Lord Dattatreya

śrī gurucaritra adhyāya 29

(Shri Gurucharitra Adhyay 29 in English (IAST))

Saraswati Gangadhar

Also known as Gurucharitra · Gurucharitra adhyay 29 · Shri Guru Charitra

Shri Gurucharitra Adhyay 29. Shri Gurucharitra, the central scripture of the Datta sampradaya, written by Saraswati Gangadhar in the fifteenth century. It tells the lives of Shripad Shrivallabha and Shri Nrisimha Saraswati, the first two incarnations of Dattatreya, as a dialogue between Siddha and Namdharak. Traditionally read as a saptaha — the whole book over seven days — most often in the month of Margashirsha. This adhyay is named in its colophon for भस्ममहिमावर्णन.

#of 263
| śrīgaṇeśāya namaḥ |
śrīsarasvatyai namaḥ | śrīgurubhyo namaḥ |
nāmadhāraka vinavī siddhāsī | māge kathā niropilīsī |
bhasmamāhātmya śrīgurūsī | pusile trivikramabhāratīne ||1||
puḍhe kathā kavaṇeparī | jhālī ase gurucaritrī |
niropa dyāvā savistārī | siddhamuni kṛpāsiṃdhu ||2||
aise vinavī śiṣya rāṇā | aikoni siddha prasannavadanā |
sāṃgatase vistārūna | bhasmamāhātmya pariyesā ||3||
śrīguru mhaṇatī trivikramāsī | bhasmamāhātmya maja pusasī |
ekacita karūni mānasī | sāvadhāna aika pā ||4||
pūrvāparī kṛtayugī | vāmadeva mhaṇije yogī |
prasiddha guru to jagī | vartata hotā bhūmīvarī ||5||
śuddha buddha brahmajñānī | gṛha-sārādi varjūni |
kāmakrodhādi tyajūni | hiṃḍata hotā mahīvarī ||6||
saṃtuṣṭa niḥspṛha ase maunī | bhasma sarvāṃgī lāvoni |
jaṭādhārī ase muni | valkala-vastra vyāghrājina ||7||
aisā muni bhūmaṃḍal̤āta | nānā kṣetrī ase hiṃḍata |
pātalā kraucāraṇyāta | jethe nase saṃcāra manuśyamātrācā ||8||
tayā sthānī ase eka | brahmarākṣasa bhayānaka |
manuṣyādi jīva aneka | bhakṣītase pariyesā ||9||
aiśā aghora vanāta | vāmadeva gelā hiṃḍata |
brahmarākṣasa avalokita | ālā ghāvoni bhakṣāvayā ||10||
brahmarākṣasa kṣudhākrāṃta | ālā ase bhakṣū mhaṇata |
karakarā dāta khāta | mukha pasarūni javal̤ī ālā ||11||
rākṣasa yetā dekhoni | vāmadeva niḥśaṃka dhīra manī |
ubhā ase mahājñānī | pātalā rākṣasa tayājaval̤ī ||12||
rākṣasa manī saṃtoṣata | grāsa baravā lādhalā mhaṇata |
bhakṣāvayā kāṃkṣā bahuta | yevoni dharilā āliṃgoni ||13||
āliṃgitā munīśvarāsī | bhasma lāgale rākṣasāsī |
jāhale jñāna tayāsī | jātismaraṇa janmāṃtarīce ||14||
pātaka gele jal̤oni | rākṣasa jhālā mahājñānī |
jaisā lāgatā ciṃtāmaṇi | loha suvarṇa kevī hoya ||15||
jaisā mānasasarovarāsa | vāyasa jātā hoya haṃsa |
amṛta pājitā manuṣyāsa | devatva hoya pariyesā ||16||
jaise kā jaṃbūnadīta | ghālitā mṛttikā kāṃcana tvarita |
taisā jāhalā pāpī punīta | munīśvarāce aṃgasparśa ||17||
samasta mil̤atī kāmanā | durlabha satpuruṣāce darśana |
sparśa hotā śrīgurucaraṇa | pāpāvegal̤ā hoya nara ||18||
brahmarākṣasa bhayānaka | kāya sāṃgo tyācī bhūka |
gajaturaga manuṣyādika | nitya āhāra karī sakal̤a ||19||
itue bhakṣitā tayāsī | na vace bhūka pariyesī |
tṛṣākrāṃta samudrāsī | prāśana karitā na vace tṛṣā ||20||
aisā pāpiṣṭa rākṣasa | hotā munīcā aṃgasparśa |
gelī kṣudhā-tṛṣā-ākrośa | jhālā jñānī pariyesā ||21||
rākṣasa jñānī hoūni | lāgalā munīśvarāce caraṇī |
trāhi trāhi guruśiromaṇi | tū sākṣāta īśvara ||22||
tārī tārī munivarā | buḍālo aghora sāgarā |
uddharāve dātārā | kṛpāsiṃdhu jagadīśā ||23||
tujhyā darśanamātresī | jal̤atyā mājhyā pāparāśī |
tū kṛpāl̤ū bhaktāṃsī | tārī tārī jagadguru ||24||
yeṇeparī munivarāsa | vinavītase rākṣasa |
vāmadeva kṛpāsurasa | pusatase taye vel̤ī ||25||
vāmadeva mhaṇe tayāsī | tuvā kavaṇācā kavaṇa vaṃśī |
aisā aghora ṭhāyī vasasī | manuṣya mātra nase te ṭhāyī ||26||
aikoni munīce vacana | brahmarākṣasa karī namana |
vinavītase kara joḍona | aika trivikrama munirāyā ||27||
mhaṇe rākṣasa taye vel̤ī | āpaṇāsī jñāna jahāle sakal̤ī |
jātismaraṇa anaṃtakāl̤ī | pūrvāparīce svāmiyā ||28||
tayāmadhye mājhe doṣa | utkṛṣṭa janma paṃcavīsa |
disatase prakāśa | aika svāmī vāmadevā ||29||
pūrvajanme paṃcavisī | hoyā rājā yavana-deśī |
’durjaya’ nāma āpaṇāsī | durācārī vartalo jāṇa ||30||
myā mārile bahuta loka | prajesī didhale duḥkha |
striyā varilyā aneka | rājyamade karūniyā ||31||
varilyā striyāṃvyatirikta | balātkāre dharilyā amita |
eka divasa devoni rati | punarapi na bhogī tayāsī ||32||
eke divaśī ekīsī | rati deūni tyajī tisī |
ṭhevile aṃtargṛhāsī | punarapi tīte na dekhe nayanī ||33||
aise aneka striyāṃsī | ṭhevile myā aṃtargṛhāsī |
māte śāpitī aharniśī | darśana nedī mhaṇoniyā ||34||
samasta rāje jiṃkoniyā | āṇi striyā dharoniyā |
ekeka divasa bhogūniyā | tyāte ṭhevile aṃtargṛhāsī ||35||
jethe striyā surūpe asatī | bal̤e āṇona deī mī rati |
jyā na yetī saṃtoṣavṛttī | tayā dravya deūni āṇavī ||36||
vipra hote mājhe deśī | te jāūni rāhile āṇi deśī |
jāūni āṇī tyāṃce striyāṃsī | bhogī āpaṇa unmattapaṇe ||37||
pativratā suvāsinī | vidhavā mukhya karoni |
tyāte bhogī unmattapaṇī | rajasvalā striyāṃsī dekhā ||38||
vivāha na hotā kanyāṃsī | balātkāre bhogī tyāṃsī |
yeṇeparī samasta deśī | upadravile madāṃdhapaṇe ||39||
brāhmaṇastriyā tīna śate | śatacārī kṣatriyā te |
vaiśyiṇī varilyā ṣaṭśata | śūdrastriyā sahastra jāṇa ||40||
eka śata cāṃḍāl̤iṇī | sahastra varilyā puladinī |
pāca śata striyā ḍoṃbiṇī | rajakiṇī varilyā śata cārī ||41||
asaṃkhyāta vāravanitā | bhogilyā myā unmattatā |
tathāpi mājhe manī tṛptatā | nāhī jhālī svāmiyā ||42||
itukyā striyā bhogūna | saṃtuṣṭa navhe mājhe mana |
viṣayāsakta madyapāna | karī nitya unmatte ||43||
vartatā yeṇeparī dekhā | vyādhiṣṭha jhālo yakṣmādikā |
pararāṣṭrarāje cāloni aikā | rājya hiratale svāmiyā ||44||
aiseparī āpaṇāsī | maraṇa jāhale pariyesī |
nele dūtī yamapurāsī | maja narakāmadhye ghātale ||45||
devāṃsī sahastra varṣe dekhā | dahā vel̤a phiravile aikā |
pitṛsahita āpaṇa dekhā | naraka bhogile yeṇeparī ||46||
puḍhe janmalo pretavaṃśī | vidrūpa dehī pariyesī |
sahastra śiśne aṃgāsī | lāgalī asatī pariyesī ||47||
yeṇeparī divya śata varṣe | kaṣṭalo bahu kṣudhārthai |
punarapi pāvalo yamapaṃtha | anaṃta kaṣṭa bhogile ||48||
dusarā janma āpaṇāsī | vyāghrajanma jīvahiṃsī |
ajagara janma tṛtīyesī | cavathā jāhalo lāṃḍagā ||49||
pācavā janma āpaṇāsī | grāmasūkara pariyesī |
sahāvā janma jāhalo kaisī | saraḍā hoūni janmalo ||50||
sātavā janma jhālo śvāna | āṭhavā jaṃbuka matihīna |
navama janma rohī-haraṇa | dahāvā jhālo sasā dekhā ||51||
markaṭa janma ekādaśa | ghārī jhālo mī dvādaśa |
janma terāvā muṃgūsa | vāyasa jāhalo caturdaśa ||52||
jāṃbuvaṃta jhālo paṃcādaśa | rānakukkuṭa mī ṣoḍaśa |
janma jāhalo pariyesa | puḍhe yeṇeparī avadhārī ||53||
saptadaśa janmī āpaṇa | gardabha jhālo akṣahīna |
mārjārayonī | saṃbhavūna | ālo svāmī aṣṭādaśesī ||54||
ekuṇisāve janmāsī | maṃḍūka jhālo pariyesī |
kāsavajanma viśatīsī | ekavisāvā mastya jhālo ||55||
bāvisāvā janma thora | jhālo taskara uṃdīra |
divāṃdha jhālo mī badhira | ulūka janma tevisāvā ||56||
janma caturviśatīsī | jhālo kuṃjara tāmasī |
paṃcaviṃśati janmāsī | brahmarākṣasa āpaṇa dekhā ||57||
kṣudhākrāṃta aharniśī | kaṣṭatase pariyesī |
nirāhārī araṇyāvāsī | vartatase svāmiyā ||58||
tumhā dekhatā aṃtaḥkaraṇī | vāsanā jhālo bhakṣīna mhaṇoni |
yālāgī ālo dhāvoni | pāparūpī āpaṇa dekhā ||59||
tujhā aṃgasparśa hotā | jātismaraṇa jhāle ātā |
sahastra janmīce duṣkṛta | disatase svāmiyā ||60||
māte ātā janma pure | tujhyā anugrahe mī tare |
ghorāṃdhāra saṃsāra | ātā yātanā kaḍe karī ||61||
tū tāraka viśvāsī | mhaṇoni māte bheṭalāsī |
tujhī darśanamahimā kaisī | sparśa hotā jñāna jhāle ||62||
bhūmīvarī manuṣya asatī | taisā rūpa disasī yati |
pari tujhī mahimā khyāti | nirupama ase dātārā ||63||
mahāpāpī durācārī | āpaṇa ase vanāṃtarī |
tujhe aṃgasparśamātrī | jñāna jāhale akhila janmāṃce ||64||
kaisā mahimā tujhyā aṃgī | īśvara hośīla kī jagī |
āmhā uddhārāvayālāgī | ālāsī svāmī vāmadevā ||65||
aise mhaṇatā, rākṣasāsī | vāmadeva sāṃge saṃtoṣī |
bhasmamahimā āhe aiśī | mājhe aṃgīcī pariyesā ||66||
sarvāṃga mājhe bhasmāṃkita | tujhe aṃgā lāgale kvacita |
tyāṇe jhāle tuja ceta | jñānaprakāśa śata janmāṃtarīce ||67||
bhasmamahimā aparāṃpara | pari brahmādikā agocara |
yācikāraṇe karpūragaura | bhūṣaṇa karī sarvāṃgī ||68||
īśvare vaṃdilyā vastūsī | varṇitā aśakya āmhāṃsī |
toci śaṃkara vyomakeśī | jāṇe bhasmamahimāna ||69||
jarī tū pusasī āmhāṃsī | sāṃgena dṛṣṭāṃta pariyesī |
āmhī dekhile dṛṣṭīsī | apāra mahimā bhasmācā ||70||
vipra eka draviḍadeśī | ācārahīna pariyesī |
sadā rata śūdriṇīsī | karmabhraṣṭa vartata hotā ||71||
samasta mil̤oni viprayāti | tayā dvijā bahiṣkāritī |
mātāpitā dāīja gotī | tyajitī tyāsī baṃdhuvarga ||72||
yeṇeparī to brāhmaṇa | prakhyāta jhālā ācārahīna |
śūdriṇīte varūna | hotā kāl̤a ramūniyā ||73||
aisā pāpī durācārī | taskaravidyene udara bharī |
āṇika striyāṃśī vyabhicārī | unmattapaṇe pariyesā ||74||
vartatā aise eke divasī | gelā hotā vyabhicārāsī |
taskaravidyā karitā niśī | vadhile tyāsī eke śūdra ||75||
vadhūniyā viprāsī | oḍhoni nele teci niśī |
ṭākile bahirgrāmesī | aghora sthal̤ī pariyesā ||76||
śvāna eka taye nagarī | baisalā hotā bhasmāvarī |
kṣudhākrāṃta avasarī | gelā hiṃḍata pretaghrāṇī ||77||
dekhoni tayā pretāsī | gelā śvāna bhakṣāvayāsī |
pretāvarī baisūna harṣī | kṣudhānivāraṇa karīta hotā ||78||
bhasma hote śvānāce poṭī | lāgale pretāce lalāṭī |
vakṣaḥsthal̤ī bāhuvaṭī | lāgale bhasma pariyesā ||79||
prāṇa tyajitā dvijavara | neta hote yamakiṃkara |
nānāparī karīta māra | yamapurā netāti ||80||
kailāsapurīce śivadūta | dekhoni āle te preta |
bhasma sarvāṃgī uddhūlita | mhaṇatī yāte kavaṇe nele ||81||
yāte yogya śivapura | kevī nele te yamakiṃkara |
mhaṇoni dhāvatī vegavaktre | yamakiṃkarā mārāvayā ||82||
śivadūta yetā dekhoni | yamadūta jātī pal̤oni |
tayā dvijāte soḍūni | gele āpaṇa yamapurā ||83||
jāūni sāṃgatī yamāsī | gelo hoto bhūmīsī |
āṇīta hoto pāpiyāsī | aghorarūpekarūniyā ||84||
te dekhoni śivadūta | dhāvata āle mārū mhaṇata |
hironi ghetale preta | vadhīta hote āmhāṃsī ||85||
ātā āmhā kāya gati | kadhī na vaco tyā kṣitī |
āmhāṃsī śivadūta māritī | mhaṇoni vinavitī yamāsī ||86||
aikoni dūtāṃce vacana | yama nighālā kopūna |
gelā tvarita ṭhākūna | śivadūtājaval̤ī dekhā ||87||
yama mhaṇe śivadūtāṃsī | kā mārile mājhyā kiṃkarāsī |
hironi ghetale pāpiyāsī | kevī netā śivamaṃdirā ||88||
yāce pāpa ase prabal̤a | jitakī gaṃgeta ase vāl̤ū |
tayāhūni adhika keval̤a | aghorarūpa ase dekhā ||89||
navhe yoga hā śivapurāsī | yāte baisavoni vimānesī |
kevī netā mūḍhapaṇesī | mhaṇoni kope yama dekhā ||90||
aikoni yamāce vacana | śivadūta sāṃgatī vistārūna |
pretakapāl̤ī lāṃchana | bhasma hote pariyesā ||91||
vakṣaḥsthal̤ī lalāṭesī | bāhumūl̤ī karakaṃkaṇesī |
bhasma lāvile pretāsī | kevī ātal̤atī tujhe dūta ||92||
āmhā ājñā īśvarācī | bhasmāṃkita tanu mānavācī |
jīva āṇāvā tyā narācā | kailāsapadī śāśvata ||93||
bhasma kapāl̤ī asata | kevī ātal̤atī tujhe dūta |
tātkāl̤ī hoto vadhita | soḍile āmhā dharmāsī ||94||
puḍhe tarī āpulyā dūtā | buddhi sāṃgā tumhī ātā |
je nara asatī bhasmāṃkitā | tyāte tumhī na āṇāve ||95||
bhasmāṃkita narāsī | doṣa na lāgatī pariyesī |
to yogya hoya svargāsī | mhaṇoni sāṃgatī śivadūta ||96||
śivadūta vacana aikona | yamadharma gelā paratona |
āpule dūtā pācārūna | sāṃgatase pariyesā ||97||
yama sāṃge āpule dūtā | bhūmīvarī jāūni ātā |
je koṇa asatīla bhasmāṃkita | tyāte tumhī na āṇāve ||98||
anekaparī doṣa jarī | kele asatīla dhuraṃdharī |
tyāte na āṇāve āmuce purī | tripuṃḍa ṭil̤aka narāsī ||99||
rudrākṣamāl̤ā jyāce gal̤ā | asela tripuṃḍra ṭil̤ā |
tyāte tumhī nātal̤ā | ājñā ase īśvarācī ||100||
vāmadeva mhaṇe rākṣasāsī | yā vibhūtīcā mahimā ase aiśī |
āmhī lāvito bhaktīsī | devādikā durlabha ||1||
pāhe pā īśvara prītīsī | sadā lāvito bhasmāsī |
īśvare vaṃdilyā vastūsī | kavaṇa varṇū śake sāṃga maja ||2||
aikoni vāmadevāce vacana | brahmarākṣasa karī namana |
uddhārāve jagajjīvanā | īśvara tūci vāmadevā ||3||
tujhe caraṇa maja bheṭale | sahastra janmīce jñāna jāhāle |
kāhī puṇya hote kele | tyāṇe guṇe bheṭalāsī ||4||
āpaṇa jadhī rājya karitā | kele puṇya smarale ātā |
tal̤e bāṃdhavile rānāta | dilhī vṛtti brāhmaṇāṃsī ||5||
ituke puṇya āpaṇāsī | ghaḍale hote pariyesī |
varakaḍa kele sarva doṣī | rājya karitā svāmiyā ||6||
jadhī nele yamapurāsī | yame pusile citraguptāsī |
mājhe puṇya tyā yamāsī | citragupte sāṃgitale ||7||
taghī māte yamadharme āpaṇa | sāṃgitale hote he puṇya |
paṃcaviśati janmī jāṇa | phal̤āsī yeīla mhaṇoni ||8||
tayā puṇyāpāsona | bheṭī jāhalī tujhe caraṇa |
karaṇe svāmī uddhāraṇa | jagadguru vāmadevā ||9||
yā bhasmāce mahimāna | kaise lāvāve vighāna |
kavaṇa maṃtra-uddhāraṇa | vistārūni sāṃga maja ||110||
vāmadeva mhaṇe rākṣasāsī | vibhūtīce dhāraṇa maja pusasī |
sāṃgena ātā vistāresī | ekacitte aika pā ||11||
pūrvī maṃdaragiriparvatī | krīḍesī gele girijāpati |
koṭi rudrādigaṇasahitī | baisale hote vol̤agesī ||12||
tehatīsa koṭī devāṃsahita | deveṃdra ālā tethe tvarita |
agni varuṇa yamasahita | kubera vāyu ālā tethe ||13||
gaṃdhrva yakṣa citrasena | khecara pannaga vidyādharaṇa |
kiṃpuruṣa siddha sādhya jāṇa | āle guhyaka sabhesī ||14||
devācārya bṛhaspati | vasiṣṭha nārada tethe yetī |
aryamādi pitṛsahitī | tayā īśvara-vol̤agesī ||15||
dakṣādi brahmā yera sakal̤a | āle samasta ṛṣikul̤a |
urvaśyādi apsarāmel̤a | āle tyā īśvarasabhesī ||16||
caṃḍikāsahita śaktigaṇa dekhā | ādityādi dvādaśārkā |
aṣṭa vasū mil̤ona aikā | āle īśvarāce sabhesī ||17||
aśvinī devatā pariyesī | viśvedeva mil̤ūna nirdoṣī |
āle īśvarasabhesī | aike brahmarākṣasā ||18||
bhūtapati mahākāl̤a | naṃdikeśvara mahānīl̤a |
kāṭhīkara doghe prabal̤a | ubhe pārśvī asatī dekhā ||19||
vīrabhadra śaṃkhakarṇa | maṇibhadra ṣaṭkarṇa |
vṛkodara devamānya | kuṃbhodara āle tethe ||120||
kuṃḍodara maṃḍodara | vikaṭakarṇa karṇadhāra |
ghāraketu mahāvīra | bhutanātha tethe ālā ||21||
bhṛṃgī riṭī bhūtanātha | nānārūpī gaṇa samasta |
nānāvarṇa mukhe khyāta | nānāvarṇa-śarīra-avayavī ||22||
rudragaṇācī rūpe kaisī | sāṃgena aikā vistāresī |
kitye kṛṣṇavarṇaisī | śveta-pīta-dhūmravarṇa ||23||
hirave tāmra suvarṇa | lohita citravicitra varṇa |
mḍūkāsārikhe ase vadana | rudragaṇa āle tetha ||24||
nānāāyudhe-śastresī | nānā vāhana bhūṣaṇesī |
vyāghramukha kityekāṃsī | kitī sūkara-gajamukhī ||25||
kityeka nakramukhī | kityeka śvāna-mṛgamukhī |
uṣṭravadana kityekī | kitī śarabha-śārdūlavadane ||26||
kityeka bhairuṃḍamukha | siṃhamukha kityeka |
donamukha gaṇa dekha | caturmukha gaṇa kitīeka ||27||
caturbhuja gaṇa agaṇika | kitīekā nāhī mukha |
aise gaṇa tethe yetī dekha | aika rākṣasā ekacitte ||28||
ekahasta dvihastesī | pāca sahā hastakesī |
pāda nāhī kitīekāṃsī | bahupādī kitī jāṇā ||29||
karṇa nāhī kityekāṃsī | ekakarṇa abhinava kaisī |
bahukarṇa pariyesī | aise guṇa yetī tethe ||130||
kityekāṃsī netra eka | kityekā cārī netra vicitra |
kitī sthūl̤a kubjaka | aise gaṇa īśvarāce ||31||
aiśāparīcyā gaṇāṃsahita | baisalā śiva mūrtimaṃta |
siṃhāsana ratnakhacita | sapta prabhāval̤īce ||32||
ārakta eka prabhāval̤ī | tayāvarī ratne jaḍalī |
anupamya dise nirmal̤ī | siṃhāsana pariyesā ||33||
dusarī eka prabhāval̤ī | hemavarṇa pival̤ī |
miravītase ratne bahal̤ī | siṃhāsana īśvarāce ||34||
tisariye prabhāval̤īsī | nīlavarṇe ratne kaisī |
jaḍalī asatī kusarīsī | siṃhāsana īśvarāce ||35||
śubhracaturtha prabhāval̤ī | ratnakhacita ase kamal̤ī |
āraktavarṇa ase jaḍalī | siṃhāsana śaṃkarāce ||36||
vaiḍūryaratnakhacita | motī jaḍalī asatī bahuta |
pācavī prabhāval̤ī khyāta | siṃhāsana īśvarāce ||37||
sahāvī bhūmi nīlavarṇa | bhītarī rekhā suvarṇavarṇa |
ratne jaḍalī asatī gahana | apūrva dekhā tribhuvanāṃta ||38||
sātavī aisī prabhāval̤ī | aneka rata6ne ase jaḍalī |
je kā viśvakarmyāne racilī | apūrva dekhā tribhuvanāṃta ||39||
aiśā siṃhāsanāvarī | baisalāse tripurāri |
koṭisūrya tejāsarī | bhāsatase pariyesā ||140||
mahāpral̤ayasamayāsī | saptārṇava-mil̤aṇī jaisī |
taisiyā śvāsocchvāsesī | baisalāse īśvara ||41||
bhāl̤anetra jvāl̤amāl̤ā | saṃvartāgni jaṭāmaṃḍal̤ā |
kapāl̤ī caṃdra ṣoḍaśakal̤ā | śobhatase sadāśiva ||42||
takṣaka dekhā vāmakarṇī | vāsukī ase kānī dakṣiṇī |
tayā doghāṃce nayana | nīlaratnāparī śobhatī ||43||
nīlakaṃṭha dise āpaṇa nāgahāra ābharaṇa |
sarpāceci karī kaṃkaṇa | mudrikāhī dekhā sarpāciyā ||44||
mekhalā tayā sarpāce | carmaparidhāna vyāghrāce |
śobhā ghaṃṭī darpaṇāce | aiseparī disatase ||45||
karkoṭaka-mahāpadma | kelī nūpure pāīṃjaṇa |
jaisā caṃdra-saṃpūrṇa | taisā śubhra disatase ||46||
mhaṇoni karpūragaura mhaṇatī | dhyānī dhyāīje paśupati |
aisā bhol̤ācakravartī | baisalāse sabheta ||47||
ratnamukuṭa ase śirī | nāgeṃdra ase keyūrī |
kuṃḍalāṃcī dīpti thorī | disatase īśvara ||48||
kaṃṭhī sarpāce hāra | nīlakaṃtha manohara |
sarvāṃgī sarpāce alaṃkāra | śobhatase īśvara ||49||
śubhra kamal̤e arcilā | kī caṃdane ase lepilā |
karpūrakel̤īne pūjilā | aisā dise īśvara ||150||
dahābhujā vistāresī | ekeka hātī āyudhesī |
baisalāse sabhesī | sarveśvara śaṃkara ||51||
eke hātī triśūl̤a dekhā | dusarā ḍamarū surekhā |
yere hātī khaḍga tikhā | śobhatase īśvara ||52||
pānapātra ekā hātī | dhanuṣya-bāṇe kara śobhatī |
khaṭvāṃga pharaśa yere hātī | aṃkuśa karī miravītase ||53||
mṛga dharilā ase karī dekhā | aisā to hā pinākā |
dahābhujā disatī nikā | baisalāse sabheta ||54||
paṃcavaktra sarveśvara | ekeka mukhācā vistāra |
disatase sālaṃkāra | sāṃgena aikā śrotejana ||55||
kalaṃkāviṇe caṃdra jaisā | kiṃvā kṣīraphena aisā |
bhasmabhūṣaṇe rūpe kaisā | dise manmathāte dāhoniyā ||56||
sūrya-caṃdra agninetra | nāgahāra kaṭisūtra |
dise mūrti pavitra | sarveśvara pariyesā ||57||
śubhra ṭil̤aka kapāl̤ī | baravā śobhe caṃdramaul̤ī |
hāsyavadana keval̤ī | apūrva dekhā śrīśaṃkara ||58||
dusare mukha uttaresī | śobhatase vistāresī |
tāmravarṇākāra kamal̤esī | apūrva dise pariyesā ||59||
jaise dāḍiṃbāce phūla | kiṃvā prātaḥravimaṃḍal̤a |
taise mirave mukhakamal̤a | īśvarāce pariyesā ||160||
tisare mukha pūrvadiśī | gaṃgā ardhacaṃdra śirasī |
jaṭābaṃdana kelī kaisī | sarpaveṣṭita pariyesā ||61||
cavathe mukha dakṣiṇesī | mirave nīlavarṇesī |
vikrāl̤a dāḍhā dāruṇesī | disatase to īśvara ||62||
mukhāṃhūni jvālā nighatī | taisā dise tīvramūrti |
ruṃḍamāl̤ā śobhatī | sarpaveṣṭita pariyesā ||63||
pācave ase aise vadana | vyaktāvyakta ase jāṇa |
sākāra nirākāra saguṇa | saguṇa nirguṇa īśvara ||64||
salakṣaṇa nirlakṣaṇa | aise śobhatase vadana |
parabrahma vastu to jāṇa | sarveśvara paṃcamukhī ||65||
kāl̤a vyāl̤a sarpa bahuta | kaṃṭhī māl̤a mirave khyāta |
caraṇa miravitī ārakta | kamal̤āparī īśvarāce ||66||
caṃdrāsārikhī nakhe dekhā | mirave caraṇī pādukā |
al̤aṃkāra-sarpa aikā | śobhatase parameśvara ||67||
vyāghrāṃbara pāṃgharuṇa | sarpa bāṃdhale ase āpaṇa |
gāṭhī bāṃdhilī ase jāṇa | nāgabaṃdhana karūniyā ||68||
nābhī caṃdrāval̤ī śobhe | hradayī kaṭākṣa roma ubhe |
paramārthamūrti lābhe | bhaktajanā manohara ||69||
aisā rudra mahābhol̤ā | siṃhāsanī ārūḍhalā |
pārvatīsahita śobhalā | baisalāse parameśvara ||170||
pārvatīce śrṛṃgāra | nānāparīce alaṃkāra |
miravītase agocara | sarveśvarī pariyesā ||71||
kanakacāphe goraṭī | motiyāṃcā hāra kaṃṭhī |
ratnakhacita mukuṭī | nāgabaṃdī disatase ||72||
nānāparīcyā puṣpajāti | mukuṭāvarī śobhatī |
tethe bhramara ālāpitī | parimal̤ālāgī pariyesā ||73||
motiyāṃcī thora jāl̤ī | miravītase mukuṭājaval̤ī |
ratne asatī jaḍalī | śobhāyamāna disatase ||74||
mukha dise pūrṇacaṃdra | miravatase hāsya maṃda |
jaganmātā viśvavaṃdya | disatase parameśvarī ||75||
nāsika barave saral̤a | tethe mriave muktāphal̤a |
tyāvarī ratne sojjval̤a | jaḍalī asatī śobhāyamāna ||76||
adhara paval̤avelī dise | daṃtapaṃkti ratna jaisa |
aisī mātā miravatase | jaganmātā pariyesā ||77||
kānī tānavaḍe bhovariyā | ratnakhacita miravaliyā |
alaṃkāra mahāmāyā | leilī ase jaganmātā ||78||
pītavarṇa col̤ī dekhā | kuca taṭataṭita śobhe nikā |
ekāvel̤ī ratne anekā | śobhatase kaṃṭhī hāra ||79||
kālavyāla sarpa thora | stanapāna karitī manohara |
kaise bhāgya daiva thora | tyā sarpāce pariyesā ||180||
ārakta vastra nesalī | jaise dāḍiṃba puṣpavelī |
kiṃvā kuṃkume ḍavarilī | girijā mātā pariyesā ||81||
bāhudaṃḍa surekhā | karī kaṃkaṇa mirave dekhā |
ratnakhacita mekhal̤ā dekhā | leīlī ase apūrva je ||82||
caraṇa śobhatī mahā barave | asatī nepure svabhāve |
aise pārvatī-dhyāna dhyāve | mhaṇatī gaṇa samasta ||83||
aṣṭamīcyā caṃdrāsārikhā | mirave ṭil̤aka kāal̤ī kaisā |
tripuṃḍra ṭil̤ā śubhra jaisā | motiyāṃcā pariyesā ||84||
nānāparīce alaṃkāra | anekaparīce śrṛṃgāra |
kavaṇa varṇū śake pāra | jaganmātā aṃbikecā ||85||
aisā śaṃbhu umesahita | baisalāse sabheta |
tehatīsa koṭi parivārasahita | iṃdra ubhā vol̤agesī ||86||
ubhe samasta suravara | devaṛṣi sanatkumāra |
āle tethe vegavaktre | tayā īśvarasabhesī ||87||
sanatkumāra taye vel̤ī | lāgatase caraṇakamal̤ī |
sāṣṭāṃga namana bahāl̤ī | vinavītase śivāsī ||88||
jaya jayā umākāṃtā | jaya jayā śaṃbhu viśvakartā |
tribhuvanī tūci dātā | caturvidha puruṣārtha ||89||
samasta dharma āpaṇāsī | svāmī niropile kṛpesī |
bhavārṇavī tarāvayāsī | pāpakṣayākāraṇe ||190||
āṇika eka āmhā deṇe | mukti hoya alpapuṇye |
cārī puruṣārtha yeṇe guṇe | anāyāse sādhije ||91||
erhavī samasta puṇyāsī | karāve kaṣta asamasahāsī |
hitārtha sarva mānavāṃsī | niropāve svāmiyā ||92||
aise vinavī sanatkumā | manī saṃtoṣoniyā īśvara |
sāṃgatā jhālā karpūragaura | sanatkumāra munīsī ||93||
īśvara mhaṇe tayevel̤ī | aikā deva ṛṣi sakal̤ī |
ghaḍe dharma tātkāl̤ī | aise puṇya sāṃgena ||94||
vedaśāstrasaṃmatesī | ase dharma pariyesī |
anaṃta puṇya tripuṃḍresī | bhasmāṃkita pariyesā ||95||
aikoni vinavī sanatkumāra | kavaṇe vidhī lāvije nara |
kavaṇa ’sthāna’, ’dravya’ parikara | ’śakti’ ’devatā’ kavaṇa ase ||96||
kavaṇa ’kartṛ’ kiṃ ’pramāṇa’ | koṇa ’maṃtre’ lāvije āpaṇa |
svāmī sāṃgā vistārūna | mhaṇoni caraṇī lāgalā ||97||
aisī vinaṃtī aikoni | sāṃge śaṃkara vistāroni |
gomaya dravya, devatā-agni | bhasma karaṇe pariyesā ||98||
purātanīce yajñasthānī | je kā ase medinī |
puṇya bahuta lāvitākṣaṇī | bhasmāṃkitā pariyesā ||99||
sadyojātā’di maṃtresī | ghyāve bhasma tal̤ahastāsī |
abhimaṃtrāve bhasmāsī | ’agnirityā’di maṃtrekaroni ||200||
’mānastoke’ ti maṃtresī | saṃmadāve aṃguṣṭhesī |
tryaṃbakādi maṃtresī | śirasī lāvije pariyesā ||1||
’tryāyuṣe’ ti maṃtresī | lāvije lalāṭabhujāṃsī |
tyāṇecī maṃtre pariyesī | sthānī sthānī lāvije ||2||
tīnī rekhā eke sthānī | lāvāvyā tyāca maṃtrāṃnī |
adhika na lāvije bhruvāṃhunī | bhrūsamāna lāvije ||3||
madhyamānāmikāṃgul̤esī | lāvije pahile lalāṭesī |
pratiloma-aṃguṣṭhesī | madhyareṣā kāḍhije ||4||
tripuṃḍra yeṇeparī | lāvije tumhī parikarī |
eka eka rekhecyā vistārī | sāṃgena aikā ekacitte ||5||
nava devatā vikhyātesī | asatī ekeka rekhesī |
’a’ kāra gārhapatyāsī | bhūrātmā rajoguṇa ||6||
ṛgveda āṇi kriyāśakti | prātaḥsavana ase khyāti |
mahādeva-deva mhaṇatī | prathama rekhā yeṇeparī ||7||
dusare rekhecī devatā | sāṃgena aikā vistāratā |
’u’ kāra dakṣiṇāgni devatā | nabha sattva jāṇāve ||8||
yajurveda mhaṇije tyāsī | madhyaṃdina-savana pariyesī |
icchāśakti aṃtarātmesī | maheśvara-deva jāṇa ||9||
tisarī rekhā madhilesī | ’ma’ kāra āhavanīya pariyesī |
paramātmā diva harṣī | jñānaśakti tamoguṇa ||210||
tṛtīyasavana pariyesī | sāmaveda ase tyāsī |
śivadaivata nirdhāresī | tīni rekhā yeṇevidhi ||11||
aise nitya namaskārūni | tripuṃḍra lāvije bhasmeni |
maheśvarāce vrata mhaṇoni | vedaśāstre bolatāti ||12||
muktikāme je lāvitī | tyāsī punarāvṛtti |
je je manī saṃkalpitī | lādhe cārī puruṣārtha ||13||
brahmacārī-gṛhasthāsī | vānaprastha-yatīsī |
samastī lāvije harṣī | bhasmāṃkita tripuṃḍra ||14||
mahāpāpī ase āpaṇa | upapātakī jarī jāṇa |
bhasma lāvitā tatkṣaṇa | puṇyātmā toci hoya ||15||
kṣatriya-vaiśya-śūdra-strīvadhyāsī | gohatyādi-pātakāsī |
vīrahatyā-ātmahatyesī | śuddhātmā karī bhasmāṃkita ||16||
vidhipūrvaka maṃtresī | je lāvitī bhaktīsī |
tyāṃcī mahimā apāresī | vaṃdya hoya devalokī ||17||
jarī neṇe maṃtrāsī | tyāṇe lāvije bhāvaśuddhīsī |
tyācī mahimā apāresī | ekacitte pariyesā ||18||
paradravyahāraka dekhā | parastrīgamana aikā asela pāpī paraniṃdakā |
tohī punīta hoīla jāṇā ||19||
parakṣetraharaṇa dekhā | parapīḍaka asela jo kā |
sasya ārāma toḍī kā | aisā pātakī punīta hoī ||220||
gṛhadāhādi kelā doṣa | asatyavādī pariyesa |
paiśūnyapaṇa pāpāsa | vedavikraya pāpa jāṇā ||21||
kūṭasākṣī vratatyāgī | kauṭilya karī poṭālāgī |
aisī pāpa sadā bhogī | tohī punīta hoya jāṇā ||22||
gāī-bhūmi-hiraṇyadāna | mhaiṣī-tīl̤a-kaṃbal̤adāna |
ghetale asela vastrānna | tohī punīta hoya jāṇā ||23||
dhānyadāna jalādidāna | ghetale asela nīcāpāsūna |
tyāṇe karaṇe bhasmadhāraṇa | tohī punīta hoya jāṇā ||24||
dāsī-veśyā-bhujaṃgīsī | vṛṣalastrī-rajasvalesī |
kele asatī je kā doṣī | tohī punīta jāṇā ||25||
kanyā vidhavā anya striyāṃśī | ghaḍalā asela saṃga jayāsī |
anutapta hoūni pariyesī | bhasma lāvitā punīta hoīla ||26||
rasa-māṃsa-lavaṇādikā | kelā asela vikraya jo kā |
punīta hoya bhasmasaṃparkā | tripuṃḍra lāvitā pariyesā ||27||
jāṇoni athavā ajñānatā | pāpa ghaḍale asaṃkhyātā |
bhasma lāvitā punītā | puṇyātmā hoya jāṇā ||28||
nāśī samasta pāpāṃsī | bhasmamahimā āhe aiśī |
śivaniṃdaka pāpiyāsī | na karī punīta pariyesā ||29||
śivadravya apahārakāsī | niṃdā karī śivabhaktāṃsī |
na hoya niṣkṛti tyāsī | pāpāvegal̤ā navhe jāṇā ||230||
rudrākṣamāl̤ā jayāce gal̤ā | lāvilā asela tripuṃḍra ṭil̤ā |
anya pāpī hoya keval̤ā | tohī pūjya tīhī lokī ||31||
jitukī tīrthe bhūmīvarī | asatīla kṣetre nānāparī |
snāna kele puṇya-sarī | bhasma lāvitā pariyesā ||32||
maṃtra asatī koṭī sāta | paṃcākṣarādi vikhyāta |
anaṃta āgama ase maṃtra | japile phal̤a bhasmāṃkitā ||33||
pūrvajanma-sahastrāṃtī | sahastra janma puḍhe hotī |
bhasmadhāraṇe pāpe jātī | becāl̤īsa vaṃśādika ||34||
ihalokī akhila saukhya | hotī puruṣa śatāyuṣya |
vyādhi na hotī śarīrāsa | bhasma lāvitā narāsī ||35||
aṣṭaiśvaryai hotī tyāsī | divya śarīra pariyesī |
aṃtī jñāna hoīla niścayesī | dehāṃtī tayā narā ||36||
baisavoni divya vimānī | devastriyā śata yeūni |
sevā karitī yeṇe guṇī | gheūni jātī svargabhuvanā ||37||
vidyādhara siddhajana | gaṃdharvādi devagaṇa |
iṃdrādi lokapāl̤a jāṇa | vaṃditī samasta tayāsī ||38||
anaṃtakāl̤a tayā sthānī | sukhe asatī saṃtoṣoni |
maga jātī tethoni | brahmalokī śāśvata ||39||
ekaśata kalpavarī | rahātī brahmalokī sthirī |
tethoni jātī vaikuṃṭhapurī | viṣṇulokī pariyesā ||240||
brahmakalpa tīnavarī | rahātī nara vaikuṃṭhapurī |
maga pāvatī kailāsapurī | akṣaya kāl̤a tethe rahātī ||41||
śivasāyujya hoya tyāsī | saṃdeha soḍoniyā mānasī |
lāvā tripuṃḍra bhaktīsī | sanatkumārādi sakal̤ika ho ||42||
vedaśāstradi upaniṣadārtha | sāra pāhile mī avalokita |
caturvidha puruṣārtha | bhasmadhāraṇe hoya jāṇā ||43||
aise tripuṃḍramahimāna | sāṃgitale īśvare vistārūna |
lāvā tumhī sakal̤a jana | sanatkumārādi ṛṣīśvara ho ||44||
sāṃgoni sanatkumārāsī | gelā īśvara kailāsāsī |
sanatkumāra mahāharṣī | gelā brahmalokāpratī ||45||
vāmadeva mahāmuni | sāṃgatī aise vistāroni |
brahmarākṣase saṃtoṣoni | namana kele caraṇakamalāsī ||46||
vāmade mhaṇe rākṣasāsī | bhasmamāhātmya āhe aisī |
mājhe aṃgasparśesī | jñāna tuja prakāśile ||47||
aise mhaṇoni saṃtoṣī abhimaṃtroni bhasmāsī |
detā jhālā rākṣasāsī | vāmadeva tayā vel̤ī ||48||
brahmarākṣasa tayā vel̤ī | lāvitā tripuṃḍra kapāl̤ī |
divyadeha tātkāl̤ī | tejomūrti jāhalā pariyesā ||49||
divya avayava jhāle tyāsī | jaisā sūryasaṃkāśī |
jhālā ānaṃdarūpa kaisī | brahmarākṣasa tayā vel̤ī ||250||
namana karūni yogīśvarāsī | kelī pradakṣiṇā bhaktīsī |
vimāna āle tatkṣaṇesī | sūryasaṃkāśa pariyesā ||51||
divya vimānī baisoni | gelā svargāsī tatkṣaṇī |
vāmadeva mahāmunī | didhalā tayāsī paraloka ||52||
vāmadeva mahādeva | manuṣyarūpa disato svabhāva |
pratyakṣa jāṇā to śāṃbhava | hiṃḍe bhakta tārāvayā ||53||
trayamūrtīcā avatāru | vāmadeva toci guru |
karāvayā jagadoddhāru | hiṃḍata hotā bhūmīvarī ||54||
bhasmamāhātmya ase thoru | viśeṣa hastasparśa guru |
brahmarākṣasāsī didhalā varu | uddhāra gati pariyesā ||55||
samasta maṃtra asatī | gurūviṇe sādhya navhatī |
vedaśāstre vākhāṇitī | ’nāsti tattvaṃ guroḥ parama’ ||56||
sūta mhaṇe ṛṣeśvarāṃsī | bhasmamāhātmya āhe aisī |
guruhaste ase viśeṣī | tasmād guruci kāraṇa ||57||
yeṇeparī trivikramāsī | sāṃgatī śrīguru vistāresī |
trivikramabhāratī harṣī | caraṇāṃvarī māthā ṭhevita ||58||
namana karūni śrīgurūsī | nighālā āpule sthānāsī |
jhāle jñāna samastāṃsī | śrīgurūcyā upadeśe ||59||
yeṇeparī siddhamuni | sāṃgate jhāle vistārūni |
aikato śiṣya nāmakaraṇī | bhaktibhāvekarūniyā ||260||
mhaṇoni sarasvatīgaṃgādhara | sāṃge gurucaritravistāra |
bhaktibhāve aikatī nara | lāghe cārī puruṣārtha ||261||
iti śrīgurucaritrāmṛte paramakathākalpatarau śrīnṛsiṃhasarasvatyupākhyāne
siddha-nāmadhārakasaṃvāde bhasmamahimāvarṇana nāma ekonatriṃśo'dhyāyaḥ ||29||
|| śrīgurudattātreyārpaṇamastu || śrīgurudeva datta ||

Explore More