ગણપતિ સ્તુતિઃ
હરિઃ ૐ
જ્યેષ્ઠરાજં બ્રહ્મ્અણા-મ્બ્રહ્મણસ્પત આ નઃ શઋણ્વન્નૂતિભિઃ સીદ સાદ્અનમ્ ॥ 2.23.01॥
(ઋષિઃ ગૃત્સમદઃ, દેવતા બ્રહ્મણસ્પતિઃ, છન્દઃ જગતી, સ્વરઃ નિષાદઃ)
ન ઋતે તવત્ક્ર્ઇયતે કિ-ઞ્ચનારે મહામર્ક-મ્મ્અઘવઞ્ચિત્રમ્અર્ચ ॥ 10.112.09॥
(નભઃપ્રભેદનો વૈરુપઃ, ઇન્દ્રઃ, નિચૃત્ત્રિષ્ટુપ્, ધૈવતઃ)
(કુસીદી કાણ્વઃ, ઇન્દ્રઃ, ગાયત્રી, ષડ્જઃ)
(પ્રથમમણ્ડલે ત્રિચત્વારિંશં સૂક્તં 1.43
ઋષિઃ કણ્વો ઘૌરઃ ।
દેવતા 1, 2, 4-6 રુદ્રઃ, 3 મિત્રાવરુણૌ; 7-9 સોમઃ ।
છન્દઃ 1-4, 7, 8 ગાયત્રી, 5 વિરાડ્ગાયત્રી, 6 પાદનિચૃદ્ગાયત્રી, 9 અનુષ્ટુપ્ ।
સ્વરઃ 1-8 ષડ્જઃ, 9 ગાન્ધારઃ ॥)
યથ્આ નો અદ્ઇતિઃ કરત્પશ્વે નૃભ્યો યથા ગવ્એ । યથ્આ તોકાય્અ રુદ્રિય્અમ્ ॥ 1.043.02॥
યથ્આ નો મિત્રો વર્ઉણો યથ્આ રુદ્રશ્ચિક્એતતિ । યથા વિશ્વ્એ સજોષ્અસઃ ॥ 1.043.03॥
ગાથપ્અતિ-મ્મેધપ્અતિં રુદ્ર-ઞ્જલ્આષભેષજમ્ । તચ્છંયો-સ્સુમ્નમ્ઈમહે ॥ 1.043.04॥
ય-શ્શુક્ર ઇવ સૂર્યો હિર્અણ્યમિવ રોચ્અતે । શ્રેષ્ઠ્ઓ દેવાનાં વસુઃ ॥ 1.043.05॥
શ-ન્નઃ કરત્યર્વ્અતે સુગ-મ્મેષાય્અ મેષ્ય્એ । નૃભ્યો નાર્ઇભ્યો ગવ્એ ॥ 1.043.06॥
અસ્મે સ્ઓમ શ્રિયમધિ નિ ધ્એહિ શતસ્ય્અ નૃણામ્ । મહિ શ્રવ્અસ્તુવિનૃમ્ણમ્ ॥ 1.043.07॥
મા નઃ સોમપરિબાધો માર્આતયો જુહુરન્ત । આ ન્અ ઇન્દો વાજ્એ ભજ ॥ 1.043.08॥
યાસ્ત્એ પ્રજા અમૃત્અસ્ય પર્અસ્મિન્ધામ્અન્નૃતસ્ય્અ ।
મૂર્ધા નાભ્આ સોમ વેન આભૂષ્અન્તી-સ્સોમ વેદઃ ॥ 1.043.09॥
ઋષિઃ - કુત્સ આઙ્ગિરસઃ । દેવતા રુદ્રઃ ।
છન્દઃ 1 જગતી, 2, 7 નિચૃજ્જગતી, 3, 6, 8, 9 વિરાડ્જગતી,
4, 5, 11 ભુરિક્ત્રિષ્ટુપ્, 10 નિચૃત્ત્રિષ્ટુપ્ ।
સ્વરઃ 1-3, 6-9 નિષાદઃ, 4, 5, 10, 11 ધૈવતઃ ॥)
યથા શમસ્અદ્દ્વિપદે ચત્ઉષ્પદે વિશ્વ-મ્પુષ્ટ-ઙ્ગ્રામ્એ અસ્મિન્ન્અનાતુરમ્ ॥ 1.114.01॥
મૃલા ન્ઓ રુદ્રોત નો મય્અસ્કૃધિ ક્ષયદ્વ્ઈરાય નમ્અસા વિધેમ તે ।
યચ્છ-ઞ્ચ યોશ્ચ મન્ઉરાયેજે પિતા તદ્અશ્યામ તવ્અ રુદ્ર પ્રણ્ઈતિષુ ॥ 1.114.02॥
અશ્યામ્અ તે સુમતિ-ન્દ્એવયજ્યય્આ ક્ષયદ્વ્ઈરસ્ય તવ્અ રુદ્ર મીઢ્વઃ ।
સુમ્નાયન્નિદ્વિશ્ઓ અસ્માકમા ચરાર્ઇષ્ટવીરા જુહવામ તે હવિઃ ॥ 1.114.03॥
ત્વેષં-વઁયં રુદ્રં-ય્અઁજ્ઞસાધં-વઁઙ્કુ-ઙ્કવિમવ્અસે નિ હ્વ્અયામહે ।
આરે અસ્મદ્દૈવ્યં હેલ્ઓ અસ્યતુ સુમતિમિદ્વયમસ્યા વ્ર઼્ઉણીમહે ॥ 1.114.04॥
દિવો વ્અરાહમ્અરુષ-ઙ્ક્અપર્દિન-ન્ત્વેષં રૂપ-ન્નમ્અસા નિ હ્વ્અયામહે ।
હસ્તે બિભ્ર્અદ્ભેષજા વાર્ય્આણિ શર્મ વર્મ્અ ચ્છર્દિરસ્મભ્યં-યંઁસત્ ॥ 1.114.05॥
રાસ્વ્આ ચ નો અમૃત મર્તભોજ્અનં ત્મન્એ તોકાય તન્અયાય મૃલ ॥ 1.114.06॥
માન્ઓ મહાન્ત્અમુત માન્ઓ અર્ભક-મ્મા ન ઉક્ષ્અન્તમુત મા ન્અ ઉક્ષિતમ્ ।
માન્ઓ વધીઃ પિતરં મોત માતરં મા નઃ પ્રિયાસ્તન્વ્ઓ રુદ્ર રીરિષઃ ॥ 1.114.07॥
મા ન્અસ્તોકે તન્અયે મા ન્અ આયૌ મા નો ગોષુ મા નો અશ્વ્એષુ રીરિષઃ ।
વીરાન્મા ન્ઓ રુદ્ર ભામિતો વ્અધીર્હવિષ્મ્અન્તઃ સદમિત્ત્વ્આ હવામહે ॥ 1.114.08॥
ઉપ્અતે સ્તોમ્આન્પશુપા ઇવાક્અરં રાસ્વ્આ પિતર્મરુતાં સુમ્નમસ્મે ।
ભદ્રા હિત્એ સુમતિર્મ્ર઼્ઉલયત્તમાથ્આ વયમવ ઇત્ત્એ વૃણીમહે ॥ 1.114.09॥
આરે ત્એ ગોઘ્નમુત પ્ઊરુષઘ્ન-ઙ્ક્ષય્અદ્વીર સુમ્નમસ્મે ત્એ અસ્તુ ।
મૃલા ચ્અ નો અધ્ઇ ચ બ્રૂહિ દેવાધ્આ ચ નઃ શર્મ્અ યચ્છ દ્વિબર્હાઃ ॥ 1.114.10॥
અવ્ઓચામ નમ્ઓ અસ્મા અવસ્યવઃ શૃણોત્ઉ નો હવં રુદ્રો મરુત્વ્આન્ ।
તન્ન્ઓ મિત્રો વર્ઉણો મામહન્તામદ્ઇતિઃ સિન્ધુઃ પૃથિવી ઉત દ્યૌઃ ॥ 1.114.11॥
ઋષિઃ ગૃત્સમદઃ । દેવતા રુદ્રઃ ।
છન્દઃ 1, 5, 9, 13-15 નિચૃત્ત્રિષ્ટુપ્, 3, 6, 10, 11, વિરાટ્ત્રિષ્ટુપ્,
4, 8 ત્રિષ્ટુપ્, 2, 7 પઙ્ક્તિઃ, 12 ભુરિક્પઙ્ક્તિઃ ।
સ્વરઃ 1, 3-6, 8-11, 13-15 ધૈવતઃ, 2, 7, 12 પઞ્ચમઃ ॥)
અભિ ન્ઓ વીરો અર્વ્અતિ ક્ષમેત પ્ર જ્આયેમહિ રુદ્ર પ્રજાભિઃ ॥ 2.033.01॥
ત્વાદ્અત્તેભી રુદ્ર શન્ત્અમેભિ-શ્શતં હિમ્આ અશીય ભેષજેભિઃ ।
વ્ય(1)સ્મદ્દ્વેષ્ઓ વિતરં-વ્યંઁહો વ્યમ્ઈવાશ્ચાતયસ્વા વિષ્ઊચીઃ ॥ 2.033.02॥
શ્રેષ્ઠ્ઓ જાતસ્ય્અ રુદ્ર શ્રિયાસ્ઇ તવસ્ત્અમસ્તવસાં-વઁજ્રબાહો ।
પર્ષ્ઇ ણઃ પારમંહ્અસ-સ્સ્વસ્તિ વિશ્વ્આ અભ્ઈતી રપ્અસો યુયોધિ ॥ 2.033.03॥
માત્વ્આ રુદ્ર ચુક્રુધામા નમ્ઓભિર્મા દુષ્ટ્ઉતી વૃષભ મા સહ્ઊતી ।
ઉન્ન્ઓ વીરાઁ અર્પય ભેષજેભ્ઇર્ભિષક્ત્અમ-ન્ત્વા ભિષજાં શૃણોમિ ॥ 2.033.04॥
હવ્ઈમભિર્હવ્અતે યો હવિર્ભિરવ સ્તોમ્એભી રુદ્ર-ન્દ્ઇષીય ।
ઋદૂદરઃ સુહવો મા ન્ઓ અસ્યૈ બભ્રુ-સ્સુશિપ્ર્ઓ રીરધન્મનાયઇ ॥ 2.033.05॥
ઘૃણ્ઈવ ચ્છાયામ્અરપા અશીયા વ્ઇવાસેયં રુદ્રસ્ય્અ સુમ્નમ્ ॥ 2.033.06॥
ક્વ(1) સ્ય ત્એ રુદ્ર મૃલયાકુર્હસ્તો યો અસ્ત્ઇ ભેષજો જલ્આષઃ ।
અપભર્તા રપ્અસો દૈવ્ય્અસ્યાભી નુ મ્આ વૃષભ ચક્ષમીથાઃ ॥ 2.033.07॥
પ્ર બભ્રવ્એ વૃષભાય્અ શ્વિતીચે મહો મહીં સ્ઉષ્ટુતિમ્ઈરયામિ ।
નમસ્યા ક્અલ્મલીકિનં નમ્ઓભિર્ગૃણીમસ્ઇ ત્વેષં રુદ્રસ્ય નામ્અ ॥ 2.033.08॥
સ્થિરેભિરઙ્ગૈઃ પુરુરૂપ્અ ઉગ્રો બભ્રુ-શ્શુક્રેભિઃ પિપિશે હિર્અણ્યૈઃ ।
ઈશ્આનાદસ્ય ભુવ્અનસ્ય ભૂરેર્ન વા ઉ યોષદ્રુદ્રાદ્અસુર્ય્અમ્ ॥ 2.033.09॥
અર્હ્અન્બિભર્ષિ સાય્અકાનિ ધન્વાર્હ્અન્નિષ્કં-ય્અઁજતં-વિઁશ્વર્ઊપમ્ ।
અર્હ્અન્નિદ-ન્દ્અયસે વિશ્વમભ્વં ન વા ઓજ્ઈયો રુદ્ર ત્વદ્અસ્તિ ॥ 2.033.10॥
મૃલા જ્અરિત્રે ર્ઉદ્ર સ્તવ્આનો-ઽન્ય-ન્ત્એ અસ્મન્નિ વ્અપન્તુ સેનાઃ ॥ 2.033.11॥
કુમારશ્ચ્ઇત્પિતરં વન્દ્અમાનં પ્રત્ઇ નાનામ રુદ્રોપયન્ત્અમ્ ।
ભૂર્એર્દાતારં સત્પ્અતિ-ઙ્ગૃણીષે સ્તુતસ્ત્વ-મ્ભ્એષજા ર્આસ્યસ્મે ॥ 2.033.12॥
યાવ્ઓ ભેષજા મ્અરુતઃ શુચ્ઈનિ યા શન્ત્અમા વૃષણો યા મ્અયોભુ ।
યાનિ મનુરવ્ર઼્ઉણીતા પિતા નસ્તા શ-ઞ્ચ યોશ્ચ્અ રુદ્રસ્ય્અ વશ્મિ ॥ 2.033.13॥
પર્ઇ ણો હેતી રુદ્રસ્ય્અ વૃજ્યાઃ પર્ઇ ત્વેષસ્ય્અ દુર્મતિર્મહી ગ્આત્ ।
અવ્અ સ્થિરા મઘવ્અદ્ભ્યસ્તનુષ્વ મીઢ્વ્અસ્તોકાય તન્અયાય મૃલ ॥ 2.033.14॥
એવા બ્અભ્રો વૃષભ ચેકિતાન યથ્આ દેવ ન હ્ર઼્ઉણીષે ન હંસ્ઇ ।
હવનશ્રુન્ન્ઓ રુદ્રેહ બ્ઓધિ બૃહદ્વ્અદેમ વિદથ્એ સુવીરાઃ ॥ 2.033.15॥
ઋષિઃ ભરદ્વાજો બાર્હસ્પત્યઃ । દેવતા સોમારુદ્રૌ ।
છન્દઃ 1, 2, 4 ત્રિષ્ટુપ્, 3 નિચૃત્ત્રિષ્ટુપ્, સ્વરઃ ધૈવતઃ ॥)
દમ્એદમે સપ્ત રત્ના દધ્આના શ-ન્ન્ઓ ભૂત-ન્દ્વિપદે શ-ઞ્ચત્ઉષ્પદે ॥ 6.074.01॥
સોમ્આરુદ્રા વિ વ્ર઼્ઉહતં વિષ્ઊચીમમ્ઈવા યા નો ગય્અમાવિવેશ્અ ।
આરે બ્આધેથાં નિર્ર઼્ઉતિ-મ્પરાચૈરસ્મે ભદ્રા સઉશ્રવસાન્ઇ સન્તુ ॥ 6.074.02॥
સોમ્આરુદ્રા યુવમેતાન્યસ્મે વિશ્વ્આ તનૂષ્ઉ ભેષજાન્ઇ ધત્તમ્ ।
અવ્અ સ્યત-મ્મુઞ્ચતં યન્નો અસ્ત્ઇ તનૂષ્ઉ બદ્ધ-ઙ્કૃતમેન્ઓ અસ્મત્ ॥ 6.074.03॥
તિગ્માય્ઉધૌ તિગ્મહ્એતી સુશેવૌ સોમ્આરુદ્રાવિહ સુ મ્ર઼્ઉલત-ન્નઃ ।
પ્રન્ઓ મુઞ્ચતં વર્ઉણસ્ય પાશ્આદ્ગોપાયત-ન્ન-સ્સુમનસ્યમ્આના ॥ 6.074.04॥
ઋષિઃ વસિષ્ઠઃ । દેવતા રુદ્રઃ ।
છન્દઃ 1 વિરાડ્જગતી, 2 નિચૃત્ત્રિષ્ટુપ્, 3 નિચૃત્ જગતી, 4 સ્વરાટ્પઙ્ક્તિઃ ।
સ્વરઃ 1, 3, નિષદઃ, 2 ધૈવતઃ, 4 પઞ્ચમઃ ॥)
અષ્આલ્હાય સહ્અમાનાય વેધસ્એ તિગ્માય્ઉધાય ભરતા શૃણોત્ઉ નઃ ॥ 7.046.01॥
સ હિ ક્ષય્એણ ક્ષમ્ય્અસ્ય જન્મ્અનઃ સામ્ર્આજ્યેન દિવ્યસ્ય ચેત્અતિ ।
અવન્નવ્અન્તીરુપ્અ નો દુર્અશ્ચરાનમીવો ર્ઉદ્ર જાસ્ઉ નો ભવ ॥ 7.046.02॥
યાત્એ દિદ્યુદવ્અસૃષ્ટા દિવસ્પર્ઇ ક્ષ્મયા ચર્અતિ પરિ સા વ્ર઼્ઉણક્તુ નઃ ।
સહસ્ર-ન્તે સ્વપિવાત ભેષજા મા ન્અસ્તોકેષુ તન્અયેષુ રીરિષઃ ॥ 7.046.03॥
માન્ઓ વધી રુદ્ર મા પર્આ દા મા ત્એ ભૂમ પ્રસ્ઇતૌ હીલિતસ્ય્અ ।
આન્ઓ ભજ બર્હિષ્ઇ જીવશંસે યૂય-મ્પ્આત સ્વસ્તિભિઃ સદ્આ નઃ ॥ 7.046.04॥
અસ્મે રુદ્રા મેહના પર્વ્અતાસો વૃત્રહત્યે ભર્અહૂતૌ સજોષાઃ ।
ય-શ્શંસ્અતે સ્તુવતે ધાય્ઇ પજ્ર ઇન્દ્ર્અજ્યેષ્ઠા અસ્માઁ અવન્તુ દેવાઃ ॥ 8.063.12॥
ત્વમ્અગ્ને રુદ્રો અસ્ઉરો મહો દિવસ્ત્વં શર્ધો માર્ઉત-મ્પૃક્ષ ઈશિષે ।
ત્વં-વાઁતઇરરુણૈર્ય્આસિ શઙ્ગયસ્ત્વ-મ્પૂષા વ્ઇધતઃ પ્આસિ નુ ત્મન્આ ॥ 2.001.06॥
(આઙ્ગિરસ-શ્શૌનહોત્રો ભાર્ગવો ગૃત્સમદઃ, અગ્નિઃ, ભુરિ-ક્ત્રિષ્ટુપ્, ધૈવતઃ)
અગ્નિ-મ્પુરા ત્અનયિત્નોરચિત્તાદ્ધિર્અણ્યરૂપમવ્અસે કૃણુધ્વમ્ ॥ 4.003.01॥
(વામદેવઃ, અગ્નિઃ, નિચૃત્ત્રિષ્ટુપ્, ધૈવતઃ)
તવ્અ શ્રિયે મરુત્ઓ મર્જયન્ત રુદ્ર યત્તે જન્ઇમ ચાર્ઉ ચિત્રમ્ ।
પદં-યઁદ્વિષ્ણ્ઓરુપમ-ન્નિધાયિ તેન્અ પાસિ ગુહ્યં નામ ગોન્આમ્ ॥ 5.003.03॥
ભુવ્અનસ્ય પિતર-ઙ્ગીર્ભિરાભી રુદ્ર-ન્દિવ્આ વર્ધય્આ રુદ્રમક્તૌ ।
બૃહન્ત્અમૃષ્વમજરં સુષુમ્નમૃધ્અગ્ઘુવેમ કવિન્એષિતાસઃ ॥ 6.049.10॥ ઋજિશ્વાઃ, વિશ્વે દેવાઃ, ત્રિષ્ટુપ્, ધૈવતઃ)
યક્ષ્વ્આ મહે સઉમનસાય્અ રુદ્ર-ન્નમ્ઓભિર્દેવમસ્ઉર-ન્દુવસ્ય ॥ 5.042.11॥
(અગ્નિઃ, વિશ્વે દેવાઃ, નિચૃત્ત્રિષ્ટુપ્, ધૈવતઃ)
અય-મ્મે હસ્તો ભગ્અવાનય-મ્મે ભગ્અવત્તરઃ ।
અય-મ્મ્એ વિશ્વભ્એષજો-ઽયં શિવાભ્ઇમર્શનઃ ॥ 10.060.12॥
(બન્ધ્વાદયો ગૌપાયનાઃ, હસ્તઃ, નિચૃદનુષ્ટુપ્, ગાન્ધારઃ)
ત્ર્ય્અમ્બકં-યઁજામહે સુગન્ધિ-મ્પુષ્ટિવર્ધ્અનમ્ ।
ઉર્વારુકમ્ઇવ બન્ધ્અનાન્મૃત્યોર્મ્ઉક્ષીય મામૃત્આત્ ॥ 7.059.12॥
શાન્તિ પાઠમન્ત્રઃ
તન્ન્ઓ રુદ્રઃ પ્રચોદય્આત્ ॥
બ્રહ્માધ્ઇપતિર્બ્રહ્મણો-ઽધ્ઇપતિર્બહ્મ્આ શિવો મ્એ-ઽસ્તુ સદાશિવોમ્ ॥
નિવ્અર્તયામ્યાય્ઉષે-ઽન્નાદ્ય્આય પ્રજન્અનાય રાયસ્પોષ્આય સુપ્રજાસ્ત્વાય્અ સુવીર્ય્આય ॥
યદ્ભદ્ર-ન્તન્ન આસુવ ॥
વનસ્પત્અયઃ શાન્તિર્વિશ્વ્એદેવા-શ્શાન્તિર્બ્રહ્મ શાન્તિઃ સર્વ શાન્તિઃ શાન્ત્ઇરેવ શાન્તિઃ સા મા શાન્ત્ઇરેધિ ॥
સર્વેષામેવૈનમેતદ્ વેદાના રસેનાભિષિઞ્ચતિ ॥
કાલાગ્નિરુદ્રાય્અ નીલકણ્ઠાય્અ મૃત્યુઞ્જયાય્અ સર્વેશ્વરાય્અ સદાશિવાય્અ શ્રીમન્મહાદેવાય નમઃ ॥
યદક્ષરપદભ્રષ્ટ-મ્માત્રાહીન-ઞ્ચ યદ્ભવેત્ ।
તત્સર્વ-ઙ્ક્ષમ્યતા-ન્દેવ પ્રસીદ પરમેશ્વર ॥
ઇતિ શ્રીઋગ્વેદીય પઞ્ચરુદ્રં સમાપ્તા ।
