Lord Dattatreya

શ્રી ગુરુચરિત્ર અધ્યાય 29

(Shri Gurucharitra Adhyay 29 in Gujarati)

Saraswati Gangadhar

Also known as Gurucharitra · Gurucharitra adhyay 29 · Shri Guru Charitra

Shri Gurucharitra Adhyay 29. Shri Gurucharitra, the central scripture of the Datta sampradaya, written by Saraswati Gangadhar in the fifteenth century. It tells the lives of Shripad Shrivallabha and Shri Nrisimha Saraswati, the first two incarnations of Dattatreya, as a dialogue between Siddha and Namdharak. Traditionally read as a saptaha — the whole book over seven days — most often in the month of Margashirsha. This adhyay is named in its colophon for भस्ममहिमावर्णन.

#of 263
। શ્રીગણેશાય નમઃ ।
શ્રીસરસ્વત્યૈ નમઃ । શ્રીગુરુભ્યો નમઃ ।
નામધારક વિનવી સિદ્ધાસી । માગે કથા નિરોપિલીસી ।
ભસ્મમાહાત્મ્ય શ્રીગુરૂસી । પુસિલે ત્રિવિક્રમભારતીને ॥૧॥
પુઢે કથા કવણેપરી । ઝાલી અસે ગુરુચરિત્રી ।
નિરોપ દ્યાવા સવિસ્તારી । સિદ્ધમુનિ કૃપાસિંધુ ॥૨॥
ઐસે વિનવી શિષ્ય રાણા । ઐકોનિ સિદ્ધ પ્રસન્નવદના ।
સાંગતસે વિસ્તારૂન । ભસ્મમાહાત્મ્ય પરિયેસા ॥૩॥
શ્રીગુરુ મ્હણતી ત્રિવિક્રમાસી । ભસ્મમાહાત્મ્ય મજ પુસસી ।
એકચિત કરૂનિ માનસી । સાવધાન ઐક પા ॥૪॥
પૂર્વાપરી કૃતયુગી । વામદેવ મ્હણિજે યોગી ।
પ્રસિદ્ધ ગુરુ તો જગી । વર્તત હોતા ભૂમીવરી ॥૫॥
શુદ્ધ બુદ્ધ બ્રહ્મજ્ઞાની । ગૃહ-સારાદિ વર્જૂનિ ।
કામક્રોધાદિ ત્યજૂનિ । હિંડત હોતા મહીવરી ॥૬॥
સંતુષ્ટ નિઃસ્પૃહ અસે મૌની । ભસ્મ સર્વાંગી લાવોનિ ।
જટાધારી અસે મુનિ । વલ્કલ-વસ્ત્ર વ્યાઘ્રાજિન ॥૭॥
ઐસા મુનિ ભૂમંડળાત । નાના ક્ષેત્રી અસે હિંડત ।
પાતલા ક્રૌચારણ્યાત । જેથે નસે સંચાર મનુશ્યમાત્રાચા ॥૮॥
તયા સ્થાની અસે એક । બ્રહ્મરાક્ષસ ભયાનક ।
મનુષ્યાદિ જીવ અનેક । ભક્ષીતસે પરિયેસા ॥૯॥
ઐશા અઘોર વનાત । વામદેવ ગેલા હિંડત ।
બ્રહ્મરાક્ષસ અવલોકિત । આલા ઘાવોનિ ભક્ષાવયા ॥૧૦॥
બ્રહ્મરાક્ષસ ક્ષુધાક્રાંત । આલા અસે ભક્ષૂ મ્હણત ।
કરકરા દાત ખાત । મુખ પસરૂનિ જવળી આલા ॥૧૧॥
રાક્ષસ યેતા દેખોનિ । વામદેવ નિઃશંક ધીર મની ।
ઉભા અસે મહાજ્ઞાની । પાતલા રાક્ષસ તયાજવળી ॥૧૨॥
રાક્ષસ મની સંતોષત । ગ્રાસ બરવા લાધલા મ્હણત ।
ભક્ષાવયા કાંક્ષા બહુત । યેવોનિ ધરિલા આલિંગોનિ ॥૧૩॥
આલિંગિતા મુનીશ્વરાસી । ભસ્મ લાગલે રાક્ષસાસી ।
જાહલે જ્ઞાન તયાસી । જાતિસ્મરણ જન્માંતરીચે ॥૧૪॥
પાતક ગેલે જળોનિ । રાક્ષસ ઝાલા મહાજ્ઞાની ।
જૈસા લાગતા ચિંતામણિ । લોહ સુવર્ણ કેવી હોય ॥૧૫॥
જૈસા માનસસરોવરાસ । વાયસ જાતા હોય હંસ ।
અમૃત પાજિતા મનુષ્યાસ । દેવત્વ હોય પરિયેસા ॥૧૬॥
જૈસે કા જંબૂનદીત । ઘાલિતા મૃત્તિકા કાંચન ત્વરિત ।
તૈસા જાહલા પાપી પુનીત । મુનીશ્વરાચે અંગસ્પર્શ ॥૧૭॥
સમસ્ત મિળતી કામના । દુર્લભ સત્પુરુષાચે દર્શન ।
સ્પર્શ હોતા શ્રીગુરુચરણ । પાપાવેગળા હોય નર ॥૧૮॥
બ્રહ્મરાક્ષસ ભયાનક । કાય સાંગો ત્યાચી ભૂક ।
ગજતુરગ મનુષ્યાદિક । નિત્ય આહાર કરી સકળ ॥૧૯॥
ઇતુએ ભક્ષિતા તયાસી । ન વચે ભૂક પરિયેસી ।
તૃષાક્રાંત સમુદ્રાસી । પ્રાશન કરિતા ન વચે તૃષા ॥૨૦॥
ઐસા પાપિષ્ટ રાક્ષસ । હોતા મુનીચા અંગસ્પર્શ ।
ગેલી ક્ષુધા-તૃષા-આક્રોશ । ઝાલા જ્ઞાની પરિયેસા ॥૨૧॥
રાક્ષસ જ્ઞાની હોઊનિ । લાગલા મુનીશ્વરાચે ચરણી ।
ત્રાહિ ત્રાહિ ગુરુશિરોમણિ । તૂ સાક્ષાત ઈશ્વર ॥૨૨॥
તારી તારી મુનિવરા । બુડાલો અઘોર સાગરા ।
ઉદ્ધરાવે દાતારા । કૃપાસિંધુ જગદીશા ॥૨૩॥
તુઝ્યા દર્શનમાત્રેસી । જળત્યા માઝ્યા પાપરાશી ।
તૂ કૃપાળૂ ભક્તાંસી । તારી તારી જગદ્ગુરુ ॥૨૪॥
યેણેપરી મુનિવરાસ । વિનવીતસે રાક્ષસ ।
વામદેવ કૃપાસુરસ । પુસતસે તયે વેળી ॥૨૫॥
વામદેવ મ્હણે તયાસી । તુવા કવણાચા કવણ વંશી ।
ઐસા અઘોર ઠાયી વસસી । મનુષ્ય માત્ર નસે તે ઠાયી ॥૨૬॥
ઐકોનિ મુનીચે વચન । બ્રહ્મરાક્ષસ કરી નમન ।
વિનવીતસે કર જોડોન । ઐક ત્રિવિક્રમ મુનિરાયા ॥૨૭॥
મ્હણે રાક્ષસ તયે વેળી । આપણાસી જ્ઞાન જહાલે સકળી ।
જાતિસ્મરણ અનંતકાળી । પૂર્વાપરીચે સ્વામિયા ॥૨૮॥
તયામધ્યે માઝે દોષ । ઉત્કૃષ્ટ જન્મ પંચવીસ ।
દિસતસે પ્રકાશ । ઐક સ્વામી વામદેવા ॥૨૯॥
પૂર્વજન્મે પંચવિસી । હોયા રાજા યવન-દેશી ।
’દુર્જય’ નામ આપણાસી । દુરાચારી વર્તલો જાણ ॥૩૦॥
મ્યા મારિલે બહુત લોક । પ્રજેસી દિધલે દુઃખ ।
સ્ત્રિયા વરિલ્યા અનેક । રાજ્યમદે કરૂનિયા ॥૩૧॥
વરિલ્યા સ્ત્રિયાંવ્યતિરિક્ત । બલાત્કારે ધરિલ્યા અમિત ।
એક દિવસ દેવોનિ રતિ । પુનરપિ ન ભોગી તયાસી ॥૩૨॥
એકે દિવશી એકીસી । રતિ દેઊનિ ત્યજી તિસી ।
ઠેવિલે અંતર્ગૃહાસી । પુનરપિ તીતે ન દેખે નયની ॥૩૩॥
ઐસે અનેક સ્ત્રિયાંસી । ઠેવિલે મ્યા અંતર્ગૃહાસી ।
માતે શાપિતી અહર્નિશી । દર્શન નેદી મ્હણોનિયા ॥૩૪॥
સમસ્ત રાજે જિંકોનિયા । આણિ સ્ત્રિયા ધરોનિયા ।
એકેક દિવસ ભોગૂનિયા । ત્યાતે ઠેવિલે અંતર્ગૃહાસી ॥૩૫॥
જેથે સ્ત્રિયા સુરૂપે અસતી । બળે આણોન દેઈ મી રતિ ।
જ્યા ન યેતી સંતોષવૃત્તી । તયા દ્રવ્ય દેઊનિ આણવી ॥૩૬॥
વિપ્ર હોતે માઝે દેશી । તે જાઊનિ રાહિલે આણિ દેશી ।
જાઊનિ આણી ત્યાંચે સ્ત્રિયાંસી । ભોગી આપણ ઉન્મત્તપણે ॥૩૭॥
પતિવ્રતા સુવાસિની । વિધવા મુખ્ય કરોનિ ।
ત્યાતે ભોગી ઉન્મત્તપણી । રજસ્વલા સ્ત્રિયાંસી દેખા ॥૩૮॥
વિવાહ ન હોતા કન્યાંસી । બલાત્કારે ભોગી ત્યાંસી ।
યેણેપરી સમસ્ત દેશી । ઉપદ્રવિલે મદાંધપણે ॥૩૯॥
બ્રાહ્મણસ્ત્રિયા તીન શતે । શતચારી ક્ષત્રિયા તે ।
વૈશ્યિણી વરિલ્યા ષટ્શત । શૂદ્રસ્ત્રિયા સહસ્ત્ર જાણ ॥૪૦॥
એક શત ચાંડાળિણી । સહસ્ત્ર વરિલ્યા પુલદિની ।
પાચ શત સ્ત્રિયા ડોંબિણી । રજકિણી વરિલ્યા શત ચારી ॥૪૧॥
અસંખ્યાત વારવનિતા । ભોગિલ્યા મ્યા ઉન્મત્તતા ।
તથાપિ માઝે મની તૃપ્તતા । નાહી ઝાલી સ્વામિયા ॥૪૨॥
ઇતુક્યા સ્ત્રિયા ભોગૂન । સંતુષ્ટ નવ્હે માઝે મન ।
વિષયાસક્ત મદ્યપાન । કરી નિત્ય ઉન્મત્તે ॥૪૩॥
વર્તતા યેણેપરી દેખા । વ્યાધિષ્ઠ ઝાલો યક્ષ્માદિકા ।
પરરાષ્ટ્રરાજે ચાલોનિ ઐકા । રાજ્ય હિરતલે સ્વામિયા ॥૪૪॥
ઐસેપરી આપણાસી । મરણ જાહલે પરિયેસી ।
નેલે દૂતી યમપુરાસી । મજ નરકામધ્યે ઘાતલે ॥૪૫॥
દેવાંસી સહસ્ત્ર વર્ષે દેખા । દહા વેળ ફિરવિલે ઐકા ।
પિતૃસહિત આપણ દેખા । નરક ભોગિલે યેણેપરી ॥૪૬॥
પુઢે જન્મલો પ્રેતવંશી । વિદ્રૂપ દેહી પરિયેસી ।
સહસ્ત્ર શિશ્ને અંગાસી । લાગલી અસતી પરિયેસી ॥૪૭॥
યેણેપરી દિવ્ય શત વર્ષે । કષ્ટલો બહુ ક્ષુધાર્થૈ ।
પુનરપિ પાવલો યમપંથ । અનંત કષ્ટ ભોગિલે ॥૪૮॥
દુસરા જન્મ આપણાસી । વ્યાઘ્રજન્મ જીવહિંસી ।
અજગર જન્મ તૃતીયેસી । ચવથા જાહલો લાંડગા ॥૪૯॥
પાચવા જન્મ આપણાસી । ગ્રામસૂકર પરિયેસી ।
સહાવા જન્મ જાહલો કૈસી । સરડા હોઊનિ જન્મલો ॥૫૦॥
સાતવા જન્મ ઝાલો શ્વાન । આઠવા જંબુક મતિહીન ।
નવમ જન્મ રોહી-હરણ । દહાવા ઝાલો સસા દેખા ॥૫૧॥
મર્કટ જન્મ એકાદશ । ઘારી ઝાલો મી દ્વાદશ ।
જન્મ તેરાવા મુંગૂસ । વાયસ જાહલો ચતુર્દશ ॥૫૨॥
જાંબુવંત ઝાલો પંચાદશ । રાનકુક્કુટ મી ષોડશ ।
જન્મ જાહલો પરિયેસ । પુઢે યેણેપરી અવધારી ॥૫૩॥
સપ્તદશ જન્મી આપણ । ગર્દભ ઝાલો અક્ષહીન ।
માર્જારયોની । સંભવૂન । આલો સ્વામી અષ્ટાદશેસી ॥૫૪॥
એકુણિસાવે જન્માસી । મંડૂક ઝાલો પરિયેસી ।
કાસવજન્મ વિશતીસી । એકવિસાવા મસ્ત્ય ઝાલો ॥૫૫॥
બાવિસાવા જન્મ થોર । ઝાલો તસ્કર ઉંદીર ।
દિવાંધ ઝાલો મી બધિર । ઉલૂક જન્મ તેવિસાવા ॥૫૬॥
જન્મ ચતુર્વિશતીસી । ઝાલો કુંજર તામસી ।
પંચવિંશતિ જન્માસી । બ્રહ્મરાક્ષસ આપણ દેખા ॥૫૭॥
ક્ષુધાક્રાંત અહર્નિશી । કષ્ટતસે પરિયેસી ।
નિરાહારી અરણ્યાવાસી । વર્તતસે સ્વામિયા ॥૫૮॥
તુમ્હા દેખતા અંતઃકરણી । વાસના ઝાલો ભક્ષીન મ્હણોનિ ।
યાલાગી આલો ધાવોનિ । પાપરૂપી આપણ દેખા ॥૫૯॥
તુઝા અંગસ્પર્શ હોતા । જાતિસ્મરણ ઝાલે આતા ।
સહસ્ત્ર જન્મીચે દુષ્કૃત । દિસતસે સ્વામિયા ॥૬૦॥
માતે આતા જન્મ પુરે । તુઝ્યા અનુગ્રહે મી તરે ।
ઘોરાંધાર સંસાર । આતા યાતના કડે કરી ॥૬૧॥
તૂ તારક વિશ્વાસી । મ્હણોનિ માતે ભેટલાસી ।
તુઝી દર્શનમહિમા કૈસી । સ્પર્શ હોતા જ્ઞાન ઝાલે ॥૬૨॥
ભૂમીવરી મનુષ્ય અસતી । તૈસા રૂપ દિસસી યતિ ।
પરિ તુઝી મહિમા ખ્યાતિ । નિરુપમ અસે દાતારા ॥૬૩॥
મહાપાપી દુરાચારી । આપણ અસે વનાંતરી ।
તુઝે અંગસ્પર્શમાત્રી । જ્ઞાન જાહલે અખિલ જન્માંચે ॥૬૪॥
કૈસા મહિમા તુઝ્યા અંગી । ઈશ્વર હોશીલ કી જગી ।
આમ્હા ઉદ્ધારાવયાલાગી । આલાસી સ્વામી વામદેવા ॥૬૫॥
ઐસે મ્હણતા, રાક્ષસાસી । વામદેવ સાંગે સંતોષી ।
ભસ્મમહિમા આહે ઐશી । માઝે અંગીચી પરિયેસા ॥૬૬॥
સર્વાંગ માઝે ભસ્માંકિત । તુઝે અંગા લાગલે ક્વચિત ।
ત્યાણે ઝાલે તુજ ચેત । જ્ઞાનપ્રકાશ શત જન્માંતરીચે ॥૬૭॥
ભસ્મમહિમા અપરાંપર । પરિ બ્રહ્માદિકા અગોચર ।
યાચિકારણે કર્પૂરગૌર । ભૂષણ કરી સર્વાંગી ॥૬૮॥
ઈશ્વરે વંદિલ્યા વસ્તૂસી । વર્ણિતા અશક્ય આમ્હાંસી ।
તોચિ શંકર વ્યોમકેશી । જાણે ભસ્મમહિમાન ॥૬૯॥
જરી તૂ પુસસી આમ્હાંસી । સાંગેન દૃષ્ટાંત પરિયેસી ।
આમ્હી દેખિલે દૃષ્ટીસી । અપાર મહિમા ભસ્માચા ॥૭૦॥
વિપ્ર એક દ્રવિડદેશી । આચારહીન પરિયેસી ।
સદા રત શૂદ્રિણીસી । કર્મભ્રષ્ટ વર્તત હોતા ॥૭૧॥
સમસ્ત મિળોનિ વિપ્રયાતિ । તયા દ્વિજા બહિષ્કારિતી ।
માતાપિતા દાઈજ ગોતી । ત્યજિતી ત્યાસી બંધુવર્ગ ॥૭૨॥
યેણેપરી તો બ્રાહ્મણ । પ્રખ્યાત ઝાલા આચારહીન ।
શૂદ્રિણીતે વરૂન । હોતા કાળ રમૂનિયા ॥૭૩॥
ઐસા પાપી દુરાચારી । તસ્કરવિદ્યેને ઉદર ભરી ।
આણિક સ્ત્રિયાંશી વ્યભિચારી । ઉન્મત્તપણે પરિયેસા ॥૭૪॥
વર્તતા ઐસે એકે દિવસી । ગેલા હોતા વ્યભિચારાસી ।
તસ્કરવિદ્યા કરિતા નિશી । વધિલે ત્યાસી એકે શૂદ્ર ॥૭૫॥
વધૂનિયા વિપ્રાસી । ઓઢોનિ નેલે તેચિ નિશી ।
ટાકિલે બહિર્ગ્રામેસી । અઘોર સ્થળી પરિયેસા ॥૭૬॥
શ્વાન એક તયે નગરી । બૈસલા હોતા ભસ્માવરી ।
ક્ષુધાક્રાંત અવસરી । ગેલા હિંડત પ્રેતઘ્રાણી ॥૭૭॥
દેખોનિ તયા પ્રેતાસી । ગેલા શ્વાન ભક્ષાવયાસી ।
પ્રેતાવરી બૈસૂન હર્ષી । ક્ષુધાનિવારણ કરીત હોતા ॥૭૮॥
ભસ્મ હોતે શ્વાનાચે પોટી । લાગલે પ્રેતાચે લલાટી ।
વક્ષઃસ્થળી બાહુવટી । લાગલે ભસ્મ પરિયેસા ॥૭૯॥
પ્રાણ ત્યજિતા દ્વિજવર । નેત હોતે યમકિંકર ।
નાનાપરી કરીત માર । યમપુરા નેતાતિ ॥૮૦॥
કૈલાસપુરીચે શિવદૂત । દેખોનિ આલે તે પ્રેત ।
ભસ્મ સર્વાંગી ઉદ્ધૂલિત । મ્હણતી યાતે કવણે નેલે ॥૮૧॥
યાતે યોગ્ય શિવપુર । કેવી નેલે તે યમકિંકર ।
મ્હણોનિ ધાવતી વેગવક્ત્રે । યમકિંકરા મારાવયા ॥૮૨॥
શિવદૂત યેતા દેખોનિ । યમદૂત જાતી પળોનિ ।
તયા દ્વિજાતે સોડૂનિ । ગેલે આપણ યમપુરા ॥૮૩॥
જાઊનિ સાંગતી યમાસી । ગેલો હોતો ભૂમીસી ।
આણીત હોતો પાપિયાસી । અઘોરરૂપેકરૂનિયા ॥૮૪॥
તે દેખોનિ શિવદૂત । ધાવત આલે મારૂ મ્હણત ।
હિરોનિ ઘેતલે પ્રેત । વધીત હોતે આમ્હાંસી ॥૮૫॥
આતા આમ્હા કાય ગતિ । કધી ન વચો ત્યા ક્ષિતી ।
આમ્હાંસી શિવદૂત મારિતી । મ્હણોનિ વિનવિતી યમાસી ॥૮૬॥
ઐકોનિ દૂતાંચે વચન । યમ નિઘાલા કોપૂન ।
ગેલા ત્વરિત ઠાકૂન । શિવદૂતાજવળી દેખા ॥૮૭॥
યમ મ્હણે શિવદૂતાંસી । કા મારિલે માઝ્યા કિંકરાસી ।
હિરોનિ ઘેતલે પાપિયાસી । કેવી નેતા શિવમંદિરા ॥૮૮॥
યાચે પાપ અસે પ્રબળ । જિતકી ગંગેત અસે વાળૂ ।
તયાહૂનિ અધિક કેવળ । અઘોરરૂપ અસે દેખા ॥૮૯॥
નવ્હે યોગ હા શિવપુરાસી । યાતે બૈસવોનિ વિમાનેસી ।
કેવી નેતા મૂઢપણેસી । મ્હણોનિ કોપે યમ દેખા ॥૯૦॥
ઐકોનિ યમાચે વચન । શિવદૂત સાંગતી વિસ્તારૂન ।
પ્રેતકપાળી લાંછન । ભસ્મ હોતે પરિયેસા ॥૯૧॥
વક્ષઃસ્થળી લલાટેસી । બાહુમૂળી કરકંકણેસી ।
ભસ્મ લાવિલે પ્રેતાસી । કેવી આતળતી તુઝે દૂત ॥૯૨॥
આમ્હા આજ્ઞા ઈશ્વરાચી । ભસ્માંકિત તનુ માનવાચી ।
જીવ આણાવા ત્યા નરાચા । કૈલાસપદી શાશ્વત ॥૯૩॥
ભસ્મ કપાળી અસત । કેવી આતળતી તુઝે દૂત ।
તાત્કાળી હોતો વધિત । સોડિલે આમ્હા ધર્માસી ॥૯૪॥
પુઢે તરી આપુલ્યા દૂતા । બુદ્ધિ સાંગા તુમ્હી આતા ।
જે નર અસતી ભસ્માંકિતા । ત્યાતે તુમ્હી ન આણાવે ॥૯૫॥
ભસ્માંકિત નરાસી । દોષ ન લાગતી પરિયેસી ।
તો યોગ્ય હોય સ્વર્ગાસી । મ્હણોનિ સાંગતી શિવદૂત ॥૯૬॥
શિવદૂત વચન ઐકોન । યમધર્મ ગેલા પરતોન ।
આપુલે દૂતા પાચારૂન । સાંગતસે પરિયેસા ॥૯૭॥
યમ સાંગે આપુલે દૂતા । ભૂમીવરી જાઊનિ આતા ।
જે કોણ અસતીલ ભસ્માંકિત । ત્યાતે તુમ્હી ન આણાવે ॥૯૮॥
અનેકપરી દોષ જરી । કેલે અસતીલ ધુરંધરી ।
ત્યાતે ન આણાવે આમુચે પુરી । ત્રિપુંડ ટિળક નરાસી ॥૯૯॥
રુદ્રાક્ષમાળા જ્યાચે ગળા । અસેલ ત્રિપુંડ્ર ટિળા ।
ત્યાતે તુમ્હી નાતળા । આજ્ઞા અસે ઈશ્વરાચી ॥૧૦૦॥
વામદેવ મ્હણે રાક્ષસાસી । યા વિભૂતીચા મહિમા અસે ઐશી ।
આમ્હી લાવિતો ભક્તીસી । દેવાદિકા દુર્લભ ॥૧॥
પાહે પા ઈશ્વર પ્રીતીસી । સદા લાવિતો ભસ્માસી ।
ઈશ્વરે વંદિલ્યા વસ્તૂસી । કવણ વર્ણૂ શકે સાંગ મજ ॥૨॥
ઐકોનિ વામદેવાચે વચન । બ્રહ્મરાક્ષસ કરી નમન ।
ઉદ્ધારાવે જગજ્જીવના । ઈશ્વર તૂચિ વામદેવા ॥૩॥
તુઝે ચરણ મજ ભેટલે । સહસ્ત્ર જન્મીચે જ્ઞાન જાહાલે ।
કાહી પુણ્ય હોતે કેલે । ત્યાણે ગુણે ભેટલાસી ॥૪॥
આપણ જધી રાજ્ય કરિતા । કેલે પુણ્ય સ્મરલે આતા ।
તળે બાંધવિલે રાનાત । દિલ્હી વૃત્તિ બ્રાહ્મણાંસી ॥૫॥
ઇતુકે પુણ્ય આપણાસી । ઘડલે હોતે પરિયેસી ।
વરકડ કેલે સર્વ દોષી । રાજ્ય કરિતા સ્વામિયા ॥૬॥
જધી નેલે યમપુરાસી । યમે પુસિલે ચિત્રગુપ્તાસી ।
માઝે પુણ્ય ત્યા યમાસી । ચિત્રગુપ્તે સાંગિતલે ॥૭॥
તઘી માતે યમધર્મે આપણ । સાંગિતલે હોતે હે પુણ્ય ।
પંચવિશતિ જન્મી જાણ । ફળાસી યેઈલ મ્હણોનિ ॥૮॥
તયા પુણ્યાપાસોન । ભેટી જાહલી તુઝે ચરણ ।
કરણે સ્વામી ઉદ્ધારણ । જગદ્ગુરુ વામદેવા ॥૯॥
યા ભસ્માચે મહિમાન । કૈસે લાવાવે વિઘાન ।
કવણ મંત્ર-ઉદ્ધારણ । વિસ્તારૂનિ સાંગ મજ ॥૧૧૦॥
વામદેવ મ્હણે રાક્ષસાસી । વિભૂતીચે ધારણ મજ પુસસી ।
સાંગેન આતા વિસ્તારેસી । એકચિત્તે ઐક પા ॥૧૧॥
પૂર્વી મંદરગિરિપર્વતી । ક્રીડેસી ગેલે ગિરિજાપતિ ।
કોટિ રુદ્રાદિગણસહિતી । બૈસલે હોતે વોળગેસી ॥૧૨॥
તેહતીસ કોટી દેવાંસહિત । દેવેંદ્ર આલા તેથે ત્વરિત ।
અગ્નિ વરુણ યમસહિત । કુબેર વાયુ આલા તેથે ॥૧૩॥
ગંધ્ર્વ યક્ષ ચિત્રસેન । ખેચર પન્નગ વિદ્યાધરણ ।
કિંપુરુષ સિદ્ધ સાધ્ય જાણ । આલે ગુહ્યક સભેસી ॥૧૪॥
દેવાચાર્ય બૃહસ્પતિ । વસિષ્ઠ નારદ તેથે યેતી ।
અર્યમાદિ પિતૃસહિતી । તયા ઈશ્વર-વોળગેસી ॥૧૫॥
દક્ષાદિ બ્રહ્મા યેર સકળ । આલે સમસ્ત ઋષિકુળ ।
ઉર્વશ્યાદિ અપ્સરામેળ । આલે ત્યા ઈશ્વરસભેસી ॥૧૬॥
ચંડિકાસહિત શક્તિગણ દેખા । આદિત્યાદિ દ્વાદશાર્કા ।
અષ્ટ વસૂ મિળોન ઐકા । આલે ઈશ્વરાચે સભેસી ॥૧૭॥
અશ્વિની દેવતા પરિયેસી । વિશ્વેદેવ મિળૂન નિર્દોષી ।
આલે ઈશ્વરસભેસી । ઐકે બ્રહ્મરાક્ષસા ॥૧૮॥
ભૂતપતિ મહાકાળ । નંદિકેશ્વર મહાનીળ ।
કાઠીકર દોઘે પ્રબળ । ઉભે પાર્શ્વી અસતી દેખા ॥૧૯॥
વીરભદ્ર શંખકર્ણ । મણિભદ્ર ષટ્કર્ણ ।
વૃકોદર દેવમાન્ય । કુંભોદર આલે તેથે ॥૧૨૦॥
કુંડોદર મંડોદર । વિકટકર્ણ કર્ણધાર ।
ઘારકેતુ મહાવીર । ભુતનાથ તેથે આલા ॥૨૧॥
ભૃંગી રિટી ભૂતનાથ । નાનારૂપી ગણ સમસ્ત ।
નાનાવર્ણ મુખે ખ્યાત । નાનાવર્ણ-શરીર-અવયવી ॥૨૨॥
રુદ્રગણાચી રૂપે કૈસી । સાંગેન ઐકા વિસ્તારેસી ।
કિત્યે કૃષ્ણવર્ણૈસી । શ્વેત-પીત-ધૂમ્રવર્ણ ॥૨૩॥
હિરવે તામ્ર સુવર્ણ । લોહિત ચિત્રવિચિત્ર વર્ણ ।
મ્ડૂકાસારિખે અસે વદન । રુદ્રગણ આલે તેથ ॥૨૪॥
નાનાઆયુધે-શસ્ત્રેસી । નાના વાહન ભૂષણેસી ।
વ્યાઘ્રમુખ કિત્યેકાંસી । કિતી સૂકર-ગજમુખી ॥૨૫॥
કિત્યેક નક્રમુખી । કિત્યેક શ્વાન-મૃગમુખી ।
ઉષ્ટ્રવદન કિત્યેકી । કિતી શરભ-શાર્દૂલવદને ॥૨૬॥
કિત્યેક ભૈરુંડમુખ । સિંહમુખ કિત્યેક ।
દોનમુખ ગણ દેખ । ચતુર્મુખ ગણ કિતીએક ॥૨૭॥
ચતુર્ભુજ ગણ અગણિક । કિતીએકા નાહી મુખ ।
ઐસે ગણ તેથે યેતી દેખ । ઐક રાક્ષસા એકચિત્તે ॥૨૮॥
એકહસ્ત દ્વિહસ્તેસી । પાચ સહા હસ્તકેસી ।
પાદ નાહી કિતીએકાંસી । બહુપાદી કિતી જાણા ॥૨૯॥
કર્ણ નાહી કિત્યેકાંસી । એકકર્ણ અભિનવ કૈસી ।
બહુકર્ણ પરિયેસી । ઐસે ગુણ યેતી તેથે ॥૧૩૦॥
કિત્યેકાંસી નેત્ર એક । કિત્યેકા ચારી નેત્ર વિચિત્ર ।
કિતી સ્થૂળ કુબ્જક । ઐસે ગણ ઈશ્વરાચે ॥૩૧॥
ઐશાપરીચ્યા ગણાંસહિત । બૈસલા શિવ મૂર્તિમંત ।
સિંહાસન રત્નખચિત । સપ્ત પ્રભાવળીચે ॥૩૨॥
આરક્ત એક પ્રભાવળી । તયાવરી રત્ને જડલી ।
અનુપમ્ય દિસે નિર્મળી । સિંહાસન પરિયેસા ॥૩૩॥
દુસરી એક પ્રભાવળી । હેમવર્ણ પિવળી ।
મિરવીતસે રત્ને બહળી । સિંહાસન ઈશ્વરાચે ॥૩૪॥
તિસરિયે પ્રભાવળીસી । નીલવર્ણે રત્ને કૈસી ।
જડલી અસતી કુસરીસી । સિંહાસન ઈશ્વરાચે ॥૩૫॥
શુભ્રચતુર્થ પ્રભાવળી । રત્નખચિત અસે કમળી ।
આરક્તવર્ણ અસે જડલી । સિંહાસન શંકરાચે ॥૩૬॥
વૈડૂર્યરત્નખચિત । મોતી જડલી અસતી બહુત ।
પાચવી પ્રભાવળી ખ્યાત । સિંહાસન ઈશ્વરાચે ॥૩૭॥
સહાવી ભૂમિ નીલવર્ણ । ભીતરી રેખા સુવર્ણવર્ણ ।
રત્ને જડલી અસતી ગહન । અપૂર્વ દેખા ત્રિભુવનાંત ॥૩૮॥
સાતવી ઐસી પ્રભાવળી । અનેક રત૬ને અસે જડલી ।
જે કા વિશ્વકર્મ્યાને રચિલી । અપૂર્વ દેખા ત્રિભુવનાંત ॥૩૯॥
ઐશા સિંહાસનાવરી । બૈસલાસે ત્રિપુરારિ ।
કોટિસૂર્ય તેજાસરી । ભાસતસે પરિયેસા ॥૧૪૦॥
મહાપ્રળયસમયાસી । સપ્તાર્ણવ-મિળણી જૈસી ।
તૈસિયા શ્વાસોચ્છ્વાસેસી । બૈસલાસે ઈશ્વર ॥૪૧॥
ભાળનેત્ર જ્વાળમાળા । સંવર્તાગ્નિ જટામંડળા ।
કપાળી ચંદ્ર ષોડશકળા । શોભતસે સદાશિવ ॥૪૨॥
તક્ષક દેખા વામકર્ણી । વાસુકી અસે કાની દક્ષિણી ।
તયા દોઘાંચે નયન । નીલરત્નાપરી શોભતી ॥૪૩॥
નીલકંઠ દિસે આપણ નાગહાર આભરણ ।
સર્પાચેચિ કરી કંકણ । મુદ્રિકાહી દેખા સર્પાચિયા ॥૪૪॥
મેખલા તયા સર્પાચે । ચર્મપરિધાન વ્યાઘ્રાચે ।
શોભા ઘંટી દર્પણાચે । ઐસેપરી દિસતસે ॥૪૫॥
કર્કોટક-મહાપદ્મ । કેલી નૂપુરે પાઈંજણ ।
જૈસા ચંદ્ર-સંપૂર્ણ । તૈસા શુભ્ર દિસતસે ॥૪૬॥
મ્હણોનિ કર્પૂરગૌર મ્હણતી । ધ્યાની ધ્યાઈજે પશુપતિ ।
ઐસા ભોળાચક્રવર્તી । બૈસલાસે સભેત ॥૪૭॥
રત્નમુકુટ અસે શિરી । નાગેંદ્ર અસે કેયૂરી ।
કુંડલાંચી દીપ્તિ થોરી । દિસતસે ઈશ્વર ॥૪૮॥
કંઠી સર્પાચે હાર । નીલકંથ મનોહર ।
સર્વાંગી સર્પાચે અલંકાર । શોભતસે ઈશ્વર ॥૪૯॥
શુભ્ર કમળે અર્ચિલા । કી ચંદને અસે લેપિલા ।
કર્પૂરકેળીને પૂજિલા । ઐસા દિસે ઈશ્વર ॥૧૫૦॥
દહાભુજા વિસ્તારેસી । એકેક હાતી આયુધેસી ।
બૈસલાસે સભેસી । સર્વેશ્વર શંકર ॥૫૧॥
એકે હાતી ત્રિશૂળ દેખા । દુસરા ડમરૂ સુરેખા ।
યેરે હાતી ખડ્ગ તિખા । શોભતસે ઈશ્વર ॥૫૨॥
પાનપાત્ર એકા હાતી । ધનુષ્ય-બાણે કર શોભતી ।
ખટ્વાંગ ફરશ યેરે હાતી । અંકુશ કરી મિરવીતસે ॥૫૩॥
મૃગ ધરિલા અસે કરી દેખા । ઐસા તો હા પિનાકા ।
દહાભુજા દિસતી નિકા । બૈસલાસે સભેત ॥૫૪॥
પંચવક્ત્ર સર્વેશ્વર । એકેક મુખાચા વિસ્તાર ।
દિસતસે સાલંકાર । સાંગેન ઐકા શ્રોતેજન ॥૫૫॥
કલંકાવિણે ચંદ્ર જૈસા । કિંવા ક્ષીરફેન ઐસા ।
ભસ્મભૂષણે રૂપે કૈસા । દિસે મન્મથાતે દાહોનિયા ॥૫૬॥
સૂર્ય-ચંદ્ર અગ્નિનેત્ર । નાગહાર કટિસૂત્ર ।
દિસે મૂર્તિ પવિત્ર । સર્વેશ્વર પરિયેસા ॥૫૭॥
શુભ્ર ટિળક કપાળી । બરવા શોભે ચંદ્રમૌળી ।
હાસ્યવદન કેવળી । અપૂર્વ દેખા શ્રીશંકર ॥૫૮॥
દુસરે મુખ ઉત્તરેસી । શોભતસે વિસ્તારેસી ।
તામ્રવર્ણાકાર કમળેસી । અપૂર્વ દિસે પરિયેસા ॥૫૯॥
જૈસે દાડિંબાચે ફૂલ । કિંવા પ્રાતઃરવિમંડળ ।
તૈસે મિરવે મુખકમળ । ઈશ્વરાચે પરિયેસા ॥૧૬૦॥
તિસરે મુખ પૂર્વદિશી । ગંગા અર્ધચંદ્ર શિરસી ।
જટાબંદન કેલી કૈસી । સર્પવેષ્ટિત પરિયેસા ॥૬૧॥
ચવથે મુખ દક્ષિણેસી । મિરવે નીલવર્ણેસી ।
વિક્રાળ દાઢા દારુણેસી । દિસતસે તો ઈશ્વર ॥૬૨॥
મુખાંહૂનિ જ્વાલા નિઘતી । તૈસા દિસે તીવ્રમૂર્તિ ।
રુંડમાળા શોભતી । સર્પવેષ્ટિત પરિયેસા ॥૬૩॥
પાચવે અસે ઐસે વદન । વ્યક્તાવ્યક્ત અસે જાણ ।
સાકાર નિરાકાર સગુણ । સગુણ નિર્ગુણ ઈશ્વર ॥૬૪॥
સલક્ષણ નિર્લક્ષણ । ઐસે શોભતસે વદન ।
પરબ્રહ્મ વસ્તુ તો જાણ । સર્વેશ્વર પંચમુખી ॥૬૫॥
કાળ વ્યાળ સર્પ બહુત । કંઠી માળ મિરવે ખ્યાત ।
ચરણ મિરવિતી આરક્ત । કમળાપરી ઈશ્વરાચે ॥૬૬॥
ચંદ્રાસારિખી નખે દેખા । મિરવે ચરણી પાદુકા ।
અળંકાર-સર્પ ઐકા । શોભતસે પરમેશ્વર ॥૬૭॥
વ્યાઘ્રાંબર પાંઘરુણ । સર્પ બાંધલે અસે આપણ ।
ગાઠી બાંધિલી અસે જાણ । નાગબંધન કરૂનિયા ॥૬૮॥
નાભી ચંદ્રાવળી શોભે । હ્રદયી કટાક્ષ રોમ ઉભે ।
પરમાર્થમૂર્તિ લાભે । ભક્તજના મનોહર ॥૬૯॥
ઐસા રુદ્ર મહાભોળા । સિંહાસની આરૂઢલા ।
પાર્વતીસહિત શોભલા । બૈસલાસે પરમેશ્વર ॥૧૭૦॥
પાર્વતીચે શ્રૃંગાર । નાનાપરીચે અલંકાર ।
મિરવીતસે અગોચર । સર્વેશ્વરી પરિયેસા ॥૭૧॥
કનકચાફે ગોરટી । મોતિયાંચા હાર કંઠી ।
રત્નખચિત મુકુટી । નાગબંદી દિસતસે ॥૭૨॥
નાનાપરીચ્યા પુષ્પજાતિ । મુકુટાવરી શોભતી ।
તેથે ભ્રમર આલાપિતી । પરિમળાલાગી પરિયેસા ॥૭૩॥
મોતિયાંચી થોર જાળી । મિરવીતસે મુકુટાજવળી ।
રત્ને અસતી જડલી । શોભાયમાન દિસતસે ॥૭૪॥
મુખ દિસે પૂર્ણચંદ્ર । મિરવતસે હાસ્ય મંદ ।
જગન્માતા વિશ્વવંદ્ય । દિસતસે પરમેશ્વરી ॥૭૫॥
નાસિક બરવે સરળ । તેથે મ્રિઅવે મુક્તાફળ ।
ત્યાવરી રત્ને સોજ્જ્વળ । જડલી અસતી શોભાયમાન ॥૭૬॥
અધર પવળવેલી દિસે । દંતપંક્તિ રત્ન જૈસ ।
ઐસી માતા મિરવતસે । જગન્માતા પરિયેસા ॥૭૭॥
કાની તાનવડે ભોવરિયા । રત્નખચિત મિરવલિયા ।
અલંકાર મહામાયા । લેઇલી અસે જગન્માતા ॥૭૮॥
પીતવર્ણ ચોળી દેખા । કુચ તટતટિત શોભે નિકા ।
એકાવેળી રત્ને અનેકા । શોભતસે કંઠી હાર ॥૭૯॥
કાલવ્યાલ સર્પ થોર । સ્તનપાન કરિતી મનોહર ।
કૈસે ભાગ્ય દૈવ થોર । ત્યા સર્પાચે પરિયેસા ॥૧૮૦॥
આરક્ત વસ્ત્ર નેસલી । જૈસે દાડિંબ પુષ્પવેલી ।
કિંવા કુંકુમે ડવરિલી । ગિરિજા માતા પરિયેસા ॥૮૧॥
બાહુદંડ સુરેખા । કરી કંકણ મિરવે દેખા ।
રત્નખચિત મેખળા દેખા । લેઈલી અસે અપૂર્વ જે ॥૮૨॥
ચરણ શોભતી મહા બરવે । અસતી નેપુરે સ્વભાવે ।
ઐસે પાર્વતી-ધ્યાન ધ્યાવે । મ્હણતી ગણ સમસ્ત ॥૮૩॥
અષ્ટમીચ્યા ચંદ્રાસારિખા । મિરવે ટિળક કાઅળી કૈસા ।
ત્રિપુંડ્ર ટિળા શુભ્ર જૈસા । મોતિયાંચા પરિયેસા ॥૮૪॥
નાનાપરીચે અલંકાર । અનેકપરીચે શ્રૃંગાર ।
કવણ વર્ણૂ શકે પાર । જગન્માતા અંબિકેચા ॥૮૫॥
ઐસા શંભુ ઉમેસહિત । બૈસલાસે સભેત ।
તેહતીસ કોટિ પરિવારસહિત । ઇંદ્ર ઉભા વોળગેસી ॥૮૬॥
ઉભે સમસ્ત સુરવર । દેવઋષિ સનત્કુમાર ।
આલે તેથે વેગવક્ત્રે । તયા ઈશ્વરસભેસી ॥૮૭॥
સનત્કુમાર તયે વેળી । લાગતસે ચરણકમળી ।
સાષ્ટાંગ નમન બહાળી । વિનવીતસે શિવાસી ॥૮૮॥
જય જયા ઉમાકાંતા । જય જયા શંભુ વિશ્વકર્તા ।
ત્રિભુવની તૂચિ દાતા । ચતુર્વિધ પુરુષાર્થ ॥૮૯॥
સમસ્ત ધર્મ આપણાસી । સ્વામી નિરોપિલે કૃપેસી ।
ભવાર્ણવી તરાવયાસી । પાપક્ષયાકારણે ॥૧૯૦॥
આણિક એક આમ્હા દેણે । મુક્તિ હોય અલ્પપુણ્યે ।
ચારી પુરુષાર્થ યેણે ગુણે । અનાયાસે સાધિજે ॥૯૧॥
એર્હવી સમસ્ત પુણ્યાસી । કરાવે કષ્ત અસમસહાસી ।
હિતાર્થ સર્વ માનવાંસી । નિરોપાવે સ્વામિયા ॥૯૨॥
ઐસે વિનવી સનત્કુમા । મની સંતોષોનિયા ઈશ્વર ।
સાંગતા ઝાલા કર્પૂરગૌર । સનત્કુમાર મુનીસી ॥૯૩॥
ઈશ્વર મ્હણે તયેવેળી । ઐકા દેવ ઋષિ સકળી ।
ઘડે ધર્મ તાત્કાળી । ઐસે પુણ્ય સાંગેન ॥૯૪॥
વેદશાસ્ત્રસંમતેસી । અસે ધર્મ પરિયેસી ।
અનંત પુણ્ય ત્રિપુંડ્રેસી । ભસ્માંકિત પરિયેસા ॥૯૫॥
ઐકોનિ વિનવી સનત્કુમાર । કવણે વિધી લાવિજે નર ।
કવણ ’સ્થાન’, ’દ્રવ્ય’ પરિકર । ’શક્તિ’ ’દેવતા’ કવણ અસે ॥૯૬॥
કવણ ’કર્તૃ’ કિં ’પ્રમાણ’ । કોણ ’મંત્રે’ લાવિજે આપણ ।
સ્વામી સાંગા વિસ્તારૂન । મ્હણોનિ ચરણી લાગલા ॥૯૭॥
ઐસી વિનંતી ઐકોનિ । સાંગે શંકર વિસ્તારોનિ ।
ગોમય દ્રવ્ય, દેવતા-અગ્નિ । ભસ્મ કરણે પરિયેસા ॥૯૮॥
પુરાતનીચે યજ્ઞસ્થાની । જે કા અસે મેદિની ।
પુણ્ય બહુત લાવિતાક્ષણી । ભસ્માંકિતા પરિયેસા ॥૯૯॥
સદ્યોજાતા’દિ મંત્રેસી । ઘ્યાવે ભસ્મ તળહસ્તાસી ।
અભિમંત્રાવે ભસ્માસી । ’અગ્નિરિત્યા’દિ મંત્રેકરોનિ ॥૨૦૦॥
’માનસ્તોકે’ તિ મંત્રેસી । સંમદાવે અંગુષ્ઠેસી ।
ત્ર્યંબકાદિ મંત્રેસી । શિરસી લાવિજે પરિયેસા ॥૧॥
’ત્ર્યાયુષે’ તિ મંત્રેસી । લાવિજે લલાટભુજાંસી ।
ત્યાણેચી મંત્રે પરિયેસી । સ્થાની સ્થાની લાવિજે ॥૨॥
તીની રેખા એકે સ્થાની । લાવાવ્યા ત્યાચ મંત્રાંની ।
અધિક ન લાવિજે ભ્રુવાંહુની । ભ્રૂસમાન લાવિજે ॥૩॥
મધ્યમાનામિકાંગુળેસી । લાવિજે પહિલે લલાટેસી ।
પ્રતિલોમ-અંગુષ્ઠેસી । મધ્યરેષા કાઢિજે ॥૪॥
ત્રિપુંડ્ર યેણેપરી । લાવિજે તુમ્હી પરિકરી ।
એક એક રેખેચ્યા વિસ્તારી । સાંગેન ઐકા એકચિત્તે ॥૫॥
નવ દેવતા વિખ્યાતેસી । અસતી એકેક રેખેસી ।
’અ’ કાર ગાર્હપત્યાસી । ભૂરાત્મા રજોગુણ ॥૬॥
ઋગ્વેદ આણિ ક્રિયાશક્તિ । પ્રાતઃસવન અસે ખ્યાતિ ।
મહાદેવ-દેવ મ્હણતી । પ્રથમ રેખા યેણેપરી ॥૭॥
દુસરે રેખેચી દેવતા । સાંગેન ઐકા વિસ્તારતા ।
’ઉ’ કાર દક્ષિણાગ્નિ દેવતા । નભ સત્ત્વ જાણાવે ॥૮॥
યજુર્વેદ મ્હણિજે ત્યાસી । મધ્યંદિન-સવન પરિયેસી ।
ઇચ્છાશક્તિ અંતરાત્મેસી । મહેશ્વર-દેવ જાણ ॥૯॥
તિસરી રેખા મધિલેસી । ’મ’ કાર આહવનીય પરિયેસી ।
પરમાત્મા દિવ હર્ષી । જ્ઞાનશક્તિ તમોગુણ ॥૨૧૦॥
તૃતીયસવન પરિયેસી । સામવેદ અસે ત્યાસી ।
શિવદૈવત નિર્ધારેસી । તીનિ રેખા યેણેવિધિ ॥૧૧॥
ઐસે નિત્ય નમસ્કારૂનિ । ત્રિપુંડ્ર લાવિજે ભસ્મેનિ ।
મહેશ્વરાચે વ્રત મ્હણોનિ । વેદશાસ્ત્રે બોલતાતિ ॥૧૨॥
મુક્તિકામે જે લાવિતી । ત્યાસી પુનરાવૃત્તિ ।
જે જે મની સંકલ્પિતી । લાધે ચારી પુરુષાર્થ ॥૧૩॥
બ્રહ્મચારી-ગૃહસ્થાસી । વાનપ્રસ્થ-યતીસી ।
સમસ્તી લાવિજે હર્ષી । ભસ્માંકિત ત્રિપુંડ્ર ॥૧૪॥
મહાપાપી અસે આપણ । ઉપપાતકી જરી જાણ ।
ભસ્મ લાવિતા તત્ક્ષણ । પુણ્યાત્મા તોચિ હોય ॥૧૫॥
ક્ષત્રિય-વૈશ્ય-શૂદ્ર-સ્ત્રીવધ્યાસી । ગોહત્યાદિ-પાતકાસી ।
વીરહત્યા-આત્મહત્યેસી । શુદ્ધાત્મા કરી ભસ્માંકિત ॥૧૬॥
વિધિપૂર્વક મંત્રેસી । જે લાવિતી ભક્તીસી ।
ત્યાંચી મહિમા અપારેસી । વંદ્ય હોય દેવલોકી ॥૧૭॥
જરી નેણે મંત્રાસી । ત્યાણે લાવિજે ભાવશુદ્ધીસી ।
ત્યાચી મહિમા અપારેસી । એકચિત્તે પરિયેસા ॥૧૮॥
પરદ્રવ્યહારક દેખા । પરસ્ત્રીગમન ઐકા અસેલ પાપી પરનિંદકા ।
તોહી પુનીત હોઈલ જાણા ॥૧૯॥
પરક્ષેત્રહરણ દેખા । પરપીડક અસેલ જો કા ।
સસ્ય આરામ તોડી કા । ઐસા પાતકી પુનીત હોઈ ॥૨૨૦॥
ગૃહદાહાદિ કેલા દોષ । અસત્યવાદી પરિયેસ ।
પૈશૂન્યપણ પાપાસ । વેદવિક્રય પાપ જાણા ॥૨૧॥
કૂટસાક્ષી વ્રતત્યાગી । કૌટિલ્ય કરી પોટાલાગી ।
ઐસી પાપ સદા ભોગી । તોહી પુનીત હોય જાણા ॥૨૨॥
ગાઈ-ભૂમિ-હિરણ્યદાન । મ્હૈષી-તીળ-કંબળદાન ।
ઘેતલે અસેલ વસ્ત્રાન્ન । તોહી પુનીત હોય જાણા ॥૨૩॥
ધાન્યદાન જલાદિદાન । ઘેતલે અસેલ નીચાપાસૂન ।
ત્યાણે કરણે ભસ્મધારણ । તોહી પુનીત હોય જાણા ॥૨૪॥
દાસી-વેશ્યા-ભુજંગીસી । વૃષલસ્ત્રી-રજસ્વલેસી ।
કેલે અસતી જે કા દોષી । તોહી પુનીત જાણા ॥૨૫॥
કન્યા વિધવા અન્ય સ્ત્રિયાંશી । ઘડલા અસેલ સંગ જયાસી ।
અનુતપ્ત હોઊનિ પરિયેસી । ભસ્મ લાવિતા પુનીત હોઈલ ॥૨૬॥
રસ-માંસ-લવણાદિકા । કેલા અસેલ વિક્રય જો કા ।
પુનીત હોય ભસ્મસંપર્કા । ત્રિપુંડ્ર લાવિતા પરિયેસા ॥૨૭॥
જાણોનિ અથવા અજ્ઞાનતા । પાપ ઘડલે અસંખ્યાતા ।
ભસ્મ લાવિતા પુનીતા । પુણ્યાત્મા હોય જાણા ॥૨૮॥
નાશી સમસ્ત પાપાંસી । ભસ્મમહિમા આહે ઐશી ।
શિવનિંદક પાપિયાસી । ન કરી પુનીત પરિયેસા ॥૨૯॥
શિવદ્રવ્ય અપહારકાસી । નિંદા કરી શિવભક્તાંસી ।
ન હોય નિષ્કૃતિ ત્યાસી । પાપાવેગળા નવ્હે જાણા ॥૨૩૦॥
રુદ્રાક્ષમાળા જયાચે ગળા । લાવિલા અસેલ ત્રિપુંડ્ર ટિળા ।
અન્ય પાપી હોય કેવળા । તોહી પૂજ્ય તીહી લોકી ॥૩૧॥
જિતુકી તીર્થે ભૂમીવરી । અસતીલ ક્ષેત્રે નાનાપરી ।
સ્નાન કેલે પુણ્ય-સરી । ભસ્મ લાવિતા પરિયેસા ॥૩૨॥
મંત્ર અસતી કોટી સાત । પંચાક્ષરાદિ વિખ્યાત ।
અનંત આગમ અસે મંત્ર । જપિલે ફળ ભસ્માંકિતા ॥૩૩॥
પૂર્વજન્મ-સહસ્ત્રાંતી । સહસ્ત્ર જન્મ પુઢે હોતી ।
ભસ્મધારણે પાપે જાતી । બેચાળીસ વંશાદિક ॥૩૪॥
ઇહલોકી અખિલ સૌખ્ય । હોતી પુરુષ શતાયુષ્ય ।
વ્યાધિ ન હોતી શરીરાસ । ભસ્મ લાવિતા નરાસી ॥૩૫॥
અષ્ટૈશ્વર્યૈ હોતી ત્યાસી । દિવ્ય શરીર પરિયેસી ।
અંતી જ્ઞાન હોઈલ નિશ્ચયેસી । દેહાંતી તયા નરા ॥૩૬॥
બૈસવોનિ દિવ્ય વિમાની । દેવસ્ત્રિયા શત યેઊનિ ।
સેવા કરિતી યેણે ગુણી । ઘેઊનિ જાતી સ્વર્ગભુવના ॥૩૭॥
વિદ્યાધર સિદ્ધજન । ગંધર્વાદિ દેવગણ ।
ઇંદ્રાદિ લોકપાળ જાણ । વંદિતી સમસ્ત તયાસી ॥૩૮॥
અનંતકાળ તયા સ્થાની । સુખે અસતી સંતોષોનિ ।
મગ જાતી તેથોનિ । બ્રહ્મલોકી શાશ્વત ॥૩૯॥
એકશત કલ્પવરી । રહાતી બ્રહ્મલોકી સ્થિરી ।
તેથોનિ જાતી વૈકુંઠપુરી । વિષ્ણુલોકી પરિયેસા ॥૨૪૦॥
બ્રહ્મકલ્પ તીનવરી । રહાતી નર વૈકુંઠપુરી ।
મગ પાવતી કૈલાસપુરી । અક્ષય કાળ તેથે રહાતી ॥૪૧॥
શિવસાયુજ્ય હોય ત્યાસી । સંદેહ સોડોનિયા માનસી ।
લાવા ત્રિપુંડ્ર ભક્તીસી । સનત્કુમારાદિ સકળિક હો ॥૪૨॥
વેદશાસ્ત્રદિ ઉપનિષદાર્થ । સાર પાહિલે મી અવલોકિત ।
ચતુર્વિધ પુરુષાર્થ । ભસ્મધારણે હોય જાણા ॥૪૩॥
ઐસે ત્રિપુંડ્રમહિમાન । સાંગિતલે ઈશ્વરે વિસ્તારૂન ।
લાવા તુમ્હી સકળ જન । સનત્કુમારાદિ ઋષીશ્વર હો ॥૪૪॥
સાંગોનિ સનત્કુમારાસી । ગેલા ઈશ્વર કૈલાસાસી ।
સનત્કુમાર મહાહર્ષી । ગેલા બ્રહ્મલોકાપ્રતી ॥૪૫॥
વામદેવ મહામુનિ । સાંગતી ઐસે વિસ્તારોનિ ।
બ્રહ્મરાક્ષસે સંતોષોનિ । નમન કેલે ચરણકમલાસી ॥૪૬॥
વામદે મ્હણે રાક્ષસાસી । ભસ્મમાહાત્મ્ય આહે ઐસી ।
માઝે અંગસ્પર્શેસી । જ્ઞાન તુજ પ્રકાશિલે ॥૪૭॥
ઐસે મ્હણોનિ સંતોષી અભિમંત્રોનિ ભસ્માસી ।
દેતા ઝાલા રાક્ષસાસી । વામદેવ તયા વેળી ॥૪૮॥
બ્રહ્મરાક્ષસ તયા વેળી । લાવિતા ત્રિપુંડ્ર કપાળી ।
દિવ્યદેહ તાત્કાળી । તેજોમૂર્તિ જાહલા પરિયેસા ॥૪૯॥
દિવ્ય અવયવ ઝાલે ત્યાસી । જૈસા સૂર્યસંકાશી ।
ઝાલા આનંદરૂપ કૈસી । બ્રહ્મરાક્ષસ તયા વેળી ॥૨૫૦॥
નમન કરૂનિ યોગીશ્વરાસી । કેલી પ્રદક્ષિણા ભક્તીસી ।
વિમાન આલે તત્ક્ષણેસી । સૂર્યસંકાશ પરિયેસા ॥૫૧॥
દિવ્ય વિમાની બૈસોનિ । ગેલા સ્વર્ગાસી તત્ક્ષણી ।
વામદેવ મહામુની । દિધલા તયાસી પરલોક ॥૫૨॥
વામદેવ મહાદેવ । મનુષ્યરૂપ દિસતો સ્વભાવ ।
પ્રત્યક્ષ જાણા તો શાંભવ । હિંડે ભક્ત તારાવયા ॥૫૩॥
ત્રયમૂર્તીચા અવતારુ । વામદેવ તોચિ ગુરુ ।
કરાવયા જગદોદ્ધારુ । હિંડત હોતા ભૂમીવરી ॥૫૪॥
ભસ્મમાહાત્મ્ય અસે થોરુ । વિશેષ હસ્તસ્પર્શ ગુરુ ।
બ્રહ્મરાક્ષસાસી દિધલા વરુ । ઉદ્ધાર ગતિ પરિયેસા ॥૫૫॥
સમસ્ત મંત્ર અસતી । ગુરૂવિણે સાધ્ય નવ્હતી ।
વેદશાસ્ત્રે વાખાણિતી । ’નાસ્તિ તત્ત્વં ગુરોઃ પરમ’ ॥૫૬॥
સૂત મ્હણે ઋષેશ્વરાંસી । ભસ્મમાહાત્મ્ય આહે ઐસી ।
ગુરુહસ્તે અસે વિશેષી । તસ્માદ્ ગુરુચિ કારણ ॥૫૭॥
યેણેપરી ત્રિવિક્રમાસી । સાંગતી શ્રીગુરુ વિસ્તારેસી ।
ત્રિવિક્રમભારતી હર્ષી । ચરણાંવરી માથા ઠેવિત ॥૫૮॥
નમન કરૂનિ શ્રીગુરૂસી । નિઘાલા આપુલે સ્થાનાસી ।
ઝાલે જ્ઞાન સમસ્તાંસી । શ્રીગુરૂચ્યા ઉપદેશે ॥૫૯॥
યેણેપરી સિદ્ધમુનિ । સાંગતે ઝાલે વિસ્તારૂનિ ।
ઐકતો શિષ્ય નામકરણી । ભક્તિભાવેકરૂનિયા ॥૨૬૦॥
મ્હણોનિ સરસ્વતીગંગાધર । સાંગે ગુરુચરિત્રવિસ્તાર ।
ભક્તિભાવે ઐકતી નર । લાઘે ચારી પુરુષાર્થ ॥૨૬૧॥
ઇતિ શ્રીગુરુચરિત્રામૃતે પરમકથાકલ્પતરૌ શ્રીનૃસિંહસરસ્વત્યુપાખ્યાને
સિદ્ધ-નામધારકસંવાદે ભસ્મમહિમાવર્ણન નામ એકોનત્રિંશોઽધ્યાયઃ ॥૨૯॥
॥ શ્રીગુરુદત્તાત્રેયાર્પણમસ્તુ ॥ શ્રીગુરુદેવ દત્ત ॥

Explore More