Lord Krishna

જ્ઞાનેશ્વરી અધ્યાય 12

(Dnyaneshwari Adhyay 12 in Gujarati)

Sant Dnyaneshwar

Also known as Dnyaneshwari · Jnaneshwari · Jnaneshwari adhyay 12

Dnyaneshwari Adhyay 12. The Dnyaneshwari — Sant Dnyaneshwar's commentary on the Bhagavad Gita, composed at Nevasa in 1290 when he was in his teens. Its proper name is Bhavarthadipika, and it is the work that made Marathi a language of scripture: the Gita's Sanskrit opened out into ovis of extraordinary beauty, image piled on image, for listeners who knew no Sanskrit at all.

#of 271
॥ ૐ શ્રી પરમાત્મને નમઃ ॥
॥ અથ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ॥
। અથ દ્વાદશોઽધ્યાયઃ – અધ્યાય બારાવા । ।
। ભક્તિયોગઃ ।
જય જય વો શુદ્ધે । ઉદારે પ્રસિદ્ધે ।
અનવરત આનંદે । વર્ષતિયે ॥ ૧ ॥
વિષયવ્યાળેં મિઠી । દિધલિયા નુઠી તાઠી ।
તે તુઝિયે ગુરુકૃપાદૃષ્ટી । નિર્વિષ હોય ॥ ૨ ॥
તરી કવણાતેં તાપુ પોળી । કૈસેનિ વો શોકુ જાળી ।
જરી પ્રસાદરસકલ્લોળીં । પુરેં યેસિ તૂં ॥ ૩ ॥
યોગસુખાચે સોહળે । સેવકાં તુઝેનિ સ્નેહાળે ।
સોઽહંસિદ્ધીચે લળે । પાળિસી તૂં ॥ ૪ ॥
આધારશક્તીચિયા અંકીં । વાઢવિસી કૌતુકીં ।
હૃદયાકાશપલ્લકીં । પરીયે દેસી નિજે ॥ ૫ ॥
પ્રત્યક્જ્યોતીચી વોવાળણી । કરિસી મનપવનાચીં ખેળણીં ।
આત્મસુખાચી બાળલેણીં । લેવવિસી ॥ ૬ ॥
સતરાવિયેચેં સ્તન્ય દેસી । અનુહતાચા હલ્લરૂ ગાસી ।
સમાધિબોધેં નિજવિસી । બુઝાઊનિ ॥ ૭ ॥
મ્હણૌનિ સાધકાં તૂં માઉલી । પિકે સારસ્વત તુઝિયા પાઉલીં ।
યા કારણેં મી સાઉલી । ન સંડીં તુઝી ॥ ૮ ॥
અહો સદ્ગુરુચિયે કૃપાદૃષ્ટી । તુઝેં કારુણ્ય જયાતેં અધિષ્ઠી ।
તો સકલવિદ્યાંચિયે સૃષ્ટીં । ધાત્રા હોય ॥ ૯ ॥
મ્હણૌનિ અંબે શ્રીમંતે । નિજજનકલ્પલતે ।
આજ્ઞાપીં માતેં । ગ્રંથનિરૂપણીં ॥ ૧૦ ॥
નવરસીં ભરવીં સાગરુ । કરવીં ઉચિત રત્નાંચે આગરુ ।
ભાવાર્થાચે ગિરિવરુ । નિફજવીં માયે ॥ ૧૧ ॥
સાહિત્યસોનિયાચિયા ખાણી । ઉઘડવીં દેશિયેચિયા ક્ષોણીં ।
વિવેકવલ્લીચી લાવણી । હોં દેઈ સૈંઘ ॥ ૧૨ ॥
સંવાદફળનિધાનેં । પ્રમેયાચીં ઉદ્યાનેં ।
લાવીં મ્હણે ગહનેં । નિરંતર ॥ ૧૩ ॥
પાખાંડાચે દરકુટે । મોડીં વાગ્વાદ અવ્હાંટે ।
કુતર્કાંચીં દુષ્ટેં । સાવજેં ફેડીં ॥ ૧૪ ॥
શ્રીકૃષ્ણગુણીં માતેં । સર્વત્ર કરીં વો સરતેં ।
રાણિવે બૈસવી શ્રોતે । શ્રવણાચિયે ॥ ૧૫ ॥
યે મરાઠીયેચિયા નગરીં । બ્રહ્મવિદ્યેચા સુકાળુ કરી ।
ઘેણેં દેણેં સુખચિવરી । હો દેઈ યા જગા ॥ ૧૬ ॥
તૂં આપુલેનિ સ્નેહપલ્લવેં । માતેં પાંઘુરવિશીલ સદૈવેં ।
તરી આતાંચિ હેં આઘવેં । નિર્મીન માયે ॥ ૧૭ ॥
ઇયે વિનવણીયેસાઠીં । અવલોકિલેં ગુરુ કૃપાદૃષ્ટી ।
મ્હણે ગીતાર્થેંસી ઉઠી । ન બોલેં બહુ ॥ ૧૮ ॥
તેથ જી જી મહાપ્રસાદુ । મ્હણૌનિ સાવિયા જાહલા આનન્દુ ।
આતાં નિરોપીન પ્રબંધુ । અવધાન દીજે ॥ ૧૯ ॥
અર્જુન ઉવાચ।
એવં સતત યુક્તા યે ભક્તાસ્ત્વાં પર્યુપાસતે ।
યે ચાપ્યક્ષરમવ્યક્તં તેષાં કે યોગવિત્તમાઃ ॥ ૧॥
તરી સકલવીરાધિરાજુ । જો સોમવંશીં વિજયધ્વજુ ।
તો બોલતા જાહલા આત્મજુ । પંડુનૃપાચા ॥ ૨૦ ॥
કૃષ્ણાતેં મ્હણે અવધારિલેં । આપણ વિશ્વરૂપ મજ દાવિલેં ।
તેં નવલ મ્હણૌનિ બિહાલેં । ચિત્ત માઝેં ॥ ૨૧ ॥
આણિ ઇયે કૃષ્ણમૂર્તીચી સવે । યાલાગીં સોય ધરિલી જીવેં ।
તંવ નકો મ્હણોનિ દેવેં । વારિલેં માતેં ॥ ૨૨ ॥
તરી વ્યક્ત આણિ અવ્યક્ત । હેં તૂંચિ એક નિભ્રાંત ।
ભક્તી પાવિજે વ્યક્ત । અવ્યક્ત યોગેં ॥ ૨૩ ॥
યા દોની જી વાટા । તૂંતેં પાવાવયા વૈકુંઠા ।
વ્યક્તાવ્યક્ત દારવંઠાં । રિગિજે યેથ ॥ ૨૪ ॥
પૈં જે વાની શ્યાતુકા । તેચિ વેગળિયે વાલા યેકા ।
મ્હણૌનિ એકદેશિયા વ્યાપકા । સરિસા પાડૂ ॥ ૨૫ ॥
અમૃતાચિયા સાગરીં । જે લાભે સામર્થ્યાચી થોરી ।
તેચિ દે અમૃતલહરી । ચુળીં ઘેતલેયા ॥ ૨૬ ॥
હે કીર માઝ્યા ચિત્તીં । પ્રતીતિ આથિ જી નિરુતી ।
પરિ પુસણેં યોગપતી । તેં યાચિલાગીં ॥ ૨૭ ॥
જેં દેવા તુમ્હીં નાવેક । અંગિકારિલેં વ્યાપક ।
તેં સાચ કીં કવતિક । હેં જાણાવયા ॥ ૨૮ ॥
તરી તુજલાગીં કર્મ । તૂંચિ જયાંચેં પરમ ।
ભક્તીસી મનોધર્મ । વિકોનિ ઘાતલા ॥ ૨૯ ॥
ઇત્યાદિ સર્વીં પરીં । જે ભક્ત તૂંતેં શ્રીહરી ।
બાંધોનિયાં જિવ્હારીં । ઉપાસિતી ॥ ૩૦ ॥
આણિ જેં પ્રણવાપૈલીકડે । વૈખરીયેસી જેં કાનડેં ।
કાયિસયાહિ સાંગડેં । નવ્હેચિ જેં વસ્તુ ॥ ૩૧ ॥
તેં અક્શર જી અવ્યક્ત । નિર્દેશ દેશરહિત ।
સોઽહંભાવેં ઉપાસિત । જ્ઞાનિયે જે ॥ ૩૨ ॥
તયાં આણિ જી ભક્તાં । યેરયેરાંમાજી અનંતા ।
કવણેં યોગુ તત્ત્વતાં । જાણિતલા સાંગા ॥ ૩૩ ॥
ઇયા કિરીટીચિયા બોલા । તો જગદ્બંધુ સંતોષલા ।
મ્હણે હો પ્રશ્નુ ભલા । જાણસી કરૂં ॥ ૩૪ ॥
શ્રી ભગવાનુવાચ ।
મય્યાવેશ્ય મનો યે માં નિત્યયુક્તા ઉપાસતે ।
શ્રદ્ધયા પરયોપેતાસ્તે મે યુક્તતમા મતાઃ ॥ ૨॥
તરી અસ્તુગિરીચિયાં ઉપકંઠીં । રિગાલિયા રવિબિંબાપાઠીં ।
રશ્મી જૈસે કિરીટી । સંચરતી ॥ ૩૫ ॥
કાં વર્ષાકાળીં સરિતા । જૈસી ચઢોં લાગેં પાંડુસુતા ।
તૈસી નીચ નવી ભજતાં । શ્રદ્ધા દિસે ॥ ૩૬ ॥
પરી ઠાકિલિયાહિ સાગરુ । જૈસા માગીલહી યાવા અનિવારુ ।
તિયે ગંગેચિયે ઐસા પડિભરુ । પ્રેમભાવા ॥ ૩૭ ॥
તૈસેં સર્વેંદ્રિયાંસહિત । મજમાજીં સૂનિ ચિત્ત ।
જે રાત્રિદિવસ ન મ્હણત । ઉપાસિતી ॥ ૩૮ ॥
ઇયાપરી જે ભક્ત । આપણપેં મજ દેત ।
તેચિ મી યોગયુક્ત । પરમ માનીં ॥ ૩૯ ॥
યે ત્વક્ષર્મનિર્દેશ્યમવ્યક્તં પર્યુપાસતે ।
સર્વત્રગમચિન્ત્યં ચ કૂટસ્થમચલં ધ્રુવં ॥ ૩॥
આણિ યેર તેહી પાંડવા । જે આરૂઢોનિ સોઽહંભાવા ।
ઝોંબતી નિરવયવા । અક્ષરાસી ॥ ૪૦ ॥
મનાચી નખી ન લગે । જેથ બુદ્ધીચી દૃષ્ટી ન રિગે ।
તે ઇંદ્રિયાં કીર જોગેં । કાયિ હોઈલ ? ॥ ૪૧ ॥
પરી ધ્યાનાહી કુવાડેં । મ્હણૌનિ એકે ઠાયીં ન સંપડે ।
વ્યક્તીસિ માજિવડેં । કવણેહી નોહે ॥ ૪૨ ॥
જયા સર્વત્ર સર્વપણેં । સર્વાંહી કાળીં અસણેં ।
જેં પાવૂનિ ચિંતવણેં । હિંપુટી જાહલેં ॥ ૪૩ ॥
જેં હોય ના નોહે । જેં નાહીં ના આહે ।
ઐસેં મ્હણૌનિ ઉપાયે । ઉપજતીચિ ના ॥ ૪૪ ॥
જેં ચળે ના ઢળે । સરે ના મૈળે ।
તેં આપુલેનીચિ બળેં । આંગવિલેં જિહીં ॥ ૪૫ ॥
સન્નિયમ્યેન્દ્રિયગ્રામં સર્વત્ર સમબુદ્ધયઃ ।
તે પ્રાપ્નુવન્તિ મામેવ સર્વભૂતહિતે રતાઃ ॥ ૪॥
પૈં વૈરાગ્યમહાપાવકેં । જાળૂનિ વિષયાંચીં કટકેં ।
અધપલીં તવકેં । ઇંદ્રિયેં ધરિલીં ॥ ૪૬ ॥
મગ સંયમાચી ધાટી । સૂનિ મુરડિલીં ઉફરાટીં ।
ઇંદ્રિયેં કોંડિલીં કપાટીં । હૃદયાચિયા ॥ ૪૭ ॥
અપાનીંચિયા કવાડા । લાવોનિ આસનમુદ્રા સુહાડા ।
મૂળબંધાચા હુડા । પન્નાસિલા ॥ ૪૮ ॥
આશેચે લાગ તોડિલે । અધૈર્યાચે કડે ઝાડિલે ।
નિદ્રેચેં શોધિલેં । કાળવખેં ॥ ૪૯ ॥
વજ્રાગ્નીચિયા જ્વાળીં । કરૂનિ સપ્તધાતૂંચી હોળી ।
વ્યાધીંચ્યા સિસાળીં । પૂજિલીં યંત્રેં ॥ ૫૦ ॥
મગ કુંડલિનિયેચા ટેંભા । આધારીં કેલા ઉભા ।
તયા ચોજવલેં પ્રભા । નિમથાવરી ॥ ૫૧ ॥
નવદ્વારાંચિયા ચૌચકીં । બાણૂનિ સંયતીચી આડવંકી ।
ઉઘડિલી ખિડકી । કકારાંતીંચી ॥ ૫૨ ॥
પ્રાણશક્તિચામુંડે । પ્રહારૂનિ સંકલ્પમેંઢે ।
મનોમહિષાચેનિ મુંડેં । દિધલીં બળી ॥ ૫૩ ॥
ચંદ્રસૂર્યાં બુઝાવણી । કરૂનિ અનુહતાચી સુડાવણી ।
સતરાવિયેચેં પાણી । જિંતિલેં વેગીં ॥ ૫૪ ॥
મગ મધ્યમા મધ્ય વિવરેં । તેણેં કોરિવેં દાદરેં ।
ઠાકિલેં ચવરેં । બ્રહ્મરંધ્ર ॥ ૫૫ ॥
વરી મકારાંત સોપાન । તે સાંડોનિયા ગહન ।
કાખે સૂનિયાં ગગન । ભરલે બ્રહ્મીં ॥ ૫૬ ॥
ઐસે જે સમબુદ્ધી । ગિળાવયા સોઽહંસિદ્ધી ।
આંગવિતાતી નિરવધી । યોગદુર્ગેં ॥ ૫૭ ॥
આપુલિયા સાટોવાટી । શૂન્ય ઘેતી ઉઠાઉઠીં ।
તેહી માતેંચિ કિરીટી । પાવતી ગા ॥ ૫૮ ॥
વાંચૂનિ યોગચેનિ બળેં । અધિક કાંહીં મિળે ।
ઐસેં નાહીં આગળેં । કષ્ટચિ તયા ॥ ૫૯ ॥
ક્લેશોઽધિકતરસ્તેષામવ્યક્તાસક્તચેતસામ્ ।
અવ્યક્તા હિ ગતિર્દુઃખં દેહવદ્ભિરવાપ્યતે ॥ ૫॥
જિહીં સકળ ભૂતાંચિયા હિતીં । નિરાલંબીં અવ્યક્તીં ।
પસરલિયા આસક્તી । ભક્તીવીણ ॥ ૬૦ ॥
તયાં મહેન્દ્રાદિ પદેં । કરિતાતિ વાટવધેં ।
આણિ ઋદ્ધિસિદ્ધીંચીં દ્વંદ્વેં । પાડોનિ ઠાતી ॥ ૬૧ ॥
કામક્રોધાંચે વિલગ । ઉઠાવતી અનેગ ।
આણિ શૂન્યેંસીં આંગ । ઝુંજવાવેં કીં ॥ ૬૨ ॥
તાહાનેં તાહાનચિ પિયાવી । ભુકેલિયા ભૂકચિ ખાવી ।
અહોરાત્ર વાવીં । મવાવા વારા ॥ ૬૩ ॥
ઉની દિહાચેં પહુડણેં । નિરોધાચેં વેલ્હાવણેં ।
ઝાડાસિ સાજણેં । ચાળાવેં ગા ॥ ૬૪ ॥
શીત વેઢાવેં । ઉષ્ણ પાંઘુરાવેં ।
વૃષ્ટીચિયા અસાવેં । ઘરાંઆંતુ ॥ ૬૫ ॥
કિંબહુના પાંડવા । હા અગ્નિપ્રવેશુ નીચ નવા ।
ભાતારેંવીણ કરાવા । તો હા યોગુ ॥ ૬૬ ॥
એથ સ્વામીચેં કાજ । ના વાપિકેં વ્યાજ ।
પરી મરણેંસીં ઝુંજ । નીચ નવેં ॥ ૬૭ ॥
ઐસેં મૃત્યૂહૂનિ તીખ । કાં ઘોંટે કઢત વિખ ।
ડોંગર ગિળિતાં મુખ । ન ફાટે કાઈ ? ॥ ૬૮ ॥
મ્હણૌનિ યોગાચિયાં વાટા । જે નિગાલે ગા સુભટા ।
તયાં દુઃખાચાચિ શેલવાંટા । ભાગા આલા ॥ ૬૯ ॥
પાહેં પાં લોહાચે ચણે । જૈં બોચરિયા પડતી ખાણેં ।
તૈં પોટ ભરણેં કીં પ્રાણેં । શુદ્ધી મ્હણોં ॥ ૭૦ ॥
મ્હણૌનિ સમુદ્ર બાહીં । તરણે આથિ કેંહી ।
કાં ગગનામાજીં પાઈં । ખોલિજતુ અસેં ? ॥ ૭૧ ॥
વળઘલિયા રણાચી થાટી । આંગીં ન લાગતાં કાંઠી ।
સૂર્યાચી પાઉટી । કાં હોય ગા ॥ ૭૨ ॥
યાલાગીં પાંગુળા હેવા । નવ્હે વાયૂસિ પાંડવા ।
તેવીં દેહવંતા જીવાં । અવ્યક્તીં ગતિ ॥ ૭૩ ॥
ઐસાહી જરી ધિંવસા । બાંધોનિયાં આકાશા ।
ઝોંબતી તરી ક્લેશા । પાત્ર હોતી ॥ ૭૪ ॥
મ્હણૌનિ યેર તે પાર્થા । નેણતીચિ હે વ્યથા ।
જે કાં ભક્તિપંથા । વોટંગલે ॥ ૭૫ ॥
યે તુ સર્વાણિ કર્માણિ મયિ સંન્યસ્ય મત્પરાઃ ।
અનન્યેનૈવ યોગેન માં ધ્યાયન્ત ઉપાસતે ॥ ૬॥
કર્મેંદ્રિયેં સુખેં । કરિતી કર્મેં અશેખેં ।
જિયેં કાં વર્ણવિશેખેં । ભાગા આલીં ॥ ૭૬ ॥
વિધીતેં પાળિત । નિષેધાતેં ગાળિત ।
મજ દેઊનિ જાળિત । કર્મફળેં ॥ ૭૭ ॥
યયાપરી પાહીં । અર્જુના માઝેં ઠાઈં ।
સંન્યાસૂનિ નાહીં । કરિતી કર્મેં ॥ ૭૮ ॥
આણીકહી જે જે સર્વ । કાયિક વાચિક માનસિક ભાવ ।
તયાં મીવાંચૂનિ ધાંવ । આનૌતી નાહીં ॥ ૭૯ ॥
ઐસે જે મત્પર । ઉપાસિતી નિરંતર ।
ધ્યાનમિષેં ઘર । માઝેં ઝાલેં ॥ ૮૦ ॥
જયાંચિયે આવડી । કેલી મજશીં કુળવાડી ।
ભોગ મોક્ષ બાપુડીં । ત્યજિલીં કુળેં ॥ ૮૧ ॥
ઐસે અનન્યયોગેં । વિકલે જીવેં મનેં આંગેં ।
તયાંચે કાયિ એક સાંગેં । જેં સર્વ મી કરીં ॥ ૮૨ ॥
તેષામહં સમુદ્ધર્તા મૃત્યુસંસારસાગરાત્ ।
ભવામિ ન ચિરાત્પાર્થ મય્યાવેશિતચેતસામ્ ॥ ૭॥
કિંબહુના ધનુર્ધરા । જો માતેચિયા યે ઉદરા ।
તો માતેચા સોયરા । કેતુલા પાં ॥ ૮૩ ॥
તેવીં મી તયાં । જૈસે અસતી તૈસિયાં ।
કળિકાળ નોકોનિયાં । ઘેતલા પટ્ટા ॥ ૮૪ ॥
એર઼્હવીં તરી માઝિયાં ભક્તાં । આણિ સંસારાચી ચિંતા ।
કાય સમર્થાચી કાંતા । કોરાન્ન માગે ॥ ૮૫ ॥
તૈસે તે માઝેં । કલત્ર હેં જાણિજે ।
કાયિસેનિહી ન લજેં । તયાંચેનિ મી ॥ ૮૬ ॥
જન્મમૃત્યૂચિયા લાટીં । ઝળંબતી ઇયા સૃષ્ટી ।
તેં દેખોનિયાં પોટીં । ઐસેં જાહલેં ॥ ૮૭ ॥
ભવસિંધૂચેનિ માજેં । કવણાસિ ધાકુ નુપજે ।
તેથ જરી કીં માઝે । બિહિતી હન ॥ ૮૮ ॥
મ્હણૌનિ ગા પાંડવા । મૂર્તીચા મેળાવા ।
કરૂનિ ત્યાંચિયા ગાંવા । ધાંવતુ આલોં ॥ ૮૯ ॥
નામાચિયા સહસ્રવરી । નાવા ઇયા અવધારીં ।
સજૂનિયાં સંસારીં । તારૂ જાહલોં ॥ ૯૦ ॥
સડે જે દેખિલે । તે ધ્યાનકાસે લાવિલે ।
પરીગ્રહીં ઘાતલે । તરિયાવરી ॥ ૯૧ ॥
પ્રેમાચી પેટી । બાંધલી એકાચિયા પોટીં ।
મગ આણિલે તટીં । સાયુજ્યાચિયા ॥ ૯૨ ॥
પરી ભક્તાંચેનિ નાંવેં । ચતુષ્પદાદિ આઘવે ।
વૈકુંઠીંચિયે રાણિવે । યોગ્ય કેલે ॥ ૯૩ ॥
મ્હણૌનિ ગા ભક્તાં । નાહીં એકહી ચિંતા ।
તયાંતેં સમુદ્ધર્તા । આથિ મી સદા ॥ ૯૪ ॥
આણિ જેવ્હાંચિ કાં ભક્તીં । દીધલી આપુલી ચિત્તવૃત્તી ।
તેવ્હાંચિ મજ સૂતિ । ત્યાંચિયે નાટીં ॥ ૯૫ ॥
યાકારણેં ગા ભક્તરાયા । હા મંત્ર તુવાં ધનંજયા ।
શિકિજે જે યયા । માર્ગા ભજિજે ॥ ૯૬ ॥
મય્યેવ મન આધત્સ્વ મયિ બુદ્ધિં નિવેશય ।
નિવસિષ્યસિ મય્યેવ અત ઉર્ધ્વં ન સંશયઃ ॥ ૮॥
અગા માનસ હેં એક । માઝ્યા સ્વરૂપીં વૃત્તિક ।
કરૂનિ ઘાલીં નિષ્ટંક । બુદ્ધિ નિશ્ચયેંસીં ॥ ૯૭ ॥
ઇયેં દોનીં સરિસીં । મજમાજીં પ્રેમેસીં ।
રિગાલીં તરી પાવસી । માતેં તૂં ગા ॥ ૯૮ ॥
જે મન બુદ્ધિ ઇહીં । ઘર કેલેં માઝ્યાં ઠાયીં ।
તરી સાંગેં મગ કાઇ । મી તૂ ઐસેં ઉરે ? ॥ ૯૯ ॥
મ્હણૌનિ દીપ પાલવે । સવેંચિ તેજ માલવે ।
કાં રવિબિંબાસવેં । પ્રકાશુ જાય ॥ ૧૦૦ ॥
ઉચલલેયા પ્રાણાસરિસીં । ઇંદ્રિયેંહી નિગતી જૈસીં ।
તૈસા મનોબુદ્ધિપાશીં । અહંકારુ યે ॥ ૧૦૧ ॥
મ્હણૌનિ માઝિયા સ્વરૂપીં । મનબુદ્ધિ ઇયેં નિક્ષેપીં ।
યેતુલેનિ સર્વવ્યાપી । મીચિ હોસી ॥ ૧૦૨ ॥
યયા બોલા કાંહીં । અનારિસેં નાહીં ।
આપલી આણ પાહીં । વાહતુ અસેં ગા ॥ ૧૦૩ ॥
અથ ચિત્તં સમાધાતું ન શક્નોષિ મયિ સ્થિરમ્ ।
અભ્યાસયોગેન તતો મામિચ્છાપ્તું ધનન્જય ॥ ૯॥
અથવા હેં ચિત્ત । મનબુદ્ધિસહિત ।
માઝ્યાં હાતીં અચુંબિત । ન શકસી દેવોં ॥ ૧૦૪ ॥
તરી ગા ઐસેં કરીં । યયા આઠાં પાહારાંમાઝારીં ।
મોટકેં નિમિષભરી । દેતુ જાય ॥ ૧૦૫ ॥
મગ જેં જેં કાં નિમિખ । દેખેલ માઝેં સુખ ।
તેતુલેં અરોચક । વિષયીં ઘેઈલ ॥ ૧૦૬ ॥
જૈસા શરત્કાલુ રિગે । આણિ સરિતા વોહટૂં લાગે ।
તૈસેં ચિત્ત કાઢેલ વેગેં । પ્રપંચૌનિ ॥ ૧૦૭ ॥
મગ પુનવેહૂનિ જૈસેં । શશિબિંબ દિસેંદિસેં ।
હારપત અંવસે । નાહીંચિ હોય ॥ ૧૦૮ ॥
તૈસેં ભોગાઆંતૂનિ નિગતાં । ચિત્ત મજમાજીં રિગતાં ।
હળૂહળૂ પંડુસુતા । મીચિ હોઈલ ॥ ૧૦૯ ॥
અગા અભ્યાસયોગુ મ્હણિજે । તો હા એકુ જાણિજે ।
યેણેં કાંહીં ન નિપજે । ઐસેં નાહીં ॥ ૧૧૦ ॥
પૈં અભ્યાસાચેનિ બળેં । એકાં ગતિ અંતરાળે ।
વ્યાઘ્ર સર્પ પ્રાંજળે । કેલે એકીં ॥ ૧૧૧ ॥
વિષ કીં આહારીં પડે । સમુદ્રીં પાયવાટ જોડે ।
એકીં વાગ્બ્રહ્મ થોકડેં । અભ્યાસેં કેલેં ॥ ૧૧૨ ॥
મ્હણૌનિ અભ્યાસાસી કાંહીં । સર્વથા દુષ્કર નાહીં ।
યાલાગી માઝ્યા ઠાયીં । અભ્યાસેં મીળ ॥ ૧૧૩ ॥
અભ્યાસેઽપ્યસમર્થોઽસિ મત્કર્મપરમો ભવ ।
મદર્થમપિ કર્માણિ કુર્વન્ સિદ્ધિમવાપ્સ્યસિ ॥ ૧૦॥
કાં અભ્યાસાહી લાગીં । કસુ નાહીં તુઝિયા અંગીં ।
તરી આહાસી જયા ભાગીં । તૈસાચિ આસ ॥ ૧૧૪ ॥
ઇંદ્રિયેં ન કોંડીં । ભોગાતેં ન તોડીં ।
અભિમાનુ ન સંડીં । સ્વજાતીચા ॥ ૧૧૫ ॥
કુળધર્મુ ચાળીં । વિધિનિષેધ પાળીં ।
મગ સુખેં તુજ સરળી । દિધલી આહે ॥ ૧૧૬ ॥
પરી મનેં વાચા દેહેં । જૈસા જો વ્યાપારુ હોયે ।
તો મી કરીતુ આહેં । ઐસેં ન મ્હણેં ॥ ૧૧૭ ॥
કરણેં કાં ન કરણેં । હેં આઘવેં તોચિ જાણે ।
વિશ્વ ચળતસે જેણેં । પરમાત્મેનિ ॥ ૧૧૮ ॥
ઉણયાપુરેયાચેં કાંહીં । ઉરોં નેદી આપુલિયા ઠાયીં ।
સ્વજાતી કરૂનિ ઘેઈં । જીવિત્વ હેં ॥ ૧૧૯ ॥
માળિયેં જેઉતેં નેલેં । તેઉતેં નિવાંતચિ ગેલેં ।
તયા પાણિયા ઐસેં કેલેં । હોઆવેં ગા ॥ ૧૨૦ ॥
મ્હણૌનિ પ્રવૃત્તિ આણિ નિવૃત્તી । ઇયેં વોઝીં નેઘે મતી ।
અખંડ ચિત્તવૃત્તી । માઝ્યા ઠાયીં ॥ ૧૨૧ ॥
એર઼્હવીં તરી સુભટા । ઉજૂ કાં અવ્હાટાં ।
રથુ કાઈ ખટપટા । કરિતુ અસે ? ॥ ૧૨૨ ॥
આણિ જેં જેં કર્મ નિપજે । તેં થોડેં બહુ ન મ્હણિજે ।
નિવાંતચિ અર્પિજે । માઝ્યાં ઠાયીં ॥ ૧૨૩ ॥
ઐસિયા મદ્ભાવના । તનુત્યાગીં અર્જુના ।
તૂં સાયુજ્ય સદના । માઝિયા યેસી ॥ ૧૨૪ ॥
અથૈતદપ્યશક્તોઽસિ કર્તું મદ્યોગમાશ્રિતઃ ।
સર્વકર્મફલત્યાગં તતઃ કુરુ યતાત્મવાન્ ॥ ૧૧॥
ના તરી હેંહી તૂજ । નેદવે કર્મ મજ ।
તરી તૂં ગા બુઝ । પંડુકુમરા ॥ ૧૨૫ ॥
બુદ્ધીચિયે પાઠીં પોટીં । કર્માઆદિ કાં શેવટીં ।
માતેં બાંધણેં કિરીટી । દુવાડ જરી ॥ ૧૨૬ ॥
તરી હેંહી અસો । સાંડીં માઝા અતિસો ।
પરિ સંયતિસીં વસો । બુદ્ધિ તુઝી ॥ ૧૨૭ ॥
આણિ જેણેં જેણેં વેળેં । ઘડતી કર્મેં સકળેં ।
તયાંચીં તિયેં ફળેં । ત્યજિતુ જાય ॥ ૧૨૮ ॥
વૃક્ષ કાં વેલી । લોટતી ફળેં આલીં ।
તૈસીં સાંડીં નિપજલીં । કર્મેં સિદ્ધેં ॥ ૧૨૯ ॥
પરિ માતેં મનીં ધરાવેં । કાં મજૌદ્દેશેં કરાવેં ।
હેં કાંહીં નકો આઘવેં । જાઊં દે શૂન્યીં ॥ ૧૩૦ ॥
ખડકીં જૈસેં વર્ષલેં । કાં આગીમાજીં પેરિલેં ।
કર્મ માની દેખિલેં । સ્વપ્ન જૈસેં ॥ ૧૩૧ ॥
અગા આત્મજેચ્યા વિષીં । જીવુ જૈસા નિરભિલાષી ।
તૈસા કર્મીં અશેષીં । નિષ્કામુ હોઈં ॥ ૧૩૨ ॥
વન્હીચી જ્વાળા જૈસી । વાયાં જાય આકાશીં ।
ક્રિયા જિરોં દે તૈસી । શૂન્યામાજી ॥ ૧૩૩ ॥
અર્જુના હા ફલત્યાગુ । આવડે કીર અસલગુ ।
પરી યોગામાજીં યોગુ । ધુરેચા હા ॥ ૧૩૪ ॥
યેણેં ફલત્યાગેં સાંડે । તેં તેં કર્મ ન વિરૂઢે ।
એકચિ વેળે વેળુઝાડેં । વાંઝેં જૈસીં ॥ ૧૩૫ ॥
તૈસેં યેણેંચિ શરીરેં । શરીરા યેણેં સરે ।
કિંબહુના યેરઝારે । ચિરા પડે ॥ ૧૩૬ ॥
પૈં અભ્યાસાચિયા પાઉટીં । ઠાકિજે જ્ઞાન કિરીટી ।
જ્ઞાનેં યેઇજે ભેટી । ધ્યાનાચિયે ॥ ૧૩૭ ॥
મગ ધ્યાનાસિ ખેંવ । દેતી આઘવેચિ ભાવ ।
તેવ્હાં કર્મજાત સર્વ । દૂરી ઠાકે ॥ ૧૩૮ ॥
કર્મ જેથ દુરાવે । તેથ ફલત્યાગુ સંભવે ।
ત્યાગાસ્તવ આંગવે । શાંતિ સગળી ॥ ૧૩૯ ॥
મ્હણૌનિ યાવયા શાંતિ । હાચિ અનુક્રમુ સુભદ્રાપતી ।
મ્હણૌનિ અભ્યાસુચિ પ્રસ્તુતીં । કરણેં એથ ॥ ૧૪૦ ॥
શ્રેયો હિ જ્ઞાનમભ્યાસાજ્ઞાનાદ્ ધ્યાનં વિશિષ્યતે ।
ધ્યાનાત્ કર્મફલત્યાગસ્ત્યાગાચ્છાન્તિનિરન્તરમ્ ॥ ૧૨॥
અભ્યાસાહૂનિ ગહન । પાર્થા મગ જ્ઞાન ।
જ્ઞાનાપાસોનિ ધ્યાન । વિશેષિજે ॥ ૧૪૧ ॥
મગ કર્મફલત્યાગુ । તો ધ્યાનાપાસોનિ ચાંગુ ।
ત્યાગાહૂનિ ભોગુ । શાંતિસુખાચા ॥ ૧૪૨ ॥
ઐસિયા યા વાટા । ઇહીંચિ પેણા સુભટા ।
શાંતીચા માજિવટા । ઠાકિલા જેણેં ॥ ૧૪૩ ॥
અદ્વેષ્ટા સર્વભૂતાનાં મૈત્રઃ કરુણ એવ ચ ।
નિર્મમો નિરહઙ્કારઃ સમદુઃખસુખઃ ક્ષમી ॥ ૧૩॥
જો સર્વ ભૂતાંચ્યા ઠાયીં । દ્વેષાંતેં નેણેંચિ કહીં ।
આપપરુ નાહીં । ચૈતન્યા જૈસા ॥ ૧૪૪ ॥
ઉત્તમાતેં ધરિજે । અધમાતેં અવ્હેરિજે ।
હેં કાહીંચિ નેણિજે । વસુધા જેવીં ॥ ૧૪૫ ॥
કાં રાયાચેં દેહ ચાળૂં । રંકાતેં પરૌતેં ગાળૂં ।
હેં ન મ્હ્ણેચિ કૃપાળૂ । પ્રાણુ પૈં ગા ॥ ૧૪૬ ॥
ગાઈચી તૃષા હરૂં । કાં વ્યાઘ્રા વિષ હોઊનિ મારૂં ।
ઐસેં નેણેંચિ ગા કરૂં । તોય જૈસેં ॥ ૧૪૭ ॥
તૈસી આઘવિયાંચિ ભૂતમાત્રીં । એકપણેં જયા મૈત્રી ।
કૃપેશીં ધાત્રી । આપણચિ જો ॥ ૧૪૮ ॥
આણિ મી હે ભાષ નેણેં । માઝેં કાહીંચિ ન મ્હણે ।
સુખ દુઃખ જાણણેં । નાહીં જયા ॥ ૧૪૯ ॥
તેવીંચિ ક્ષમેલાગીં । પૃથ્વીસિ પવાડુ આંગીં ।
સંતોષા ઉત્સંગીં । દિધલેં ઘર ॥ ૧૫૦ ॥
સન્તુષ્ટઃ સતતં યોગી યતાત્મા દૃઢનિશ્ચયઃ ।
મય્યર્પિતમનોબુદ્ધિર્યો મદ્ભક્તઃ સ મે પ્રિયઃ ॥ ૧૪॥
વાર્ષિયેવીણ સાગરૂ । જૈસા જળેં નિત્ય નિર્ભરુ ।
તૈસા નિરુપચારુ । સંતોષી જો ॥ ૧૫૧ ॥
વાહૂનિ આપુલી આણ । ધરી જો અંતઃકરણ ।
નિશ્ચયા સાચપણ । જયાચેનિ ॥ ૧૫૨ ॥
જીવુ પરમાત્મા દોન્હી । બૈસઊનિ ઐક્યાસનીં ।
જયાચિયા હૃદયભુવનીં । વિરાજતી ॥ ૧૫૩ ॥
ઐસા યોગસમૃદ્ધિ । હોઊનિ જો નિરવધિ ।
અર્પી મનોબુદ્ધી । માઝ્યા ઠાયીં ॥ ૧૫૪ ॥
આંતુ બાહેરિ યોગુ । નિર્વાળલેયાહિ ચાંગુ ।
તરી માઝા અનુરાગુ । સપ્રેમ જયા ॥ ૧૫૫ ॥
અર્જુના ગા તો ભક્તુ । તોચિ યોગી તોચિ મુક્તુ ।
તો વલ્લભા મી કાંતુ । ઐસા પઢિયે ॥ ૧૫૬ ॥
હેં ના તો આવડે । મજ જીવાચેનિ પાડેં ।
હેંહી એથ થોકડેં । રૂપ કરણેં ॥ ૧૫૭ ॥
તરી પઢિયંતયાચી કાહાણી । હે ભુલીચી ભારણી ।
ઇયેં તંવ ન બોલણીં । પરી બોલવી શ્રદ્ધા ॥ ૧૫૮ ॥
મ્હણૌનિ ગા આમ્હાં । વેગાં આલી ઉપમા ।
એર઼્હવીં કાય પ્રેમા । અનુવાદુ અસે ? ॥ ૧૫૯ ॥
આતાં અસો હેં કિરીટી । પૈં પ્રિયાચિયા ગોષ્ટી ।
દુણા થાંવ ઉઠી । આવડી ગા ॥ ૧૬૦ ॥
તયાહી વરી વિપાયેં । પ્રેમળુ સંવાદિયા હોયે ।
તિયે ગોડીસી આહે । કાંટાળેં મગ ? ॥ ૧૬૧ ॥
મ્હણૌનિ ગા પંડુસુતા । તૂંચિ પ્રિયુ આણિ તૂંચિ શ્રોતા ।
વરી પ્રિયાચી વાર્તા । પ્રસંગેં આલી ॥ ૧૬૨ ॥
તરી આતાં બોલોં । ભલેં યા સુખા મીનલોં ।
ઐસેં મ્હણતખેંવીં ડોલોં । લાગલા દેવો ॥ ૧૬૩ ॥
મગ મ્હણે જાણ । તયા ભક્તાંચે લક્ષણ ।
જયા મી અંતઃકરણ । બૈસોં ઘાલીં ॥ ૧૬૪ ॥
યસ્માન્નોદ્વિજતે લોકો લોકાન્નોદ્વિજતે ચ યઃ ।
હર્ષામર્ષભયોદ્વેગૈર્મુક્તો યઃ સ ચ મે પ્રિયઃ ॥ ૧૫॥
તરી સિંધૂચેનિ માજેં । જળચરાં ભય નુપજે ।
આણિ જળચરીં નુબગિજે । સમુદ્રુ જૈસા ॥ ૧૬૫ ॥
તેવીં ઉન્મત્તેં જગેં । જયાસિ ખંતી ન લગે ।
આણિ જયાચેનિ આંગેં । ન શિણે લોકુ ॥ ૧૬૬ ॥
કિંબહુના પાંડવા । શરીર જૈસેં અવયવાં ।
તૈસા નુબગે જીવાં । જીવપણેં જો ॥ ૧૬૭ ॥
જગચિ દેહ જાહલેં । મ્હણૌનિ પ્રિયાપ્રિય ગેલેં ।
હર્ષામર્ષ ઠેલે । દુજેનવિણ ॥ ૧૬૮ ॥
ઐસા દ્વંદ્વનિર્મુક્તુ । ભયોદ્વેગરહિતુ ।
યાહીવરી ભક્તુ । માઝ્યાં ઠાયીં ॥ ૧૬૯ ॥
તરી તયાચા ગા મજ મોહો । કાય સાંગોં તો પઢિયાવો ।
હેં અસે જીવેં જીવો । માઝેનિ તો ॥ ૧૭૦ ॥
જો નિજાનંદેં ધાલા । પરિણામુ આયુષ્યા આલા ।
પૂર્ણતે જાહલા । વલ્લભુ જો ॥ ૧૭૧ ॥
અનપેક્ષઃ શુચિર્દક્ષ ઉદાસીનો ગતવ્યથઃ ।
સર્વારંભપરિત્યાગી યો મદ્ભક્તઃ સ મે પ્રિયઃ ॥ ૧૬॥
જયાચિયા ઠાયીં પાંડવા । અપેક્ષે નાહીં રિગાવા ।
સુખાસિ ચઢાવા । જયાચેં અસણેં ॥ ૧૭૨ ॥
મોક્ષ દેઊનિ ઉદાર । કાશી હોય કીર ।
પરી વેચાવેં લાગેં શરીર । તિયે ગાંવીં ॥ ૧૭૩ ॥
હિમવંતુ દોષ ખાયે । પરી જીવિતાચી હાનિ હોયે ।
તૈસેં શુચિત્વ નોહે । સજ્જનાચેં ॥ ૧૭૪ ॥
શુચિત્વેં શુચિ ગાંગ હોયે । આણિ પાપતાપહી જાયે ।
પરી તેથેં આહે । બુડણેં એક ॥ ૧૭૫ ॥
ખોલિયે પારુ નેણિજે । તરી ભક્તીં ન બુડિજે ।
રોકડાચિ લાહિજે । ન મરતાં મોક્ષુ ॥ ૧૭૬ ॥
સંતાચેનિ અંગલગેં । પાપાતેં જિણણેં ગંગે ।
તેણેં સંતસંગેં । શુચિત્વ કૈસેં ॥ ૧૭૭ ॥
મ્હણૌનિ અસો જો ઐસા । શુચિત્વેં તીર્થાં કુવાસા ।
જેણેં ઉલ્લંઘવિલેં દિશા । મનોમળ ॥ ૧૭૮ ॥
આંતુ બાહેરી ચોખાળુ । સૂર્ય જૈસા નિર્મળુ ।
આણિ તત્ત્વાર્થીંચા પાયાળુ । દેખણા જો ॥ ૧૭૯ ॥
વ્યાપક આણિ ઉદાસ । જૈસેં કાં આકાશ ।
તૈસેં જયાચેં માનસ । સર્વત્ર ગા ॥ ૧૮૦ ॥
સંસારવ્યથે ફિટલા । જો નૈરાશ્યેં વિનટલા ।
વ્યાધાહાતોનિ સુટલા । વિહંગુ જૈસા ॥ ૧૮૧ ॥
તૈસા સતત જો સુખેં । કોણીહી ટવંચ ન દેખે ।
નેણિજે ગતાયુષેં । લજ્જા જેવીં ॥ ૧૮૨ ॥
આણિ કર્મારંભાલાગીં । જયા અહંકૃતી નાહી આંગીં ।
જૈસેં નિરિંધન આગી । વિઝોનિ જાય ॥ ૧૮૩ ॥
તૈસા ઉપશમુચિ ભાગા । જયાસિ આલા પૈં ગા ।
જો મોક્ષાચિયા આંગા । લિહિલા અસે ॥ ૧૮૪ ॥
અર્જુના હા ઠાવોવરી । જો સોઽહંભાવો સરોભરીં ।
દ્વૈતાચ્યા પૈલતીરીં । નિગોં સરલા ॥ ૧૮૫ ॥
કીં ભક્તિસુખાલાગીં । આપણપેંચિ દોહી ભાગીં ।
વાંટૂનિયાં આંગીં । સેવકૈ બાણી ॥ ૧૮૬ ॥
યેરા નામ મી ઠેવી । મગ ભજતી વોજ બરવી ।
ન ભજતયા દાવી । યોગિયા જો ॥ ૧૮૭ ॥
તયાચે આમ્હાં વ્યસન । આમુચેં તો નિજધ્યાન ।
કિંબહુના સમાધાન । તો મિળે તૈં ॥ ૧૮૮ ॥
તયાલાગીં મજ રૂપા યેણેં । તયાચેનિ મજ યેથેં અસણેં ।
તયા લોણ કીજે જીવેં પ્રાણેં । ઐસા પઢિયે ॥ ૧૮૯ ॥
યો ન હૃષ્યતિ ન દ્વેષ્ટિ ન શોચતિ ન કાઙ્ક્ષતિ ।
શુભાશુભપરિત્યાગી ભક્તિમાન્યઃ સ મે પ્રિયઃ ॥ ૧૭॥
જો આત્મલાભાસારિખેં । ગોમટેં કાંહીંચિ ન દેખે ।
મ્હણૌનિ ભોગવિશેખેં । હરિખેજેના ॥ ૧૯૦ ॥
આપણચિ વિશ્વ જાહલા । તરી ભેદભાવો સહજચિ ગેલા ।
મ્હણૌનિ દ્વેષુ ઠેલા । જયા પુરુષા ॥ ૧૯૧ ॥
પૈં આપુલેં જેં સાચેં । તેં કલ્પાંતીંહીં ન વચે ।
હેં જાણોનિ ગતાચેં । ન શોચી જો ॥ ૧૯૨ ॥
આણિ જયાપરૌતેં કાંહીં નાહીં । તેં આપણપેંચિ આપુલ્યા ઠાયીં ।
જાહલા યાલાગીં જો કાંહીં । આકાંક્ષી ના ॥ ૧૯૩ ॥
વોખટેં કાં ગોમટેં । હેં કાહીંચિ તયા નુમટે ।
રાત્રિદિવસ ન ઘટે । સૂર્યાસિ જેવીં ॥ ૧૯૪ ॥
ઐસા બોધુચિ કેવળુ । જો હોવોનિ અસે નિખળુ ।
ત્યાહીવરી ભજનશીળુ । માઝ્યા ઠાયીં ॥ ૧૯૫ ॥
તરી તયા ઐસેં દુસરેં । આમ્હાં પઢિયંતેં સોયરેં ।
નાહીં ગા સાચોકારેં । તુઝી આણ ॥ ૧૯૬ ॥
સમઃ શત્રૌ ચ મિત્રે ચ તથામાનાપમાનયોઃ ।
શીતોષ્ણસુખદુઃખેષુ સમઃ સઙ્ગવિવર્જિતઃ ॥ ૧૮॥
પાર્થા જયાચિયા ઠાયીં । વૈષમ્યાચી વાર્તા નાહીં ।
રિપુમિત્રાં દોહીં । સરિસા પાડુ ॥ ૧૯૭ ॥
કાં ઘરીંચિયાં ઉજિયેડુ કરાવા । પારખિયાં આંધારુ પાડાવા ।
હેં નેણેચિ ગા પાંડવા । દીપુ જૈસા ॥ ૧૯૮ ॥
જો ખાંડાવયા ઘાવો ઘાલી । કાં લાવણી જયાનેં કેલી ।
દોઘાં એકચિ સાઉલી । વૃક્ષુ દે જૈસા ॥ ૧૯૯ ॥
નાતરી ઇક્ષુદંડુ । પાળિતયા ગોડુ ।
ગાળિતયા કડુ । નોહેંચિ જેવીં ॥ ૨૦૦ ॥
અરિમિત્રીં તૈસા । અર્જુના જયા ભાવો ઐસા ।
માનાપમાનીં સરિસા । હોતુ જાયે ॥ ૨૦૧ ॥
તિહીં ઋતૂં સમાન । જૈસેં કાં ગગન ।
તૈસા એકચિ માન । શીતોષ્ણીં જયા ॥ ૨૦૨ ॥
દક્ષિણ ઉત્તર મારુતા । મેરુ જૈસા પંડુસુતા ।
તૈસા સુખદુઃખપ્રાપ્તાં । મધ્યસ્થુ જો ॥ ૨૦૩ ॥
માધુર્યેં ચંદ્રિકા । સરિસી રાયા રંકા ।
તૈસા જો સકળિકાં । ભૂતાં સમુ ॥ ૨૦૪ ॥
આઘવિયાં જગા એક । સેવ્ય જૈસેં ઉદક ।
તૈસેં જયાતેં તિન્હી લોક । આકાંક્ષિતી ॥ ૨૦૫ ॥
જો સબાહ્યસંગ । સાંડોનિયા લાગ ।
એકાકીં અસે આંગ । આંગીં સૂની ॥ ૨૦૬ ॥
તુલ્યનિન્દાસ્તુતિર્મૌની સન્તુષ્ટો યેન કેનચિત્ ।
અનિકેતઃ સ્થિરમતિર્ભક્તિમાન્મે પ્રિયો નરઃ ॥ ૧૯॥
જો નિંદેતેં નેઘે । સ્તુતિ ન શ્લાઘે ।
આકાશા ન લગે । લેપુ જૈસા ॥ ૨૦૭ ॥
તૈસેં નિંદે આણિ સ્તુતિ । માનુ કરૂનિ એકે પાંતી ।
વિચરે પ્રાણવૃત્તી । જનીં વનીં ॥ ૨૦૮ ॥
સાચ લટિકેં દોન્હી । બોલોનિ ન બોલે જાહલા મૌની ।
જો ભોગિતાં ઉન્મની । આરાયેના ॥ ૨૦૯ ॥
જો યથાલાભેં ન તોખે । અલાભેં ન પારુખે ।
પાઉસેવીણ ન સુકે । સમુદ્રુ જૈસા ॥ ૨૧૦ ॥
આણિ વાયૂસિ એકે ઠાયીં । બિઢાર જૈસેં નાહીં ।
તૈસા ન ધરીચ કહીં । આશ્રયો જો ॥ ૨૧૧ ॥
આઘવાચી આકાશસ્થિતિ । જેવીં વાયૂસિ નિત્ય વસતી ।
તેવીં જગચિ વિશ્રાંતી- । સ્થાન જયા ॥ ૨૧૨ ॥
હેં વિશ્વચિ માઝેં ઘર । ઐસી મતી જયાચી સ્થિર ।
કિંબહુના ચરાચર । આપણ જાહલા ॥ ૨૧૩ ॥
મગ યાહીવરી પાર્થા । માઝ્યા ભજનીં આસ્થા ।
તરી તયાતેં મી માથાં । મુકુટ કરીં ॥ ૨૧૪ ॥
ઉત્તમાસિ મસ્તક । ખાલવિજે હેં કાય કૌતુક ।
પરી માનુ કરિતી તિન્હી લોક । પાયવણિયાં ॥ ૨૧૫ ॥
તરી શ્રદ્ધાવસ્તૂસી આદરુ । કરિતાં જાણિજે પ્રકારુ ।
જરી હોય શ્રીગુરુ । સદાશિવુ ॥ ૨૧૬ ॥
પરી હે અસો આતાં । મહેશાતેં વાનિતાં ।
આત્મસ્તુતિ હોતાં । સંચારુ અસે ॥ ૨૧૭ ॥
યયાલાગીં હેં નોહે । મ્હણિતલેં રમાનાહેં ।
અર્જુના મી વાહેં । શિરીં તયાતેં ॥ ૨૧૮ ॥
જે પુરુષાર્થસિદ્ધિ ચૌથી । ઘેઊનિ આપુલિયા હાતીં ।
રિગાલા ભક્તિપંથીં । જગા દેતુ ॥ ૨૧૯ ॥
કૈવલ્યાચા અધિકારી । મોક્ષાચી સોડી બાંધી કરી ।
કીં જળાચિયે પરી । તળવટુ ઘે ॥ ૨૨૦ ॥
મ્હણૌનિ ગા નમસ્કારૂં । તયાતેં આમ્હી માથાં મુગુટ કરૂં ।
તયાચી ટાંચ ધરૂં । હૃદયીં આમ્હીં ॥ ૨૨૧ ॥
તયાચિયા ગુણાંચીં લેણીં । લેવવૂં અપુલિયે વાણી ।
તયાચી કીર્તિ શ્રવણીં । આમ્હીં લેવૂં ॥ ૨૨૨ ॥
તો પહાવા હે ડોહળે । મ્હણૌનિ અચક્ષૂસી મજ ડોળે ।
હાતીંચેનિ લીલાકમળેં । પુજૂં તયાતેં ॥ ૨૨૩ ॥
દોંવરી દોની । ભુજા આલોં ઘેઉનિ ।
આલિંગાવયાલાગુની । તયાચેં આંગ ॥ ૨૨૪ ॥
તયા સંગાચેનિ સુરવાડેં । મજ વિદેહા દેહ ધરણેં ઘડે ।
કિંબહુના આવડે । નિરુપમુ ॥ ૨૨૫ ॥
તેણેંસીં આમ્હાં મૈત્ર । એથ કાયસેં વિચિત્ર ? ।
પરી તયાચેં ચરિત્ર । ઐકતી જે ॥ ૨૨૬ ॥
તેહી પ્રાણાપરૌતે । આવડતી હેં નિરુતેં ।
જે ભક્તચરિત્રાતેં । પ્રશંસિતી ॥ ૨૨૭ ॥
જો હા અર્જુના સાદ્યંત । સાંગિતલા પ્રસ્તુત ।
ભક્તિયોગુ સમસ્ત- । યોગરૂપ ॥ ૨૨૮ ॥
તયા મી પ્રીતિ કરી । કાં મનીં શિરસા ધરીં ।
યેવઢી થોરી । જયા સ્થિતીયે ॥ ૨૨૯ ॥
યે તુ ધર્મ્યામૃતમિદં યથોક્તં પર્યુપાસતે ।
શ્રદ્દધાના મત્પરમા ભક્તાસ્તેઽતીવ પ્રિયાઃ ॥ ૨૦॥
ઇતિ શ્રીમદ્ભગ્વદ્ગીતાસૂપનિષત્સુ બ્રહ્મવિદ્યાયાં યોગશાસ્ત્રે
શ્રીકૃષ્ણાર્જુનસંવાદે ભક્તિયોગોનામ દ્વાદશોઽધ્યાયઃ ॥ ૧૨ ॥
તે હે ગોષ્ટી રમ્ય । અમૃતધારા ધર્મ્ય ।
કરિતી પ્રતીતિગમ્ય । આઇકોનિ જે ॥ ૨૩૦ ॥
તેસીચિ શ્રદ્ધેચેનિ આદરેં । જયાંચે ઠાયીં વિસ્તરે ।
જીવીં જયાં થારે । જે અનુષ્ઠિતી ॥૨૩૧ ॥
પરી નિરૂપલી જૈસી । તૈસીચ સ્થિતિ માનસીં ।
મગ સુક્ષેત્રીં જૈસી । પેરણી કેલી ॥ ૨૩૨ ॥
પરી માતેં પરમ કરૂનિ । ઇયેં અર્થીં પ્રેમ ધરૂનિ ।
હેંચિ સર્વસ્વ માનૂનિ । ઘેતી જે પૈં ॥ ૨૩૩ ॥
પાર્થા ગા જગીં । તેચિ ભક્ત તેચિ યોગી ।
ઉત્કંઠા તયાંલાગીં । અખંડ મજ ॥ ૨૩૪ ॥
તેં તીર્થ તેં ક્ષેત્ર । જગીં તેંચિ પવિત્ર ।
ભક્તિ કથેસિ મૈત્ર । જયાં પુરુષાં ॥ ૨૩૫ ॥
આમ્હીં તયાંચેં કરૂં ધ્યાન । તે આમુચેં દેવતાર્ચન ।
તે વાંચૂનિ આન । ગોમટેં નાહીં ॥ ૨૩૬ ॥
તયાંચેં આમ્હાં વ્યસન । તે આમુચેં નિધિનિધાન ।
કિંબહુના સમાધાન । તે મિળતી તૈં ॥ ૨૩૭ ॥
પૈં પ્રેમળાચી વાર્તા । જે અનુવાદતી પંડુસુતા ।
તે માનૂં પરમદેવતા । આપુલી આમ્હી ॥ ૨૩૮ ॥
ઐસે નિજજનાનંદેં । તેણેં જગદાદિકંદેં ।
બોલિલેં મુકુંદેં । સંજયો મ્હણે ॥ ૨૩૯ ॥
રાયા જો નિર્મળુ । નિષ્કલંક લોકકૃપાળુ ।
શરણાગતાં પ્રતિપાળુ । શરણ્યુ જો ॥ ૨૪૦ ॥
પૈં સુરસહાયશીળુ । લોકલાલનલીળુ ।
પ્રણતપ્રતિપાળુ । હા ખેળુ જયાચા ॥ ૨૪૧ ॥
જો ધર્મકીર્તિધવલુ । આગાધ દાતૃત્વેં સરળુ ।
અતુળબળેં પ્રબળુ । બળિબંધનુ ॥ ૨૪૨ ॥
જો ભક્તજનવત્સળુ । પ્રેમળજન પ્રાંજળુ ।
સત્યસેતુ સકળુ । કલાનિધી ॥ ૨૪૩ ॥
તો શ્રીકૃષ્ણ વૈકુંઠીંચા । ચક્રવર્તી નિજાંચા ।
સાંગે યેરુ દૈવાચા । આઇકતુ અસે ॥ ૨૪૪ ॥
આતાં યયાવરી । નિરૂપિતી પરી ।
સંજયો મ્હણે અવધારીં । ધૃતરાષ્ટ્રાતેં ॥ ૨૪૫ ॥
તેચિ રસાળ કથા । મર઼્હાઠિયા પ્રતિપથા ।
આણિજેલ આતાં । આવધારિજો ॥ ૨૪૬ ॥
જ્ઞાનદેવ મ્હણે તુમ્હી । સંત વોળગાવેતિ આમ્હી ।
હેં પઢવિલોં જી સ્વામી । નિવૃત્તિદેવીં ॥ ૨૪૭ ॥
ઇતિ શ્રીજ્ઞાનદેવવિરચિતાયાં ભાવાર્થદીપિકાયાં દ્વાદશોઽધ્યાયઃ ॥

Explore More