Lord Dattatreya

શ્રી ગુરુચરિત્ર અધ્યાય 13

(Shri Gurucharitra Adhyay 13 in Gujarati)

Saraswati Gangadhar

Also known as Gurucharitra · Gurucharitra adhyay 13 · Shri Guru Charitra

Shri Gurucharitra Adhyay 13. Shri Gurucharitra, the central scripture of the Datta sampradaya, written by Saraswati Gangadhar in the fifteenth century. It tells the lives of Shripad Shrivallabha and Shri Nrisimha Saraswati, the first two incarnations of Dattatreya, as a dialogue between Siddha and Namdharak. Traditionally read as a saptaha — the whole book over seven days — most often in the month of Margashirsha.

#of 174
॥ શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
શ્રીસરસ્વત્યૈ નમઃ ॥ શ્રીગુરુભ્યો નમઃ ॥
નામધારક શિષ્યરાણા । લાગે સિદ્ધાચિયા ચરણાં ।
કરસંપુટ જોડૂનિ જાણા । વિનવીતસે પરિયેસા ॥૧॥
જય જયા સિદ્ધ મુની । તૂં તારક યા ભવાર્ણી ।
સાંગિતલેં જ્ઞાન પ્રકાશોનિ । સ્થિર જાહલેં મન માઝેં ॥૨॥
ગુરુચરિત્રકથામૃત । સેવિતાં તૃષ્ણા અધિક હોત ।
શમન કરણાર સમર્થ । તૂંચિ એક કૃપાનિધિ ॥૩॥
ગુરુચરિત્ર કામધેનુ । સાંગિતલેં તુમ્હીં વિસ્તારોનુ ।
તૃપ્ત નવ્હે માઝેં મનુ । આણખી અપેક્ષા હોતસે ॥૪॥
ક્ષુધેંકરુનિ પીડિલેં ઢોર । જૈસેં પાવે તૃણબિઢાર ।
ત્યાતેં હોય મનોહર । નવચે તેથોનિ પરતોનિ ॥૫॥
એખાદા ન દેખે તક્ર સ્વપ્નીં ત્યાસી મિળે ક્ષીરબરણી ।
નોહે મન ત્યાચે ધણી । કેવીં સોડી તો ઠાવ ॥૬॥
તૈસા આપણ સ્વલ્પજ્ઞાની નેણત હોતોં ગુરુ-નિર્વાણી ।
અવિદ્યામાયા વેષ્ટોનિ । કષ્ટત હોતોં સ્વામિયા ॥૭॥
અજ્ઞાનતિમિરરજનીસી । જ્યોતિસ્વરુપ તૂંચિ હોસી ।
પ્રકાશ કેલેં ગા આમ્હાંસી । નિજસ્વરુપ શ્રીગુરુચેં ॥૮॥
તુવાં કેલે ઉપકારાસી । ઉત્તીર્ણ કાય હોઊં સરસી ।
કલ્પવૃક્ષ દિલ્હેયાસી । પ્રત્યુપકાર કાય દ્યાવા ॥૯॥
એખાદા દેતાં ચિંતામણી । ત્યાસી ઉપકાર કાય ધરણીં ।
નાહીં દિધલેં ન ઐકોં કાનીં । કૃપામૂર્તિ સિદ્ધરાયા ॥૧૦॥
ઐશા તુઝિયા ઉપકારાસી । ઉત્તીર્ણ નોહે જન્મોજન્મેસીં ।
મ્હણોનિ લાગતસે ચરણાંસી । એકોભાવેંકરોનિયાં ॥૧૧॥
સ્વામીંનીં નિરોપિલા ધર્મ-અર્થ । અધિક ઝાલા મજ સ્વાર્થ ।
ઉપજલા મનીં પરમાર્થ । ગુરુસી ભજાવેં નિરંતર ॥૧૨॥
પ્રયાગીં અસતાં ગુરુમૂર્તિ । માધવસરસ્વતીસ દીક્ષા દેતી ।
પુઢેં કાય વર્તલી સ્થિતિ । આમ્હાંપ્રતી વિસ્તારાવેં ॥૧૩॥
ઐકોનિ શિષ્યાચેં વચન । સિદ્ધમુનિ સંતોષોન ।
મસ્તકીં હસ્ત ઠેવૂન । આશ્વાસિતી તયા વેળીં ॥૧૪॥
ધન્ય ધન્ય શિષ્યા સગુણ । તુજ લાધલે શ્રીગુરુચરણ ।
સંસાર તારક ભવાર્ણ । તૂંચિ એક પરિયેસા ॥૧૫॥
તુવાં ઓળખિલી શ્રીગુરુચી સોય । મ્હણોનિ પુસસી ભક્તિભાવેં ।
સંતોષ હોતો આનંદમય । તુઝ્યા પ્રશ્નેંકરુનિયાં ॥૧૬॥
સાંગેન ઐક એકચિત્તેં । ચરિત્ર ગુરુચેં વિખ્યાતેં ।
ઉપદેશ દેઊનિ માધવાતેં । હોતે ક્વચિત્કાળ તેથેંચિ ॥૧૭॥
અસતાં તેથેં વર્તમાનીં । પ્રખ્યાત ઝાલી મહિમા સગુણી ।
શિષ્ય ઝાલે અપાર મુનિ । મુખ્ય માધવસરસ્વતી ॥૧૮॥
તયા શિષ્યાંચીં નામેં સાંગતાં । વિસ્તાર હોઈલ બહુ કથા ।
પ્રખ્યાત અસતી નામેં સાત । સાંગેન ઐક એકચિત્તેં ॥૧૯॥
બાળસરસ્વતી કૃષ્ણસરસ્વતી । ઉપેંદ્ર-માધવસરસ્વતી ।
પાંચવા અસે આણીક યતિ । સદાનંદસરસ્વતી દેખા ॥૨૦॥
જ્ઞાનજ્યોતિસરસ્વતી એક । સાતવા સિદ્ધ આપણ ઐક ।
અપાર હોતે શિષ્ય આણિક । એકાહૂનિ એક શ્રેષ્ઠ પૈં ॥૨૧॥
ત્યા શિષ્યાંસમવેત । શ્રીગુરુ નિઘાલે દક્ષિણપંથ ।
સમસ્ત ક્ષેત્રેં પાવન કરિત । આલે પુન્હા કારંજનગરાસી ॥૨૨॥
ભેટી ઝાલી જનકજનની । યેવોનિ લાગતાતિ ચરણીં ।
ચતુર્વર્ગ ભ્રાતે ભગિની । સમસ્ત ભેટતી સ્વામિયા ॥૨૩॥
દેખાનિયાં શ્રીગુરુમૂર્તીસી નગરલોક અત્યંત હર્ષી ।
આલે સમસ્ત ભેટીસી । પૂજા કરિતી પરોપરી ॥૨૪॥
ઘરોઘરીં શ્રીગુરુસી । પાચારિતી ભિક્ષેસી ।
જાહલે રુપેં બહુવસી । ઘરોઘરીં પૂજા ઘેતી ॥૨૫॥
સમસ્ત લોક વિસ્મય કરિતી । અવતાર હા શ્રીવિષ્ણુ નિશ્ચિતીં ।
વેષધારી દિસતો યતિ । પરમપુરુષ હોય જાણા ॥૨૬॥
યાતેં નર જે મ્હણતી । તે નર જાતી નરકાપ્રતી ।
કાર્યાકારણ અવતાર હોતી । બ્રહ્માવિષ્ણુમહેશ્વર ॥૨૭॥
જનનીજનક યેણેં રીતીં । પૂજા કરિતી ભાવભક્તીં ।
શ્રીગુરૂ ઝાલે શ્રીપાદયતિ । જાતિસ્મૃતિ જનનીસી ॥૨૮॥
દેખોનિ જનની તયે વેળીં । માથા ઠેવી ચરણકમળીં ।
સત્યસંકલ્પ ચંદ્રમૌળી । પ્રદોષપૂજા આલી ફળા ॥૨૯॥
પતીસ સાંગે તયા વેળીં । પૂર્વજન્માચેં ચરિત્ર સકળીં ।
વિશ્વવંદ્ય પુત્ર પ્રબળી । વ્હાવા મ્હણોનિ આરાધિલેં મ્યાં ॥૩૦॥
યાચિ શ્રીપાદ-ઈશ્વરાચેં । પૂજન કેલેં મનોવાચેં ।
પ્રસિદ્ધ ઝાલેં જન્મ આમુચેં । સાફલ્ય કેલેં પરિયેસા ॥૩૧॥
મ્હણોનિ નમિતી દોઘેજણીં । વિનવિતાતિ કર જોડૂનિ ।
ઉદ્ધરાવેં યા ભવાર્ણી । જગન્નાથા યતિરાયા ॥૩૨॥
શ્રીગુરૂ મ્હણતી તયાંસી । એકાદે કાળીં પરિયેસીં ।
પુત્ર હોય સંન્યાસી । ઉદ્ધરીલ કુળેં બેચાળીસ ॥૩૩॥
ત્યાસી શાશ્વત બ્રહ્મલોક । અચળ પદ અસે દેખ ।
ત્યાચે કુળીં ઉપજતાં આણિક । ત્યાસીહી બ્રહ્મપદ પરિયેસા ॥૩૪॥
યમાચે દુઃખેં ભયાભીત । નોહે ત્યાચે પિતૃસંતતીંત ।
પૂર્વજ જરી નરકીં અસત । ત્યાંસી શાશ્વત બ્રહ્મપદ ॥૩૫॥
યાકારણેં આમ્હીં દેખા । ઘેતલા આશ્રમ વિશેખા ।
તુમ્હાં નાહીં યમાચી શંકા । બ્રહ્મપદ અસે સત્ય ॥૩૬॥
ઐસેં સાંગોનિ તયાંસી । આશ્વાસીતસે બહુવસી ।
તુમચે પુત્ર શતાયુષી । અષ્ટૈશ્ચર્યે નાંદતી ॥૩૭॥
ત્યાંચે પુત્રપૌત્ર તુમ્હી । પહાલ સુખેં તુમચે નયનીં ।
પાવાલ ક્ષેમ કાશીભુવનીં । અંતકાળીં પરિયેસા ॥૩૮॥
મુક્તિસ્થાન કાશીપુર । પ્રખ્યાત અસે વેદશાસ્ત્ર ।
ન કરા મનીં ચિંતા માત્ર । મ્હણોનિ સાંગતી તયે વેળીં ॥૩૯॥
ત્યાંચી કન્યા અસે એક । નામ તિચેં ‘રત્નાઈ’ વિશેષ ।
શ્રીગુરુસી નમૂનિ ઐક । વિનવીતસે પરિયેસા ॥૪૦॥
વિનવીતસે પરોપરી । સ્વામી માતેં તારીં તારીં ।
બુડોનિ જાત્યેં ભવસાગરીં । સંસારમાયા વેષ્ટોનિયાં ॥૪૧॥
સંસાર-તાપત્રયાસી । આપણ ભીતસેં પરિયેસીં ।
નિર્લિપ્ત કરીં ગા આમ્હાંસી । આપણ તપાસી જાઈન ॥૪૨॥
ઐકોનિ તિયેચેં વચન । શ્રીગુરુ નિરોપિતાતિ આપણ ।
સ્ત્રિયાંસી પતિસેવાચરણ । તેંચિ તપ પરિયેસા ॥૪૩॥
યેણેં યા ભાવાર્ણવાસી । કડે પડતી પરિયેસીં ।
જૈસા ભાવ અસે જ્યાસી । તૈસેં હોઈલ પરિયેસા ॥૪૪॥
ઉતરાવયા પૈલ પાર । સ્ત્રિયાંસી અસે તો ભ્રતાર ।
મનેં કરોનિ નિર્ધાર । ભજા પુરુષ શિવસમાની ॥૪૫॥
ત્યાસી હોય ઉદ્ધાર ગતિ । વેદપુરાણેં વાખાણિતી ।
અંતઃકરણીં ન કરીં ખંતી । તૂતેં ગતિ હોઈલ જાણ ॥૪૬॥
ઐકોનિ શ્રીગુરુચેં વચન । વિનવીતસે કર જોડૂન ।
શ્રીગુરુમૂર્તિ બ્રહ્મજ્ઞાન । વિનવીતસેં અવધારીં ॥૪૭॥
તૂં જાણસી ભવિષ્યભૂત । કૈસેં માતેં ઉપદેશીત ।
માઝેં પ્રાલબ્ધ કવણગત । વિસ્તારાવેં મજપ્રતિ ॥૪૮॥
શ્રીગુરુ મ્હણતી તિયેસી । તુઝી વાસના અસે તપાસી ।
સંચિત પાપ અસે તુજસી । ભોગણેં અસે પરિયેસા ॥૪૯॥
પૂર્વજન્મીં તૂં પરિયેસીં । ચરણીં લાથિલેં ધેનૂસી ।
શેજારી સ્ત્રીપુરુષાંસી । વિરોધેં લાવિલા કલહ જાણા ॥૫૦॥
તયા દોષાસ્તવ દેખા । તૂતેં બાધા અસે અનેકા ।
ગાયત્રીસી લાથિલેં ઐકા । તૂં સર્વાંગીં કુષ્ઠી હોસીલ ॥૫૧॥
વિરોધ કેલા સ્ત્રીપુરુષાંસીં । તુઝા પુરુષ હોઈલ તાપસી ।
તુતેં ત્યજીલ ભરંવસીં । અર્જિત તુઝેં ઐસેં અસે ॥૫૨॥
ઐકોનિ દુઃખ કરી બહુત । શ્રીગુરુચરણીં અસે લોળત ।
મજ ઉદ્ધારાવેં ગુરુનાથા ત્વરિત । મ્હણોનિ ચરણીં લાગલી ॥૫૩॥
શ્રીગુરૂ મ્હણતી ઐક બાળે । ક્વચિત્કાળ અસાલ ભલે ।
અપરવયસા હોતાંચિ કાળેં । પતિ તુઝા યતિ હોયે ॥૫૪॥
તદનંતર તુઝા દેહ । કુષ્ઠી હોઈલ અવેવ ।
ભોગૂનિ સ્વદેહીં વય । મગ હોઈલ તુજ ગતિ ॥૫૫॥
નાસતાં તુઝા દેહ જાણ । ભેટી હોઈલ આમુચે ચરણ ।
તુઝેં પાપ હોઈલ દહન । સાંગેન ક્ષેત્ર ઐક પાં ॥૫૬॥
ભીમાતીર દક્ષિણ દેશીં । અસે તીર્થ પાપવિનાશી ।
તેથેં જાય તૂં ભરંવસીં । અવસ્થા તુજ ઘડલિયાવરી ॥૫૭॥
યા ભૂમંડળીં વિખ્યાત । તીર્થ અસે અતિ સમર્થ ।
ગંધર્વપુર અસે ખ્યાત । અમરજાસંગમ પ્રસિદ્ધ જાણ ॥૫૮॥
ઐસેં સાંગોનિ તિયેસી । શ્રીગુરૂ નિઘાલે દક્ષિણ દેશીં ।
ત્ર્યંબક-ક્ષેત્રાસી । આલે, ગૌતમી-ઉદ્ધવ જેથેં ॥૫૯॥
શિષ્યાંસહિત ગુરુમૂર્તિ । આલે નાશિકક્ષેત્રાપ્રતી ।
તીર્થમહિમા અસે ખ્યાતિ । પુરણાંતરીં પરિયેસા ॥૬૦॥
તીર્થમહિમા સાંગતાં । વિસ્તાર હોઈલ બહુ કથા ।
સંક્ષેપમાર્ગે તુજ આતાં । સાંગતસેં પરિયેસીં ॥૬૧॥
ત્યા ગૌતમીચી મહિમા । સાંગતાં અપાર અસે આમ્હાં ।
બહિરાર્ણવ-ઉદક ઉગમા । બ્રહ્માંડાવ્યતિરિક્ત ॥૬૨॥
જટામુકુટીં તીર્થેશ્વર । ધરિલી હોતી પ્રીતિકર ।
મિળોનિ સમસ્ત ઋષીશ્વર । ઉપાય કેલા પરિયેસા ॥૬૩॥
બ્રહ્મઋષિ ગૌતમ દેખા । તપસ્વી અસે વિશેષા ।
વ્રીહિ પેરિલે વૃત્તીં ઐકા । અનુષ્ઠાનસ્થાનાજવળી ॥૬૪॥
પૂર્વી મુની સકળી । નિત્ય પેરુનિ પિકવિતી સાળી ।
ઐસે ત્યાંચે મંત્ર બળી । મહાપુણ્યપુરુષ અસતી ॥૬૫॥
સમસ્ત ઋષિ મિળોનિ । વિચાર કરિતી આપુલે મનીં ।
ઋષિગૌતમ મહામુની । સર્વેશ્વરાચા મુખ્ય દાસ ॥૬૬॥
ત્યાસી ઘાલિતાં સાંકડેં । ગંગા આણીલ આપુલેં ચાડેં ।
સમસ્તાં આમ્હાં પુણ્ય ઘડે । ગંગાસ્નાનેં ભૂમંડળીં ॥૬૭॥
શ્ર્લોક ॥ યા ગતિર્યોગયુક્તાનાં મુનીનામૂર્ધ્વરેતસામ્ ।
સા ગતિઃ સર્વજંતૂનાં ગૌતમીતીરવાસિનામ્ ॥૬૮॥
ટીકા ॥ ઊર્ધ્વરેત મુનીશ્વરાંસી । કોટિવર્ષે તપસ્વિયાંસી ।
જે ગતિ હોય પરિયેસીં । તે સ્નાનમાત્રેં ગૌતમીચ્યા ॥૬૯॥
યાકારણેં ગૌતમીસી । આણાવેં યત્નેં ભૂમંડળાસી ।
સાંકડેં ઘાલિતાં ગૌતમાસી । આણિતાં ગંગા આમ્હાં લાભ ॥૭૦॥
મ્હણોનિ રચિલી માવ એક । દુર્વેચી ગાય સવત્સક ।
કરોનિ પાઠવિલી ઐક । ગૌતમાચે બ્રીહિભક્ષણાસી ॥૭૧॥
ઋષિ હોતા અનુષ્ઠાનીં । દેખિલેં ધેનૂસી નયનીં ।
નિવારાવયા તત્ક્ષણીં । દર્ભ પવિત્ર સોડિલેં ॥૭૨॥
તેચિ કુશ જાહલેં શસ્ત્ર । ધેનૂસી લાગલેં જૈસેં વજ્રાસ્ત્ર ।
પંચત્વ પાવલી ત્વરિત । ઘડલી હત્યા ગૌતમાસી ॥૭૩॥
મિળોનિ સમસ્ત ઋષિજન । પ્રાયશ્ચિત્ત દેતી જાણ ।
ગંગા ભૂમંડળીં આણ । યાવિણેં તુમ્હાં નાહીં શુદ્ધિ ॥૭૪॥
યાકારણેં ગૌતમઋષીં । તપ કેલેં સહસ્ત્ર વર્ષી ।
પ્રસન્ન ઝાલા વ્યોમકેશી । વર માગ મ્હણિતલેં ॥૭૫॥
ગૌતમ મ્હણે સર્વેશ્વરા । તુવાં દેશીલ મજ વરા ।
ઉદ્ધરાવયા સચરાચરા । દ્યાવી ગંગા ભૂમંડળાસી ॥૭૬॥
ગૌતમાચે વિનંતીસી । નિરોપ દિધલા ગંગેસી ।
ઘેવોનિ આલા ભૂમંડળાસી । પાપક્ષાલનાર્થ મનુષ્યાંચે ॥૭૭॥
ઐસી ગંગાભાગીરથી । કવણા વર્ણાવયા સામર્થ્ય।
યાચિ કારણેં શ્રીગુરુનાથ । આલે ઐક નામધારકા ॥૭૮॥
ઐશી ગૌતમીતટાકયાત્રા । શ્રીગુરૂ આપણ આચરીત ।
પુઢેં માગુતી લોકાનુગ્રહાર્થ । આપણ હિંડે પરિયેસા ॥૭૯॥
તટાકયાત્રા કરિતાં દેખ । આલે શ્રીગુરુ મંજરિકા ।
તેથેં હોતા મુનિ એક । વિખ્યાત ‘માધવારણ્ય’ ॥૮૦॥
સદા માનસપૂજા ત્યાસી । નરસિંહમૂર્તિ પરિયેસીં ।
દેખતા ઝાલા શ્રીગુરુસી । માનસમૂર્તિ જૈસી દેખે ॥૮૧॥
વિસ્મિત હોઊનિ માનસીં । નમિતા ઝાલા શ્રીગુરુમૂર્તીસી ।
સ્તોત્ર કરી બહુવસી । અતિભક્તીકરુનિયાં ॥૮૨॥
શ્ર્લોક ॥ યદ્દિવ્યપાદદ્વયમેવસાક્ષાદ્ , અધિષ્ઠિતં દેવનદીસમીપે ।
ય ઉત્તરે તીરનિવાસિરામો, લક્ષ્મીપતિસ્ત્વં નિવસન્સ નિત્યમ્ ॥૮૩॥
ઓંવ્યા ॥ યેણેંપરી શ્રીગુરુસી । વિનવી માધવારણ્ય હર્ષી ।
શ્રીગુરૂ મ્હણતી સંતોષીં । તયા માધવારણ્યાસી ॥૮૪॥
શ્ર્લોક ॥ અત્યંતમાર્ગસ્થિતિમાર્ગરુપં, અત્યંતયોગાદધિકારતત્ત્વમ્ ।
માર્ગં ચ માર્ગં ચ વિચિન્વતો મે, માર્ગોદયં માધવ દર્શયે તે ॥૮૫॥
ઓંવ્યા ॥ ઐસેં શ્રીગુરૂ તયાસી આશ્વાસોનિ મ્હણતી હર્ષી ।
નિજસ્વરુપ તયાસી । દાવિતે ઝાલે પરિયેસા ॥૮૬॥
શ્રીગુરુચેં સ્વરુપ દેખોનિ । સંતોષી ઝાલા તો મુનિ ।
વિનવીતસે કર જોડૂનિ । નાનાપરી સ્તુતિ કરી ॥૮૭॥
જય જયા જગદ્ગુરૂ । ત્રયમૂર્તીચા અવતારૂ ।
લોકાં દિસસી નરુ । પરમપુરુષા જગજ્જ્યોતિ ॥૮૮॥
તૂં તારક વિશ્વાસી । મ્હણોનિ ભૂમીં અવતરલાસી ।
કૃતાર્થ કેલેં આમ્હાંસી । દર્શન દિધલેં ચરણ આપુલે ॥૮૯॥
ઐસેપરી શ્રીગુરુસી । સ્તુતિ કરી તો તાપસી ।
સંતોષ હોઊન અતિ હર્ષી । આશ્વાસિતી તયા વેળીં ॥૯૦॥
મ્હણતી શ્રીગુરૂ તયાસી । સિદ્ધિ ઝાલી તુઝ્યા મંત્રાસી ।
તુજ સદ્ગતિ ભરંવસીં । બ્રહ્મલોક પ્રાપ્ત હોય ॥૯૧॥
નિત્યપૂજા તૂં માનસીં । કરિસી નૃસિંહમૂર્તીસી ।
પ્રત્યક્ષ હોઈલ પરિયેસીં । ન કરીં સંશય મનાંત ॥૯૨॥
ઐસેં સાંગોનિ તયાસી । શ્રીગુરૂ નિઘાલે પરિયેસીં ।
આલે વાસરબ્રહ્મેશ્વરાસી । ગંગાતીર મહાક્ષેત્ર ॥૯૩॥
તયા ગંગાતટાકાંત । શ્રીગુરૂ સમસ્ત શિષ્યાંસહિત ।
સ્નાન કરિતાં ગંગેંત । આલા તેથેં વિપ્ર એક ॥૯૪॥
કુક્ષિવ્યથા અસે બહુત । તટાકીં અસે લોળત ।
ઉદરવ્યથા અત્યંત । ત્યજૂં પાહે પ્રાણ દેખા ॥૯૫॥
પોટવ્યથા બહુ ત્યાસી । નિત્ય કરી તો ઉપવાસાસી ।
ભોજન કેલિયા દુઃખ ઐસી । પ્રાણાંતિક હોતસે ॥૯૬॥
યાકારણેં દ્વિજવર । સદા કરી ફલાહાર ।
અન્નાસી ત્યાસી અસે વૈર । જેવિતાં પ્રાણ ત્યજૂં પાહે ॥૯૭॥
પક્ષમાસાં ભોજન કરી । વ્યથા ઉઠે ત્યાચે ઉદરીં ।
ઐસા કિતી દિવસવરી । કષ્ટત હોતા તો દ્વિજ ॥૯૮॥
પૂર્વ દિવસીં તયા ગ્રામીં । આલા સણ મહાનવમી ।
જેવિલા મિષ્ટાન્ન મનોધર્મી । માસેં એક પારણેં કેલેં ॥૯૯॥
ભોજન કેલેં અન્ન બહુત । ત્યાણેં પોટ અસે દુખત ।
ગંગાતીરીં અસે લોળત । પ્રાણ ત્વરિત ત્યજૂં પાહે ॥૧૦૦॥
દુઃખ કરી દ્વિજ અપાર । મ્હણે ગંગેંત ત્યજીન શરીર ।
નકો આતાં સંસાર । પાપરુપેં વર્તત ॥૧॥
અન્ન પ્રાણ અન્ન જીવન । કવણ અસેલ અન્નાવીણ ।
અન્ન વૈરી ઝાલેં જાણ । મરણ બરવેં આતાં મજ ॥૨॥
મનીં નિર્ધાર કરોનિ । ગંગાપ્રવેશ કરીન મ્હણોનિ ।
પોટીં પાષાણ બાંધોનિ । ગંગેમધ્યેં નિઘાલા ॥૩॥
મનીં સ્મરે કર્પૂરગૌર । ઉપજલોં આપણ ભૂમિભાર ।
કેલે નાહીં પરોપકાર । અન્નદાનાદિક દેખા ॥૪॥
ન કરીં પુણ્ય ઇહ જન્માંત । જન્માંતરીં પૂર્વી શત ।
પુણ્યફળ અસે દિસત । મગ હે કષ્ટ ભોગીતસેં ॥૬॥
અપૂર્તી પૂજા ઈશ્વરાચી । કેલી અસેલ નિંદા ગુરુચી ।
અવજ્ઞા કેલી માતાપિતયાંચી । મગ હે કષ્ટ ભોગીતસેં ॥૭॥
અથવા પૂર્વજન્મીં આપણ । કેલેં અસેલ દ્વિજધિક્કારણ ।
અતિથિ આલિયા ન ઘાલીં અન્ન । વૈશ્વદેવસમયાસી ॥૮॥
અથવા મારિલેં વોવરાંસી । અગ્નિ ઘાતલા રાનાસી ।
વેગળેં સાંડૂનિ જનકજનનીંસી । સ્ત્રિયેસહિત મી હોતોં ॥૯॥
માતાપિતા ત્યજોનિયાં । અસોં સુખેં જેવૂનિયાં ।
પૂર્વાર્જવાપાસોનિયાં । મગ હે કષ્ટ ભોગીતસેં ॥૧૧૦॥
ઐસીં પાપેં આઠવીત । વિપ્ર જાતો ગંગેંત ।
તંવ દેખિલેં શ્રીગુરુનાથેં । મ્હણતી બોલાવા બ્રાહ્મણાસી ॥૧૧॥
આણા આણા ત્યા બ્રાહ્મણાસી । પ્રાણ ત્યજિતો કાં સુખેસીં ।
આત્મહત્યા મહાદોષી । પુસોં કવણ કવણાચા ॥૧૨॥
શ્રીગુરુવચન ઐકોનિ । ગેલે શિષ્ય ધાંવોનિ ।
દ્વિજવરાતેં કાઢોનિ । આણિલેં શ્રીગુરુસન્મુખ ॥૧૩॥
અનાથાસી કલ્પતરુ । દુઃખિષ્ટાસી કૃપાસાગરૂ ।
પુસતસે શ્રીગુરૂ । તયા દુઃખિષ્ટ વિપ્રાસી ॥૧૪॥
શ્રીગુરૂ મ્હણતી તયાસી । પ્રાણ કાં ગા ત્યજૂં પાહસી ।
આત્મહત્યા મહાદોષી । કાય વૃત્તાંત સાંગ આમ્હાં ॥૧૫॥
વિપ્ર મ્હણે ગા યતિરાયા । કાય કરાલ પુસોનિયાં ।
ઉપજોનિ જન્મ વાયાં । ભૂમિભાર જાહલોં અસેં ॥૧૬॥
માસ-પક્ષાં ભોજન કરિતોં । ઉદરવ્યથેનેં કષ્ટતોં ।
સાહૂં ન શકેં પ્રાણ દેતોં । કાય સાંગૂં સ્વામિયા ॥૧૭॥
આપણાસી અન્ન વૈરી અસતાં । કેવીં વાંચાવેં ગુરુનાથા ।
શરીર સર્વ અન્નગતા । કેવીં વાંચૂં જગદ્ગુરુ ॥૧૮॥
શ્રીગુરુ મ્હણતી બ્રાહ્મણાસી । તુઝી વ્યથા ગેલી પરિયેસીં ।
ઔષધ અસે આમ્હાંપાસીં । ક્ષણ એકેં સાંગોં તુજ ॥૧૯॥
સંશય ન ધરીં આતાં મનીં । ભિઊં નકો અંતઃકરણીં ।
વ્યાધિ ગેલી પળોનિ । ભોજન કરી ધણીવરી ॥૧૨૦॥
શ્રીગુરુવચન ઐકોનિ । સ્થિર ઝાલા અંતઃકરણીં ।
માથા ઠેવૂનિ શ્રીગુરુચરણીં । નમન કેલેં તયા વેળીં ॥૨૧॥
ઇતુકિયા અવસરીં । તયા ગ્રામીંચા અધિકારી ।
વિપ્ર એક અવધારીં । આલા ગંગાસ્નાનાસી ॥૨૨॥
તંવ દેખિલેં શ્રીગુરુસી । યેઊનિ લાગલા ચરણાંસી ।
નમન કેલેં ભક્તીસીં । મનોવાક્કાયકર્મે ॥૨૩॥
આશ્વાસોનિ તયે વેળીં । પુસતી શ્રીગુરૂ સ્તોમમૌળી ।
કવણ નામ કવણ સ્થળીં । વાસ મ્હણતી તયાસી ॥૨૪॥
ઐકોનિ શ્રીગુરુચેં વચન । સાંગતસે તો બ્રાહ્મણ ।
ગોત્ર આપલેં કૌંડિણ્ય । આપસ્તંબ શાખેસીં ॥૨૫॥
નામ મજ ‘સાયંદેવ’ અસે । વાસ-સ્થળ આપલેં ‘કડગંચી’સ ।
આલોં અસે ઉદરપૂર્તીસ । સેવા કરિતોં યવનાચી ॥૨૬॥
અધિકારપણેં યા ગ્રામીં । વસોં સંવત્સર ઐકા સ્વામી ।
ધન્ય ધન્ય ઝાલોં આમ્હી । તુમચે દર્શનમાત્રેસીં ॥૨૭॥
તૂં તારક વિશ્વાસી । દર્શન દિધલેં આમ્હાંસી ।
કૃતાર્થ ઝાલોં ભરંવસીં । જન્માંતરીંચે દોષ ગેલે ॥૨૮॥
તુઝા અનુગ્રહ હોય જ્યાસી । તરેલ યા ભવાર્ણવાસી ।
અપ્રયત્નેં આમ્હાંસી । દર્શન દિધલેં સ્વામિયા ॥૨૯॥
શ્ર્લોક ॥ ગંગા પાપં શશી તાપં દૈન્યં કલ્પતરુસ્તથા ।
પાપં તાપં ચ દૈન્યં ચ હરેચ્છ્રીગુરુદર્શનમ્ ॥૧૩૦॥
ટીકા ॥ ગંગા દેખિતાંચિ પાપેં જાતી । ચંદ્રદર્શનેં તાપ નાસતી ।
કલ્પતરુચી ઐસી ગતિ । દૈન્યવેગળા કરી જાણ ॥૩૧॥
તૈસે નવ્હતી તુમચે દર્શનગુણ । પાપ-તાપ દૈન્યહરણ ।
દેખિલે આજિ તુમચે ચરણ । ચતુર્વર્ગફલ પાવલોં ॥૩૨॥
ઐશી સ્તુતિ કરુનિ । પુનરપિ લાગલા શ્રીગુરુચરણીં ।
જગદ્ગુરુ અશ્વાસોનિ । નિરોપ દેતી તયા વેળીં ॥૩૩॥
શ્રીગુરૂ મ્હણતી તયાસી । આમુચેં વાક્ય પરિયેસીં ।
જઠરવ્યથા બ્રાહ્મણાસી । પ્રાણત્યાગ કરીતસે ॥૩૪॥
ઉપશમન યાચે વ્યાધીસી । સાંગોં ઔષધ તુમ્હાંસી ।
નેવોનિ આપુલે મંદિરાસી । ભોજન કરવીં મિષ્ટાન્ન ॥૩૫॥
અન્ન જેવિતાં યાચી વ્યથા । વ્યાધિ ન રાહે સર્વથા ।
ઘેઊનિ જાવેં આતાં ત્વરિતા । ક્ષુધાક્રાંત વિપ્ર અસે ॥૩૬॥
ઐકોનિ શ્રીગુરુચેં વચન । વિનવીતસે કર જોડૂન ।
પ્રાણત્યાગ કરિતાં ભોજન । યા બ્રાહ્મણાસી હોતસે ॥૩૭॥
જેવિલા કાલ માસેં એકા । ત્યાણેં પ્રાણ જાતો ઐકા ।
અન્ન દેતાં આમ્હાંસી દેખા । બ્રહ્મહત્યા ત્વરિત ઘડેલ ॥૩૮॥
શ્રીગુરુ મ્હણતી સાયંદેવાસી । આમ્હી ઔષધી દેતોં યાસી ।
અપૂપાન્ન-માષેસીં । ક્ષીરમિશ્રિત પરમાન્ન ॥૩૯॥
અન્ન જેવિતાં ત્વરિતેસીં । વ્યાધિ જાઈલ પરિયેસીં ।
સંશય ન ધરીં તૂં માનસીં । ત્વરિત ન્યાવેં ગૃહાસી ॥૧૪૦॥
અંગીકારોનિ તયા વેળીં । માથા ઠેવી ચરણકમળીં ।
વિનવીતસે કરુણાબહાળી । યાવેં સ્વામી ભિક્ષેસી ॥૪૧॥
અંગીકારોનિ શ્રીગુરુનાથ । નિરોપ દેતી હો કાં ત્વરિત ।
સિદ્ધ મ્હણે ઐક માત । નામધારક શિષ્યોત્તમા ॥૪૨॥
આમ્હી હોતોં તયે વેળીં । સમવેત-શિષ્ય સકળીં ।
જઠરવ્યથેચા વિપ્ર જવળી ; । શ્રીગુરૂ ગેલે ભિક્ષેસી ॥૪૩॥
વિચિત્ર ઝાલેં ત્યાચે ઘરીં । પૂજા કેલી પરોપરી ।
પતિવ્રતા ત્યાચી નારી । ‘જાખાઈ’ મ્હણિજે પરિયેસા ॥૪૪॥
પૂજા કરિતી શ્રીગુરુસી । ષોડશોપચારેં પરિયેસીં ।
તેણેંચિ રીતીં આમ્હાંસી । શિષ્યાં સકળિકાં વંદિલેં ॥૪૫॥
શ્રીગુરુપૂજા-વિધાન । વિચિત્ર કેલેં અતિગહન ।
મંડળ કેલેં રક્તવર્ણ । એકેકાસી પૃથક્-પૃથક્ ॥૪૬॥
પદ્મ રચૂનિ અષ્ટદળી । નાનાપરીચે રંગમાળી ।
પંચવર્ણ ચિત્રમાળી । રચિલી તિયેં પરિયેસા ॥૪૭॥
ચિત્રાસન શ્રીગુરુસી । તેણેંચિપરી સકળિકાંસી ।
મંડળાર્ચનવિધીસીં । કરિતી પુષ્પગંધાક્ષતા ॥૪૮॥
સંકલ્પોનિ વિધીસીં । નમન કેલેં અષ્ટાંગેસીં ।
માથા ઠેવૂનિ ચરણીં, ન્યાસી । પાદ સર્વહી અષ્ટાંગીં ॥૪૯॥
ષોડશોપચાર વિધીસીં । પંચામૃતાદિ પરિયેસીં ।
રુદ્રસૂક્તમંત્રેસીં । ચરણ સ્નાપિલે તયે વેળીં ॥૧૫૦॥
શ્રીગુરુચરણીં અતિહર્ષી । પૂજા કરીત ષોડશી ।
તયા વિપ્રા જ્ઞાન કૈસી । ચરણતીર્થ ધરિતા ઝાલા ॥૫૧॥
તયા ચરણતીર્થાસી । પૂજા કરીત ભક્તીસીં ।
ગીતવાદ્યેં આનંદેસીં । કરી આરતિ નીરાંજન ॥૫૨॥
અનુક્રમેં શ્રીગુરુપૂજા । કરિતા ઝાલા વિધિવોજા ।
પુનરપિ ષોડશોપચારેં પૂજા । કરીતસે ભક્તીનેં ॥૫૩॥
અક્ષય વાણેં આરતિ । શ્રીગુરુસી ઓંવાળિતી ।
મંત્રઘોષ અતિભક્તીં । પુષ્પાંજળી કરિતા ઝાલા ॥૫૪॥
અનેકપરી ગાયન કરી । નમન કરી પ્રીતિકરીં ।
પતિવ્રતા અસે નારી । પૂજા કરિતી ઉભયવર્ગ ॥૫૫॥
ઐસેપરી શ્રીગુરુસી । પૂજા કેલી પરિયેસીં ।
તેણેંચિ વિધીં શિષ્યાંસી । આમ્હાં સમસ્તાંસી વંદિલેં ॥૫૬॥
સંતોષોનિ શ્રીગુરુમૂર્તિ । વર દેતી અતિપ્રીતીં ।
તુઝી સંતતી હોઈલ ખ્યાતિ । ગુરુભક્તિ વંશોવંશીં ॥૫૭॥
તૂં જાણસી ગુરુચા વાસ । અભિવૃદ્ધિ હોય વંશોવંશ ।
પુત્રપૌત્રીં નાંદાલ હર્ષી । ગુરુભક્તિ યેણેંપરી ॥૫૮॥
ઐસેં બોલોનિ દ્વિજાસી । આશીર્વચન દેતી અતિહર્ષી ।
નમન કરુનિ શ્રીગુરુસી । ઠાય ઘાતલે તયે વેળીં ॥૫૯॥
નાનાપરીચેં પક્ક્વાન્ન । અપૂપાદિ માષાન્ન ।
અષ્ટવિધ પરમાન્ન । શર્કરાસહિત નિવેદિલેં ॥૧૬૦॥
શાક પાક નાનાપરી વાઢતાતિ સવિસ્તારીં ।
ભોજન કરિતી પ્રીતિકરીં । શ્રીગુરુમૂર્તિ પરિયેસા ॥૬૧॥
જઠરવ્યથેચ્યા બ્રાહ્મણેં । ભોજન કેલેં પરિપૂર્ણ ।
વ્યાધિ ગેલી તત્ક્ષણ । શ્રીગુરૂચે કૃપાદૃષ્ટીનેં ॥૬૨॥
પરીસ લાગતાં લોહાસી । સુવર્ણ હોય પરિયેસીં ।
દર્શન હોતાં શ્રીગુરુસી । વ્યાધિ કૈંચી સાંગ મજ ॥૬૩॥
ઉદય જાહલિયા દિનકરાસી । સંહાર હોતો અંધકારાસી ।
શ્રીગુરુકૃપા હોય જ્યાસી । દૈન્ય કૈંચેં તયા ઘરીં ॥૬૪॥
ઐસેપરી શ્રીગુરુનાથેં । ભોજન કેલેં શિષ્યાસહિત ।
આનંદ ઝાલા તેથેં બહુત । વિસ્મય કરિતી સકળૈ જન ॥૬૫॥
અભિનવ કરિતી સકળ જન । દ્વિજાસી વૈરી હોતેં અન્ન ।
ઔષધ ઝાલેં તેંચિ અન્ન । વ્યાધિ ગેલી મ્હણતાતિ ॥૬૬॥
સિદ્ધ મ્હણે નામધારકાસ । શ્રીગુરુકૃપા હોય જ્યાસ ।
જન્માંતરીંચે જાતી દોષ । વ્યાધિ કૈંચી ત્યાચે દેહીં ॥૬૭॥
ગંગાધરાચા નંદન । સરસ્વતી સાંગેં વિસ્તારોન ।
ગુરુચરિત્ર કામધેનુ । ઐકા શ્રોતે એકચિત્તેં ॥૬૮॥
જે ઐકતી ભક્તીનેં । વ્યાધિ નસતી ત્યાંચે ભુવના ।
અખિલ સૌખ્ય પાવતી જાણા । સત્યં સત્યં પુનઃ સત્યં ॥૬૯॥
ઇતિ શ્રીગુરુચરિત્રામૃતે પરમકથાકલ્પતરૌ શ્રીનૃસિંહસરસ્વત્યુપાખ્યાને
સિદ્ધ-નામધારકસંવાદે કરંજનગરાભિગમનં તથા વિપ્રોદરવ્યથાનિરસનં નામ ત્રયોદશોઽધ્યાયઃ ॥૧૩॥
॥ શ્રીગુરુદેવ દત્ત ॥
॥ ઓંવીસંખ્યા ૧૬૯ ॥
॥શ્રીગુરુદત્તાત્રેયાર્પણમસ્તુ॥

Explore More