Lord Dattatreya

શ્રી ગુરુચરિત્ર અધ્યાય 3

(Shri Gurucharitra Adhyay 3 in Gujarati)

Saraswati Gangadhar

Also known as Gurucharitra · Gurucharitra adhyay 3 · Shri Guru Charitra

Shri Gurucharitra Adhyay 3. Shri Gurucharitra, the central scripture of the Datta sampradaya, written by Saraswati Gangadhar in the fifteenth century. It tells the lives of Shripad Shrivallabha and Shri Nrisimha Saraswati, the first two incarnations of Dattatreya, as a dialogue between Siddha and Namdharak. Traditionally read as a saptaha — the whole book over seven days — most often in the month of Margashirsha. This adhyay is named in its colophon for अंबरीषव्रतनिरूपणं.

#of 87
॥ શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
યેણેપરી સિદ્ધ મુનિ । સાંગતા ઝાલા વિસ્તારોનિ ।
સંતોષોનિ નામકરણી । વિનવિતસે માગુતી ॥૧॥
જય જયાજી સિદ્ધ મુની । તારક તૂ આમ્હાલાગુની ।
સંદેહ હોતા માઝે મની । આજિ તુવા ફેડિલા ॥૨॥
તુઝેનિ સર્વસ્વ લાધલો । આનંદજળી બુડાલો ।
પરમ તત્ત્વ જોડલો । આજિચેનિ દાતારા ॥૩॥
ઐસે શ્રીગુરુમહિમાન । મજ નિરોપિલે ત્વાં જ્ઞાન ।
આનંદમય માઝે મન । તુઝેનિ ધર્મે સ્વામિયા ॥૪॥
કવણે ઠાયી તુમચા વાસ । નિત્ય તુમ્હા કોઠે ગ્રાસ ।
હોઈન તુઝા આતાં દાસ । મ્હણોનિ ચરણી લાગલા ॥૫॥
કૃપાનિધી સિદ્ધ મુની । તયા શિષ્યા આલિંગોનિ ।
આશીર્વચન દેઊનિ । સાંગે આપુલા વૃત્તાન્ત ॥૬॥
જે જે સ્થાની હોતે ગુરુ । તેથે અસતો ચમત્કારૂ ।
પુસસી જરી આમ્હાં આહારૂ । ગુરુસ્મરણી નિત્ય જાણા ॥૭॥
શ્રીગુરુચરિત્ર મહિમાન । તેચિ આમ્હા અમૃતપાન ।
સદા સેવિતો યાચે ગુણ । મ્હણોનિ પુસ્તક દાવિલે ॥૮॥
ભુક્તિ મુક્તિ પરમાર્થ । જે જે વાંછિજે મનાંત ।
તે તે સાધ્ય હોય ત્વરિત । ગુરુચરિત્ર ઐકતા ॥૯॥
ધનાર્થી યાસી અક્ષય ધન । પુત્રપૌત્રાદિ ગોધન ।
કથા ઐકતા હોય જાણ । જ્ઞાનસિદ્ધી તાત્કાળ ॥૧૦॥
જે ભક્તીને સપ્તક એક । પઢતી ઐકતી ભક્તલોક ।
કામ્ય હોય તાત્કાલિક । નિપુત્રિકા પુત્ર હોતી ॥૧૧॥
ગ્રહરોગાદિપીડન । ન હોતી વ્યાધિ કધી જાણ ।
જરી મનુષ્યાસ અસેલ બંધન । ત્વરિત સુટે ઐકતા ॥૧૨॥
જ્ઞાતવંત શતાયુષી । ઐકતા હોય ભરવસી ।
બ્રહ્મહત્યાપાપે નાશી । એકચિત્તે ઐકતા ॥૧૩॥
ઇતુકે ઐકોનિ ત્યા અવસરી । નામધારક નમસ્કારી ।
સ્વામી માતે તારી તારી । કૃપાનિધિ સિદ્ધ મુની ॥૧૪॥
સાક્ષાત્કારે ગુરુમૂર્તિ । ભેટલાસી તૂ જગજ્યોતી ।
હોતી વાસના માઝે ચિત્તી । ગુરુચરિત્ર ઐકાવે ॥૧૫॥
એખાદા તૃષેને પીડિત । જાત અસતા માર્ગસ્થ ।
ત્યા આણૂનિ દેતી અમૃત । તયાપરી તૂ મજ ભેટલાસી ॥૧૬॥
ગુરૂચા મહિમા ઐકો કાની । સાંગિજે સ્વામી વિસ્તારોનિ ।
અંધકાર અસતાં રજની । સૂર્યોદયાપરી કરી ॥૧૭॥
ઇતુકિયા અવસરી । સિદ્ધ યોગી અભય કરી ।
ધરોનિયા સવ્ય કરી । ઘેવોનિ ગેલા સ્વસ્થાના ॥૧૮॥
અસે ઠાવ જ્ઞાનપંથી । કલ્પવૃક્ષ અશ્વત્થી ।
બૈસોનિ સાંગે જ્ઞાનજ્યોતી । ઐક શિષ્યા નામધારકા ॥૧૯॥
નેણતી સોય ગુરુદાસ્યકા । યાચિ કારણે ઉપબાધકા ।
હોતી તુજ અનેકા । ચિંતા ક્લેશ ઘડતી તુજ ॥૨૦॥
ઓળખાવયા ગુરુમૂર્તીસી । આપુલા આચાર પરિયેસી ।
દૃઢ ભક્તિ ધરોનિ માનસી । ઓળખિજે મગ શ્રીગુરુ ॥૨૧॥
ઐકોનિ સિદ્ધાંચે વચન । સંતોષે નામધારક સગુણ ।
ક્ષણક્ષણા કરી નમન । કરુણાવચને કરોનિયા ॥૨૨॥
તાપત્રયાગ્નીત પોળલો । મી સંસારસાગરી બુડાલો ।
ક્રોધાદિ જલચરી વેષ્ટિલો । અજ્ઞાનજાળે વેષ્ટૂનિયા ॥૨૩॥
જ્ઞાનનૌકી બસવૂનિ । કૃપેચા વાયૂ પાલાણુનિ ।
દેહા તારક કરૂનિ । તારાવે માતે સ્વામિયા ॥૨૪॥
ઐશિયા કરુણાવચની । વિનવિતસે નામકરણી ।
મસ્તક સિદ્ધાચિયા ચરણી । ઠેવિતા ઝાલા પુનઃ પુનઃ ॥૨૫॥
તવ બોલિલા સિદ્ધ મુનિ । ન ધરી ચિંતા અંતઃકરણી ।
ઉઠવીતસે આશ્વાસોનિ । સાંકડે ફેડીન તુઝે આતા ॥૨૬॥
જ્યાંસી નાહી દૃઢ ભક્તિ । સદા દૈન્યે કષ્ટતી ।
શ્રીગુરૂવરી બોલ ઠેવિતી । અવિદ્યામાયા વેષ્ટૂનિ ॥૨૭॥
સંશય ધરોનિ માનસી । શ્રીગુરુ કાય દેઈલ મ્હણસી ।
તેણે ગુણે હા ભોગ ભોગિસી । નાના કષ્ટે વ્યાકુળિત ॥૨૮॥
સાંડોનિ સંશય નિર્ધાર । ગુરુમૂર્તિ દેઈલ અપાર ।
ઐસા દેવ કૃપાસાગર । તુજ નુપેક્ષી સર્વથા ॥૨૯॥
ગુરુમૂર્તિ કૃપાસિંધુ । પ્રખ્યાત અસે વેદા બોધુ ।
તુઝે અંતઃકરણી વેધુ । અસે તયા ચરણાંવરી ॥૩૦॥
તો દાતાર અખિલ મહી । જૈસા મેઘાચા ગુણ પાહી ।
પર્જન્ય પડતો સર્વાં ઠાયી । કૃપાસિંધુ ઐસા અસે ॥૩૧॥
ત્યાંતચિ પાત્રાનુસાર । સાંગેન સાક્ષી એક થોર ।
સખોલ ભૂમિ ઉદક સ્થિર । ઉન્નતી ઉદક નાહી જાણ ॥૩૨॥
દૃઢ ભક્તિ જાણા સખોલ ભૂમિ । દાંભિક ઓળખા ઉન્નત તુમ્હી ।
યાચિયા કારણે મનોકર્મી । નિશ્ચયાવે શ્રીગુરૂસી ॥૩૩॥
મ્હણોનિ શ્રીગુરુઉપમા । ઐસા કણવ અસે મહિમા ।
પ્રપંચ હોય પરબ્રહ્મા । હસ્ત મસ્તકી ઠેવોનિયા ॥૩૪॥
કલ્પતરૂચી દ્યાવી ઉપમા । કલ્પિલે લાભે ત્યાચા મહિમા ।
ન કલ્પિતાં પુરવી કામા । કામધેનુ શ્રીગુરુ ॥૩૫॥
ઐસા શ્રીગુરુ બ્રહ્મમૂર્તિ । ખ્યાતિ અસે શ્રુતિસ્મૃતી ।
સંદેહ સાંડૂનિ એકચિત્તી । ધ્યાય પદાંબુજ શ્રીગુરૂચે ॥૩૬॥
ઇતકે પરિસોનિ નામધારક । નમન કરોનિ ક્ષણૈક ।
કરસંપુટ જોડોનિ ઐક । વિનવિતસે સિદ્ધાસી ॥૩૭॥
શ્રીગુરૂ સિદ્ધ યોગેશ્વરા । કામધેનુ કૃપાસાગરા ।
વિનવિતસે અવધારા । સેવક તુમચા સ્વામિયા ॥૩૮॥
સ્વામીંની નિરોપિલે સકળ । ઝાલે માઝે મન નિર્મળ ।
વેધ લાગલા અસે કેવળ । ચરિત્ર શ્રીગુરૂચે ઐકાવયા ॥૩૯॥
ગુરુ ત્રયમૂર્તિ ઐકો કાની । કા અવતરલે મનુષ્યયોની ।
સર્વ સાંગાવે વિસ્તારોનિ । મ્હણોનિ ચરણી લાગલા ॥૪૦॥
મગ કાય બોલે યોગીંદ્ર । બા રે શિષ્યા તૂ પૂર્ણચંદ્ર ।
માઝા બોધસમુદ્ર । કૈસા તુવા ઉત્સાહવિલા ॥૪૧॥
તૂતે મહાસુખ લાધલે । ગુરુદાસ્યત્વ ફળલે ।
પરબ્રહ્મ અનુભવલે । આજિચેનિ તુજ આતા ॥૪૨॥
હિંડત આલો સકળ ક્ષિતિ । કવણા નવ્હે ઐશી મતિ ।
ગુરુચરિત્ર ન પુસતી । તૂતે દેખિલે આજિ આમ્હી ॥૪૩॥
જ્યાસી ઇહપરત્રીંચી ચાડ । ત્યાસી હી કથા અસે ગોડ ।
ત્રિકરણે કરોનિયા દૃઢ । એકચિત્તે ઐકિજે ॥૪૪॥
તૂ ભક્ત કેવળ શ્રીગુરુચા । મ્હણોનિ ભક્તિ ઝાલી ઉંચા ।
નિશ્ચયો માની માઝિયા વાચા । લાધસી ચારી પુરુષાર્થ ॥૪૫॥
ધનધાન્યાદિ સંપત્તિ । પુત્રપૌત્ર શ્રુતિસ્મૃતિ ।
ઇહ સૌખ્ય આયુષ્યગતિ । અંતી ગતિ અસે જાણા ॥૪૬॥
ગુરુચરિત્ર કામેધેનુ । વેદશાસ્ત્રસંમત જાણુ ।
અવતરલા ત્રયમૂર્તિ આપણુ । ધરોનિ નરવેષ કલિયુગી ॥૪૭॥
કાર્યાકારણ અવતાર । હોઊનિ યેતી હરિહર ।
ઉતરાવયા ભૂમિભાર । ભક્તજનાતે તારાવયા ॥૪૮॥
ઐકોનિ સિદ્ધાચ વચના । પ્રશ્ન કરી શિષ્યરાણા ।
ત્રયમૂર્તિ અવતાર કિંકારણા । દેહ ધરોનિ માનુષી ॥૪૯॥
વિસ્તારોનિ તે આમ્હાંસી । સાંગા સ્વામી કૃપેસી ।
મ્હણોનિ લાગલા ચરણાસી । કરુણાવચને કરોનિયા ॥૫૦॥
સિદ્ધ મ્હણે નામધારકા । ત્રયમૂર્તિ તીન ગુણ ઐકા ।
આદિવસ્તુ આપણ એકા । પ્રપંચ વસ્તુ તીન જાણા ॥૫૧॥
બ્રહ્મયાચા રજોગુણ । સત્ત્વગુન વિષ્ણુ જાણ।
તમોગુણ ઉમારમણ । મૂર્તિ એકચિ અવધારા ॥૫૨॥
બ્રહ્મા સૃષ્ટિરચનેસી । પોષક વિષ્ણુ પરિયેસી ।
રુદ્રમૂર્તિ પ્રળયાસી । ત્રયમૂર્તીચે તીન ગુણ ॥૫૩॥
એકા વેગળે એક ન હોતી । કાર્યાકારણ અવતાર હોતી ।
ભૂમીચા ભાર ફેડિતી । પ્રખ્યાત અસે પુરાણી ॥૫૪॥
સાંગેન સાક્ષ આતા તુજ । અંબરીષ મ્હણિજે દ્વિજ ।
એકાદશીવ્રતાચિયા કાજ । વિષ્ણૂસી અવતાર કરવિલે ॥૫૫॥
અવતાર વ્હાવયા કારણ । સાંગેન તુજ વિસ્તારૂન ।
મન કરોનિ સાવધાન । એકચિત્તે પરિયેસા ॥૫૬॥
દ્વિજ કરી એકાદશીવ્રત । પૂજા કરી અભ્યાગત ।
નિશ્ચયો કરી દૃઢચિત્ત । હરિચિંતન સર્વકાળ ॥૫૭॥
અસો ત્યાચિયા વ્રતાસી । ભંગ કરાવયા આલા ઋષિ ।
અતિથિ હોઊનિ હઠેસી । પાવલા મુનિ દુર્વાસ ॥૫૮॥
તે દિવશી સાધનદ્વાદશી ઘડી એક । આલા અતિથિ કારણિક ।
અંબરીષાસ પડલા ધાક । કેવી ઘડે મ્હણોનિયા ॥૫૯॥
ઋષિ આલે દેખોનિ । અંબરીષાને અભિવંદોનિ ।
અર્ઘ્ય પાદ્ય દેવોનિ । પૂજા કેલી ઉપચારે ॥૬૦॥
વિનવિતસે ઋષીશ્વરાસી । શીઘ્ર જાવે સ્નાનાસી ।
સાધન આહે ઘટિકા દ્વાદશી । યાવે અનુષ્ઠાન સારોનિયા ॥૧॥
ઋષિ જાઊનિ જાઊનિ નદીસી । અનુષ્ઠાન કરતી વિધીંસી ।
વિલંબ લાગતા તયાસી । આલી સાધન ઘટિકા ॥૬૨॥
વ્રત ભંગ હોઈલ મ્હણોનિ । પારણે કેલે તીર્થ ઘેઊનિ ।
નાના પ્રકાર પક્વાની । પાક કેલા ઋષીતે ॥૬૩॥
તવ આલે દુર્વાસ દેખા । પાહૂનિ અંબરીષાચ્યા મુખા ।
મ્હણે ભોજન કેલેસિ કા । અતિથીવિણ દુરાત્મયા ॥૪॥
શાપ દેતા ઋષીશ્વર । રાજે સ્મરલા શાર્ઙ્ગધર ।
કરાવયા ભક્તાચા કૈવાર । ટાકૂન આલા વૈકુંઠા ॥૬૫॥
ભક્તવત્સલ નારાયણ । શરણાગતાચે રક્ષણ ।
બિરૂદ બોલતી પુરાણે જાણ । ધાવે ધેનુ વત્સાસિ જૈસી ॥૬૬॥
શાપિલે ઋષીને દ્વિજાસી । જન્માવે ગા અખિલ યોનીસી ।
તવ પાવલા હ્રષીકેશી । યેઊનિ જવળી ઉભા ઠેલા ॥૬૭॥
મિથ્યા નવ્હે ઋષીચે વચન । દ્વિજે ધરિલે શ્રીવિષ્ણુચે ચરણ ।
ભક્તવત્સલ બ્રીદ જાણ । તયા મહાવિષ્ણૂચે ॥૬૮॥
વિષ્ણુ મ્હણે દુર્વાસાસી । તુવા શાપિલે અંબરીષાસી ।
રાખીન આપુલ્યા દાસાસી । શાપ આમ્હાસી તુમ્હી દ્યાવા ॥૬૯॥
દુર્વાસ જ્ઞાની ઋષીશ્વર । કેવળ ઈશ્વર અવતાર ।
ફેડાવયાસ ભૂમિભાર । કારણ અસે પુઢે મ્હણતસે ॥૭૦॥
જાણોનિ જ્ઞાનીશિરોમણી । મ્હણે તપ કરિતાં યુગે ક્ષોણી ।
ભેટી નવ્હે હરિચરણી । ભૂમીવરી દુર્લભ ॥૭૧॥
શાપસંબંધે અવતરોનિ । યેઈલ લક્ષ્મી ઘેઊનિ ।
તારાવયાલાગોની । ભક્તજના સમસ્તા ॥૭૨॥
પરોપકારસંબંધેસી । શાપ દ્યાવા વિષ્ણુસી ।
ભૂમિભાર ફેડાવયાસી । કારણ અસે મ્હણોનિયા ॥૭૩॥
ઐસે વિચારોનિ માનસી । દુર્વાસ મ્હણે વિષ્ણૂસી ।
અવતરોની ભૂમીસી । નાના સ્થાની જન્માવે ॥૭૪॥
પ્રસિદ્ધ હોસી વેળ દહા । ઉપર અવતાર પૂર્ણ દહા ।
સહજ તૂ વિશ્વાત્મા મહા । સ્થૂળસૂક્ષ્મી વસસી તૂ ॥૭૫॥
ઐસા કાર્યકારણ શાપ । અંગિકારી જગાચા બાપ ।
દુષ્ટાંવરી અસે કોપ । સૃષ્ટિપ્રતિપાળ કરાવયા ॥૭૬॥
ઐસે દહા અવતાર ઝાલે । અસે તુવા કર્ણી ઐકિલે ।
મહાભાગવતી વિસ્તારિલે । અનંતરૂપી નારાયણ ॥૭૭॥
કાર્યકારણ અવતાર હોતી । ક્વચિત્પ્રકટ ક્વચિત્ ગુપ્તી ।
તે બ્રહ્મજ્ઞાની જાણતી । મૂઢમતિ કાય જાણે ॥૭૮॥
આણીક સાંગેન તુજ । વિનોદ ઝાલાસે સહજ ।
અનુસયા અત્રિઋષીચી ભાજ । પતિવ્રતાશિરોમણી ॥૭૯॥
તિચે ગૃહી જન્મ જાહલે । ત્રયમૂર્તિ અવતરલે ।
કપટવેષ ધરોનિ આલે । પુત્ર જાહલે તિયેચે ॥૮૦॥
નામધારક પુસે સિદ્ધાસી । વિનોદકથા નિરોપિલીસી ।
દેવ અતિપ્રકટ વેષી । પુત્ર જાહલે કવણે પરી ॥૮૧॥
અત્રિ ઋષિ પૂર્વી કવણ । કવણાપાસૂનિ ઉત્પન્ન ।
મૂળ પુરુષ હોતા કવણ । વિસ્તારોનિ મજ સાંગાવે ॥૮૨॥
મ્હણે સરસ્વતી ગંગાધર । પુઢીલ કથેચા વિસ્તાર ।
ઐકતા હોય મનોહર । સકલાંભીષ્ટે સાધતી ॥૮૩॥
ઇતિ શ્રીગુરુચરિત્રપરમકથાકલ્પતરો શ્રીનૃસિંહસરસ્વત્યુપાખ્યાને
સિદ્ધનામધારકસંવાદે અંબરીષવ્રતનિરૂપણં નામ તૃતીયોઽધ્યાયઃ ॥૩॥
॥ ઓવીસંખ્યા ॥૮૩॥
॥શ્રીગુરુદત્તાત્રેયાર્પણમસ્તુ॥

Explore More