Lord Dattatreya

શ્રી ગુરુચરિત્ર અધ્યાય 25

(Shri Gurucharitra Adhyay 25 in Gujarati)

Saraswati Gangadhar

Also known as Gurucharitra · Gurucharitra adhyay 25 · Shri Guru Charitra

Shri Gurucharitra Adhyay 25. Shri Gurucharitra, the central scripture of the Datta sampradaya, written by Saraswati Gangadhar in the fifteenth century. It tells the lives of Shripad Shrivallabha and Shri Nrisimha Saraswati, the first two incarnations of Dattatreya, as a dialogue between Siddha and Namdharak. Traditionally read as a saptaha — the whole book over seven days — most often in the month of Margashirsha. This adhyay is named in its colophon for द्विजप्रशंसा.

#of 84
॥ શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
જય જયાજી સિદ્ધમુની । તૂચિ ગુરુશિરોમણી ।
સાક્ષી યેતસે અંતઃકરણી । બોલિલા માતે પરમાર્થ ॥૧॥
ઐસા કૃપાળુ પરમેશ્વર । આપણ ઝાલા અવતાર ।
યેરા દિસતસે નર । તેચિ અજ્ઞાની પ્રત્યક્ષ ॥૨॥
તયા ત્રિવિક્રમભારતીસી । દાવિલે રૂપ પ્રત્યક્ષેસી ।
પુઢે કથા વર્તલી કૈસી । નિરોપાવી દાતારા ॥૩॥
સિદ્ધ મ્હણે ઐક બાળા । શ્રીગુરૂચી અગમ્ય લીલા ।
સાંગતા ન સરે બહુ કાળા । સાધારણ મી સાંગતસે ॥૪॥
સમસ્ત લીલા સાંગતા । વિસ્તાર હોઈલ બહુ કથા ।
યા કારણે ક્વચિતા । નિરોપીતસે બાળકા ॥૫॥
પુઢે અપૂર્વ વર્તલે એક । ઐક શિષ્યા નામધારક ।
વિદુરા નામે નગર એક । હોતા રાજા યવન તેથે ॥૬॥
મહાક્રૂર બ્રહ્મદ્વેષી । સદા કરી જીવહિંસી ।
ચર્ચા કરવી બ્રાહ્મણાંસી । વેદ મ્હણવી આપણાપુઢે ॥૭॥
વિપ્રાસી મ્હણે યવન । જે કા અસતી વિદ્વજ્જન ।
આપુલ્યા સભેત યેઊન । વેદ સર્વ મ્હણાવે ॥૮॥
ત્યાતે દ્રવ્ય દેઈન બહુત । સર્વામધ્યે માન્યવંત ।
જો કા સાંગેલ વેદાર્થ । વિશેષ ત્યાચી પૂજા કરૂ ॥૯॥
ઐસે ઐકૂનિ જ્ઞાની જન । નેણો મ્હણતી વેદ આપણ ।
જે કા અસતી મતિહીન । કાંક્ષા કરિતી દ્રવ્યાચી ॥૧૦॥
જાવોનિયા મ્લેચ્છાપુઢે । વેદશાસ્ત્ર વાચિતી ગાઢે ।
મ્લેચ્છ મની અસે કુડે । ઐકે અર્થ યજ્ઞકાંડાચા ॥૧૧॥
મ્હણે વિપ્ર યજ્ઞ કરિતી । પશુહત્યા કરણે રીતી ।
આમ્હા મ્લેચ્છાતે નિંદિતી । પશુ વધિતી મ્હણોનિયા ॥૧૨॥
યેણેપરી બ્રાહ્મણાસી । નિંદા કરી બહુવસી ।
યોગ્યતા પાહૂન દ્વિજવરાંશી । અપાર દ્રવ્ય દેતસે ॥૧૩॥
યેણેપરી તો યવન । દેતો દ્રવ્ય મ્હણોન ।
ઐકતે ઝાલે સકળ જન । દેશોદેશી વિપ્રવર્ગ ॥૧૪॥
વેદશાસ્ત્રી નિપુણ । દ્રવ્યાવરી ઠેવુની મન ।
ભેટીસી જાતી બ્રાહ્મણ । વેદ મ્હણતી યવનાપુઢે ॥૧૫॥
ઐસે મંદમતિ વિપ્ર । ત્યાંચી જોડી યમપુર ।
મદોન્મત્ત દુરાચાર । તેચ ઇષ્ટ કલીચે ॥૧૬॥
યેણેપરી વર્તમાની । વર્તત અસતા એકે દિની ।
મંદભાગ્ય વિપ્ર દોની । યેવોનિ ભેટલે રાયા ॥૧૭॥
વેદશાસ્ત્ર અભિજ્ઞાતી । તીન વેદ જાણો મ્હણતી ।
તયા યવનાપુઢે કિર્તિ । આપલી આપણ સાંગતી ॥૧૮॥
વિપ્ર મ્હણતી રાયાસી । કોણી નાહી આમ્હાસરસી ।
વાદ કરાવયા વેદાંસી । નસતી ચારી રાષ્ટ્રાંત ॥૧૯॥
અસતી જરી તુઝ્યા નગરી । ત્વરિત યેથે પાચારી ।
આમ્હાસવે વેદ ચારી । ચર્ચા કરાવી દ્વિજાંની ॥૨૦॥
વિપ્રવચન ઐકોનિ । રાજા પડલા અભિમાની ।
આપુલ્યા નગરચે વિપ્ર આણોનિ । સમસ્તાતે પુસે તો ॥૨૧॥
રાજા મ્હણે સમસ્તાંસી । ચર્ચા કરાવી તુમ્હી યાંસી ।
જે જિંકિતી તર્કેસી । ત્યાસી અપાર દ્રવ્ય દેઊ મ્હણે ॥૨૨॥
ઐકોનિયા જ્ઞાની જન । મ્હણતી મ્લેચ્છાલાગૂન ।
આમ્હા યોગ્યતા નાહી જાણ । યા બ્રાહ્મણાંતે કેવી જિંકૂ ॥૨૩॥
આમ્હામધ્યે હેચિ શ્રેષ્ઠ । વિપ્ર દોઘે મહાસુભટ ।
યાતે કરોનિ પ્રગટ । માન દ્યાવા મહારાજ ॥૨૪॥
ઐસે મ્હણતી દ્વિજ સમસ્ત । ઐકોનિ રાજા માન દેત ।
વસ્ત્રે ભૂષણે દેઈ વિચિત્ર । ગજાવરી આરૂઢવિલે ॥૨૫॥
આરૂઢવોનિ હસ્તીવરી । મિરવા મ્હણે આપુલ્યા નગરી ।
નાહી વિપ્ર યાંચે સરી । હેચિ રાજે વિપ્રાંચે ॥૨૬॥
આપણ રાજા યવનાંસી । હે દુજે રાજે દ્વિજાંસી ।
ઐસે ભૂસુર તામસી । મ્લેચ્છાપુઢે વેદ મ્હણતી ॥૨૭॥
મહાતામસી તે બ્રાહ્મણ । દ્વિજાંતે કરૂનિયા દૂષણ ।
રાજે મ્હણવિતી આપણ । તયા યવનરાજ્યાંત ॥૨૮॥
ઐસે અસતા વર્તમાની । વિપ્ર મદાંધે વ્યાપૂનિ ।
રાજાપુઢે જાવોનિ । વિનવિતાતી પરિયેસા ॥૨૯॥
વિપ્ર મ્હણતી રાયાસી । આમ્હા યોગ્યતા બહુવસી ।
ન મિળે એખાદા વાદાસી । વૃથા ઝાલે શિકોનિયા ॥૩૦॥
આમુચે મની બહુ આર્તા । કરણે વાદ વેદશાસ્ત્રી ।
નિરોપ દેઈ જાઊ આતા । વિચારૂ તુઝ્યા રાષ્ટ્રાત ॥૩૧॥
જરી મિળેલ એખાદા નરૂ । તયાસવે ચર્ચા કરૂ ।
ન મિળે તૈસા દ્વિજવરૂ । જયપત્ર ઘેઊ બ્રાહ્મણાચે ॥૩૨॥
રાજા મ્હણે તયાસી । જાવે રાષ્ટ્રી ત્વરિતેસી ।
પરાભવાવે બ્રાહ્મણાસી । મ્હણોનિ નિરોપ દેતા ઝાલા ॥૩૩॥
યવનાચે આજ્ઞેસી । નિઘાલે દ્વિજવર તામસી ।
પર્યટન કરિતા રાજ્યાસી । ગાવોગાવી વિચારિતી ॥૩૪॥
ગાવોગાવી હિંડતી । જયપત્રે લિહૂન ઘેતી ।
ઐસી કવણા અસે શક્તિ । તયાસન્મુખ ઉભે રહાવે ॥૩૫॥
સમસ્ત નગરે હિંડત । પુઢે ગેલે દક્ષિણપંથ ।
ભીમાતીરી અસે વિખ્યાત । કુમસી ગ્રામ ઉત્તમ ॥૩૬॥
તેથે હોતા મહામુનિ । ત્રિવિક્રમભારતી મ્હણુની ।
ત્યાસી યેતી વેદ તિન્હી । અનેકશાસ્ત્રી અભિજ્ઞ તો ॥૩૭॥
મહામુનિ કીર્તિમંત । મ્હણોનિ સાંગતી જન સમસ્ત ।
ઐકતી દ્વિજ મદોન્મત્ત । ગેલે તયા મુનીપાસી ॥૩૮॥
જાવોનિ મ્હણતી તયાસી । ત્રિવેદી ઐસે મ્હણવિસી ।
ચર્ચા કરાવી આમ્હંસી । અથવા દ્યાવે હારિપત્ર ॥૩૯॥
વિપ્રવચન ઐકોનિ । મ્હણતસે ત્રિવિક્રમમુનિ ।
આમ્હી નેણો વેદ તિન્હી । અથવા ન યે વેદ એક ॥૪૦॥
જરી જાણો વેદશાસ્ત્ર । તરી કા હોતો અરણ્યપાત્ર ।
વંદન કરિતે રાજે સર્વત્ર । તુમ્હાંસારખે ભોગ કરિતો ॥૪૧॥
નેણો મ્હણોનિ અરણ્યવાસી । વેષ ઘેતલા મી સંન્યાસી ।
આમ્હી ભિક્ષુક તાપસી । તુમ્હાંસમાન નવ્હે જાણા ॥૪૨॥
હારી અથવા જિંકૂન । નાહી તયાચા અભિમાન ।
તુમ્હી ઉત્કૃષ્ટ વિદ્વજ્જન । આમ્હાસવે કાય વાદ ॥૪૩॥
ઐકોનિ મુનીંચે વચન । તવકા અલે તે બ્રાહ્મણ ।
આમ્હાસવે વાદ કવણ । ઘાલી ઐસા ત્રિભુવની ॥૪૪॥
હિંડત આલો અવઘે રાષ્ટ્ર । આમ્હાસમાન નાહી નર ।
મ્હણોનિ દાખવિતી જયપત્ર । અસંખ્યાત પરિયેસા ॥૪૫॥
યેણેપરી આપણાસી । જયપત્ર દ્યાવે વિશેષી ।
અભિમાન અસલ્યા માનસી । કરી વાદ મ્હણતાતી ॥૪૬॥
અનેકપરી બ્રાહ્મણાંસી । સાંગે મુનિ વિનયેસી ।
ઐકતી ના દ્વિજ મહાદ્વેષી । માગતી જયપત્ર આપુલે ॥૪૭॥
ત્રિવિક્રમ મહામુનિ । આપુલે વિચાર અંતઃકરણી ।
યાતે ન્યાવે ગાણગાભુવની । શિક્ષા કરણે દ્વિજાતે ॥૪૮॥
વિપ્ર મદાંધે વ્યાપિલે । અનેક બ્રાહ્મણ ધિક્કારિલે ।
ત્યાતે કરણે ઉપાય ભલે । મ્હણોનિ યોજિલે મનાત ॥૪૯॥
ત્રિવિક્રમ મ્હણે વિપ્રાસી । ચલા ગાણગાભુવનાસી ।
તેથે દેઈન તુમ્હાંસી । જયપત્ર વિસ્તારે ॥૫૦॥
તેથે અસતી આપુલે ગુરુ । તયાપુઢે પત્ર દેઈન નિર્ધારૂ ।
અથવા તુમચ્યા મનીંચા ભારૂ । શમન કરૂ મ્હણે દેખા ॥૫૧॥
ઐશી નિગુતી કરૂનિ । નિઘાલા ત્રિવિક્રમ મહામુનિ ।
સવે યેતી વિપ્ર દોની । આંદ્લિકે બૈસોનિયા ॥૫૨॥
મૂઢ બ્રાહ્મણ અજ્ઞાની । યતીશ્વરા ચાલવોનિ ।
આપણ બૈસલે સુખાસની । મ્હણોનિ અલ્પાયુષી ઝાલે ॥૫૩॥
પાવલે તયા ગાણગાપુરા । જે કા સ્થાન ગુરુવરા ।
રમ્ય સ્થાન ભીમાતીરા । વાસ નરસિંહસરસ્વતી ॥૫૪॥
નમન કરૂનિ શ્રીગુરૂસી । વિનવી મુનિ ભક્તીસી ।
કૃપામૂર્તિ વ્યોમકેશી । ભક્તવત્સલા પરમપુરુષા ॥૫૫॥
જય જયાજી જગદ્ગુરુ । નિર્ગુણ તૂચિ નિર્વિકારુ ।
ત્રયમૂર્તીચા અવતારુ । અનાથાંચા રક્ષક ॥૫૬॥
દર્શન હોતા તુઝે ચરણ । ઉદ્ધરે સંસારા ભવાર્ણ ।
નેણતી મૂઢ અજ્ઞાનજન । અધોગતીચે તે ઇષ્ટ ॥૫૭॥
સદગદિત કંઠ ઝાલા । રોમાંચ અંગી ઉઠલા ।
નેત્રી બાષ્પ આનંદ ઝાલા । માથા ઠેવી ચરણાવરી ॥૫૮॥
નમન કરિતાંચિ મનીશ્વરાતે । ઉઠવિલે શ્રીગુરુનાથે ।
આલિંગોનિ કરુણાવક્ત્રે । પુસતાતી વૃત્તાન્ત ॥૫૯॥
શ્રીગુરુ પુસતી ત્રિવિક્રમાસી । આલેત કવણે કાર્યાસી ।
વિસ્તારોનિ આમ્હાંસી । નિરોપાવે મુનિવરા ॥૬૦॥
શ્રીગુરુચે વચન ઐકોનિ । સાંગતસે ત્રિવિક્રમમુનિ ।
મદોન્મત્ત વિપ્ર દોની । આલે અસતી ચર્ચેસી ॥૬૧॥
વેદશાસ્ત્રાદિ મીમાંસે । મ્હણતી ચર્ચા કરૂ હર્ષે ।
વેદ ચારી જિવ્હાગ્રી વસે । મ્હણતી મૂઢ વિપ્ર દોની ॥૬૨॥
જરી ન કરા ચર્ચેસી । પત્ર માગતી હારીસી ।
અનેકાપરી તયાંસી । સાંગતા ન ઐકતી ઉન્મત્ત ॥૬૩॥
મ્હણોનિ આલો તુમ્હાંજવળી । તુમ્હી શ્રીગુરુ ચંદ્રમૌળી ।
તુમચે વાક્ય અસે બળી । તેણેપરી નિરોપાવે ॥૬૪॥
મુનિવચન ઐકોનિ । શ્રીગુરુ મ્હણતી હાસ્યવદની ।
આલે હોતે વિપ્ર દોની । ત્યાતે પુસતી વૃત્તાન્ત ॥૬૫॥
શ્રીગુરુ મ્હણતી વિપ્રાંસી । કવણ આલેતી કાર્યાસી ।
વાદ કાયસા આમ્હાંસી । લાભ કાય વાદે તુમ્હા ॥૬૬॥
આમ્હી તાપસી સંન્યાસી । આમ્હા હારી કાયસી ।
કાય થોરી તુમ્હાંસી । જય હોતા યતીસવે ॥૬૭॥
શ્રીગુરુવચન ઐકોનિ । બોલતાતી વિપ્ર દોની ।
આલો પૃથ્વી હિંડોનિ । સમસ્ત વિપ્ર જિંકીત ॥૬૮॥
નવ્હે કોણી સન્મુખ । વેદચર્ચાપરાઙ્મુખ ।
મ્હણોનિ પત્રે અનેક । કાઢોનિયા દાખવિલી ॥૬૯॥
યેણેપરી આમ્હાંસી । પત્ર દેતા કા સાયાસી ।
કોપ આલા ત્રિવિક્રમાસી । ઘેવોનિ આલા તુમ્હાંજવળી ॥૭૦॥
જરી અસાલ સાભિમાન । તુમ્હાંસહિત દોઘેજણ ।
વેદશાસ્ત્રાદિ વ્યાકરણ । ચર્ચા કરૂ મ્હણતી વિપ્ર ॥૭૧॥
આમ્હી જાણો વેદ ચારી । ન હોતી કોણી આમ્હાંસરી ।
તુમ્હી દોઘે યતીશ્વરી । કાય જાણાલ વેદાન્ત ॥૭૨॥
શ્રીગુરુ મ્હણતી વિપ્રાંસી । ગર્વે નાશ સમસ્તાંસી ।
દેવદાનવાદિકાંસી । ગર્વે મૃત્યુ લાધલા જાણા ॥૭૩॥
ગર્વે બળીસી કાય ઝાલે । બાણાસુરાસી ફળ આલે ।
લંકાનાથ કૌરવ ગેલે । વૈવસ્વતક્ષેત્રાસી ॥૭૪॥
કવણ જાણે વેદાન્ત । બ્રહ્માદિકા ન કળે અંત ।
વેદ અસતી અનંત । ગર્વ વૃથા તુમ્હી કરિતા ॥૭૫॥
વિચારાલ આપુલે હિત । તરી સાંડા સર્વ ભ્રાંત ।
કાય જાણતા વેદાન્ત । ચતુર્વેદી મ્હણવિતા ॥૭૬॥
શ્રીગુરૂચે વચન ઐકોનિ । ગર્વે દાટલે બહુ મની ।
જાણો આમ્હી વેદ તીન્હી । સાંગ સંહિતા પરિયેસા ॥૭૭॥
યેણેપરી શ્રીગુરૂસી । બોલતી બ્રાહ્મણ પરિયેસી ।
સિદ્ધ મ્હણે નામધારકાસી । અપૂર્વ પુઢે વર્તલે ॥૭૮॥
વેદ ચારી આદિ અંતી । શ્રીગુરુ બ્રાહ્મણાં નિરોપિતી ।
સાંગેન ઐકા એકચિત્તી । મ્હણે સરસ્વતીગંગાધર ॥૭૯॥
ઇતિ શ્રીગુરુચરિત્રામૃત । ત્રિવિક્રમમુનિ વિખ્યાત ।
વિપ્ર જયપત્ર માગત । તે ચરિત્ર વર્ણિલે ॥૮૦॥
ઇતિ શ્રીગુરુચરિત્રપરમકથાકલ્પતરૌ શ્રીનૃસિંહસરસ્વત્યુપાખ્યાને
સિદ્ધનામધારકસંવાદે દ્વિજપ્રશંસા નામ પંચવિશોઽધ્યાયઃ ॥૨૫॥
॥ ઓવીસંખ્યા ॥૮૦॥
॥શ્રીગુરુદત્તાત્રેયાર્પણમસ્તુ॥

Explore More