐસેં અગાધ જેં તુઝેં । વિશ્વરૂપ કાનીં ઐકિજે ।
તેં દેખાવયા ચિત્ત માઝેં । ઉતાવીળ દેવા ॥ ૮૬ ॥
દેવેં ફેડૂનિયાં સાંકડ । લોભેં પુસિલી જરી ચાડ ।
તરી હેંચિ એકીં વાડ । આર્તીં જી મજ ॥ ૮૭ ॥
તુઝેં વિશ્વરૂપપણ આઘવેં । માઝિયે દિઠીસિ ગોચર હોઆવેં ।
ઐસી થોર આસ જીવેં । બાંધોનિ આહેં ॥ ૮૮ ॥
મન્યસે યદિ તચ્છક્યં મયા દ્રષ્ટુમિતિ પ્રભો ।
યોગેશ્વર તતો મે ત્વં દર્શયાઽત્માનમવ્યયમ્ ॥ ૪॥
પરી આણીક એક એથ શારઙ્ગી । તુજ વિશ્વરૂપાતેં દેખાવયાલાગીં ।
પૈં યોગ્યતા માઝિયા આંગીં । અસે કીં નાહીં ॥ ૮૯ ॥
હેં આપલેં આપણ મી નેણેં । તેં કાં નેણસી જરી દેવ મ્હણે ।
તરી સરોગુ કાય જાણે । નિદાન રોગાચેં ? ॥ ૯૦ ॥
આણિ જી આર્તીચેનિ પડિભરેં । આર્તુ આપુલી ઠાકી પૈં વિસરે ।
જૈસા તાન્હેલા મ્હણે ન પુરે । સમુદ્ર મજ ॥ ૯૧ ॥
ઐશા સચાડપણાચિયે ભુલી । ન સાંભાળવે સમસ્યા આપુલી ।
યાલાગીં યોગ્યતા જેવીં માઉલી । બાલકાચી જાણે ॥ ૯૨ ॥
તયાપરી શ્રીજનાર્દના । વિચારિજો માઝી સંભાવના ।
મગ વિશ્વરૂપદર્શના । ઉપક્રમ કીજે ॥ ૯૩ ॥
તરી ઐસી તે કૃપા કરા । એર઼્હવીં નવ્હે હેં મ્હણા અવધારા ।
વાયાં પંચમાલાપેં બધિરા । સુખ કેઉતેં દેણેં ? ॥ ૯૪ ॥
એર઼્હવીં યેકલે બાપિયાચે તૃષે । મેઘ જગાપુરતેં કાય ન વર્ષે ? ।
પરી જહાલીહી વૃષ્ટિ ઉપખે । જર઼્હી ખડકીં હોય ॥ ૯૫ ॥
ચકોરા ચંદ્રામૃત ફાવલેં । યેરા આણ વાહૂનિ કાય વારિલેં ? ।
પરી ડોળ્યાંવીણ પાહલેં । વાયાં જાય ॥ ૯૬ ॥
મ્હણૌનિ વિશ્વરૂપ તૂં સહસા । દાવિસી કીર હા ભરવંસા ।
કાં જે કડાડાં આણિ ગહિંસા- । માજી નીત્ય નવા તૂં કીં ॥ ૯૭ ॥
તુઝેં ઔદાર્ય જાણોં સ્વતંત્ર । દેતાં ન મ્હણસી પાત્રાપાત્ર ।
પૈં કૈવલ્યા ઐસેં પવિત્ર । જેં વૈરિયાંહી દિધલેં ॥ ૯૮ ॥
મોક્ષુ દુરારાધ્યુ કીર હોય । પરી તોહી આરાધી તુઝે પાય ।
મ્હણૌનિ ધાડિસી તેથ જાય । પાઇકુ જૈસા ॥ ૯૯ ॥
તુવાં સનકાદિકાંચેનિ માનેં । સાયુજ્યીં સૌરસુ દિધલા પૂતને ।
જે વિષાચેનિ સ્તનપાનેં । મારૂં આલી ॥ ૧૦૦ ॥
હાં ગા રાજસૂય યાગાચિયા સભાસદીં । દેખતાં ત્રિભુવનાચી માંદી ।
કૈસા શતધા દુર્વાક્ય શબ્દીં । નિસ્તેજિલાસી ॥ ૧૦૧ ॥
ઐશિયા અપરાધિયા શિશુપાળા । આપણપેં ઠાવો દિધલા ગોપાળા ।
આણિ ઉત્તાનચરણાચિયા બાળા । કાય ધ્રુવપદીં ચાડ ? ॥ ૧૦૨ ॥
તો વના આલા યાચિલાગીં । જે બૈસાવેં પિતયાચિયા ઉત્સંગીં ।
કીં તો ચંદ્રસૂર્યાદિકાંપરિસ જગીં । શ્લાઘ્યુ કેલા ॥ ૧૦૩ ॥
ઐસા વનવાસિયા સકળાં । દેતાં એકચિ તૂં ધસાળા ।
પુત્રા આળવિતાં અજામિળા । આપણપેં દેસી ॥ ૧૦૪ ॥
જેણેં ઉરીં હાણિતલાસિ પાંપરા । તયાચા ચરણુ વાહાસી દાતારા ।
અઝુની વૈરિયાંચિયા કલેવરા । વિસંબસીના ॥ ૧૦૫ ॥
ઐસા અપકારિયાં તુઝા ઉપકારુ । તૂં અપાત્રીંહી પરી ઉદારુ ।
દાન મ્હણૌનિ દારવંઠેકરુ । જાહલાસી બળીચા ॥ ૧૦૬ ॥
તૂંતેં આરાધી ના આયકેં । હોતી પુંસા બોલાવિત કૌતુકેં ।
તિયે વૈકુંઠીં તુવાં ગણિકે । સુરવાડુ કેલા ॥ ૧૦૭ ॥
ઐસીં પાહૂનિ વાયાણીં મિષેં । આપણપેં દેવોં લાગસી વાનિવસેં ।
તો તૂં કાં અનારિસેં । મજલાગીં કરિસી ॥ ૧૦૮ ॥
હાં ગા દુભતયાચેનિ પવાડેં । જે જગાચેં ફેડી સાંકડેં ।
તિયે કામધેનૂચે પાડે । કાય ભુકેલે ઠાતી ? ॥ ૧૦૯ ॥
મ્હણૌનિ મિયાં જેં વિનવિલેં કાંહીં । તેં દેવ ન દાખવિતી હેં કીર નાહીં ।
પરી દેખાવયાલાગીં દેઈં । પાત્રતા મજ ॥ ૧૧૦ ॥
તુઝેં વિશ્વરૂપ આકળે । ઐસે જરી જાણસી માઝે ડોળે ।
તરી આર્તીચે ડોહળે । પુરવીં દેવા ॥ ૧૧૧ ॥
ઐસી ઠાયેંઠાવો વિનંતી । જંવ કરૂં સરલા સુભદ્રાપતી ।
તંવ તયા ષડ્ગુણચક્રવર્તી । સાહવેચિના ॥ ૧૧૨ ॥
તો કૃપાપીયૂષસજળુ । આણિ યેરુ જવળાં આલા વર્ષાકાળુ ।
નાના કૃષ્ણ કોકિળુ । અર્જુન વસંતુ ॥ ૧૧૩ ॥
નાતરી ચંદ્રબિંબ વાટોળેં । દેખોનિ ક્ષીરસાગર ઉચંબળે ।
તૈસા દુણેંહી વરી પ્રેમબળેં । ઉલ્લસિતુ જાહલા ॥ ૧૧૪ ॥
મગ તિયે પ્રસન્નતેચેનિ આટોપેં । ગાજોનિ મ્હણિતલેં સકૃપેં ।
પાર્થા દેખ દેખ અમુપેં । સ્વરૂપેં માઝીં ॥ ૧૧૫ ॥
એક વિશ્વરૂપ દેખાવેં । ઐસા મનોરથુ કેલા પાંડવેં ।
કીં વિશ્વરૂપમય આઘવેં । કરૂનિ ઘાતલેં ॥ ૧૧૬ ॥
બાપ ઉદાર દેવો અપરિમિતુ । યાચક સ્વેચ્છા સદોદિતુ ।
અસે સહસ્રવરી દેતુ । સર્વસ્વ આપુલેં ॥ ૧૧૭ ॥
અહો શેષાચેહિ ડોળે ચોરિલે । વેદ જયાલાગીં ઝકવિલે ।
લક્ષ્મીયેહી રાહવિલેં । જિવ્હાર જેં ॥ ૧૧૮ ॥
તેં આતાં પ્રકટુની અનેકધા । કરીત વિશ્વરૂપદર્શનાચા ધાંદા ।
બાપ ભાગ્યા અગાધા । પાર્થાચિયા ॥ ૧૧૯ ॥
જો જાગતા સ્વપ્નાવસ્થે જાયે । તો જેવીં સ્વપ્નીંચેં આઘવેં હોયે ।
તેવીં અનંત બ્રહ્મકટાહ આહે । આપણચિ જાહલા ॥ ૧૨૦ ॥
તે સહસા મુદ્રા સોડિલી । આણિ સ્થૂળદૃષ્ટીચી જવનિકા ફેડિલી ।
કિંબહુના ઉઘડિલી । યોગઋદ્ધી ॥ ૧૨૧ ॥
પરી હા હેં દેખેલ કીં નાહીં । ઐસી સેચિ ન કરી કાંહીં ।
એકસરાં મ્હણતસે પાહીં । સ્નેહાતુર ॥ ૧૨૨ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ ।
પશ્ય મે પાર્થ રૂપાણિ શતશોઽથ સહસ્રશઃ ।
નાનાવિધાનિ દિવ્યાનિ નાનાવર્ણાકૃતીનિ ચ ॥ ૫॥
અર્જુના તુવાં એક દાવા મ્હણિતલેં । આણિ તેંચિ દાવૂં તરી કાય દાવિલેં ।
આતાં દેખેં આઘવેં ભરિલેં । માઝ્યાચિ રૂપીં ॥ ૧૨૩ ॥
એકેં કૃશેં એકેં સ્થૂળેં । એકેં ર઼્હસ્વેં એકેં વિશાળેં ।
પૃથુતરેં સરળેં । અપ્રાંતેં એકેં ॥ ૧૨૪ ॥
એકેં અનાવરેં પ્રાંજળેં । સવ્યાપારેં એકેં નિશ્ચળેં ।
ઉદાસીનેં સ્નેહાળેં । તીવ્રેં એકેં ॥ ૧૨૫ ॥
એકે ઘૂર્ણિતેં સાવધેં । અસલગેં એકેં અગાધેં ।
એકેં ઉદારેં અતિબદ્ધેં । ક્રુદ્ધેં એકેં ॥ ૧૨૬ ॥
એકેં શાંતેં સન્મદેં । સ્તબ્ધેં એકેં સાનંદેં ।
ગર્જિતેં નિઃશબ્દેં । સૌમ્યેં એકેં ॥ ૧૨૭ ॥
એકેં સાભિલાષેં વિરક્તેં । ઉન્નિદ્રિતેં એકેં નિદ્રિતેં ।
પરિતુષ્ટેં એકેં આર્તેં । પ્રસન્નેં એકેં ॥ ૧૨૮ ॥
એકેં અશસ્ત્રેં સશસ્ત્રેં । એકેં રૌદ્રેં અતિમિત્રેં ।
ભયાનકેં એકેં પવિત્રેં । લયસ્થેં એકેં ॥ ૧૨૯ ॥
એકેં જનલીલાવિલાસેં । એકેં પાલનશીલેં લાલસેં ।
એકેં સંહારકેં સાવેશેં । સાક્ષિભૂતેં એકેં ॥ ૧૩૦ ॥
એવં નાનાવિધેં પરી બહુવસેં । આણિ દિવ્યતેજપ્રકાશેં ।
તેવીંચિ એક{એ}કા ઐસેં । વર્ણેંહી નવ્હે ॥ ૧૩૧ ॥
એકેં તાતલેં સાડેપંધરેં । તૈસીં કપિલવર્ણેં અપારેં ।
એકેં સર્વાંગીં જૈસેં સેંદુરેં । ડવરલેં નભ ॥ ૧૩૨ ॥
એકેં સાવિયાચિ ચુળુકીં । જૈસેં બ્રહ્મકટાહ ખચિલેં માણિકીં ।
એકેં અરુણોદયાસારિખીં । કુંકુમવર્ણેં ॥ ૧૩૩ ॥
એકેં શુદ્ધસ્ફટિકસોજ્વળેં । એકેં ઇંદ્રનીળસુનીળેં ।
એકેં અંજનવર્ણેં સકાળેં । રક્તવર્ણેં એકેં ॥ ૧૩૪ ॥
એકેં લસત્કાંચનસમ પિંવળીં । એકેં નવજલદશ્યામળીં ।
એકેં ચાંપેગૌરીં કેવળીં । હરિતેં એકેં ॥ ૧૩૫ ॥
એકેં તપ્તતામ્રતાંબડીં । એકેં શ્વેતચંદ્ર ચોખડીં ।
ઐસીં નાનાવર્ણેં રૂપડીં । દેખેં માઝીં ॥ ૧૩૬ ॥
હે જૈસે કાં આનાન વર્ણ । તૈસેં આકૃતીંહી અનારિસેપણ ।
લાજા કંદર્પ રિઘાલા શરણ । તૈસીં સુંદરેં એકેં ॥ ૧૩૭ ॥
એકેં અતિલાવણ્યસાકારેં । એકેં સ્નિગ્ધવપુ મનોહરેં ।
શૃંગારશ્રિયેચીં ભાંડારેં । ઉઘડિલી જૈસીં ॥ ૧૩૮ ॥
એકેં પીનાવયવમાંસાળેં । એકેં શુષ્કેં અતિ વિક્રાળેં ।
એકેં દીર્ઘકંઠેં વિતાળેં । વિકટેં એકેં ॥ ૧૩૯ ॥
એવં નાનાવિધાકૃતી । ઇયાં પાહતાં પારુ નાહીં સુભદ્રાપતી ।
યયાંચ્યા એકેકીં અંગપ્રાંતીં । દેખ પાં જગ ॥ ૧૪૦ ॥
પશ્યાદિત્યાન્વસૂન્રુદ્રાન્ અશ્વિનૌ મરુતસ્તથા ।
બહૂન્યદૃષ્ટપૂર્વાણિ પશ્યાશ્ચર્યાણિ ભારત ॥ ૬॥
જેથ ઉન્મીલન હોત આહે દિઠી । તેથ પસરતી આદિત્યાંચિયા સૃષ્ટી ।
પુઢતી નિમીલનીં મિઠીં । દેત આહાતી ॥ ૧૪૧ ॥
વદનીંચિયા વાફેસવેં । હોત જ્વાળામય આઘવેં ।
જેથ પાવકાદિક પાવે । સમૂહ વસૂંચા ॥ ૧૪૨ ॥
આણિ ભ્રૂલતાંચે શેવટ । કોપેં મિળોં પાહતીં એકવટ ।
તેથ રુદ્રગણાંચે સંઘાટ । અવતરત દેખેં ॥ ૧૪૩ ॥
પૈં સૌમ્યતેચા બોલાવા । મિતી નેણિજે અશ્વિનૌદેવાં ।
શ્રોત્રીં હોતી પાંડવા । અનેક વાયુ ॥ ૧૪૪ ॥
યાપરી એકેકાચિયે લીળે । જન્મતી સુરસિદ્ધાંચીં કુળેં ।
ઐસીં અપારેં આણિ વિશાળેં । રૂપેં ઇયેં પાહીં ॥ ૧૪૫ ॥
જયાંતેં સાંગાવયા વેદ બોબડે । પહાવયા કાળાચેંહી આયુષ્ય થોકડેં ।
ધાતયાહી પરી ન સાંપડે । ઠાવ જયાંચા ॥ ૧૪૬ ॥
જયાંતેં દેવત્રયી કધીં નાયકે । તિયેં ઇયેં પ્રત્યક્ષ દેખ અનેકેં ।
ભોગીં આશ્ચર્યાચી કવતિકેં । મહાસિદ્ધી ॥ ૧૪૭ ॥
ઇહૈકસ્થં જગત્કૃત્સ્નં પશ્યાદ્ય સચરાચરમ્ ।
મમ દેહે ગુડાકેશ યચ્ચાન્યદ્દૃષ્ટુમિચ્છસિ ॥ ૭॥
ઇયા મૂર્તીચિયા કિરીટી । રોમમૂળીં દેખેં પાં સૃષ્ટી ।
સુરતરુતળવટીં । તૃણાંકુર જૈસે ॥ ૧૪૮ ॥
ચંડવાતાચેનિ પ્રકાશેં । ઉડત પરમાણુ દિસતી જૈસે ।
ભ્રમત બ્રહ્મકટાહ તૈસેં । અવયવસંધીં ॥ ૧૪૯ ॥
એથ એકૈકાચિયા પ્રદેશીં । વિશ્વ દેખ વિસ્તારેંશી ।
આણિ વિશ્વાહી પરૌતેં માનસીં । જરી દેખાવેં વર્તે ॥ ૧૫૦ ॥
તરી ઇયેહી વિષયીંચેં કાંહીં । એથ સર્વથા સાંકડેં નાહીં ।
સુખેં આવડે તેં માઝિયા દેહીં । દેખસી તૂં ॥ ૧૫૧ ॥
ઐસેં વિશ્વમૂર્તી તેણેં । બોલિલેં કારુણ્યપૂર્ણેં ।
તંવ દેખત આહે કીં નાહીં ન મ્હણે । નિવાંતુચિ યેરુ ॥ ૧૫૨ ॥
એથ કાં પાં હા ઉગલા ? । મ્હણૌનિ શ્રીકૃષ્ણેં જંવ પાહિલા ।
તંવ આર્તીચેં લેણેં લેઇલા । તૈસાચિ આહે ॥ ૧૫૩ ॥
ન તુ માં શક્યસે દ્રષ્ટુમનેનૈવ સ્વચક્ષુષા ।
દિવ્યં દદામિ તે ચક્ષુઃ પશ્ય મે યોગમૈશ્વરમ્ ॥ ૮॥
મગ મ્હણેં ઉત્કંઠે વોહટ ન પડે । અઝુની સુખાચી સોય ન સાંપડે ।
પરી દાવિલેં તેં ફુડેં । નાકળેચિ યયા ॥ ૧૫૪ ॥
હે બોલોનિ દેવો હાંસિલે । હાંસોનિ દેખણિયાતેં મ્હણિતલેં ।
આમ્હીં વિશ્વરૂપ તરી દાવિલેં । પરી ન દેખસીચ તૂં ॥ ૧૫૫ ॥
યયા બોલા યેરેં વિચક્ષણેં । મ્હણિતલેં હાં જી કવણાસી તેં ઉણેં ? ।
તુમ્હી બકાકરવીં ચાંદિણેં । ચરઊં પહા મા ॥ ૧૫૬ ॥
હાં હો ઉટોનિયાં આરિસા । આંધળિયા દાઊં બૈસા ।
બહિરિયાપુઢેં હૃષીકેશા । ગાણીવ કરા ॥ ૧૫૭ ॥
મકરંદકણાચા ચારા । જાણતાં ઘાલૂનિ દર્દુરા ।
વાયાં ધાડા શારઙ્ગધરા । કોપા કવણા ॥ ૧૫૮ ॥
જેં અતીંદ્રિય મ્હણૌનિ વ્યવસ્થિલેં । કેવળ જ્ઞાનદૃષ્ટીચિયા ભાગા ફિટલેં ।
તેં તુમ્હીં ચર્મચક્ષૂંપુઢેં સૂદલેં । મી કૈસેનિ દેખેં ॥ ૧૫૯ ॥
પરી હેં તુમચેં ઉણેં ન બોલાવેં । મીચિ સાહેં તેંચિ બરવેં ।
એથ આથિ મ્હણિતલેં દેવેં । માનૂં બાપા ॥ ૧૬૦ ॥
સાચ વિશ્વરૂપ જરી આમ્હી દાવાવેં । તરી આધીં દેખાવયા સામર્થ્ય કીં દ્યાવેં ।
પરી બોલત બોલત પ્રેમભાવેં । ધસાળ ગેલોં ॥ ૧૬૧ ॥
કાય જાહલેં ન વાહતાં ભુઈ પેરિજે । તરી તો વેલુ વિલયા જાઇજે ।
તરી આતાં માઝેં નિજરૂપ દેખિજે । તેં દૃષ્ટી દેવોં તુજ ॥ ૧૬૨ ॥
મગ તિયા દૃષ્ટી પાંડવા । આમુચા ઐશ્વર્યયોગુ આઘવા ।
દેખોનિયાં અનુભવા । માજિવડા કરીં ॥ ૧૬૩ ॥
ઐસેં તેણેં વેદાંતવેદ્યેં । સકળ લોક આદ્યેં ।
બોલિલેં આરાધ્યેં । જગાચેનિ ॥ ૧૬૪ ॥
સંજય ઉવાચ।
એવમુક્ત્વા તતો રાજન્ મહાયોગેશ્વરો હરિઃ ।
દર્શયામાસ પાર્થાય પરમં રૂપમૈશ્વરમ્ ॥ ૯॥
પૈં કૌરવકુલચક્રવર્તી । મજ હાચિ વિસ્મયો પુઢતપુઢતી ।
જે શ્રિયેહૂનિ ત્રિજગતીં । સદૈવ અસે કવણી ? ॥ ૧૬૫ ॥
ના તરી ખુણેચેં વાનાવયાલાગીં । શ્રુતીવાંચૂનિ દાવા પાં જગીં ।
ના સેવકપણ તરી આંગીં । શેષાચ્યાચિ આથી ॥ ૧૬૬ ॥
હાં હો જયાચેનિ સોસેં । શિણત આઠહી પહાર યોગી જૈસે ।
અનુસરલેં ગરુડા{ઐ}સેં । કવણ આહે ? ॥ ૧૬૭ ॥
પરી તેં આઘવેંચિ એકીકડે ઠેલેં । સાપેં કૃષ્ણસુખ એકંદરેં જાહલેં ।
જિયે દિવૂનિ જન્મલે । પાંડવ હે ॥ ૧૬૮ ॥
પરી પાંચાંહી આંતુ અર્જુના । શ્રીકૃષ્ણ સાવિયાચિ જાહલા અધીના ।
કામુક કાં જૈસા અંગના । આપૈતા કીજે ॥ ૧૬૯ ॥
પઢવિલેં પાખરૂં ઐસેં ન બોલે । યાપરી ક્રીડામૃગહી તૈસા ન ચલે ।
કૈસેં દૈવ એથેં સુરવાડલેં । તેં જાણોં ન યે ॥ ૧૭૦ ॥
આજિ હેં પરબ્રહ્મ સગળેં । ભોગાવયા સદૈવ યાચેચિ ડોળે ।
કૈસે વાચેનિ હન લળે । પાળીત અસે ॥ ૧૭૧ ॥
હા કોપે કીં નિવાંતુ સાહે । હા રુસે તરી બુઝાવીત જાયે ।
નવલ પિસેં લાગલેં આહે । પાર્થાચેં દેવા ॥ ૧૭૨ ॥
એર઼્હવીં વિષય જિણોનિ જન્મલે । જે શુકાદિક દાદુલે ।
તે વિષયોચિ વાનિતાં જાહલે । ભાટ યયાચેં ॥ ૧૭૩ ॥
હા યોગિયાંચેં સમાધિધન । કીં હોઊનિ ઠેલે પાર્થાઆધીન ।
યાલાગીં વિસ્મયો માઝેં મન । કરીતસે રાયા ॥ ૧૭૪ ॥
તેવીંચિ સંજય મ્હણે કાયસા । વિસ્મયો એથેં કૌરવેશા ।
શ્રીકૃષ્ણેં સ્વીકારિજે તયા ઐસા । ભાગ્યોદય હોય ॥ ૧૭૫ ॥
મ્હણૌનિ તો દેવાંચા રાવો । મ્હણે પાર્થાતે તુજ દૃષ્ટિ દેવોં ।
જયા વિશ્વરૂપાચા ઠાવો । દેખસી તૂં ॥ ૧૭૬ ॥
ઐસી શ્રીમુખૌનિ અક્ષરેં । નિઘતી ના જંવ એકસરેં ।
તંવ અવિદ્યેચે આંધારેં । જાવોંચિ લાગે ॥ ૧૭૭ ॥
તીં અક્ષરેં નવ્હતી દેખા । બ્રહ્મસામ્રાજ્યદીપિકા ।
અર્જુનાલાગીં ચિત્કળિકા । ઉજળલિયા શ્રીકૃષ્ણેં ॥ ૧૭૮ ॥
મગ દિવ્યચક્ષુપ્રકાશુ પ્રગટલા । તયા જ્ઞાનદૃષ્ટી ફાંટા ફુટલા ।
યયાપરી દાવિતા જાહલા । ઐશ્વર્ય આપુલેં ॥ ૧૭૯ ॥
હે અવતાર જે સકળ । તે જિયે સમુદ્રીંચે કાં કલ્લોળ ।
વિશ્વ હેં મૃગજળ । જયા રશ્મીસ્તવ દિસે ॥ ૧૮૦ ॥
જિયે અનાદિભૂમિકે નિટે । ચરાચર હેં ચિત્ર ઉમટે ।
આપણપેં શ્રીવૈકુંઠેં । દાવિલેં તયા ॥ ૧૮૧ ॥
માગાં બાળપણીં યેણેં શ્રીપતી । જૈં એક વેળ ખાદલી હોતી માતી ।
તૈં કોપોનિયાં હાતીં । યશોદાં ધરિલા ॥ ૧૮૨ ॥
મગ ભેણેં ભેણેં જૈસેં । મુખીં ઝાડા દ્યાવયાચેનિ મિસેં ।
ચવદાહી ભુવનેં સાવકાશેં । દાવિલીં તિયે ॥ ૧૮૩ ॥
ના તરી મધુવનીં ધ્રુવાસિ કેલેં । જૈસેં કપોલ શંખેં શિવતલેં ।
આણિ વેદાંચિયેહી મતીં ઠેલેં । તેં લાગલા બોલોં ॥ ૧૮૪ ॥
તૈસા અનુગ્રહો પૈં રાયા । શ્રીહરી કેલા ધનંજયા ।
આતાં કવણેકડેહી માયા । ઐસી ભાષ નેણેંચિ તો ॥ ૧૮૫ ॥
એકસરેં ઐશ્વર્યતેજેં પાહલેં । તયા ચમત્કારાચેં એકાર્ણવ જાહલેં ।
ચિત્ત સમાજીં બુડોનિ ઠેલેં । વિસ્મયાચિયા ॥ ૧૮૬ ॥
જૈસા આબ્રહ્મ પૂર્ણોદકીં । પવ્હે માર્કંડેય એકાકીં ।
તૈસા વિશ્વરૂપ કૌતુકીં । પાર્થુ લોળે ॥ ૧૮૭ ॥
મ્હણે કેવઢેં ગગન એથ હોતેં । તેં કવણેં નેલેં પાં કેઉતેં ।
તીં ચરાચર મહાભૂતેં । કાય જાહલીં ? ॥ ૧૮૮ ॥
દિશાંચે ઠાવહી હારપલે । આધોર્ધ્વ કાય નેણોં જાહલે ।
ચેઇલિયા સ્વપ્ન તૈસે ગેલે । લોકાકાર ॥ ૧૮૯ ॥
નાના સૂર્યતેજપ્રતાપેં । સચંદ્ર તારાંગણ જૈસેં લોપે ।
તૈસીં ગિળિલીં વિશ્વરૂપેં । પ્રપંચરચના ॥ ૧૯૦ ॥
તેવ્હાં મનાસી મનપણ ન સ્ફુરે । બુદ્ધિ આપણપેં ન સાંવરેં ।
ઇંદ્રિયાંચે રશ્મી માઘારે । હૃદયવરી ભરલે ॥ ૧૯૧ ॥
તેથ તાટસ્થ્યા તાટસ્થ્ય પડિલેં । ટકાસી ટક લાગલે ।
જૈસેં મોહનાસ્ત્ર ઘાતલેં । વિચારજાતાં ॥ ૧૯૨ ॥
તૈસા વિસ્મિતુ પાહે કોડેં । તંવ પુઢાં હોતેં ચતુર્ભુજ રૂપડેં ।
તેંચિ નાનારૂપ ચહૂંકડે । માંડોનિ ઠેલેં ॥ ૧૯૩ ॥
જૈસેં વર્ષાકાળીંચે મેઘૌડે । કાં મહાપ્રળયીંચેં તેજ વાઢે ।
તૈસેં આપણાવીણ કવણીકડે । નેદીચિ ઉરોં ॥ ૧૯૪ ॥
પ્રથમ સ્વરૂપસમાધાન । પાવોનિ ઠેલા અર્જુન ।
સવેચિ ઉઘડી લોચન । તંવ વિશ્વરૂપ દેખેં ॥ ૧૯૫ ॥
ઇહીંચિ દોહીં ડોળાં । પાહાવેં વિશ્વરૂપા સકળા ।
તો શ્રીકૃષ્ણેં સોહળા । પુરવિલા ઐસા ॥ ૧૯૬ ॥
અનેકવક્ત્રનયનમનેકાદ્ભુતદર્શનમ્ ।
અનેકદિવ્યાભરણં દિવ્યાનેકોદ્યતાયુધમ્ ॥ ૧૦॥
મગ તેથ સૈંઘ દેખે વદનેં । જૈસી રમાનાયકાચીં રાજભુવનેં ।
નાના પ્રગટલીં નિધાનેં । લાવણ્યશ્રિયેચીં ॥ ૧૯૭ ॥
કીં આનંદાચી વનેં સાસિન્નલીં । જૈસી સૌંદર્યા રાણીવ જોડલી ।
તૈસીં મનોહરેં દેખિલીં । હરીચીં વક્ત્રેં ॥ ૧૯૮ ॥
તયાંહી માજીં એકૈકેં । સાવિયાચિ ભયાનકેં ।
કાળરાત્રીચીં કટકેં । ઉઠવલીં જૈસીં ॥ ૧૯૯ ॥
કીં મૃત્યૂસીચિ મુખેં જાહલીં । હો કાં જેં ભયાચીં દુર્ગેં પન્નાસિલીં ।
કીં મહાકુંડેં ઉઘડલીં । પ્રળયાનળાચીં ॥ ૨૦૦ ॥
તૈસીં અદ્ભુતેં ભયાસુરેં । તેથ વદનેં દેખિલીં વીરેં ।
આણિકેં અસાધારણેં સાળંકારેં । સૌમ્યેં બહુતેં ॥ ૨૦૧ ॥
પૈં જ્ઞાનદૃષ્ટીચેનિ અવલોકેં । પરી વદનાંચા શેવટુ ન ટકે ।
મગ લોચન તેં કવતિકેં । લાગલા પાહોં ॥ ૨૦૨ ॥
તંવ નાનાવર્ણેં કમળવનેં । વિકાસિલીં તૈસે અર્જુનેં ।
ડોળે દેખિલે પાલિંગનેં । આદિત્યાંચીં ॥ ૨૦૩ ॥
તેથેંચિ કૃષ્ણમેઘાંચિયા દાટી- । માજીં કલ્પાંત વિજૂંચિયા સ્ફુટી ।
તૈસિયા વન્હિ પિંગળા દિઠી । ભ્રૂભંગાતળીં ॥ ૨૦૪ ॥
હેં એકૈક આશ્ચર્ય પાહતાં । તિયે એકેચિ રૂપીં પંડુસુતા ।
દર્શનાચી અનેકતા । પ્રતિફળલી ॥ ૨૦૫ ॥
મગ મ્હણે ચરણ તે કવણેકડે । કેઉતે મુકુટ કેં દોર્દંડેં ।
ઐસી વાઢવિતાહે કોડેં । ચાડ દેખાવયાચી ॥ ૨૦૬ ॥
તેથ ભાગ્યનિધિ પાર્થા । કાં વિફલત્વ હોઈલ મનોરથા ।
કાય પિનાકપાણીચિયા ભાતાં । વાયકાંડીં આહાતી ? ॥ ૨૦૭ ॥
ના તરી ચતુરાનનાચિયે વાચે । કાય આહાતી લટિકિયા અક્ષરાંચે સાચે ? ।
મ્હણૌનિ સાદ્યંતપણ અપારાંચે । દેખિલેં તેણેં ॥ ૨૦૮ ॥
જયાચી સોય વેદાં નાકળે । તયાચે સકળાવયવ એકેચિ વેળે ।
અર્જુનાચે દોન્હી ડોળે । ભોગિતે જાહલે ॥ ૨૦૯ ॥
ચરણૌનિ મુકુટવરી । દેખત વિશ્વરૂપાચી થોરી ।
જે નાના રત્ન અળંકારીં । મિરવત અસે ॥ ૨૧૦ ॥
પરબ્રહ્મ આપુલેનિ આંગેં । લ્યાવયા આપણચિ જાહલા અનેગેં ।
તિયેં લેણીં મી સાંગેં । કાઇસયાસારિખીં ॥ ૨૧૧ ॥
જિયે પ્રભેચિયે ઝળાળા । ઉજાળુ ચંદ્રાદિત્યમંડળા ।
જે મહાતેજાચા જિવ્હાળા । જેણેં વિશ્વ પ્રગટે ॥ ૨૧૨ ॥
તો દિવ્યતેજ શૃંગારુ । કોણાચિયે મતીસી હોય ગોચરુ ।
દેવ આપણપેંચિ લેઇલે ઐસેં વીરુ । દેખત અસે ॥ ૨૧૩ ॥
મગ તેથેંચિ જ્ઞાનાચિયા ડોળાં । પહાત કરપલ્લવાં જંવ સરળા ।
તંવ તોડિત કલ્પાંતીંચિયા જ્વાળા । તૈસીં શસ્ત્રેં ઝળકત દેખે ॥ ૨૧૪ ॥
આપણ આંગ આપણ અલંકાર । આપણ હાત આપણ હતિયાર ।
આપણ જીવ આપણ શરીર । દેખેં ચરાચર કોંદલેં દેવેં ॥ ૨૧૫ ॥
જયાચિયા કિરણાંચે નિખરપણેં । નક્ષત્રાંચે હોત ફુટાણે ।
તેજેં ખિરડલા વન્હિ મ્હણે । સમુદ્રીં રિઘોં ॥ ૨૧૬ ॥
મગ કાલકૂટકલ્લોળીં કવળિલેં । નાના મહાવિજૂંચેં દાંગ ઉમટલેં ।
તૈસે અપાર કર દેખિલે । ઉદિતાયુધીં ॥ ૨૧૭ ॥
દિવ્યમાલ્યામ્બરધરં દિવ્યગન્ધાનુલેપનમ્ ।
સર્વાશ્ચર્યમયં દેવમનન્તં વિશ્વતોમુખમ્ ॥ ૧૧॥
કીં ભેણેં તેથૂનિ કાઢિલી દિઠી । મગ કંઠમુગુટ પહાતસે કિરીટી ।
તંવ સુરતરૂચી સૃષ્ટી । જયાંપાસોનિ કાં જાહલી ॥ ૨૧૮ ॥
જિયે મહાસિદ્ધીંચીં મૂળપીઠેં । શિણલી કમળા જેથ વાવટે ।
તૈસીં કુસુમેં અતિ ચોખટેં । તુરંબિલીં દેખિલીં ॥ ૨૧૯ ॥
મુગુટાવરી સ્તબક । ઠાયીં ઠાયીં પૂજાબંધ અનેક ।
કંઠીં રુળતાતિ અલૌકિક । માળાદંડ ॥ ૨૨૦ ॥
સ્વર્ગેં સૂર્યતેજ વેઢિલેં । જૈસેં પંધરેનેં મેરૂતેં મઢિલેં ।
તૈસેં નિતંબાવરી ગાઢિલેં । પીતાંબરુ ઝળકે ॥ ૨૨૧ ॥
શ્રીમહાદેવો કાપુરેં ઉટિલા । કાં કૈલાસુ પારજેં ડવરિલા ।
નાના ક્ષીરોદકેં પાંઘરવિલા । ક્ષીરાર્ણવો જૈસા ॥ ૨૨૨ ॥
જૈસી ચંદ્રમયાચી ઘડી ઉપલવિલી । મગ ગગનાકરવીં બુંથી ઘેવવિલી ।
તૈસીં ચંદનપિંજરી દેખિલી । સર્વાંગીં તેણેં ॥ ૨૨૩ ॥
જેણેં સ્વપ્રકાશા કાંતીં ચઢે । બ્રહ્માનંદાચા નિદાઘુ મોડે ।
જયાચેનિ સૌરભ્યેં જીવિત જોડે । વેદવતીયે ॥ ૨૨૪ ॥
જયાચે નિર્લેપ અનુલેપુ કરી । જે અનંગુહી સર્વાંગીં ધરી ।
તયા સુગંધાચી થોરી । કવણ વાની ? ॥ ૨૨૫ ॥
ઐસી એકૈક શૃંગારશોભા । પાહતાં અર્જુન જાતસેં ક્ષોભા ।
તેવીંચિ દેવો બૈસલા કીં ઉભા । કા શયાલુ હેં નેણવેં ॥ ૨૨૬ ॥
બાહેર દિઠી ઉઘડોનિ પાહે । તંવ આઘવેં મૂર્તિમય દેખત આહે ।
મગ આતાં ન પાહેં મ્હણૌનિ ઉગા રાહે । તરી આંતુહી તૈસેંચિ ॥ ૨૨૭ ॥
અનાવરેં મુખેં સમોર દેખે । તયાભેણેં પાઠીમોરા જંવ ઠાકે ।
તંવ તયાહીકડે શ્રીમુખેં । કરચરણ તૈસેચિ ॥ ૨૨૮ ॥
અહો પાહતાં કીર પ્રતિભાસે । એથ નવલાવો કાય અસે ? ।
પરિ ન પાહતાંહી દિસે । ચોજ આઇકા ॥ ૨૨૯ ॥
કૈસેં અનુગ્રહાચેં કરણેં । પાર્થાચેં પાહણેં આણિ ન પાહણેં ।
તયાહી સકટ નારાયણેં । વ્યાપૂનિ ઘેતલેં ॥ ૨૩૦ ॥
મ્હણૌનિ આશ્ચર્યાચ્યા પુરીં એકીં । પડિલા ઠાયેઠાવ થડીં ઠાકી ।
તંવ ચમત્કારાચિયા આણિકીં । મહાર્ણવીં પડે ॥ ૨૩૧ ॥
તૈસા અર્જુનુ અસાધારણેં । આપુલિયા દર્શનાચેનિ વિંદાણેં ।
કવળૂનિ ઘેતલા તેણેં । અનંતરૂપેં ॥ ૨૩૨ ॥
તો વિશ્વતોમુખ સ્વભાવેં । આણિ તેચિ દાવાવયાલાગીં પાંડવેં ।
પ્રાર્થિલા આતાં આઘવેં । હોઊનિ ઠેલા ॥ ૨૩૩ ॥
આણિ દીપેં કાં સૂર્યેં પ્રગટે । અથવા નિમુટલિયા દેખાવેંચિ ખુંટે ।
તૈસી દિઠી નવ્હે જે વૈકુંઠેં । દિધલી આહે ॥ ૨૩૪ ॥
મ્હણૌનિ કિરીટીસિ દોહીં પરી । તેં દેખણેં દેખેં અંધારી ।
હેં સંજયો હસ્તિનાપુરીં । સાંગતસે રાયા ॥ ૨૩૫ ॥
મ્હણે કિંબહુના અવધારિલેં । પાર્થેં વિશ્વરૂપ દેખિલેં ।
નાના આભરણીં ભરલેં । વિશ્વતોમુખ ॥ ૨૩૬ ॥
દિવિ સૂર્ય સહસ્રસ્ય ભવેદ્યુગપદુત્થિતા ।
યદિ ભાઃ સદૃશી સા સ્યાદ્ભાસસ્તસ્ય મહાત્મનઃ ॥ ૧૨॥
તિયે અંગપ્રભેચા દેવા । નવલાવો કાઇસયા ઐસા સાંગાવા ।
કલ્પાંતીં એકુચિ મેળાવા । દ્વાદશાદિત્યાંચા હોય ॥ ૨૩૭ ॥
તૈસે તે દિવ્યસૂર્ય સહસ્રવરી । જરી ઉદયજતી કાં એકેચિ અવસરીં ।
તર઼્હી તયા તેજાચી થોરી । ઉપમૂં નયે ॥ ૨૩૮ ॥
આઘવયાચિ વિજૂંચા મેળાવા કીજે । આણિ પ્રળયાગ્નીચી સર્વ સામગ્રી આણિજે ।
તેવીંચિ દશકુહી મેળવિજે । મહાતેજાંચા ॥ ૨૩૯ ॥
તર઼્હી તિયે અંગપ્રભેચેનિ પાડેં । હેં તેજ કાંહીં કાંહીં હોઈલ થોડેં ।
આણિ તયા ઐસેં કીર ચોખડેં । ત્રિશુદ્ધી નોહે ॥ ૨૪૦ ॥
ઐસેં મહાત્મ્ય યા શ્રીહરીચેં સહજ । ફાંકતસે સર્વાંગીચેં તેજ ।
તેં મુનિકૃપા જી મજ । દૃષ્ટ જાહલેં ॥ ૨૪૧ ॥
તત્રૈકસ્થં જગત્કૃત્સ્નમ્ પ્રવિભક્તમનેકધા ॥
અપશ્યદ્દેવદેવસ્ય શરીરે પાંડવસ્તદા ॥ ૧૩॥
આણિ તિયે વિશ્વરૂપીં એકીકડે । જગ આઘવેં આપુલેનિ પવાડેં ।
જૈસે મહોદધીમાજીં બુડબુડે । સિનાનેં દિસતી ॥ ૨૪૨ ॥
કાં આકાશીં ગંધર્વનગર । ભૂતળીં પિપીલિકા બાંધે ઘર ।
નાના મેરુવરી સપૂર । પરમાણુ બૈસલે ॥ ૨૪૩ ॥
વિશ્વ આઘવેંચિ તયાપરી । તયા દેવચક્રવર્તીચિયા શરીરીં ।
અર્જુન તિયે અવસરીં । દેખતા જાહલા ॥ ૨૪૪ ॥
તતઃ સ વિસ્મયાવિષ્ટો હૃષ્ટરોમા ધનંજયઃ ।
પ્રણમ્ય શિરસા દેવં કૃતાઝ્જલિરભાષત ॥ ૧૪॥
તેથ એક વિશ્વ એક આપણ । ઐસેં અળુમાળ હોતેં જેં દુજેપણ ।
તેંહી આટોનિ ગેલેં અંતઃકરણ । વિરાલેં સહસા ॥ ૨૪૫ ॥
આંતુ આનંદા ચેઇરેં જાહલેં । બાહેરિ ગાત્રાંચેં બળ હારપોનિ ગેલેં ।
આપાદ પાં ગુંતલેં । પુલકાંચલેં ॥ ૨૪૬ ॥
વાર્ષિયે પ્રથમદશે । વોહળલયા શૈલાંચેં સર્વાંગ જૈસેં ।
વિરૂઢે કોમલાંકુરીં તૈસે । રોમાંચ જાહલે ॥ ૨૪૭ ॥
શિવતલા ચંદ્રકરીં । સોમકાંતુ દ્રાવો ધરી ।
તૈસિયા સ્વેદકણિકા શરીરીં । દાટલિયા ॥ ૨૪૮ ॥
માજીં સાપડલેનિ અલિકુળેં । જળાવરી કમળકળિકા જેવીં આંદોળે ।
તેવીં આંતુલિયા સુખોર્મીચેનિ બળેં । બાહેરિ કાંપે ॥ ૨૪૯ ॥
કર્પૂરકર્દળીચીં ગર્ભપુટેં । ઉકલતાં કાપુરાચેનિ કોંદાટેં ।
પુલિકા ગળતી તેવીં થેંબુટેં । નેત્રૌનિ પડતી ॥ ૨૫૦ ॥
ઉદયલેનિ સુધાકરેં । જૈસા ભરલાચિ સમુદ્ર ભરે ।
તૈસા વેળોવેળાં ઉર્મિભરેં । ઉચંબળત અસે ॥ ૨૫૧ ॥
ઐસા સાત્ત્વિકાંહી આઠાં ભાવાં । પરસ્પરેં વર્તતસે હેવા ।
તેથ બ્રહ્માનંદાચી જીવા । રાણીવ ફાવલી ॥ ૨૫૨ ॥
તૈસાચિ તયા સુખાનુભવાપાઠીં । કેલા દ્વૈતાચા સાંભાળુ દિઠી ।
મગ ઉસાસૌનિ કિરીટી । વાસ પાહિલી ॥ ૨૫૩ ॥
તેથ બૈસલા હોતા જિયા સવા । તિયાચિયા કડે મસ્તક ખાલવિલા દેવા ।
જોડૂનિ કરસંપુટ બરવા । બોલતુ અસે ॥ ૨૫૪ ॥
અર્જુન ઉવાચ।
પશ્યામિ દેવાંસ્તવ દેવ દેહે સર્વાંસ્તથા ભૂતવિશેષસંઘાન્ ॥
બ્રહ્માણમીશં કમલાસનસ્થ મૃષીંશ્ચસર્વાનુરગાંશ્ચ દિવ્યાન્ ॥ ૧૫॥
મ્હણે જયજયાજી સ્વામી । નવલ કૃપા કેલી તુમ્હીં ।
જેં હેં વિશ્વરૂપ કીં આમ્હીં । પ્રાકૃત દેખોં ॥ ૨૫૫ ॥
પરિ સાચચિ ભલેં કેલેં ગોસાવિયા । મજ પરિતોષુ જાહલા સાવિયા ।
જી દેખલાસિ જો ઇયા । સૃષ્ટીસી તૂં આશ્રયો ॥ ૨૫૬ ॥
દેવા મંદરાચેનિ અંગલગેં । ઠાયીં ઠાયીં શ્વાપદાંચીં દાંગેં ।
તૈસીં ઇયેં તુઝ્યા દેહીં અનેગેં । દેખતસેં ભુવનેં ॥ ૨૫૭ ॥
અહો આકાશચિયે ખોળે । દિસતી ગ્રહગણાંચીં કુળેં ।
કાં મહાવૃક્ષીં અવિસાળેં । પક્ષિજાતીચીં ॥ ૨૫૮ ॥
તયાપરી શ્રીહરી । તુઝિયા વિશ્વાત્મકીં ઇયે શરીરીં ।
સ્વર્ગુ દેખતસેં અવધારીં । સુરગણેંસીં ॥ ૨૫૯ ॥
પ્રભુ મહાભૂતાંચેં પંચક । યેથ દેખત આહે અનેક ।
આણિ ભૂતગ્રામ એકેક । ભૂતસૃષ્ટીચેં ॥ ૨૬૦ ॥
જી સત્યલોકુ તુજમાજીં આહે । દેખિલા ચતુરાનનુ હા નોહે ? ।
આણિ યેરીકડે જંવ પાહેં । તંવ કૈલાસુહી દિસે ॥ ૨૬૧ ॥
શ્રીમહાદેવ ભવાનિયેશીં । તુઝ્યા દિસતસે એકે અંશીં ।
આણિ તૂંતેંહી ગા હૃષીકેશી । તુજમાજીં દેખે ॥ ૨૬૨ ॥
પૈં કશ્યપાદિ ઋષિકુળેં । ઇયેં તુઝિયા સ્વરૂપીં સકળેં ।
દેખતસેં પાતાળેં । પન્નગેંશીં ॥ ૨૬૩ ॥
કિંબહુના ત્રૈલોક્યપતી । તુઝિયા એકેકાચિ અવયવાચિયે ભિંતી ।
ઇયેં ચતુર્દશભુવનેં ચિત્રાકૃતી । અંકુરલીં જાણોં ॥ ૨૬૪ ॥
આણિ તેથિંચે જે જે લોક । તે ચિત્રરચના જી અનેક ।
ઐસેં દેખતસે અલોકિક । ગાંભીર્ય તુઝેં ॥ ૨૬૫ ॥
અનેકબાહૂદરવક્ત્રનેત્રં પશ્યામિ ત્વાં સર્વતોઽનંતરૂપમ્ ।
નાન્તં ન મધ્યં ન પુનસ્તવાદિં પશ્યામિ વિશ્વેશ્વર વિશ્વરૂપમ્ ॥ ૧૬॥
ત્યા દિવ્યચક્ષૂંચેનિ પૈસેં । ચહુંકડે જંવ પાહાત અસેં ।
તંવ દોર્દંડીં કાં જૈસેં । આકાશ કોંભૈલેં ॥ ૨૬૬ ॥
તૈસે એકચિ નિરંતર । દેવા દેખત અસેં તુઝે કર ।
કરીત આઘવેચિ વ્યાપાર । એકેચિ કાળીં ॥ ૨૬૭ ॥
મગ મહાશૂન્યાચેનિ પૈસારેં । ઉઘડલીં બ્રહ્મકટાહાચીં ભાંડારેં ।
તૈસીં દેખતસેં અપારેં । ઉદરેં તુઝીં ॥ ૨૬૮ ॥
જી સહસ્રશીર્ષયાચેં દેખિલેં । કોડીવરી હોતાતિ એકીવેળેં ।
કીં પરબ્રહ્મચિ વદનફળેં । મોડોનિ આલેં ॥ ૨૬૯ ॥
તૈસીં વક્ત્રેં જી જેઉતીં તેઉતીં । તુઝીં દેખિતસે વિશ્વમૂર્તી ।
આણિ તયાચિપરી નેત્રપંક્તી । અનેકા સૈંઘ ॥ ૨૭૦ ॥
હેં અસો સ્વર્ગ પાતાળ । કીં ભૂમી દિશા અંતરાળ ।
હે વિવક્ષા ઠેલી સકળ । મૂર્તિમય દેખતસેં ॥ ૨૭૧ ॥
હેં તુજવીણ એકાદિયાકડે । પરમાણૂહિ એતુલા કોડેં ।
અવકાશુ પાહતસેં પરિ ન સાંપડે । ઐસેં વ્યાપિલેં તુવાં ॥ ૨૭૨ ॥
ઇયે નાનાપરી અપરિમિતેં । જેતુલીં સાઠવિલીં હોતીં મહાભૂતેં ।
તેતુલાહિ પવાડુ તુવાં અનંતેં । કોંદલા દેખતસેં ॥ ૨૭૩ ॥
ઐસા કવણેં ઠાયાહૂનિ તૂં આલાસી । એથ બૈસલાસિ કીં ઉભા આહાસિ ।
આણિ કવણિયે માયેચિયે પોટીં હોતાસી । તુઝેં ઠાણ કેવઢેં ॥ ૨૭૪ ॥
તુઝેં રૂપ વય કૈસેં । તુજપૈલીકડે કાય અસે ।
તૂં કાઇસયાવરી આહાસિ ઐસેં । પાહિલેં મિયાં ॥ ૨૭૫ ॥
તંવ દેખિલેં જી આઘવેંચિ । તરિ આતાં તુજ ઠાવો તૂંચિ ।
તૂં કવણાચા નવ્હેસિ ઐસાચિ । અનાદિ આયતા ॥ ૨૭૬ ॥
તૂં ઉભા ના બૈઠા । દિઘડુ ના ખુજટા ।
તુજ તળીં વરી વૈકુંઠા । તૂંચિ આહાસી ॥ ૨૭૭ ॥
તૂં રૂપેં આપણયાંચિ ઐસા । દેવા તુઝી તૂંચિ વયસા ।
પાઠીં પોટ પરેશા । તુઝેં તૂં ગા ॥ ૨૭૮ ॥
કિંબહુના આતાં । તુઝેં તૂંચિ આઘવેં અનંતા ।
હેં પુઢત પુઢતી પાહતાં । દેખિલેં મિયાં ॥ ૨૭૯ ॥
પરિ યા તુઝિયા રૂપાઆંતુ । જી ઉણીવ એક અસે દેખતુ ।
જે આદિ મધ્ય અંતુ । તિન્હીં નાહીં ॥ ૨૮૦ ॥
એર઼્હવીં ગિંવસિલેં આઘવાં ઠાયીં । પરિ સોય ન લાહેચિ કહીં ।
મ્હણૌનિ ત્રિશુદ્ધી હે નાહીં । તિન્હી એથ ॥ ૨૮૧ ॥
એવં આદિમધ્યાંતરહિતા । તૂં વિશ્વેશ્વરા અપરિમિતા ।
દેખિલાસિ જી તત્ત્વતાં । વિશ્વરૂપા ॥ ૨૮૨ ॥
તુજ મહામૂર્તીચિયા આંગી । ઉમટલિયા પૃથક્ મૂર્તી અનેગી ।
લેઇલાસી વાનેપરીંચી આંગીં । ઐસા આવડતુ આહાસી ॥ ૨૮૩ ॥
નાના પૃથક્ મૂર્તી તિયા દ્રુમવલ્લી । તુઝિયા સ્વરૂપમહાચળીં ।
દિવ્યાલંકાર ફુલીં ફળીં । સાસિન્નલિયા ॥ ૨૮૪ ॥
હો કાં જે મહોદધીં તૂં દેવા । જાહલાસિ તરંગમૂર્તી હેલાવા ।
કીં તૂં એક વૃક્ષુ બરવા । મૂર્તિફળીં ફળલાસી ॥ ૨૮૫ ॥
જી ભૂતીં ભૂતળ માંડિલેં । જૈસેં નક્ષત્રીં ગગન ગુઢલેં ।
તૈસેં મૂર્તિમય ભરલેં । દેખતસેં તુઝેં રૂપ ॥ ૨૮૬ ॥
જી એકેકીચ્યા અંગપ્રાંતીં । હોય જાય હેં ત્રિજગતી ।
એવઢિયાહી તુઝ્યા આંગીં મૂર્તી । કીં રોમા જાલિયા ॥ ૨૮૭ ॥
ઐસા પવાડુ માંડૂનિ વિશ્વાચા । તૂં કવણ પાં એથ કોણાચા ।
હેં પાહિલેં તંવ આમુચા । સારથી તોચિ તૂં ॥ ૨૮૮ ॥
તરી મજ પાહતાં મુકુંદા । તૂં ઐસાચિ વ્યાપકુ સર્વદા ।
મગ ભક્તાનુગ્રહેં તયા મુગ્ધા । રૂપાતેં ધરિસી ॥ ૨૮૯ ॥
કૈસેં ચહૂં ભુજાંચેં સાંવળેં । પાહતાં વોલ્હાવતી મન ડોળે ।
ખેંવ દેઊં જાઇજે તરી આકળે । દોહીંચિ બાહીં ॥ ૨૯૦ ॥
ઐસી મૂર્તિ કોડિસવાણી કૃપા । કરૂનિ હોસી ના વિશ્વરૂપા ।
કીં અમુચિયાચિ દિઠી સલેપા । જેં સામાન્યત્વેં દેખિતી ॥ ૨૯૧ ॥
તરી આતાં દિઠીચા વિટાળુ ગેલા । તુવાં સહજેં દિવ્યચક્ષૂ કેલા ।
મ્હણૌનિ યથારૂપેં દેખવલા । મહિમા તુઝા ॥ ૨૯૨ ॥
પરી મકરતુંડામાગિલેકડે । તોચિ હોતાસિ તૂં એવઢેં ।
રૂપ જાહલાસિ હેં ફુડેં । વોળખિલેં મિયાં ॥ ૨૯૩ ॥
કિરીટિનં ગદિનં ચક્રિણં ચ તેજોરાશિં સર્વતો દીપ્તિમન્તમ્ ।
પશ્યામિ ત્વાં દુર્નિરીક્ષ્યં સમન્તાદ્દીપ્તાનલાર્કદ્યુતિમપ્રમેયમ્ ॥ ૧૭॥
નોહે તોચિ હા શિરીં ? । મુકુટ લેઇલાસિ શ્રીહરી ।
પરી આતાંચેં તેજ આણિ થોરી । નવલ કીં બહુ હેં ॥ ૨૯૪ ॥
તેંચિ હેં વરિલિયેચિ હાતીં । ચક્ર પરિજિતયા આયતી ।
સાંવરિતાસિ વિશ્વમૂર્તી । તે ન મોડે ખૂણ ॥ ૨૯૫ ॥
યેરીકડે તેચિ હે નોહે ગદા । આણિ તળિલિયા દોની ભુજા નિરાયુધા ।
વાગોરે સાંવરાવયા ગોવિંદા । સંસરિલિયા ॥ ૨૯૬ ॥
આણિ તેણેંચિ વેગેં સહસા । માઝિયા મનોરથાસરિસા ।
જાહલાસિ વિશ્વરૂપા વિશ્વેશા । મ્હણૌનિ જાણેં ॥ ૨૯૭ ॥
પરી કાયસેં બા હેં ચોજ । વિસ્મયો કરાવયાહિ પાડૂ નાહીં મજ ।
ચિત્ત હોઊનિ જાતસેં નિર્બુજ । આશ્ચર્યેં યેણેં ॥ ૨૯૮ ॥
હેં એથ આથિ કાં યેથ નાહીં । ઐસેં શ્વસોંહી નયે કાંહીં ।
નવલ અંગપ્રભેચી નવાઈ । કૈસી કોંદલીં સૈંઘ ॥ ૨૯૯ ॥
એથ અગ્નીચીહી દિઠી કરપત । સૂર્ય ખદ્યોતુ તૈસા હારપત ।
ઐસેં તીવ્રપણ અદ્ભુત । તેજાચેં યયા ॥ ૩૦૦ ॥
હો કાં મહાતેજાચિયા મહાર્ણવીં । બુડોનિ ગેલી સૃષ્ટી આઘવી ।
કીં યુગાંતવિજૂંચ્યા પાલવીં । ઝાંકલેં ગગન ॥ ૩૦૧ ॥
નાતરી સંહારતેજાચિયા જ્વાળા । તોડોનિ માચૂ બાંધલા અંતરાળાં ।
આતાં દિવ્ય જ્ઞાનાચિયા ડોળાં । પાહવેના ॥ ૩૦૨ ॥
ઉજાળુ અધિકાધિક બહુવસુ । ધડાડીત આહે અતિદાહસુ ।
પડત દિવ્યચક્ષુંસહી ત્રાસુ । ન્યાહાળિતાં ॥ ૩૦૩ ॥
હો કાં જે મહાપ્રળયીંચા ભડાડુ । હોતા કાળાગ્નિરુદ્રાચિયા ઠાયીં ગૂઢુ ।
તો તૃતીયનયનાચા મઢૂ । ફુટલા જૈસા ॥ ૩૦૪ ॥
તૈસેં પસરલેનિ પ્રકાશેં । સૈંઘ પાંચવનિયા જ્વાળાંચે વળસે ।
પડતાં બ્રહ્મકટાહ કોળિસે । હોત આહાતી ॥ ૩૦૫ ॥
ઐસા અદ્ભુત તેજોરાશી । જન્મા નવલ મ્યાં દેખિલાસી ।
નાહીં વ્યાપ્તી આણિ કાંતીસી । પારુ જી તુઝિયે ॥ ૩૦૬ ॥
ત્વમક્ષરં પરમં વેદિતવ્યં ત્વમસ્ય વિશ્વસ્ય પરં નિધાનમ્ ।
ત્વમવ્યયઃ શાશ્વતધર્મગોપ્તા સનાતનસ્ત્વં પુરુષો મતો મે ॥ ૧૮॥
દેવા તૂં અક્ષર । ઔટાવિયે માત્રેસિ પર ।
શ્રુતી જયાચેં ઘર । ગિંવસીત આહાતી ॥ ૩૦૭ ॥
જેં આકારાચેં આયતન । જેં વિશ્વનિક્ષેપૈકનિધાન ।
તેં અવ્યય તૂં ગહન । અવિનાશ જી ॥ ૩૦૮ ॥
તૂં ધર્માચા વોલાવા । અનાદિસિદ્ધ તૂં નિત્ય નવા ।
જાણેં મી સદતિસાવા । પુરુષ વિશેષ તૂં ॥ ૩૦૯ ॥
અનાદિમધ્યાન્તમનન્તવીર્યં અનન્તબાહું શશિસૂર્યનેત્રમ્ ।
પશ્યામિ ત્વાં દીપ્તહુતાશવક્ત્રં સ્વતેજસા વિશ્વમિદં તપન્તમ્ ॥ ૧૯॥
તૂં આદિમધ્યાંતરહિતુ । સ્વસામર્થ્યેં તૂં અનંતુ ।
વિશ્વબાહુ અપરિમિતુ । વિશ્વચરણ તૂં ॥ ૩૧૦ ॥
પૈં ચંદ્ર ચંડાંશુ ડોળાં । દાવિતાસિ કોપપ્રસાદ લીળા ।
એકાં રુસસી તમાચિયા ડોળાં । એકાં પાળિતોસિ કૃપાદૃષ્ટી ॥ ૩૧૧ ॥
જી એવંવિધા તૂંતેં । મી દેખતસેં હેં નિરુતેં ।
પેટલેં પ્રળયાગ્નીચેં ઉજિતેં । તૈસેં વક્ત્ર હેં તુઝેં ॥ ૩૧૨ ॥
વણિવેનિ પેટલે પર્વત । કવળૂનિ જ્વાળાંચે ઉભડ ઉઠત ।
તૈસી ચાટીત દાઢા દાંત । જીભ લોળે ॥ ૩૧૩ ॥
ઇયે વદનીંચિયા ઉબા । આણિ જી સર્વાંગકાંતીચિયા પ્રભા ।
વિશ્વ તાતલેં અતિ ક્ષોભા । જાત આહે ॥ ૩૧૪ ॥
દ્યાવાપૃથિવ્યોરિદમન્તરં હિ વ્યાપ્તં ત્વયૈકેન દિશશ્ચ સર્વાઃ ।
દૃષ્ટ્વાઽદ્ભુતં રૂપમુગ્રં તવેદં લોકત્રયં પ્રવ્યથિતં મહાત્મન્ ॥ ૨૦॥
કાં જે દ્યૌર્લોક આણિ પાતાળ । પૃથિવી આણિ અંતરાળ ।
અથવા દશદિશા સમાકુળ । દિશાચક્ર ॥ ૩૧૫ ॥
હેં આઘવેંચિ તુંવા એકેં । ભરલેં દેખત આહે કૌતુકેં ।
પરિ ગગનાહીસકટ ભયાનકેં । આપ્લવિજે જેવીં ॥ ૩૧૬ ॥
નાતરી અદ્ભુતરસાચિયા કલ્લોળીં । જાહલી ચવદાહી ભુવનાંસિ કડિયાળીં ।
તૈસેં આશ્ચર્યચિ મગ મી આકળીં । કાય એક ? ॥ ૩૧૭ ॥
નાવરે વ્યાપ્તી હે અસાધારણ । ન સાહવે રૂપાચેં ઉગ્રપણ ।
સુખ દૂરી ગેલેં પરિ પ્રાણ । વિપાયેં ધરીજે ॥ ૩૧૮ ॥
દેવા ઐસેં દેખોનિ તૂંતેં । નેણોં કૈસેં આલેં ભયાચેં ભરિતેં ।
આતાં દુઃખકલ્લોળીં ઝળંબતેં । તિન્હીં ભુવનેં ॥ ૩૧૯ ॥
એર઼્હવીં તુજ મહાત્મયાચેં દેખણેં । તરિ ભયદુઃખાસિ કાં મેળવણેં ? ।
પરિ હેં સુખ નવ્હેચિ જેણેં ગુણેં । તેં જાણવત આહે મજ ॥ ૩૨૦ ॥
જંવ તુઝેં રૂપ નોહે દિઠેં । તંવ જગાસિ સંસારિક ગોમટેં ।
આતાં દેખિલાસિ તરી વિષયવિટેં । ઉપનલા ત્રાસુ ॥ ૩૨૧ ॥
તેવીંચિ તુજ દેખિલિયાસાઠીં । કાય સહસા તુજ દેવોં યેઈલ મિઠી ।
આણિ નેદીં તરી શોકસંકટીં । રાહોં કેવીં ? ॥ ૩૨૨ ॥
મ્હણૌનિ માગાં સરોં તંવ સંસારુ । આડવીત યેતસે અનિવારુ ।
આણિ પુઢાં તૂં તંવ અનાવરુ । ન યેસિ ઘેવોં ॥ ૩૨૩ ॥
ઐસા માઝારલિયા સાંકડાં । બાપુડ્યા ત્રૈલોક્યાચા હોતસે હુરડા ।
હા ધ્વનિ જી ફુડા । ચોજવલા મજ ॥ ૩૨૪ ॥
જૈસા આરંબળલા આગીં । તો સમુદ્રા યે નિવાવયાલાગીં ।
તંવ કલ્લોળપાણિયાચિયા તરંગીં । આગળા બિહે ॥ ૩૨૫ ॥
તૈસેં યા જગાસિ જાહલેં । તૂંતેં દેખોનિ તળમળિત ઠેલેં ।
યામાજીં પૈલ ભલે । જ્ઞાનશૂરાંચે મેળાવે ॥ ૩૨૬ ॥
અમી હિ ત્વાં સુરસંઘા વિશન્તિ કેચિદ્ભીતાઃ પ્રાઞ્જલયો ગૃણન્તિ ।
સ્વસ્તીત્યુક્ત્વા મહર્ષિસિદ્ધસઙ્ઘાઃ સ્તુવન્તિ ત્વાં સુતિભિઃ પુષ્કલાભિઃ ॥ ૨૧॥
હે તુઝેનિ આંગિકેં તેજેં । જાળૂનિ સર્વ કર્માંચીં બીજેં ।
મિળત તુજ આંતુ સહજેં । સદ્ભાવેસીં ॥ ૩૨૭ ॥
આણિક એક સાવિયાચિ ભયભીરુ । સર્વસ્વેં ધરૂનિ તુઝી મોહરુ ।
તુજ પ્રાર્થિતાતિ કરુ । જોડોનિયાં ॥ ૩૨૮ ॥
દેવા અવિદ્યાર્ણવીં પડિલોં । જી વિષયવાગુરેં આંતુડલોં ।
સ્વર્ગસંસારાચિયા સાંકડલોં । દોહીં ભાગીં ॥ ૩૨૯ ॥
ઐસેં આમુચેં સોડવણેં । તુજવાંચોનિ કીજેલ કવણેં ? ।
તુજ શરણ ગા સર્વપ્રાણેં । મ્હણત દેવા ॥ ૩૩૦ ॥
આણિ મહર્ષી અથવા સિદ્ધ । કાં વિદ્યાધરસમૂહ વિવિધ ।
હે બોલત તુજ સ્વસ્તિવાદ । કરિતી સ્તવન ॥ ૩૩૧ ॥
રુદ્રાદિત્યા વસવો યે ચ સાધ્યા વિશ્વેઽશ્વિનૌ મરુતશ્ચોશ્મપાશ્ચ ।
ગન્ધર્વયક્ષાસુરસિદ્ધસઙ્ઘા વીક્ષન્તે ત્વાં વિસ્મિતાશ્ચૈવ સર્વે ॥ ૨૨॥
હે રુદ્રાદિત્યાંચે મેળાવે । વસુ હન સાધ્ય આઘવે ।
અશ્વિનૌ દેવ વિશ્વેદેવ વિભવેં । વાયુહી હે જી ॥ ૩૩૨ ॥
અવધારા પિતર હન ગંધર્વ । પૈલ યક્ષરક્ષોગણ સર્વ ।
જી મહેંદ્રમુખ્ય દેવ । કાં સિદ્ધાદિક ॥ ૩૩૩ ॥
હે આઘવેચિ આપુલાલિયા લોકીં । સોત્કંઠિત અવલોકીં ।
હે મહામૂર્તી દૈવિકી । પાહાત આહાતી ॥ ૩૩૪ ॥
મગ પાહાત પાહાત પ્રતિક્ષણીં । વિસ્મિત હોઊનિ અંતઃકરણીં ।
કરિત નિજમુકટીં વોવાળણી । પ્રભુજી તુજ ॥ ૩૩૫ ॥
તે જય જય ઘોષ કલરવેં । સ્વર્ગ ગાજવિતાતી આઘવે ।
ઠેવિત લલાટાવરી બરવે । કરસંપુટ ॥ ૩૩૬ ॥
તિયે વિનયદ્રુમાચિયે આરવીં । સુરવાડલી સાત્ત્વિકાંચી માધવી ।
મ્હણૌનિ કરસંપુટપલ્લવીં । તૂં હોતાસિ ફળ ॥ ૩૩૭ ॥
રૂપં મહત્તે બહુવક્ત્રનેત્રં મહાબાહો બહુબાહૂરુપાદમ્ ।
બહૂદરં બહુદંષ્ટ્રાકરાલં દૃષ્ટ્વા લોકાઃ પ્રવ્યથિતાસ્તથાઽહમ્ ॥ ૨૩॥
જી લોચનાં ભાગ્ય ઉદેલેં । મના સુખાચેં સુયાણેં પાહલેં ।
જે અગાધ તુઝેં દેખિલેં । વિશ્વરૂપ ઇહીં ॥ ૩૩૮ ॥
હેં લોકત્રયવ્યાપક રૂપડેં । પાહતાં દેવાંહી વચક પડે ।
યાચેં સન્મુખપણ જોડેં । ભલતયાકડુની ॥ ૩૩૯ ॥
ઐસેં એકચિ પરી વિચિત્રેં । આણિ ભયાનકેં વક્ત્રેં ।
બહુલોચન હે સશસ્ત્રેં । અનંતભુજા ॥ ૩૪૦ ॥
અનંત ચારુ બાહુ ચરણ । બહૂદર આણિ નાનાવર્ણ ।
કૈસેં પ્રતિવદનીં માતલેપણ । આવેશાચેં ॥ ૩૪૧ ॥
હો કાં મહાકલ્પાચિયા અંતીં । તવકલેનિ યમેં જેઉતતેઉતીં ।
પ્રળયાગ્નીચીં ઉજિતીં । આંબુખિલીં જૈસીં ॥ ૩૪૨ ॥
નાતરી સંહારત્રિપુરારીચીં યંત્રેં । કીં પ્રળયભૈરવાચીં ક્ષેત્રેં ।
નાના યુગાંતશક્તીચીં પાત્રેં । ભૂતખિચા વોઢવિલીં ॥ ૩૪૩ ॥
તૈસીં જિયેતિયેકડે । તુઝીં વક્ત્રેં જીં પ્રચંડેં ।
ન સમાતી દરીમાજીં સિંવ્હાડે । તૈસે દશન દિસતી રાગીટ ॥ ૩૪૪ ॥
જૈસેં કાળરાત્રીચેનિ અંધારેં । ઉલ્હાસત નિઘતીં સંહારખેંચરેં ।
તૈસિયા વદનીં પ્રળયરુધિરેં । કાટલિયા દાઢા ॥ ૩૪૫ ॥
હેં અસો કાળેં અવંતિલેં રણ । કાં સર્વ સંહારેં માતલેં મરણ ।
તૈસેં અતિભિંગુળવાણેંપણ । વદનીં તુઝિયે ॥ ૩૪૬ ॥
હે બાપુડી લોકસૃષ્ટી । મોટકીયે વિપાઇલી દિઠી ।
આણિ દુઃખકાલિંદીચિયા તટીં । ઝાડ હોઊનિ ઠેલી ॥ ૩૪૭ ॥
તુજ મહામૃત્યૂચિયા સાગરીં । આતાં હે ત્રૈલોક્ય જીવિતાચી તરી ।
શોકદુર્વાતલહરી । આંદોળત અસે ॥ ૩૪૮ ॥
એથ કોપોનિ જરી વૈકુંઠેં । ઐસેં હન મ્હણિપૈલ અવચટેં ।
જેં તુજ લોકાંચેં કાઈ વાટે ? । તૂં ધ્યાનસુખ હેં ભોગીં ॥ ૩૪૯ ॥
તરી જી લોકાંચેં કીર સાધારણ । વાયાં આડ સૂતસે વોડણ ।
કેવીં સહસા મ્હણે પ્રાણ । માઝેચિ કાંપતી ॥ ૩૫૦ ॥
જ્યા મજ સંહારરુદ્ર વાસિપે । જ્યા મજભેણેં મૃત્યુ લપે ।
તો મી એથેં અહાળબાહળીં કાંપેં । ઐસેં તુવાં કેલેં ॥ ૩૫૧ ॥
પરિ નવલ બાપા હે મહામારી । ઇયા નામ વિશ્વરૂપ જરી ।
હે ભ્યાસુરપણેં હારી । ભયાસિ આણી ॥ ૩૫૨ ॥
નભઃસ્પૃશં દીપ્તમનેકવર્ણં વ્યાત્તાનનં દીપ્તવિશાલનેત્રમ્ ।
દૃષ્ટ્વા હિ ત્વાં પ્રવ્યથિતાન્તરાત્મા ધૃતિં ન વિન્દામિ શમં ચ વિષ્ણો ॥ ૨૪॥
ઠેલીં મહાકાળેંસિ હટેંતટેં । તૈસી કિતી{એ}કેં મુખેં રાગિટેં ।
ઇહીં વાઢોનિયાં ધાકુટેં । આકાશ કેલેં ॥ ૩૫૩ ॥
ગગનાચેંનિ વાડપણેં નાકળે । ત્રિભુવનીંચિયાહી વારિયા ન વેંટાળે ।
યયાચેનિ વાફા આગી જળે । કૈસેં ધડાડીત અસે ॥ ૩૫૪ ॥
તેવીંચિ એકસારિખેં એક નોહે । એથ વર્ણાવર્ણાચા ભેદુ આહે ।
હો કાં જેં પ્રળયીં સાવાવો લાહે । વન્હ્ં યયાચા ॥ ૩૫૫ ॥
જયાચિયે આંગીંચી દીપ્તી યેવઢી । જે ત્રૈલોક્ય કીજે રાખોંડી ।
કીં તયાહી તોંડેં આણિ તોંડીં । દાંત દાઢા ॥ ૩૫૬ ॥
કૈસા વારયા ધનુર્વાત ચઢલા । સમુદ્ર કીં મહાપુરીં પડિલા ।
વિષાગ્નિ મારા પ્રવર્તલા । વડવાનળાસી ॥ ૩૫૭ ॥
હળાહળ આગી પિયાલેં । નવલ મરણ મારા પ્રવર્તલેં ।
તૈસેં સંહારતેજા યા જાહલેં । વદન દેખા ॥ ૩૫૮ ॥
પરી કોણેં માનેં વિશાળ । જૈસેં તુટલિયા અંતરાળ ।
આકાશાસિ કવ્હળ । પડોનિ ઠેલેં ॥ ૩૫૯ ॥
નાતરી કાખે સૂનિ વસુંધરી । જૈં હિરણ્યાક્ષુ રિગાલા વિવરીં ।
તૈં ઉઘડલે હાટકેશ્વરીં । જેવીં પાતાળકુહર ॥ ૩૬૦ ॥
તૈસા વક્ત્રાંચા વિકાશુ । માજીં જિવ્હાંચા આગળાચિ આવેશુ ।
વિશ્વ ન પુરે મ્હણૌનિ ઘાંસુ । ન ભરીચિ કોંડેં ॥ ૩૬૧ ॥
આણિ પાતાળવ્યાળાંચિયા ફૂત્કારીં । ગરળજ્વાળા લાગતી અંબરીં ।
તૈસી પસરલિયે વદનદરી- । માજીં હે જિવ્હા ॥ ૩૬૨ ॥
કાઢૂનિ પ્રળયવિજૂંચીં જુંબાડેં । જૈસેં પન્નાસિલેં ગગનાચે હુડે ।
તૈસે આવાળુવાંવરી આંકડે । ધગધગીત દાઢાંચે ॥ ૩૬૩ ॥
આણિ લલાટપટાચિયે ખોળે । કૈસેં ભયાતેં ભેડવિતાતી ડોળે ।
હો કાં જે મહામૃત્યૂચે ઉમાળે । કડવસાં રાહિલે ॥ ૩૬૪ ॥
ઐસેં વાઊનિ ભયાચેં ભોજ । એથ કાય નિપજવૂં પાહાતોસિ કાજ ।
તેં નેણોં પરી મજ । મરણભય આલેં ॥ ૩૬૫ ॥
દેવા વિશ્વરૂપ પહાવયાચે ડોહળે । કેલે તિયે પાવલોં પ્રતિફળેં ।
બાપા દેખિલાસિ આતાં ડોળે । નિવાવે તૈસે નિવાલે ॥ ૩૬૬ ॥
અહો દેહો પાર્થિવ કીર જાયે । યયાચી કાકુળતી કવણા આહે ।
પરિ આતાં ચૈતન્ય માઝેં વિપાયેં । વાંચે કીં ન વાંચે ॥ ૩૬૭ ॥
એર઼્હવીં ભયાસ્તવ આંગ કાંપે । નાવેક આગળેં તરી મન તાપે ।
અથવા બુદ્ધિહી વાસિપે । અભિમાનુ વિસરિજે ॥ ૩૬૮ ॥
પરી યેતુલિયાહી વેગળા । જો કેવળ આનંદૈકકળા ।
તયા અંતરાત્મયાહી નિશ્ચળા । શિયારી આલી ॥ ૩૬૯ ॥
બાપ સાક્ષાત્કારાચા વેધુ । કૈસા દેશધડી કેલા બોધુ ।
હા ગુરુશિષ્યસંબંધુ । વિપાયેં નાંદે ॥ ૩૭૦ ॥
દેવા તુઝ્યા યે દર્શનીં । જેં વૈકલ્ય ઉપજલેં આહે અંતઃકરણીં ।
તેં સાવરાવયાલાગીં ગંવસણી । ધૈર્યાચી કરિતસેં ॥ ૩૭૧ ॥
તંવ માઝેનિ નામેં ધૈર્ય હારપલેં । કીં તયાહીવરી વિશ્વરૂપદર્શન જાહલેં ।
હેં અસો પરિ મજ ભલેં આતુડવિલેં । ઉપદેશા ઇયા ॥ ૩૭૨ ॥
જીવ વિસંવાવયાચિયા ચાડા । સૈંઘ ધાંવાધાંવી કરિતસે બાપુડા ।
પરિ સોયહી કવણેંકડાં । ન લભે એથ ॥ ૩૭૩ ॥
ઐસેં વિશ્વરૂપાચિયા મહામારી । જીવિત્વ ગેલેં આહેં ચરાચરીં ।
જી ન બોલેં તરિ કાય કરીં । કૈસેનિ રાહેં ? ॥ ૩૭૪ ॥
દંષ્ટ્રાકરાલાનિ ચ તે મુખાનિ દૃષ્ટ્વૈવ કાલાનલસન્નિભાનિ ।
દિશો ન જાને ન લભે ચ શર્મ પ્રસીદ દેવેશ જગન્નિવાસ ॥ ૨૫॥
પૈં અખંડ ડોળ્યાંપુઢેં । ફુટલેં જૈસેં મહાભયાચેં ભાંડેં ।
તૈશીં તુઝીં મુખેં વિતંડેં । પસરલીં દેખેં ॥ ૩૭૫ ॥
અસો દાંત દાઢાંચી દાટી । ન ઝાંકવે મા દોં દોં વોઠીં ।
સૈંઘ પ્રળયશસ્ત્રાંચિયા દાટ કાંટી । લાગલિયા જૈશા ॥ ૩૭૬ ॥
જૈસેં તક્ષકા વિષ ભરલેં । હો કાં જે કાળરાત્રીં ભૂત સંચરલેં ।
કીં આગ્નેયાસ્ત્ર પરજિલેં । વજ્રાગ્નિ જૈસેં ॥ ૩૭૭ ॥
તૈશીં તુઝીં વક્ત્રેં પ્રચંડેં । વરિ આવેશ હા બાહેરી વોસંડે ।
આલે મરણરસાચે લોંઢે । આમ્હાંવરી ॥ ૩૭૮ ॥
સંહારસમયીંચા ચંડાનિળુ । આણિ મહાકલ્પાંત પ્રળયાનળુ ।
યા દોહીં જૈં હોય મેળુ । તૈં કાય એક ન જળે ? ॥ ૩૭૯ ॥
તૈસીં સંહારકેં તુઝીં મુખેં । દેખોનિ ધીરુ કાં આમ્હાં પારુખે ? ।
આતાં ભુલલોં મી દિશા ન દેખેં । આપણપેં નેણેં ॥ ૩૮૦ ॥
મોટકેં વિશ્વરૂપ ડોળાં દેખિલેં । આણિ સુખાચેં અવર્ષણ પડિલેં ।
આતાં જાપાણીં જાપાણીં આપુલેં । અસ્તાવ્યસ્ત હેં ॥ ૩૮૧ ॥
ઐસેં કરિસી મ્હણૌનિ જરી જાણેં । તરી હે ગોષ્ટી સાંગાવીં કાં મી મ્હણેં ।
આતાં એક વેળ વાંચવી જી પ્રાણેં । યા સ્વરૂપપ્રળયાપાસોનિ ॥ ૩૮૨ ॥
જરી તૂં ગોસાવી આમુચા અનંતા । તરી સુઈં વોડણ માઝિયા જીવિતા ।
સાંટવીં પસારા હા માગુતા । મહામારીચા ॥ ૩૮૩ ॥
આઇકેં સકળ દેવાંચિયા પરદેવતે । તુવાં ચૈતન્યેં ગા વિશ્વ વસતેં ।
તેં વિસરલાસી હેં ઉપરતેં । સંહારૂં આદરિલેં ॥ ૩૮૪ ॥
મ્હણૌનિ વેગીં પ્રસન્ન હોઈં દેવરાયા । સંહરીં સંહરીં આપુલી માયા ।
કાઢીં માતેં મહાભયા- । પાસોનિયાં ॥ ૩૮૫ ॥
હા ઠાયવરી પુઢતપુઢતીં । તૂંતેં મ્હણિજે બહુવા કાકુળતી ।
ઐસા મી વિશ્વમૂર્તી । ભેડકા જાહલોં ॥ ૩૮૬ ॥
જૈં અમરાવતીયે આલા ધાડા । તૈં મ્યાં એકલેનિ કેલા ઉવેડા ।
જો મી કાળાચિયાહી તોંડા । વાસિપુ ન ધરીં ॥ ૩૮૭ ॥
પરી તયા આંતુલ નવ્હે હેં દેવા । એથ મૃત્યૂસહી કરૂનિ ચઢાવા ।
તુવાં આમુચાચિ ઘોટૂ ભરાવા । યા સકળ વિશ્વેંસીં ॥ ૩૮૮ ॥
કૈસા નવ્હતા પ્રળયાચા વેળુ । ગોખા તૂંચિ મિનલાસિ કાળુ ।
બાપુડા હા ત્રિભુવનગોળુ । અલ્પાયુ જાહલા ॥ ૩૮૯ ॥
અહા ભાગ્યા વિપરીતા । વિઘ્ન ઉઠિલેં શાંત કરિતાં ।
કટાકટા વિશ્વ ગેલેં આતાં । તૂં લાગલાસિ ગ્રાસૂં ॥ ૩૯૦ ॥
હેં નવ્હે મા રોકડેં । સૈંઘ પસરૂનિયાં તોંડેં ।
કવળિતાસિ ચહૂંકડે । સૈન્યેં ઇયેં ॥ ૩૯૧ ॥
અમી ચ ત્વાં ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પુત્રાઃ સર્વે સહૈવાવનિપાલસઙ્ઘૈઃ ।
ભીષ્મો દ્રોણઃ સૂતપુત્રસ્તથાઽસૌ સહાસ્મદીયૈરપિ યોધમુખ્યૈઃ ॥ ૨૬॥
નોહેતિ ? હે કૌરવકુળીંચે વીર । આંધળિયા ધૃતરાષ્ટ્રાચે કુમર ।
હે ગેલે ગેલે સહપરિવાર । તુઝિયા વદનીં ॥ ૩૯૨ ॥
આણિ જે જે યાંચેનિ સાવાયેં । આલે દેશોદેશીંચે રાયે ।
તયાંચેં સાંગાવયા જાવોં ન લાહે । ઐસેં સરકટિત આહાસી ॥ ૩૯૩ ॥
મદમુખાચિયા સંઘટા । ઘેત આહાસિ ઘટઘટાં ।
આરણીં હન થાટા । દેતાસિ મિઠી ॥ ૩૯૪ ॥
જંત્રાવરિચીલ માર । પદાતીંચે મોગર ।
મુખાઆંત ભાર । હારપતાતિ મા ॥ ૩૯૫ ॥
કૃતાંતાચિયા જાવળી । જેં એકચિ વિશ્વાતેં ગિળી ।
તિયેં કોટીવરી સગળીં । ગિળિતાસિ શસ્ત્રેં ॥ ૩૯૬ ॥
ચતુરંગા પરિવારા । સંજોડિયાં રહંવરાં ।
દાંત ન લાવિસી મા પરમેશ્વરા । કસા તુષ્ટલાસિ બરવા ॥ ૩૯૭ ॥
હાં ગા ભીષ્મા{ઐ}સા કવણુ । સત્યશૌર્યનિપુણુ ।
તોહી આણિ બ્રાહ્મણ દ્રોણુ । ગ્રાસિલાસિ કટકટા ॥ ૩૯૮ ॥
અહા સહસ્રકરાચા કુમરુ । એથ ગેલા ગેલા કર્ણવીરુ ।
આણિ આમુચિયા આઘવયાંચા કેરુ । ફેડિલા દેખેં ॥ ૩૯૯ ॥
કટકટા ધાતયા । કૈસેં જાહલેં અનુગ્રહા યયા ।
મિયાં પ્રાર્થૂનિ જગા બાપુડિયા । આણિલેં મરણ ॥ ૪૦૦ ॥
માગાં થોડિયા બહુવા ઉપપત્તી । યેણેં સાંગિતલિયા વિભૂતી ।
તૈસા નસેચિ મા પુઢતી । બૈસલોં પુસોં ॥ ૪૦૧ ॥
મ્હણૌનિ ભોગ્ય તેં ત્રિશુદ્ધી ન ચુકે । આણિ બુદ્ધિહી હોણારાસારિખી ઠાકે ।
માઝ્યા કપાળીં પિટાવેં લોકેં । તેં લોટેલ કાંહ્યાં ॥ ૪૦૨ ॥
પૂર્વીં અમૃતહી હાતાં આલેં । પરી દેવ નસતીચિ ઉગલે ।
મગ કાળકૂટ ઉઠવિલેં । શેવટીં જૈસેં ॥ ૪૦૩ ॥
પરી તેં એકબગીં થોડેં । કેલિયા પ્રતિકારામાજિવડેં ।
આણિ તિયે અવસરીચેં તેં સાંકડેં । નિસ્તરવિલેં શંભૂ ॥ ૪૦૪ ॥
આતાં હા જળતાં વારા કેં વેંટાળે ? । કોણા હે વિષા ભરલેં ગગન ગિળે ? ।
મહાકાળેંસિ કેં ખેળેં ? । આંગવત અસે ॥ ૪૦૫ ॥
ઐસા અર્જુન દુઃખેં શિણતુ । શોચિત અસે જિવાઆંતુ ।
પરી ન દેખેં તો પ્રસ્તુતુ । અભિપ્રાય દેવાચા ॥ ૪૦૬ ॥
જે મી મારિતા હે કૌરવ મરતે । ઐસેનિ વેંટાળિલા હોતા મોહેં બહુતેં ।
તો ફેડાવયાલાગીં અનંતેં । હેં દાખવિલેં નિજ ॥ ૪૦૭ ॥
અરે કોણ્હી કોણાતેં ન મારી । એથ મીચિ હો સર્વ સંહારીં ।
હેં વિશ્વરૂપવ્યાજેં હરી । પ્રકટિત અસે ॥ ૪૦૮ ॥
પરી વાયાંચિ વ્યાકુલતા । તે ન ચોજવેચિ પંડુસુતા ।
મગ અહા કંપુ નવ્હતા । વાઢવિત અસે ॥ ૪૦૯ ॥
વક્ત્રાણિ તે ત્વરમાણા વિશન્તિ દંષ્ટ્રાકરાલાનિ ભયાનકાનિ ।
કેચિદ્વિલગ્ના દશનાન્તરેષુ સંદૃશ્યન્તે ચૂર્ણિતૈરુત્તમાઙ્ગૈઃ ॥ ૨૭॥
તેથ મ્હણે પાહા હો એકે વેળે । સાસિકવચેંસિ દોન્હી દળેં ।
વદનીં ગેલીં આભાળેં । ગગનીં કાં જૈસીં ॥ ૪૧૦ ॥
કાં મહાકલ્પાચિયા શેવટીં । જૈં કૃતાંતુ કોપલા હોય સૃષ્ટી ।
તૈં એકવિસાંહી સ્વર્ગાં મિઠી । પાતાળાસકટ દે ॥ ૪૧૧ ॥
નાતરી ઉદાસીનેં દૈવેં । સંચકાચીં વૈભવેં ।
જેથીંચીં તેથ સ્વભાવેં । વિલયા જાતી ॥ ૪૧૨ ॥
તૈસીં સાસિન્નલીં સૈન્યેં એકવટેં । ઇયે મુખીં જાહલીં પ્રવિષ્ટેં ।
પરી એકહી તોંડૌનિ ન સુટે । કૈસેં કર્મ દેખા ॥ ૪૧૩ ॥
અશોકાચે અંગવસે । ચઘળિલે કર઼્હેનિ જૈસે ।
લોક વક્ત્રામાજીં તૈસે । વાયાં ગેલે ॥ ૪૧૪ ॥
પરિ સિસાળેં મુકુટેંસીં । પડિલી દાઢાંચે સાંડસીં ।
પીઠ હોત કૈસીં । દિસત આહાતી ॥ ૪૧૫ ॥
તિયેં રત્નેં દાંતાંચિયે સવડીં । કૂટ લાગલેં જિભેચ્યા બુડીં ।
કાંહીં કાંહીં આગરડીં । દ્રંષ્ટ્રાંચીં માખલીં ॥ ૪૧૬ ॥
હો કાં જે વિશ્વરૂપેં કાળેં । ગ્રાસિલીં લોકાંચીં શરીરેં બળેં ।
પરિ જીવિત્વ દેહીંચીં સિસાળેં । અવશ્ય કીં રાખિલીં ॥ ૪૧૭ ॥
તૈસીં શરીરામાજીં ચોખડીં । ઇયેં ઉત્તમાંગેં હોતીં ફુડીં ।
મ્હણૌનિ મહાકાળાચિયાહી તોંડીં । પરિ ઉરલીં શેખીં ॥ ૪૧૮ ॥
મગ મ્હણે હેં કાઈ । જન્મલયાં આન મોહરચિ નાહીં ।
જગ આપૈસેંચિ વદનડોહીં । સંચારતાહે ॥ ૪૧૯ ॥
યયા આપેંઆપ આઘવિયા સૃષ્ટી । લાગલિયા આહાતિ વદનાચ્યા વાટીં ।
આણિ હા જેથિંચિયા તેથ મિઠી । દેતસે ઉગલા ॥ ૪૨૦ ॥
બ્રહ્માદિક સમસ્ત । ઉંચા મુખામાજીં ધાંવત ।
યેર સામાન્ય હે ભરત । ઐલીચ વદનીં ॥ ૪૨૧ ॥
આણીકહી ભૂતજાત । તેં ઉપજલેચિ ઠાયીં ગ્રાસિત ।
પરિ યાચિયા મુખા નિભ્રાંત । ન સુટેચિ કાંહીં ॥ ૪૨૨ ॥
યથા નદીનામ્ બહવોઽમ્બુવેગાઃ સમુદ્રમેવાભિમુખા દ્રવન્તિ ।
તથા તવામી નરલોકવીરા વિશન્તિ વક્ત્રાણ્યભિવિજ્વલન્તિ ॥ ૨૮॥
જૈસે મહાનદીચે વોઘ । વહિલે ઠાકિતી સમુદ્રાચેં આંગ ।
તૈસેં આઘવાચિકડૂનિ જગ । પ્રવેશત મુખીં ॥ ૪૨૩ ॥
આયુષ્યપંથેં પ્રાણિગણી । કરોનિ અહોરાત્રાંચી મોવણી ।
વેગેં વક્ત્રામિળણીં । સાધિજત આહાતી ॥ ૪૨૪ ॥
યથા પ્રદીપ્તં જ્વલનં પતઙ્ગા વિશન્તિ નાશાય સમૃદ્ધવેગાઃ ।
તથૈવ નાશાય વિશન્તિ લોકા સ્તવાપિ વક્ત્રાણિ સમૃદ્ધવેગાઃ ॥ ૨૯॥
જળતયા ગિરીચ્યા ગવખા- । માજીં ઘાપતી પતંગાચિયા ઝાકા ।
તૈસે સમગ્ર લોક દેખા । ઇયે વદનીં પડતી ॥ ૪૨૫ ॥
પરિ જેતુલેં યેથ પ્રવેશલેં । તેં તાતલિયા લોહેં પાણીચિ પાં ગિળિલેં ।
વહવટીંહિ પુસિલેં । નામરૂપ તયાંચેં ॥ ૪૨૬ ॥
લેલિહ્યસે ગ્રસમાનઃ સમન્તાલ્લોકાન્સમગ્રાન્વદનૈર્જ્વદ્ભિઃ ।
તેજોભિરાપૂર્ય જગત્સમગ્રં ભાસસ્તવોગ્રાઃ પ્રતપન્તિ વિષ્ણો ॥ ૩૦॥
આણિ યેતુલાહી આરોગણ । કરિતાં ભુકે નાહીં ઉણેપણ ।
કૈસેં દીપન અસાધારણ । ઉદયલેં યયા ॥ ૪૨૭ ॥
જૈસા રોગિયા જ્વરાહૂનિ ઉઠિલા । કા ભણગા દુકાળુ પાહલા ।
તૈસા જિભાંચા લળલળાટુ દેખિલા । આવાળુવેં ચાટિતાં ॥ ૪૨૮ ॥
તૈસેં આહારાચે નાંવેં કાંહીં । તોંડાપાસૂનિ ઉરલેંચિ નાહીં ।
કૈસી સમસમીત નવાઈ । ભુકેલેપણાચી ॥ ૪૨૯ ॥
કાય સાગરાચા ઘોંટુ ભરાવા ? । કીં પર્વતાચા ઘાંસુ કરાવા ? ।
બ્રહ્મકટાહો ઘાલાવા । આઘવાચિ દાઢે ॥ ૪૩૦ ॥
દિશા સગળિયાચિ ગિળાવિયા । ચાંદિણિયા ચાટૂનિ ઘ્યાવિયા ।
ઐસેં વર્તત આહે સાવિયા । લોલુપ્ય બા તુઝેં ॥ ૪૩૧ ॥
જૈસા ભોગીં કામુ વાઢે । કાં ઇંધનેં આગીસિ હાકાક ચઢે ।
તૈસી ખાતખાતાંચિ તોંડેં । ખાખાંતેં ઠેલીં ॥ ૪૩૨ ॥
કૈસેં એકચિ કેવઢેં પસરલેં । ત્રિભુવન જિવ્હાગ્રીં આહે ટેકલેં ।
જૈસેં કાં કવીઠ ઘાતલેં । વડવાનળીં ॥ ૪૩૩ ॥
ઐસીં અપાર વદનેં । આતાં યેતુલીં કૈંચીં ત્રિભુવનેં ।
કાં આહારુ ન મિળતાં યેણેં માનેં । વાઢવિલીં સૈંઘ ॥ ૪૩૪ ॥
અગા હા લોકુ બાપુડા । જાહલા વદનજ્વાળાં વરપડા ।
જૈસી વણવેયાચિયા વેઢાં । સાંપડતી મૃગેં ॥ ૪૩૫ ॥
આતાં તૈસેં યાં વિશ્વા જાહાલેં । દેવ નવ્હે હેં કર્મ આલેં ।
કાં જગ ચળચળાં પાંગિલેં । કાળજાળેં ॥ ૪૩૬ ॥
આતાં ઇયે અંગપ્રભેચિયે વાગુરે । કોણીકડૂનિ નિગિજૈલ ચરાચરેં ।
હીં વક્ત્રેં નોહેતી જોહારેં । વોડવલીં જગા ॥ ૪૩૭ ॥
આગી આપુલેનિ દાહકપણેં । કૈસેનિ પોળિજે તેં નેણે ।
પરી જયા લાગે તયા પ્રાણેં । સુટિકાચી નાહીં ॥ ૪૩૮ ॥
નાતરી માઝેનિ તિખટપણેં । કૈસેં નિવટે હેં શસ્ત્ર કાયિ જાણેં ।
કાં આપુલિયાં મારા નેણેં । વિષ જૈસેં ॥ ૪૩૯ ॥
તૈસી તુજ કાંહીં । આપુલિયા ઉગ્રપણાચી સેચિ નાહીં ।
પરી ઐલીકડિલે મુખીં ખાઈ । હો સરલી જગાચી ॥ ૪૪૦ ॥
અગા આત્મા તૂં એકુ । સકળ વિશ્વવ્યાપકુ ।
તરી કાં આમ્હાં અંતકુ । તૈસા વોડવલાસી ? ॥ ૪૪૧ ॥
તરી મિયાં સાંડિલી જીવિત્વાચી ચાડ । આણિ તુવાંહી ન ધરાવી ભીડ ।
મનીં આહે તેં ઉઘડ । બોલ પાં સુખેં ॥ ૪૪૨ ॥
કિતી વાઢવિસી યા ઉગ્રરૂપા । આંગીંચેં ભગવંતપણ આઠવીં બાપા ।
નાહીં તરી કૃપા । મજપુરતી પાહી ॥ ૪૪૩ ॥
આખ્યાહિ મે કો ભવાનુગ્રરૂપો નમોઽસ્તુ તે દેવવર પ્રસીદ ।
વિજ્ઞાતુમિચ્છામિભવન્તમાદ્યં ન હિ પ્રજાનામિ તવ પ્રવૃત્તિમ્ ॥ ૩૧॥
તરી એક વેળ વેદવેદ્યા । જી ત્રિભુવનૈક આદ્યા ।
વિનવણી વિશ્વવંદ્યા । આઇકેં માઝી ॥ ૪૪૪ ॥
ઐસેં બોલોનિ વીરેં । ચરણ નમસ્કારિલેં શિરેં ।
મગ મ્હણેં તરી સર્વેશ્વરેં । અવધારિજો ॥ ૪૪૫ ॥
મિયાં હોઆવયા સમાધાન । જી પુસિલેં વિશ્વરૂપધ્યાન ।
આણિ એકેંચિ કાળેં ત્રિભુવન । ગિળિતુચિ ઉઠિલાસી ॥ ૪૪૬ ॥
તરી તૂં કોણ કાં યેતુલીં । ઇયેં ભ્યાસુરેં મુખેં કાં મેળવિલીં ।
આઘવિયાચિ કરીં પરિજિલીં । શસ્ત્રેં કાંહ્યા ॥ ૪૪૭ ॥
જી જંવ તંવ રાગીટપણેં । વાઢોનિ ગગના આણિતોસિ ઉણેં ।
કાં ડોળે કરૂનિ ભિંગુળવાણે । ભેડસાવીત આહાસી ॥ ૪૪૮ ॥
એથ કૃતાંતેંસિ દેવા । કાસયા કિજતસે હેવા ।
હા આપુલા તુવાં સાંગાવા । અભિપ્રાય મજ ॥ ૪૪૯ ॥
યા બોલા મ્હણે અનંતુ । મી કોણ હેં આહાસી પુસતુ ।
આણિ કાયિસયાલાગીં અસે વાઢતુ । ઉગ્રતેસી ॥ ૪૫૦ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ ।
કાલોઽસ્મિ લોકક્ષયકૃત્પ્રવૃદ્ધો લોકાન્ સમાહર્તુમિહ પ્રવૃત્તઃ ॥
ઋતેઽપિ ત્વાં ન ભવિષ્યન્તિ સર્વે યેઽવસ્થિતાઃ પ્રત્યનીકેષુ યોધાઃ ॥ ૩૨॥
તરી મી કાળુ ગા હેં ફુડેં । લોક સંહારાવયાલાગીં વાઢેં ।
સૈંઘ પસરિલીં આહાતીં તોંડેં । આતાં ગ્રાસીન હેં આઘવેં ॥ ૪૫૧ ॥
એથ અર્જુન મ્હણે કટકટા । ઉબગિલોં માગિલ્યા સંકટા ।
મ્હણૌનિ આળવિલા તંવ વોખટા । ઉવાઇલા હા ॥ ૪૫૨ ॥
તેવીંચિ કઠિણ બોલેં આસતુટી । અર્જુન હોઈલ હિંપુટી ।
મ્હણૌનિ સવેંચિ મ્હણે કિરીટી । પરિ આન એક અસે ॥ ૪૫૩ ॥
તરી આતાંચિયે સંહારવાહરે । તુમ્હીં પાંડવ અસા બાહિરે ।
તેથ જાતજાતાં ધનુર્ધરેં । સાંવરિલે પ્રાણ ॥ ૪૫૪ ॥
હોતા મરણમહામારીં ગેલા । તો માગુતા સાવધુ જાહલા ।
મગ લાગલા બોલા । ચિત્ત દેઊં ॥ ૪૫૫ ॥
ઐસેં મ્હણિજત આહે દેવેં । અર્જુના તુમ્હી માઝેં હેં જાણાવેં ।
યેર જાણ મી આઘવેં । સરલોં ગ્રાસૂં ॥ ૪૫૬ ॥
વજ્રાનળીં પ્રચંડીં । જૈસી ઘાપે લોણિયાચી ઉંડી ।
તૈસેં જગ હેં માઝિયા તોંડીં । તુવાં દેખિલેં જેં ॥ ૪૫૭ ॥
તરી તયામાઝારીં કાંહીં । ભરંવસેનિ ઉણેં નાહીં ।
ઇયે વાયાંચિ સૈન્યેં પાહીં । બરવતેં આહાતી ॥ ૪૫૮ ॥
ઐસા ચતુરંગાચિયા સંપદા । કરિત મહાકાળેંસીં સ્પર્ધા ।
વાંટિવેચિયા મદા । વઘળલે જે ॥ ૪૫૯ ॥
હે જે મિળોનિયાં મેળે । કુંથતી વીરવૃત્તીચેનિ બળેં ।
યમાવરી ગજદળેં । વાખાણિજતાતી ॥ ૪૬૦ ॥
મ્હણતી સૃષ્ટીવરી સૃષ્ટી કરૂં । આણ વાહૂનિ મૃત્યૂતેં મારૂં ।
આણિ જગાચા ભરૂં । ઘોંટુ યયા ॥ ૪૬૧ ॥
પૃથ્વી સગળીચિ ગિળૂં । આકાશ વરિચ્યાવરી જાળૂં ।
કાં બાણવરી ખિળૂં । વારયાતેં ॥ ૪૬૨ ॥
બોલ હતિયેરાહૂનિ તિખટ । દિસતી અગ્નિપરિસ દાસટ ।
મારકપણેં કાળકૂટ । મહુર મ્હણત ॥ ૪૬૩ ॥
તરી હે ગંધર્વનગરીંચે ઉમાળે । જાણ પોકળીચે પેંડવળેં ।
અગા ચિત્રીવ ફળેં । વીર હે દેખેં ॥ ૪૬૪ ॥
હાં ગા મૃગજળાચા પૂર આલા । દળ નવ્હે કાપડાચા સાપ કેલા ।
ઇયા શૃંગારૂનિયાં ખાલા । માંડિલિયા પૈં ॥ ૪૬૫ ॥
તસ્માત્ત્વમુત્તિષ્ઠ યશો લભસ્વ જિત્વા શત્રૂન્ભુંક્ષ્વ રાજ્યં સમૃદ્ધમ્ ।
મયૈવૈતે નિહતાઃ પૂર્વમેવ નિમિત્તમાત્રં ભવ સવ્યસાચિન્ ॥ ૩૩॥
યેર ચેષ્ટવિતેં જેં બળ । તેં માગાંચિ મિયાં ગ્રાસિલેં સકળ ।
આતાં કોલ્હારિચે વેતાળ । તૈસે નિર્જીવ હે આહાતી ॥ ૪૬૬ ॥
હાલવિતી દોરી તુટલી । તરી તિયેં ખાંબાવરીલ બાહુલીં ।
ભલતેણેં લોટિલીં । ઉલથોનિ પડતી ॥ ૪૬૭ ॥
તૈસા સૈન્યાચા યયા બગા । મોડતાં વેળૂ ન લગેલ પૈં ગા ।
મ્હણૌનિ ઉઠીં ઉઠીં વેગાં । શાહાણા હોઈં ॥ ૪૬૮ ॥
તુવાં ગોગ્રહણાચેનિ અવસરેં । ઘાતલેં મોહનાસ્ત્ર એકસરેં ।
મગ વિરાટાચેનિ મહાભેડેં ઉત્તરેં । આસડૂનિ નાગાવિલેં ॥ ૪૬૯ ॥
આતાં હેં ત્યાહૂનિ નિપટારેં જહાલેં । નિવટીં આયિતેં રણ પડિલેં ।
ઘેઈં યશ રિપુ જિંતિલે । એકલેનિ અર્જુનેં ॥ ૪૭૦ ॥
આણિ કોરડેં યશચિ નોહે । સમગ્ર રાજ્યહી આલેં આહે ।
તૂં નિમિત્તમાત્રચિ હોયેં । સવ્યસાચી ॥ ૪૭૧ ॥
દ્રોણં ચ ભીષ્મં ચ જયદ્રથં ચ કર્ણાં તથાન્યાનપિ યોધવીરાન્ ।
મયા હતાંસ્ત્વં જહિ મા વ્યથિષ્ઠા યુધ્યસ્વ જેતાસિ રણે સપત્નાન્ ॥ ૩૪॥
દ્રોણાચા પાડુ ન કરીં । ભીષ્માચેં ભય ન ધરીં ।
કૈસેનિ કર્ણાવરી । પરજૂં હેં ન મ્હણ ॥ ૪૭૨ ॥
કોણ ઉપાયો જયદ્રથા કીજે । હેં ન ચિંતૂં ચિત્ત તુઝેં ।
આણિકહી આથિ જે જે । નાવાણિગે વીર ॥ ૪૭૩ ॥
તેહી એક એક આઘવેં । ચિત્રીંચે સિંહાડે માનાવે ।
જૈસે વોલેનિ હાતેં ઘ્યાવેં । પુસોનિયાં ॥ ૪૭૪ ॥
યાવરી પાંડવા । કાઇસા યુદ્ધાચા મેળાવા ? ।
હા આભાસુ ગા આઘવા । યેર ગ્રાસિલેં મિયાં ॥ ૪૭૫ ॥
જેવ્હાં તુવાં દેખિલે । હે માઝિયા વદનીં પડિલે ।
તેવ્હાંચિ યાંચેં આયુષ્ય સરલેં । આતાં રિતીં સોપેં ॥ ૪૭૬ ॥
મ્હણૌનિ વહિલા ઉઠીં । મિયાં મારિલે તૂં નિવટીં ।
ન રિગે શોકસંકટીં । નાથિલિયા ॥ ૪૭૭ ॥
આપણચિ આડખિળા કીજે । તો કૌતુકેં જૈસા વિંધોનિ પાડિજે ।
તૈસેં દેખેં ગા તુઝેં । નિમિત્ત આહે ॥ ૪૭૮ ॥
બાપા વિરુદ્ધ જેં જાહલેં । તેં ઉપજતાંચિ વાઘેં નેલેં ।
આતાં રાજ્યેંશીં સંચલેં । યશ તૂં ભોગીં ॥ ૪૭૯ ॥
સાવિયાચિ ઉતત હોતે દાયાદ । આણિ બળિયે જગીં દુર્મદ ।
તે વધિલે વિશદ । સાયાસુ ન લાગતાં ॥ ૪૮૦ ॥
ઐસિયા ઇયા ગોષ્ટી । વિશ્વાચ્યા વાક્પટીં ।
લિહૂનિ ઘાલી કિરીટી । જગામાજીં ॥ ૪૮૧ ॥
સંજય ઉવાચ।
એતચ્છ્રુત્વા વચનં કેશવસ્ય કૃતાઞ્જલિર્વેપમાનઃ કિરીટી ॥
નમસ્કૃત્વા ભૂય એવાહ કૃષ્ણં સગદ્ગદં ભીતભીતઃ પ્રણમ્ય ॥ ૩૫॥
ઐસી આઘવીચિ હે કથા । તયા અપૂર્ણ મનોરથા ।
સંજયો સાંગે કુરુનાથા । જ્ઞાનદેવો મ્હણે ॥ ૪૮૨ ॥
મગ સત્યલોકૌનિ ગંગાજળ । સુટલિયા વાજત ખળાળ ।
તૈશી વાચા વિશાળ । બોલતાં તયા ॥ ૪૮૩ ॥
નાતરી મહામેઘાંચે ઉમાળે । ઘડઘડીત એકે વેળે ।
કાં ઘુમઘુમિલા મંદરાચળેં । ક્ષીરાબ્ધી જૈસા ॥ ૪૮૪ ॥
તૈસેં ગંભીરેં મહાનાદેં । હેં વાક્ય વિશ્વકંદેં ।
બોલિલેં અગાધેં । અનંતરૂપેં ॥ ૪૮૫ ॥
તેં અર્જુનેં મોટકેં ઐકિલેં । આણિ સુખ કીં ભય દુણાવલેં ।
હેં નેણોં પરિ કાંપિન્નલેં । સર્વાંગ તયાચેં ॥ ૪૮૬ ॥
સખોલપણેં વળલી મોટ । આણિ તૈસેચિ જોડલે કરસંપુટ ।
વેળોવેળાં લલાટ । ચરણીં ઠેવી ॥ ૪૮૭ ॥
તેવીંચિ કાંહીં બોલોં જાયે । તંવ ગળા બુજાલાચિ ઠાયે ।
હેં સુખ કીં ભય હોયે । હેં વિચારા તુમ્હીં ॥ ૪૮૮ ॥
પરિ તેવ્હાં દેવાચેનિ બોલેં । અર્જુના હેં ઐસેં જાહલેં ।
મિયાં પદાંવરૂનિ દેખિલેં । શ્લોકીંચિયા ॥ ૪૮૯ ॥
મગ તૈસાચિ ભેણભેણ । પુઢતી જોહારૂનિ ચરણ ।
મગ મ્હણે જી આપણ । ઐસેં બોલિલેતી ॥ ૪૯૦ ॥
અર્જુન ઉવાચ।
સ્થાને હૃષીકેશ તવ પ્રકીર્ત્યા જગત્પ્રહૃષ્યત્યનુરજ્યતે ચ ॥
રક્ષાંસિ ભીતાનિ દિશો દ્રવન્તિ સર્વે નમસ્યન્તિ ચ સિદ્ધસંઘાઃ ॥ ૩૬॥
ના તરી અર્જુના મી કાળુ । આણિ ગ્રાસિજે તો માઝા ખેળુ ।
હા બોલુ તુઝા કીર અઢળુ । માનૂં આમ્હી ॥ ૪૯૧ ॥
પરિ તુવાં જી કાળેં । આજિ સ્થિતીચિયે વેળે ।
ગ્રાસિજે હેં ન મિળે । વિચારાસી ॥ ૪૯૨ ॥
કૈસેનિ આંગીંચેં તારુણ્ય કાઢાવેં ? । કૈચેં નવ્હે તેં વાર્ધક્ય આણાવેં ? ।
મ્હણૌનિ કરૂં મ્હણસી તેં નવ્હે । બહુતકરુની ॥ ૪૯૩ ॥
હાં જી ચૌપાહારી ન ભરતાં । કોણેહી વેળે શ્રીઅનંતા ।
કાય માધ્યાન્હીં સવિતા । માવળતુ આહે ? ॥ ૪૯૪ ॥
પૈં તુજ અખંડિતા કાળા । તિન્હી આહાતી જી વેળા ।
ત્યા તિન્હી પરી સબળા । આપુલાલિયા સમયીં ॥ ૪૯૫ ॥
જે વેળીં હોં લાગે ઉત્પત્તી । તે વેળીં સ્થિતિ પ્રળયો હારપતી ।
આણિ સ્થિતિકાળીં ન મિરવિતી । ઉત્પત્તિ પ્રળયો ॥ ૪૯૬ ॥
પાઠીં પ્રળયાચિયે વેળે । ઉત્પત્તિ સ્થિતિ માવળે ।
હેં કાયસેનહી ન ઢળે । અનાદિ ઐસેં ॥ ૪૯૭ ॥
મ્હણૌનિ આજિ તંવ ભરેં ભોગેં । સ્થિતિ વર્તિજત આહે જગેં ।
એથ ગ્રસિસી તૂં હેં ન લગે । માઝ્યા જીવીં ॥ ૪૯૮ ॥
તંવ સંકેતેં દેવ બોલે । અગા યા દોન્હી સૈન્યાંસીચિ મરણ પુરલેં ।
તેં પ્રત્યક્ષચિ તુજ દાવિલેં । યેર યથાકાળેં જાણ ॥ ૪૯૯ ॥
હા સંકેતુ જંવ અનંતા । વેળુ લાગલા બોલતાં ।
તંવ અર્જુનેં લોકુ માગુતા । દેખિલા યથાસ્થિતિ ॥ ૫૦૦ ॥
મગ મ્હણતસે દેવા । તૂં સૂત્રીં વિશ્વલાઘવા ।
જગ આલા મા આઘવા । પૂર્વસ્થિતિ પુઢતી ॥ ૫૦૧ ॥
પરી પડિલિયા દુઃખસાગરીં । તૂં કાઢિસી કાં જયાપરી ।
તે કીર્તિ તુઝી શ્રીહરી । આઠવિત અસે ॥ ૫૦૨ ॥
કીર્તિ આઠવિતાં વેળોવેળાં । ભોગિતસેં મહાસુખાચા સોહળા ।
તેથ હર્ષામૃતકલ્લોળા । વરી લોળત આહેં ॥ ૫૦૩ ॥
દેવા જિયાલેપણેં જગ । ધરી તુઝ્યા ઠાયીં અનુરાગ ।
આણિ દુષ્ટાં તયાં ભંગ । અધિકાધિક ॥ ૫૦૪ ॥
પૈં ત્રિભુવનીંચિયા રાક્ષસાં । મહાભય તૂં હૃષીકેશા ।
મ્હણૌનિ પળતાતી દાહી દિશાં । પૈલીકડે ॥ ૫૦૫ ॥
યેથ સુર નર સિદ્ધ કિન્નર । કિંબહુના ચરાચર ।
તે તુજ દેખોનિ હર્ષનિર્ભર । નમસ્કારિત અસતી ॥ ૫૦૬ ॥
કસ્માચ્ચ તે ન નમેરન્મહાત્મન્ ગરીયસે બ્રહ્મણોઽપ્યાદિકર્ત્રે ।
અનન્ત દેવેશ જગન્નિવાસ ત્વમક્ષરં સદસત્તત્પરં યત્ ॥ ૩૭॥
એથ ગા કવણા કારણા । રાક્ષસ હે નારાયણા ।
ન લગતીચિ ચરણા । પળતે જાહલે ॥ ૫૦૭ ॥
આણિ હેં કાય તૂંતેં પુસાવેં । યેતુલેં આમ્હાંસિહી જાણવે ।
તરી સૂર્યોદયીં રાહાવેં । કૈસેનિ તમેં ? ॥ ૫૦૮ ॥
જી તૂં પ્રકાશાચા આગરુ । આણિ જાહલા આમ્હાસિ ગોચરૂ ।
મ્હણૌનિયા નિશાચરાં કેરુ । ફિટલા સહજેં ॥ ૫૦૯ ॥
હેં યેતુલે દિવસ આમ્હાં । કાંહીં નેણવેચિ શ્રીરામા ।
આતાં દેખતસોં મહિમા । ગંભીર તુઝા ॥ ૫૧૦ ॥
જેથૂનિ નાના સૃષ્ટીંચિયા વોળી । પસરતી ભૂતગ્રામાચિયા વેલી ।
તયા મહદ્બ્રહ્માતેં વ્યાલી । દૈવિકી ઇચ્છા ॥ ૫૧૧ ॥
દેવો નિઃસીમ તત્ત્વ સદોદિતુ । દેવો નિઃસીમ ગુણ અનંતુ ।
દેવો નિઃસીમ સામ્ય સતતુ । નરેંદ્ર દેવાંચા ॥ ૫૧૨ ॥
જી તૂં ત્રિજગતિયે વોલાવા । અક્ષર તૂં સદાશિવા ।
તૂંચિ સદસત્ દેવા । તયાહી અતીત તેં તૂં ॥ ૫૧૩ ॥
ત્વમાદિદેવઃ પુરુષઃ પુરાણસ્ત્વમસ્ય વિશ્વસ્ય પરં નિધાનમ્ ।
વેત્તાસિ વેદ્યં ચ પરં ચ ધામ ત્વયા તતં વિશ્વમનન્તરૂપ ॥ ૩૮॥
તૂં પ્રકૃતિપુરુષાંચિયા આદી । જી મહત્તત્વાં તૂંચિ અવધી ।
સ્વયેં તૂં અનાદિ । પુરાતનુ ॥ ૫૧૪ ॥
તૂં સકળ વિશ્વજીવન । જીવાંસિ તૂંચિ નિધાન ।
ભૂતભવિષ્યાચેં જ્ઞાન । તુઝ્યાચિ હાતીં ॥ ૫૧૫ ॥
જી શ્રુતીચિયાં લોચનાં । સ્વરૂપસુખ તૂંચિ અભિન્ના ।
ત્રિભુવનાચિયા આયતના । આયતન તૂં ॥ ૫૧૬ ॥
મ્હણૌનિ જી પરમ । તૂંતેં મ્હણિજે મહાધામ ।
કલ્પાંતીં મહદ્બ્રહ્મ । તુજમાજીં રિગે ॥ ૫૧૭ ॥
કિંબહુના તુવાં દેવેં । વિશ્વ વિસ્તારિલેં આહે આઘવેં ।
તરિ અનંતરૂપા વાનાવેં । કવણેં તૂંતેં ॥ ૫૧૮ ॥
વાયુર્યમોગ્નિર્વરુણઃ શશાઙ્કઃ પ્રજાપતિસ્ત્વં પ્રપિતામહશ્ચ ।
નમો નમસ્તેઽસ્તુસહસ્રકૃત્વઃ પુનશ્ચ ભૂયોઽપિ નમો નમસ્તે ॥ ૩૯॥
નમઃ પુરસ્તાદથ પૃષ્ઠતસ્તે નમોઽસ્તુ તે સર્વત એવ સર્વ ।
અનન્તવીર્યામિતવિક્રમસ્ત્વં સર્વં સમાપ્નોષિ તતોઽસિ સર્વઃ ॥ ૪૦॥
જી કાય એક તૂં નવ્હસી । કવણે ઠાયીં નસસી ।
હેં અસો જૈસા આહાસી । તૈસિયા નમો ॥ ૫૧૯ ॥
વાયુ તૂં અનંતા । યમ તૂં નિયમિતા ।
પ્રાણિગણીં વસતા । અગ્નિ તો તૂં ॥ ૫૨૦ ॥
વરુણ તૂં સોમ । સ્રષ્ટા તૂં બ્રહ્મ ।
પિતામહાચાહી પરમ । આદિ જનક તૂં ॥ ૫૨૧ ॥
આણિકહી જેં જેં કાંહીં । રૂપ આથિ અથવા નાહીં ।
તયા નમો તુજ તૈસયાહી । જગન્નાથા ॥ ૫૨૨ ॥
ઐસેં સાનુરાગેં ચિત્તેં । નમન કેલેં પંડુસુતેં ।
મગ પુઢતી મ્હણે નમસ્તે । નમસ્તે પ્રભો ॥ ૫૨૩ ॥
પાઠીં તિયે સાદ્યંતે । ન્યાહાળી શ્રીમૂર્તીતેં ।
આણિ પુઢતી મ્હણે નમસ્તે । નમસ્તે પ્રભો ॥ ૫૨૪ ॥
પાહતાં પાહતાં પ્રાંતેં । સમાધાન પાવે ચિત્તેં ।
આણિ પુઢતી મ્હણે નમસ્તે । નમસ્તે પ્રભો ॥ ૫૨૫ ॥
ઇયે ચરાચરીં જીં ભૂતેં । સર્વત્ર દેખે તયાંતેં ।
આણિ પુઢતી મ્હણે નમસ્તે । નમસ્તે પ્રભો ॥ ૫૨૬ ॥
ઐસીં રૂપેં તિયેં અદ્ભુતેં । આશ્ચર્યેં સ્ફુરતી અનંતેં ।
તંવ તંવ નમસ્તે । નમસ્તેચિ મ્હણે ॥ ૫૨૭ ॥
આણિક સ્તુતિહી નાઠવે । આણિ નિવાંતુહી ન બૈસવે ।
નેણેં કૈસા પ્રેમભાવેં । ગાજોંચિ લાગે ॥ ૫૨૮ ॥
કિંબહુના ઇયાપરી । નમન કેલેં સહસ્રવરી ।
કીં પુઢતી મ્હણે શ્રીહરી । તુજ સન્મુખા નમો ॥ ૫૨૯ ॥
દેવાસિ પાઠી પોટ આથિ કીં નાહીં । યેણેં ઉપયોગુ આમ્હાં કાઈ ।
તરિ તુજ પાઠિમોરેયાહી । નમો સ્વામી ॥ ૫૩૦ ॥
ઉભા માઝિયે પાઠીસીં । મ્હણૌનિ પાઠીમોરેં મ્હણાવેં તુમ્હાંસી ।
સન્મુખ વિન્મુખ જગેંસીં । ન ઘડેં તુજ ॥ ૫૩૧ ॥
આતાં વેગળાલિયા અવયવાં । નેણેં રૂપ કરૂં દેવા ।
મ્હણૌનિ નમો તુજ સર્વા । સર્વાત્મકા ॥ ૫૩૨ ॥
જી અનંતબળસંભ્રમા । તુજ નમો અમિત વિક્રમા ।
સકળકાળીં સમા । સર્વરૂપા ॥ ૫૩૩ ॥
આઘવિયા આકાશીં જૈસેં । અવકાશચિ હોઊનિ આકાશ અસે ।
તૂં સર્વપણેં તૈસેં । પાતલાસિ સર્વ ॥ ૫૩૪ ॥
કિંબહુના કેવળ । સર્વ હેં તૂંચિ નિખિળ ।
પરી ક્ષીરાર્ણવીં કલ્લોળ । પયાચે જૈસે ॥ ૫૩૫ ॥
મ્હણૌનિયા દેવા । તૂં વેગળા નવ્હસી સર્વાં ।
હેં આલેં મજ સદ્ભાવા । આતાં તૂંચિ સર્વ ॥ ૫૩૬ ॥
સખેતિ મત્વા પ્રસભં યદુક્તં હે કૃષ્ણ હે યાદવ હે સખેતિ ।
અજાનતા મહિમાનં તવેદં મયા પ્રમાદાત્પ્રણયેન વાપિ ॥ ૪૧॥
પરિ ઐસિયા તૂતેં સ્વામી । કહીંચ નેણોં જી આમ્હી ।
મ્હણૌનિ સોયરે સંબંધધર્મીં । રાહાટલોં તુજસીં ॥ ૫૩૭ ॥
અહા થોર વાઉર જાહલેં । અમૃતેં સંમાર્જન મ્યાં કેલેં ।
વારિકેં ઘેઊનિ દિધલેં । કામધેનૂતેં ॥ ૫૩૮ ॥
પરિસાચા ખડવાચિ જોડલા । કીં ફોડોનિ આમ્હી ગાડોરા ઘાતલા ।
કલ્પતરૂ તોડોનિ કેલા । કૂંપ શેતા ॥ ૫૩૯ ॥
ચિંતામણીચી ખાણી લાગલી । તેણેં કરેં વોઢાળેં વોલ્હાંડિલી ।
તૈસી તુઝી જવળિક ધાડિલી । સાંગાતીપણેં ॥ ૫૪૦ ॥
હેં આજિચેંચિ પાહેં પાં રોકડેં । કવણ ઝુંજ હેં કેવઢેં ।
એથ પરબ્રહ્મ તૂં ઉઘડેં । સારથી કેલાસી ॥ ૫૪૧ ॥
યયા કૌરવાંચિયા ઘરા । શિષ્ટાઈ ધાડિલાસિ દાતારા ।
ઐસા વણિજેસાઠીં જાગેશ્વરા । વિકલાસિ આમ્હીં ॥ ૫૪૨ ॥
તૂં યોગિયાંચેં સમાધિસુખ । કૈસા જાણેચિના મી મૂર્ખ ।
ઉપરોધુ જી સન્મુખ । તુજસીં કરૂં ॥ ૫૪૩ ॥
યચ્ચાવહાસાર્થમસત્કૃતોઽસિ વિહારશય્યાસનભોજનેષુ ।
એકોઽથવાપ્યચ્યુત તત્સમક્ષં તત્ક્ષામયે ત્વામહમપ્રમેયમ્ ॥ ૪૨॥
તૂં યા વિશ્વાચી અનાદિ આદી । બૈસસી જિયે સભાસદીં ।
તેથેં સોયરીકીચિયા સંબંધીં । રળીં બોલોં ॥ ૫૪૪ ॥
વિપાયેં રાઉળા યેવોં । તરિ તુઝેનિ અંગેં માનુ પાવોં ।
ન માનિસી તરી જાવોં । રુસોનિ સલગી ॥ ૫૪૫ ॥
પાયાં લાગોનિ બુઝાવણી । તુઝ્યા ઠાયીં શારઙ્ગપાણી ।
પાહિજે ઐશી કરણી । બહુ કેલી આમ્હીં ॥ ૫૪૬ ॥
સજણપણાચિયા વાટા । તુજપુઢેં બૈસેં ઉફરાટા ।
હા પાડુ કાય વૈકુંઠા ? । પરિ ચુકલોં આમ્હીં ॥ ૫૪૭ ॥
દેવેંસિ કોલકાઠી ધરૂં । આખાડા ઝોંબીલોંબી કરૂં ।
સારી ખેળતાં આવિષ્કરૂં । નિકરેંહી ભાંડોં ॥ ૫૪૮ ॥
ચાંગ તેં ઉરાઉરીં માગોં । દેવાસિ કીં બુદ્ધિ સાંગોં ।
તેવીંચિ મ્હણોં કાય લાગોં । તુઝેં આમ્હી ॥ ૫૪૯ ॥
ઐસા અપરાધુ હા આહે । જો ત્રિભુવનીં ન સમાયે ।
જી નેણતાંચિ કીં પાયે । શિવતિલે તુઝે ॥ ૫૫૦ ॥
દેવો બોનયાચ્યા અવસરીં । લોભેં કીર આઠવણ કરી ।
પરી માઝા નિસુગ ગર્વ અવધારીં । જે ફુગૂનચિ બૈસેં ॥ ૫૫૧ ॥
દેવાચિયા ભોગાયતનીં । ખેળતાં આશંકેના મનીં ।
જી રિગોનિયાં શયનીં । સરિસા પહુડેં ॥ ૫૫૨ ॥
‘કૃષ્ણ મ્હણૌનિ હાકારિજે । યાદવપણેં તૂંતેં લેખિજે ।
આપલી આણ ઘાલિજે । જાતાં તુજ ॥ ૫૫૩ ॥
મજ એકાસનીં બૈસણેં । કાં તુઝા બોલુ ન માનણેં ।
હેં વોતટીચેનિ દાટપણેં । બહુત ઘડલેં ॥ ૫૫૪ ॥
મ્હણૌનિ કાય કાય આતાં । નિવેદિજેલ અનંતા ।
મી રાશિ આહેં સમસ્તાં । અપરાધાંચિ ॥ ૫૫૫ ॥
યાલાગીં પુઢાં અથવા પાઠીં । જિયેં રાહટલોં બહુવેં વોખટીં ।
તિયેં માયેચિયા પરી પોટીં । સામાવીં પ્રભો ॥ ૫૫૬ ॥
જી કોણ્હી એકે વેળે । સરિતા ઘેઊન યેતી ખડુળેં ।
તિયેં સામાવિજેતિ સિંધુજળેં । આન ઉપાયો નાહીં ॥ ૫૫૭ ॥
તૈસી પ્રીતી કાં પ્રમાદેં । દેવેંસીં મજ વિરુદ્ધેં ।
બોલવિલીં તિયેં મુકુંદેં । ઉપસાહાવીં જી ॥ ૫૫૮ ॥
આણિ દેવાચેનિ ક્ષમત્વેં ક્ષમા । આધારુ જાલી આહે યા ભૂતગ્રામા ।
મ્હણૌનિ જી પુરુષોત્તમા । વિનવૂં તેં થોડેં ॥ ૫૫૯ ॥
તરી આતાં અપ્રમેયા । મજ શરણાગતા આપુલિયા ।
ક્ષમા કીજો જી યયા । અપરાધાંસિ ॥ ૫૬૦ ॥
પિતાસિ લોકસ્ય ચરાચરસ્ય ત્વમસ્ય પૂજ્યશ્ચ ગુરુર્ગરીયાન્ ।
ન ત્વત્સમોઽસ્ત્યભ્યધિકઃ કુતોઽન્યો લોકત્રયેઽપ્યપ્રતિમપ્રભાવઃ ॥ ૪૩॥
જી જાણિતલેં મિયાં સાચેં । મહિમાન આતાં દેવાચેં ।
જે દેવો હોય ચરાચરાચેં । જન્મસ્થાન ॥ ૫૬૧ ॥
હરિહરાદિ સમસ્તાં । દેવા તૂં પરમ દેવતા ।
વેદાંતેંહી પઢવિતા । આદિગુરુ તૂં ॥ ૫૬૨ ॥
ગંભીર તૂં શ્રીરામા । નાના ભૂતૈકસમા ।
સકળગુણીં અપ્રતિમા । અદ્વિતીયા ॥ ૫૬૩ ॥
તુજસી નાહીં સરિસેં । હેં પ્રતિપાદનચિ કાયસેં ? ।
તુવાં જાલેનિ આકાશેં । સામાવિલેં જગ ॥ ૫૬૪ ॥
તયા તુઝેનિ પાડેં દુજેં । ઐસેં બોલતાંચિ લાજિજે ।
તેથ અધિકાચી કીજે । ગોઠી કેવીં ॥ ૫૬૫ ॥
મ્હણૌનિ ત્રિભુવનીં તૂં એકુ । તુજસરિખા ના અધિકુ ।
તુઝા મહિમા અલૌકિકુ । નેણિજે વાનૂં ॥ ૫૬૬ ॥
તસ્માત્ પ્રણમ્ય પ્રણિધાય કાયં પ્રસાદયે ત્વામહમીશમીડ્યમ્ ।
પિતેવ પુત્રસ્ય સખેવ સખ્યુઃ પ્રિયઃ પ્રિયાયાર઼સિ દેવ સોઢુમ્ ॥ ૪૪॥
ઐસેં અર્જુનેં મ્હણિતલેં । મગ પુઢતી દંડવત ઘાતલેં ।
તેથેં સાત્ત્વિકાચેં આલેં । ભરતેં તયા ॥ ૫૬૭ ॥
મગ મ્હણતસે પ્રસીદ પ્રસીદ । વાચા હોતસે સદ્ગદ ।
કાઢી જી અપરાધ- । સમુદ્રૌનિ માતેં ॥ ૫૬૮ ॥
તુજ વિશ્વસુહૃદાતેં કહીં । સોયરેપણેં ન મનૂંચિ પાહીં ।
તુજ વિઈશ્વેશ્વરાચિયા ઠાયીં । ઐશ્વર્ય કેલેં ॥ ૫૬૯ ॥
તૂં વર્ણનીય પરી લોભેં । માતેં વર્ણિસી પાં સભે ।
તરિ મિયાં વલ્ગિજે ક્ષોભેં । અધિકાધિક ॥ ૫૭૦ ॥
આતાં ઐસિયા અપરાધાં । મર્યાદા નાહીં મુકુંદા ।
મ્હણૌનિ રક્ષ રક્ષ પ્રમાદા । પાસોનિયાં ॥ ૫૭૧ ॥
જી હેંચિ વિનવાવયાલાગીં । કૈંચી યોગ્યતા માઝિયા આંગીં ।
પરી અપત્ય જૈસેં સલગી । બાપેંસીં બોલે ॥ ૫૭૨ ॥
પુત્રાચે અપરાધ । જરી જાહલે અગાધ ।
તરી પિતા સાહે નિર્દ્વંદ્વ । તૈસેં સાહિજો જી ॥ ૫૭૩ ॥
સખ્યાચેં ઉદ્ધત । સખા સાહે નિવાંત ।
તૈસેં તુવાં સમસ્ત । સાહિજો જી ॥ ૫૭૪ ॥
પ્રિયાચિયા ઠાયીં સન્માન । પ્રિય ન પાહેં સર્વથા જાણ ।
તેવીં ઉચ્છિષ્ટ કાઢિલેં આપણ । તે ક્ષમા કીજો જી ॥ ૫૭૫ ॥
નાતરી પ્રાણાચેં સોયરેં ભેટે । મગ જીવેં ભૂતલીં જિયેં સંકટેં ।
તિયેં નિવેદિતાં ન વાટે । સંકોચુ કાંહીં ॥ ૫૭૬ ॥
કાં ઉખિતેં આંગેં જીવેં । આપણપેં દિધલેં જિયા મનોભાવેં ।
તિયા કાંતુ મિનલિયા ન રાહવેં । હૃદય જેવીં ॥ ૫૭૭ ॥
તયાપરી જી મિયાં । હેં વિનવિલેં તુમતેં ગોસાવિયા ।
આણિ કાંહીં એક મ્હણાવયા । કારણ અસે ॥ ૫૭૮ ॥
અદૃષ્ટપૂર્વં હૃષિતોઽસ્મિ દૃષ્ટ્વા ભયેન ચ પ્રવ્યથિતં મનો મે ।
તદેવ મે દર્શય દેવ રૂપં પ્રસીદ દેવેશ જગન્નિવાસ ॥ ૪૫॥
તરી દેવેંસીં સલગી કેલી । જે વિશ્વરૂપાચી આળી ઘેતલી ।
તે માયબાપેં પુરવિલી । સ્નેહાળાચેનિ ॥ ૫૭૯ ॥
સુરતરૂંચી ઝાડેં । આંગણીં લાવાવીં કોડેં ।
દેયાવેં કામધેનુચેં પાડેં । ખેળાવયા ॥ ૫૮૦ ॥
મિયાં નક્ષત્રીં ડાવ પાડાવા । ચંદ્ર ચેંડુવાલાગીં આણાવા ।
હા છંદુ સિદ્ધી નેલા આઘવા । માઉલિયે તુવાં ॥ ૫૮૧ ॥
જિયા અમૃતલેશાલાગીં સાયાસ । તયાચા પાઊસ કેલા ચારી માસ ।
પૃથ્વી વાહૂન ચાસેચાસ । ચિંતામણી પેરિલે ॥ ૫૮૨ ॥
ઐસા કૃતકૃત્ય કેલા સ્વામી । બહુવે લળા પાળિલા તુમ્હીં ।
દાવિલેં જેં હરબ્રહ્મીં । નાયકિજે કાનીં ॥ ૫૮૩ ॥
મા દેખાવયાચી કેઉતી ગોઠી । જયાચી ઉપનિષદાં નાહીં ભેટી ।
તે જિવ્હારીંચી ગાંઠી । મજલાગીં સોડિલી ॥ ૫૮૪ ॥
જી કલ્પાદીલાગોનિ । આજિચી ઘડી ધરુની ।
માઝીં જેતુલીં હૌની । ગેલીં જન્મેં ॥ ૫૮૫ ॥
તયાં આઘવિયાંચિ આંતુ । ઘરડોળી ઘેઊનિ અસેં પાહતુ ।
પરિ હી દેખિલી ઐકિલી માતુ । આતુડેચિના ॥ ૫૮૬ ॥
બુદ્ધીચેં જાણણેં । કહીં ન વચેચિ યાચેનિ આંગણેં ।
હે સાદહી અંતઃકરણેં । કરવેચિના ॥ ૫૮૭ ॥
તેથા ડોળ્યાં દેખી હોઆવી । હી ગોઠીચિ કાયસયા કરાવી ।
કિંબહુના પૂર્વીં । દૃષ્ટ ના શ્રુત ॥ ૫૮૮ ॥
તેં હેં વિશ્વરૂપ આપુલેં । તુમ્હીં મજ ડોળાં દાવિલેં ।
તરી માઝેં મન ઝાલેં । હૃષ્ટ દેવા ॥ ૫૮૯ ॥
પરિ આતાં ઐસી ચાડ જીવીં । જે તુજસીં ગોઠી કરાવી ।
જવળીક હે ભોગાવી । આલિંગાવાસી ॥ ૫૯૦ ॥
તે યાચિ રૂપીં કરૂં મ્હણિજે । તરિ કોણે એકે મુખેંસી ચાવળિજે ।
આણિ કવણા ખેંવ દેઈજે । તુજ લેખ નાહીં ॥ ૫૯૧ ॥
મ્હણૌનિ વારિયાસવેં ધાવણેં । ન ઠકે ગગના ખેંવ દેણેં ।
જળકેલી ખેળણેં । સમુદ્રીં કેઉતેં ? ॥ ૫૯૨ ॥
યાલાગીં જી દેવા । એથિંચેં ભય ઉપજતસે જીવા ।
મ્હણૌનિ યેતુલા લળા પાળાવા । જે પુરે હેં આતાં ॥ ૫૯૩ ॥
પૈં ચરાચર વિનોદેં પાહિજે । મગ તેણેં સુખેં ઘરીં રાહિજે ।
તૈસેં ચતુર્ભુજ રૂપ તુઝેં । તો વિસાંવા આમ્હાં ॥ ૫૯૪ ॥
આમ્હીં યોગજાત અભ્યાસાવેં । તેણેં યાચિ અનુભવા યાવેં ।
શાસ્ત્રાંતેં આલોડાવેં । પરિ સિદ્ધાંતુ તો હાચિ ॥ ૫૯૫ ॥
આમ્હીં યજનેં કિજતી સકળેં । પરિ તિયેં ફળાવીં યેણેંચિ ફળેં ।
તીર્થેં હોતુ સકળેં । યાચિલાગીં ॥ ૫૯૬ ॥
આણીકહી કાંહીં જેં જેં । દાન પુણ્ય આમ્હીં કીજે ।
તયા ફળીં ફળ તુઝેં । ચતુર્ભુજ રૂપ ॥ ૫૯૭ ॥
ઐસી તેથિંચી જીવા આવડી । મ્હણૌનિ તેંચિ દેખાવયા લવડસવડી ।
વર્તત અસે તે સાંકડી । ફેડીજે વેગીં ॥ ૫૯૮ ॥
અગા જીવીંચેં જાણતેયા । સકળ વિશ્વવસવિતેયા ।
પ્રસન્ન હોઈં પૂજિતયા । દેવાંચિયા દેવા ॥ ૫૯૯ ॥
કિરીટિનં ગદિનં ચક્રહસ્તમિચ્છામિ ત્વાં દ્રષ્ટુમહં તથૈવ ।
તેનૈવ રૂપેણ ચતુર્ભુજેન સહસ્રબાહો ભવ વિશ્વમૂર્તે ॥ ૪૬॥
કૈસેં નીલોત્પલાતેં રાંવિત । આકાશાહી રંગુ લાવિત ।
તેજાચી વોજ દાવિત । ઇંદ્રનીળા ॥ ૬૦૦ ॥
જૈસા પરિમળ જાહલા મરગજા । કાં આનંદાસિ નિઘાલિયા ભુજા ।
જ્યાચે જાનુવરી મકરધ્વજા । જોડલી બરવ ॥ ૬૦૧ ॥
મસ્તકીં મુકુટાતેં ઠેવિલેં । કીં મુકુટા મુકુટ મસ્તક ઝાલેં ।
શૃંગારા લેણેં લાધલેં । આંગાચેનિ જયા ॥ ૬૦૨ ॥
ઇંદ્રધનુષ્યાચિયે આડણી । માજીં મેઘ ગગનરંગણીં ।
તૈસેં આવરિલેં શારઙ્ગપાણી । વૈજયંતિયા ॥ ૬૦૩ ॥
આતાં કવણી તે ઉદાર ગદા । અસુરાં દેત કૈવલ્ય પદા ।
કૈસેં ચક્ર હન ગોવિંદા । સૌમ્યતેજેં મિરવે ॥ ૬૦૪ ॥
કિંબહુના સ્વામી । તેં દેખાવયા ઉત્કંઠિત પાં મી ।
મ્હણૌનિ આતાં તુમ્હીં । તૈસયા હોઆવેં ॥ ૬૦૫ ॥
હે વિશ્વરૂપાચે સોહળે । ભોગૂનિ નિવાલે જી ડોળે ।
આતાં હોતાતિ આંધલે । કૃષ્ણમૂર્તીલાગીં ॥ ૬૦૬ ॥
તેં સાકાર કૃષ્ણરૂપડેં । વાંચૂનિ પાહોં નાવડે ।
તેં ન દેખતાં થોડેં । માનિતાતી હે ॥ ૬૦૭ ॥
આમ્હાં ભોગમોક્ષાચિયા ઠાયીં । શ્રીમૂર્તીવાંચૂનિ નાહીં ।
મ્હણૌનિ તૈસાચિ સાકારુ હોઈં । હેં સાંવરીં આતાં ॥ ૬૦૮ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ ।
મયા પ્રસન્નેન તવાર્જુનેદં રૂપં પરં દર્શિતમાત્મયોગાત્ ।
તેજોમયં વિશ્વમનન્તમાદ્યં યન્મે ત્વદન્યેન ન દૃષ્ટપૂર્વમ્ ॥ ૪૭॥
યા અર્જુનાચિયા બોલા । વિશ્વરૂપા વિસ્મયો જાહલા ।
મ્હણે ઐસા નાહીં દેખિલા । ધસાળ કોણી ॥ ૬૦૯ ॥
કોણ હે વસ્તુ પાવલા આહાસી । તયા લાભાચા તોષુ ન ઘેસી ।
મા ભેણેં કાય નેણોં બોલસી । હેકાડુ ઐસા ॥ ૬૧૦ ॥
આમ્હીં સાવિયાચિ જૈં પ્રસન્ન હોણેં । તૈં આંગચિવરી મ્હણેં દેણેં ।
વાંચોનિ જીવ અસે વેંચણેં । કવણાસિ ગા ॥ ૬૧૧ ॥
તેં હેં તુઝિયે ચાડે । આજિ જિવાચેંચિ દળવાડેં ।
કામઊનિયાં યેવઢેં । રચિલેં ધ્યાન ॥ ૬૧૨ ॥
ઐસી કાય નેણોં તુઝિયે આવડી । જાહલી પ્રસન્નતા આમુચી વેડી ।
મ્હણૌનિ ગૌપ્યાચીહી ગુઢી । ઉભવિલી જગીં ॥ ૬૧૩ ॥
તેં હેં અપારાં અપાર । સ્વરૂપ માઝેં પરાત્પર ।
એથૂનિ તે અવતાર । કૃષ્ણાદિક ॥ ૬૧૪ ॥
હેં જ્ઞાનતેજાચેં નિખિળ । વિશ્વાત્મક કેવળ ।
અનંત હે અઢળ । આદ્ય સકળાં ॥ ૬૧૫ ॥
હેં તુજવાંચોનિ અર્જુના । પૂર્વીં શ્રુત દૃષ્ટ નાહીં આના ।
જે જોગેં નવ્હે સાધના । મ્હણૌનિયાં ॥ ૬૧૬ ॥
ન વેદયજ્ઞાધ્યયનૈર્ન દાનૈર્ન ચ ક્રિયાભિર્ન તપોભિરુગ્રૈઃ ।
એવં રૂપઃ શક્ય અહં નૃલોકે દ્રષ્ટું ત્વદન્યેન કુરુપ્રવીર ॥ ૪૮॥
યાચી સોય પાતલે । આણિ વેદીં મૌનચિ ઘેતલેં ।
યાજ્ઞિકી માઘૌતે આલે । સ્વર્ગૌનિયાં ॥ ૬૧૭ ॥
સાધકીં દેખિલા આયાસુ । મ્હણૌનિ વાળિલા યોગાભ્યાસુ ।
આણિ અધ્યયનેં સૌરસુ । નાહીં એથ ॥ ૬૧૮ ॥
સીગેચીં સત્કર્મે । ધાવિન્નલીં સંભ્રમેં ।
તિહીં બહુતેકીં શ્રમેં । સત્યલોકુ ઠાકિલા ॥ ૬૧૯ ॥
તપીં ઐશ્વર્ય દેખિલેં । આણિ ઉગ્રપણ ઉભયાંચિ સાંડિલેં ।
એક તપસાધન જેં ઠેલેં । અપારાંતરેં ॥ ૬૨૦ ॥
તેં હેં તુવાં અનાયાસેં । વિશ્વરૂપ દેખિલેં જૈસેં ।
ઇયે મનુષ્યલોકીં તૈસેં । ન ફવેચિ કવણા ॥ ૬૨૧ ॥
આજિ ધ્યાનસંપત્તીલાગીં । તૂંચિ એકુ આથિલા જગીં ।
હેં પરમ ભાગ્ય આંગીં । વિરંચીહી નાહીં ॥ ૬૨૨ ॥
મા તે વ્યથા મા ચ વિમૂઢભાવો દૃષ્ટ્વા રૂપં ઘોરમીદૃઙ્મમેદમ્ ।
વ્યપેતભીઃ પ્રીતમનાઃ પુનસ્ત્વં તદેવ મે રૂપમિદં પ્રપશ્ય ॥ ૪૯॥
મ્હણૌનિ વિશ્વરૂપલાભેં શ્લાઘ । એથિચેં ભય નેઘ નેઘ ।
હેં વાંચૂનિ અન્ય ચાંગ । ન મનીં કાંહીં ॥ ૬૨૩ ॥
હાં ગા સમુદ્ર અમૃતાચા ભરલા । આણિ અવસાંત વરપડા જાહલા ।
મગ કોણીહી આથિ વોસંડિલા । બુડિજૈલ મ્હણૌનિ ? ॥ ૬૨૪ ॥
નાતરી સોનયાચા ડોંગરુ । યેસણા ન ચલે હા થોરુ ।
ઐસેં મ્હણૌનિ અવ્હેરુ । કરણેં ઘડે ? ॥ ૬૨૫ ॥
દૈવેં ચિંતામણી લેઈજે । કીં હેં ઓઝેં મ્હણૌનિ સાંડિજે ? ।
કામધેનુ દવડિજે । ન પોસવે મ્હણૌનિ ? ॥ ૬૨૬ ॥
ચંદ્રમા આલિયા ઘરા । મ્હણિજે નિગે કરિતોસિ ઉબારા ।
પડિસાયિ પાડિતોસિ દિનકરા । પરતા સર ॥ ૬૨૭ ॥
તૈસેં ઐશ્વર્ય હેં મહાતેજ । આજિ હાતાં આલેં આહે સહજ ।
કીં એથ તુજ ગજબજ । હોઆવી કાં ? ॥ ૬૨૮ ॥
પરિ નેણસીચ ગાંવઢિયા । કાય કોપોં આતાં ધનંજયા ।
આંગ સાંડોનિ છાયા । આલિંગિતોસિ મા ? ॥ ૬૨૯ ॥
હેં નવ્હે જો મી સાચેં । એથ મન કરૂનિયાં કાચેં ।
પ્રેમ ધરિસી અવગણિયેચેં । ચતુર્ભુજ જેં ॥ ૬૩૦ ॥
તરિ અઝુનિવરી પાર્થા । સાંડીં સાંડીં હે વ્યવસ્થા ।
ઇયેવિષયીં આસ્થા । કરિસી ઝણેં ॥ ૬૩૧ ॥
હેં રૂપ જરી ઘોર । વિકૃતિ આણિ થોર ।
તરી કૃતનિશ્ચયાચેં ઘર । હેંચિ કરીં ॥ ૬૩૨ ॥
કૃપણ ચિત્તવૃત્તિ જૈસી । રોંવોનિ ઘાલીં ઠેવયાપાસીં ।
મગ નુસધેનિ દેહેંસીં । આપણ અસે ॥ ૬૩૩ ॥
કાં અજાતપક્ષિયા જવળા । જીવ બૈસવૂનિ અવિસાળાં ।
પક્ષિણી અંતરાળા- । માજીં જાય ॥ ૬૩૪ ॥
નાના ગાય ચરે ડોંગરીં । પરિ ચિત્ત બાંધિલેં વત્સેં ઘરીં ।
પ્રેમ એથિંચેં કરીં । સ્થાનપતી ॥ ૬૩૫ ॥
યેરેં વરિચિલેનિ ચિત્તેં । બાહ્ય સખ્ય સુખાપુરતેં ।
ભોગિજો કાં શ્રીમૂર્તીંતેં । ચતુર્ભુજ ॥ ૬૩૬ ॥
પરિ પુઢતપુઢતી પાંડવા । હા એક બોલુ ન વિસરાવા ।
જે ઇયે રૂપીંહૂનિ સદ્ભાવા । નેદાવેં નિઘોં ॥ ૬૩૭ ॥
હેં કહીં નવ્હતેંચિ દેખિલેં । મ્હણૌનિ ભય જેં તુજ ઉપજલેં ।
તેં સાંડીં એથ સંચલેં । અસોં દે પ્રેમ ॥ ૬૩૮ ॥
આતાં કરૂં તુજયાસારખેં । ઐસેં મ્હણિતલેં વિશ્વતોમુખેં ।
તરિ માગીલ રૂપ સુખેં । ન્યાહાળીં પાં તૂં ॥ ૬૩૯ ॥
સંજય ઉવાચ।
ઇત્યર્જુનં વાસુદેવસ્તથોક્ત્વા સ્વકં રૂપં દર્શયામાસ ભૂયઃ ॥
આશ્વાસયામાસ ચ ભીતમેનં ભૂત્વા પુનઃ સૌમ્યવપુર્મહાત્મા ॥ ૫૦॥
ઐસેં વાક્ય બોલતખેંવો । માગુતા મનુષ્ય જાહલા દેવો ।
હેં ના પરિ નવલાવો । આવડીચા તિયે ॥ ૬૪૦ ॥
શ્રીકૃષ્ણચિ કૈવલ્ય ઉઘડેં । વરિ સર્વસ્વ વિશ્વરૂપાયેવઢેં ।
હાતીં દિધલેં કીં નાવડે । અર્જુનાસિ ॥ ૬૪૧ ॥
વસ્તુ ઘેઊનિ વાળિજે । જૈસેં રત્નાસિ દૂષણ ઠેવિજે ।
નાતરી કન્યા પાહૂનિયાં મ્હણિજે । મના ન યે હે ॥ ૬૪૨ ॥
તયા વિશ્વરૂપાયેવઢી દશા । કરિતાં પ્રીતીચા વાઢૂ કૈસા ।
સેલ દીધલીસે ઉપદેશા । કિરીટીસિં દેવેં ॥ ૬૪૩ ॥
મોડોનિ ભાંગારાચા રવા । લેણેં ઘડિલેં આપલિયા સવા ।
મગ નાવડે જરી જીવા । તરી આટિજે પુઢતી ॥ ૬૪૪ ॥
તૈસેં શિષ્યાચિયે પ્રીતી જાહલેં । કૃષ્ણત્વ હોતેં તેં વિશ્વરૂપ કેલેં ।
તેં મના નયેચિ મગ આણિલેં । કૃષ્ણપણ માગુતેં ॥ ૬૪૫ ॥
હા ઠાવવરી શિષ્યાચી નિકસી । સહાતેં ગુરુ આહાતી કવણે દેશીં ? ।
પરિ નેણિજે આવડી કૈશી । સંજયો મ્હણે ॥ ૬૪૬ ॥
મગ વિશ્વરૂપ વ્યાપુનિ ભોંવતેં । જેં દિવ્ય તેજ પ્રગટલેં હોતેં ।
તેંચિ સામાવલેં માગુતેં । કૃષ્ણરૂપીં તયે ॥ ૬૪૭ ॥
જૈસેં ત્વંપદ હેં આઘવેં । તત્પદીં સામાવે ।
અથવા દ્રુમાકારુ સાંઠવે । બીજકણિકે જેવીં ॥ ૬૪૮ ॥
નાતરી સ્વપ્નસંભ્રમુ જૈસા । ગિળી ચેઇલી જીવદશા ।
શ્રીકૃષ્ણેં યોગુ હા તૈસા । સંહારિલા તો ॥ ૬૪૯ ॥
જૈસી પ્રભા હારપલી બિંબીં । કીં જળદસંપત્તી નભીં ।
નાના ભરતેં સિંધુગર્ભીં । રિગાલેં રાયા ॥ ૬૫૦ ॥
હો કાં જે કૃષ્ણાકૃતીચિયે મોડી । હોતી વિશ્વરૂપપટાચી ઘડી ।
તે અર્જુનાચિયે આવડી । ઉકલૂનિ દાવિલી ॥ ૬૫૧ ॥
તંવ પરિમાણા રંગુ । તેણેં દેખિલેં સાવિયા ચાંગુ ।
તેથ ગ્રાહકીયે નવ્હેચિ લાગુ । મ્હણૌનિ ઘડી કેલી પુઢતી ॥ ૬૫૨ ॥
તૈસેં વાઢીચેનિ બહુવસપણેં । રૂપેં વિશ્વ જિંતિલેં જેણેં ।
તેં સૌમ્ય કોડિસવાણેં । સાકાર જાહલેં ॥ ૬૫૩ ॥
કિંબહુના અનંતેં । ધરિલેં ધાકુટપણ માગુતેં ।
પરિ આશ્વાસિલેં પાર્થાતેં । બિહાલિયાસી ॥ ૬૫૪ ॥
જો સ્વપ્નીં સ્વર્ગા ગેલા । તો અવસાંત જૈસા ચેઇલા ।
તૈસા વિસ્મયો જાહલા । કિરીટીસી ॥ ૬૫૫ ॥
નાતરી ગુરુકૃપેસવેં । વોસરલેયા પ્રપંચજ્ઞાન આઘવેં ।
સ્ફુરે તત્ત્વ તેવીં પાંડવેં । શ્રીમૂર્તિ દેખિલી ॥ ૬૫૬ ॥
તયા પાંડવા ઐસેં ચિત્તીં । આડ વિશ્વરૂપાચી જવનિકા હોતી ।
તે ફિટોનિ ગેલી પરૌતી । હેં ભલેં જાહલેં ॥ ૬૫૭ ॥
કાય કાળાતેં જિણોનિ આલા । કીં મહાવાતુ માગાં સાંડિલા ।
આપુલિયા બાહી ઉતરલા । સાતહી સિંધુ ॥ ૬૫૮ ॥
ઐસા સંતોષ બહુ ચિત્તેં । ઘેઇજત અસે પંડુસુતેં ।
વિશ્વરૂપાપાઠીં કૃષ્ણાતેં । દેખોનિયાં ॥ ૬૫૯ ॥
મગ સૂર્યાચિયા અસ્તમાનીં । માગુતી તારા ઉગવતી ગગનીં ।
તૈસી દેખોં લાગલા અવનીં । લોકાંસહિત ॥ ૬૬૦ ॥
પાહે તંવ તેંચિ કુરુક્ષેત્ર । તૈસેંચિ દેખે દોહીં ભાગીં ગોત્ર ।
વીર વર્ષતાતી શસ્ત્રાસ્ત્ર । સંઘાટવરી ॥ ૬૬૧ ॥
તયા બાણાંચિયા માંડવાઆંતુ । તૈસાચિ રથુ દેખે નિવાંતુ ।
ધુરે બૈસલા લક્ષ્મીકાંતુ । આપણ તળીં ॥ ૬૬૨ ॥
અર્જુન ઉવાચ।
દૃષ્ટ્વેદં માનુષં રૂપં તવ સૌમ્યં જનાર્દન ।
ઇદાનીમસ્મિ સંવૃત્તઃ સચેતાઃ પ્રકૃઉતિં ગતઃ ॥ ૫૧॥
એવં માગીલ જૈસેં તૈસેં । તેણેં દેખિલેં વીરવિલાસેં ।
મગ મ્હણે જિયાલોં ઐસેં । જાહલેં આતાં ॥ ૬૬૩ ॥
બુદ્ધીતેં સાંડોનિ જ્ઞાન । ભેણેં વળઘલેં રાન ।
અહંકારેંસી મન । દેશોધડી જાહલેં ॥ ૬૬૪ ॥
ઇંદ્રિયેં પ્રવૃત્તી ભુલલીં । વાચા પ્રાણા ચુકલી ।
ઐસેં આપાંપરી હોતી જાલી । શરીરગ્રામીં ॥ ૬૬૫ ॥
તિયેં આઘવીંચિ માગુતીં । જિવંત ભેટલીં પ્રકૃતી ।
આતાં જિતાણેં શ્રીમૂર્તી । જાહલેં મિયાં ॥ ૬૬૬ ॥
ઐસેં સુખ જીવીં ઘેતલેં । મગ શ્રીકૃષ્ણાતેં મ્હણિતલેં ।
મિયાં તુમચેં રૂપ દેખિલેં । માનુષ હેં ॥ ૬૬૭ ॥
હેં રૂપ દાખવણેં દેવરાયા । કીં મજ અપત્યા ચુકલિયા ।
બુઝાવોનિ તુવાં માયા । સ્તનપાન દિધલેં ॥ ૬૬૮ ॥
જી વિશ્વરૂપાચિયા સાગરીં । હોતોં તરંગ મવિત વાંવેવરી ।
તો ઇયે નિજમૂર્તીચ્યા તીરીં । નિગાલોં આતાં ॥ ૬૬૯ ॥
આઇકેં દ્વારકાપુરસુહાડા । મજ સુકતિયા જી ઝાડા ।
હે ભેટી નવ્હે બહુડા । મેઘાચા કેલા ॥ ૬૭૦ ॥
જી સાવિયાચી તૃષા ફુટલા । તયા મજ અમૃતસિંધુ હા ભેટલા ।
આતાં જિણયાચા જાહલા । ભરંવસા મજ ॥ ૬૭૧ ॥
માઝિયા હૃદયરંગણીં । હોતાહે હરિખલતાંચી લાવણી ।
સુખેંસીં બુઝાવણી । જાહલી મજ ॥ ૬૭૨ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ ।
સુદુદર્શમિદં રૂપં દૃષ્ટવાનસિ યન્મમ ।
દેવા અપ્યસ્ય રૂપસ્ય નિત્યં દર્શકાઙ્ક્ષિણઃ ॥ ૫૨॥
યયા પાર્થાચિયા બોલાસવેં । હેં કાય મ્હણિતલેં દેવેં ।
તુવાં પ્રેમ ઠેવૂનિ યાવેં । વિશ્વરૂપીં કીં ॥ ૬૭૩ ॥
મગ ઇયે શ્રીમૂર્તી । ભેટાવેં સડિયા આયતી ।
તે શિકવણ સુભદ્રાપતી । વિસરલાસિ મા ॥ ૬૭૪ ॥
અગા આંધળિયા અર્જુના । હાતા આલિયા મેરૂહી હોય સાના ।
ઐસા આથી મના । ચુકીચા ભાવો ॥ ૬૭૫ ॥
તરી વિશ્વાત્મક રૂપડેં । જેં દાવિલેં આમ્હી તુજપુઢેં ।
તેં શંભૂહી પરિ ન જોડે । તપેં કરિતાં ॥ ૬૭૬ ॥
આણિ અષ્ટાંગાદિસંકટીં । યોગી શિણતાતિ કિરીટી ।
પરિ અવસરુ નાહીં ભેટી । જયાચિયે ॥ ૬૭૭ ॥
તેં વિશ્વરૂપ એકાદે વેળ । કૈસેનિ દેખોં અળુમાળ ।
ઐસેં સ્મરતાં કાળ । જાતસે દેવાં ॥ ૬૭૮ ॥
આશેચિયે અંજુળી । ઠેઊનિ હૃદયાચિયા નિડળીં ।
ચાતક નિરાળીં । લાગલે જૈસે ॥ ૬૭૯ ॥
તૈસે ઉત્કંઠા નિર્ભર । હોઊનિયાં સુરવર ।
ઘોકીત આઠહી પાહાર । ભેટી જયાચી ॥ ૬૮૦ ॥
પરિ વિશ્વરૂપાસારિખેં । સ્વપ્નીંહી કોણ્હી ન દેખે ।
તેં પ્રત્યક્ષ તુવાં સુખેં । દેખિલેં હેં ॥ ૬૮૧ ॥
નાહં વેદૈર્ન તપસા ન દાનેન ન ચેજ્યયા ।
શક્યં એવંવિધો દ્રષ્ટું દૃષ્ટવાનસિ માં યથા ॥ ૫૩॥
પૈં ઉપાયાંસિ વાટા । ન વાહતી એથ સુભટા ।
સાહીસહિત વોહટા । વાહિલા વેદીં ॥ ૬૮૨ ॥
મજ વિશ્વરૂપાચિયા મોહરા । ચાલાવયા ધનુર્ધરા ।
તપાંચિયાહી સંભારા । નવ્હેચિ લાગુ ॥ ૬૮૩ ॥
આણિ દાનાદિ કીર કાનડેં । મી યજ્ઞીંહી તૈસા ન સાંપડેં ।
જૈસેનિ કાં સુરવાડેં । દેખિલા તુવાં ॥ ૬૮૪ ॥
તૈસા મી એકીચિ પરિ । આંતુડેં ગા અવધારીં ।
જરી ભક્તિ યેઊનિ વરી । ચિત્તાતેં ગા ॥ ૬૮૫ ॥
ભક્ત્યા ત્વનન્યયા શક્ય અહમેવંવિધોઽર્જુન ।
જ્ઞાતું દ્રષ્ટું ચ તત્ત્વેન પ્રવેષ્ટું ચ પરંતપ ॥ ૫૪॥
પરિ તેચિ ભક્તિ ઐસી । પર્જન્યાચી સુટિકા જૈસી ।
ધરાવાંચૂનિ અનારિસી । ગતીચિ નેણેં ॥ ૬૮૬ ॥
કાં સકળ જળસંપત્તી । ઘેઊનિ સમુદ્રાતેં ગિંવસિતી ।
ગંગા જૈસી અનન્યગતી । મિળાલીચિ મિળે ॥ ૬૮૭ ॥
તૈસેં સર્વભાવસંભારેં । ન ધરત પ્રેમ એકસરેં ।
મજમાજીં સંચરે । મીચિ હોઊનિ ॥ ૬૮૮ ॥
આણિ તેવીંચિ મી ઐસા । થડિયે માઝારીં સરિસા ।
ક્ષીરાબ્ધિ કાં જૈસા । ક્ષીરાચાચિ ॥ ૬૮૯ ॥
તૈસેં મજલાગુનિ મુંગીવરી । કિંબહુના ચરાચરીં ।
ભજનાસિ કાં દુસરી । પરીચિ નાહીં ॥ ૬૯૦ ॥
તયાચિ ક્ષણાસવેં । એવંવિધ મી જાણવેં ।
જાણિતલા તરી સ્વભાવેં । દૃષ્ટહી હોય ॥ ૬૯૧ ॥
મગ ઇંધનીં અગ્નિ ઉદ્દીપેં । આણિ ઇંધન હેં ભાષ હારપે ।
તેં અગ્નિચિ હોઊનિ આરોપેં । મૂર્ત જેવીં ॥ ૬૯૨ ॥
કાં ઉદય ન કીજે તેજાકારેં । તંવ ગગનચિ હોઊનિ અસે આંધારેં ।
મગ ઉદઈલિયા એકસરેં । પ્રકાશુ હોય ॥ ૬૯૩ ॥
તૈસેં માઝિયે સાક્ષાત્કારીં । સરે અહંકારાચી વારી ।
અહંકારલોપીં અવધારીં । દ્વૈત જાય ॥ ૬૯૪ ॥
મગ મી તો હેં આઘવેં । એક મીચિ આથી સ્વભાવેં ।
કિંબહુના સામાવે । સમરસેં તો ॥ ૬૯૫ ॥
મત્કર્મકૃન્મત્પરમો મદ્ભક્તઃ સંગવર્જિતઃ ॥
નિર્વૈરઃ સર્વભૂતેષુ યઃ સ મામેતિ પાણ્ડવ ॥ ૫૫॥
ૐ ઇતિ શ્રીમદ્ભગ્વદ્ગીતાસૂપનિષત્સુ બ્રહ્મવિદ્યાયાં યોગશાસ્ત્રે
શ્રીકૃષ્ણાર્જુનસંવાદે વિશ્વરૂપદર્શનયોગોનામ એકાદશોઽધ્યાયઃ ॥ ૧૧ ॥
જો મજચિ એકાલાગીં । કર્મેં વાહાતસે આંગીં ।
જયા મીવાંચોનિ જગીં । ગોમટેં નાહીં ॥ ૬૯૬ ॥
દૃષ્ટાદૃષ્ટ સકળ । જયાચેં મીચિ કેવળ ।
જેણેં જિણયાચેં ફળ । મજચિ નામ ઠેવિલેં ॥ ૬૯૭ ॥
મગ ભૂતેં હે ભાષ વિસરલા । જે દિઠી મીચિ આહેં સૂદલા ।
મ્હણૌનિ નિર્વૈર જાહલા । સર્વત્ર ભજે ॥ ૬૯૮ ॥
ઐસા જો ભક્તુ હોયે । તયાચેં ત્રિધાતુક હેં જૈં જાયે ।
તૈં મીચિ હૌનિ ઠાયેં । પાંડવા ગા ॥ ૬૯૯ ॥
ઐસેં જગદુદરદોંદિલેં । તેણેં કરુણારસરસાળેં ।
સંજયો મ્હણે બોલિલેં । શ્રીકૃષ્ણદેવેં ॥ ૭૦૦ ॥
યયાવરી તો પંડુકુમરુ । જાહલા આનંદસંપદા થોરુ ।
આણિ કૃષ્ણચરણચતુરુ । એક તો જગીં ॥ ૭૦૧ ॥
તેણેં દેવાચિયા દોનહી મૂર્તી । નિકિયા ન્યાહાળિલિયા ચિત્તીં ।
તંવ વિશ્વરૂપાહૂનિ કૃષ્ણાકૃતીં । દેખિલા લાભુ ॥ ૭૦૨ ॥
પરિ તયાચિયે જાણિવે । માનુ ન કીજેચિ દેવેં ।
જેં વ્યાપકાહૂનિ નવ્હે । એકદેશી ॥ ૭૦૩ ॥
હેંચિ સમર્થાવયાલાગીં । એક દોન ચાંગી ।
ઉપપત્તી શારઙ્ગી । દાવિતા જાહલા ॥ ૭૦૪ ॥
તિયા ઐકોનિ સુભદ્રાકાંતુ । ચિત્તીં આહે મ્હણતુ ।
તરિ હોય બરવેં દોન્હીં આંતુ । તેં પુઢતી પુસોં ॥ ૭૦૫ ॥
ઐસા આલોચુ કરૂનિ જીવીં । આતાં પુસતી વોજ બરવી ।
આદરીલ તે પરિસાવી । પુઢેં કથા ॥ ૭૦૬ ॥
પ્રાંજળ ઓંવીપ્રબંધેં । ગોષ્ટી સાંગિજેલ વિનોદેં ।
તેં પરિસા આનંદેં । જ્ઞાનદેવો મ્હણે ॥ ૭૦૭ ॥
ભરોનિ સદ્ભાવાચી અંજુળી । મિયાં વોંવિયાફુલેં મોકળીં ।
અર્પિલીં અંઘ્રિયુગુલીં । વિશ્વરૂપાચ્યા ॥ ૭૦૮ ॥
ઇતિ શ્રીજ્ઞાનદેવવિરચિતાયાં ભાવાર્થદીપિકાયાં એકાદશોઽધ્યાયઃ ॥

Explore More