Lord Dattatreya

śrī gurucaritra adhyāya 43

(Shri Gurucharitra Adhyay 43 in English (IAST))

Saraswati Gangadhar

Also known as Gurucharitra · Gurucharitra adhyay 43 · Shri Guru Charitra

Shri Gurucharitra Adhyay 43. Shri Gurucharitra, the central scripture of the Datta sampradaya, written by Saraswati Gangadhar in the fifteenth century. It tells the lives of Shripad Shrivallabha and Shri Nrisimha Saraswati, the first two incarnations of Dattatreya, as a dialogue between Siddha and Namdharak. Traditionally read as a saptaha — the whole book over seven days — most often in the month of Margashirsha. This adhyay is named in its colophon for श्रीशैलशिवरात्रिमहिमावर्णनं.

#of 113
|| śrīgaṇeśāya namaḥ ||
śrīsarasvatyai namaḥ || śrīgurubhyo namaḥ ||
nāmadhāraka mhaṇe siddhāsī | puḍheṃ caritra jāhaleṃ kaisī |
vistārāveṃ āmhāṃsī | kṛpā karīṃ gā dātārā ||1||
siddha mhaṇe aika vatsā | samasta bhakta sevā karitāṃ |
tyāṃta eka viṇakara taṃtika atyaṃtā | karītase bhakti śrīgurucī ||2||
tīna prahara saṃsārayātrā | karuni yetase pavitrā |
rājāṃgaṇa jhāḍī vicitrā | namaskāra karī duroni ||3||
aise kitī divasa kramile | vrata śivarātrī āleṃ |
samasta yātresī nighāle | mātāpitā taṃtikāce ||4||
tyāsī bolāvitī yātresī | to mhaṇatase nayeṃ tayāṃsī |
tumhī mūrkha asā pisīṃ | mājhā śrīparvata yetheṃci ase ||5||
śrīguru mājhā mallikārjuna | parvata mhaṇije śrīgurubhuvana |
āpaṇa na yeṃ yethūna | caraṇa soḍoni śrīguruce ||6||
samasta loka tyāsī hāṃsatī | piseṃ lāgaleṃ yāsī mhaṇatī |
calā jāūṃ mhaṇoni nighatī | bhrātā mātā pitā tyāce ||7||
nagaraloka samasta gelā | āpaṇa ekalā rāhilā |
śrīgurumaṭhāsī ālā | guru pusatī tayāsī ||8||
śrīguru mhaṇatī tayāsī | kāṃ gā yātresī tūṃ na vacasī |
taṃtika mhaṇe svāmīsī | mājhī yātrā tumace caraṇa ||9||
nānā tīrthayātrādi dekhā | tumace caraṇīṃ ase nikā |
vāyāṃ jātī mūrkha loka | pāṣāṇadarśana karāvayā ||10||
aiseṃ mhaṇoni taṃtika | namaskāra karī nitya dekha |
taṃva pātalī śivarātri aika | māghavadya caturdaśī ||11||
śrīguru hote saṃgamāsī | dona prahara hotāṃ bhakta pariyesīṃ |
āpaṇa gelā snānāsī | upavāsa ase śivarātrīcā ||12||
saṃgamīṃ snāna karoni | śrīguruteṃ namaskāroni |
ubhā ṭhelā kara joḍoni | bhaktipūrvaka ekobhāveṃ ||13||
śrīguru mhaṇatī tayāsī | tujhīṃ samasta gelīṃ yātresī |
tūṃ ekalāci rāhilāsī | pahātāsī vinoda śrīparvatācā ||14||
pusatī kadhīṃ dekhilāsī ? | mhaṇe svāmī neṇeṃ kadhīṃsī |
tumace caraṇīṃ āmhāṃsī | sarva yātrā sadā asatī ||15||
tyācā bhāva pāhonī | javal̤ī bolāvitī śrīgurumuni |
baisa mhaṇatī kṛpā karuni | dākhavūṃ mhaṇatī śrīparvata ||16||
nayana jhāṃkūni pādukesī | dṛḍha dharīṃ gā vegeṃsīṃ |
aiseṃ mhaṇoni tayāsī | manovegeṃ gheūni gele ||17||
kṣaṇa na lāgatāṃ śrīgirīsī | gheūni gele bhaktāsī |
tīrīṃ baisale pātāl̤agaṃgesī | nayana ughaḍīṃ mhaṇatī tyāteṃ ||18||
kṣaṇaika mātra nidrāvasthā | mhaṇatāṃ jhālā jāgṛtā |
avalokitāṃ parvata disata | mhaṇe svapna kiṃvā satya ||19||
śrīguru mhaṇatī tayāsī | kāṃ gā bhrāṃtapaṇeṃ pāhasī |
vegeṃ jāveṃ darśanāsī | kṣaura snāna karuniyāṃ ||20||
śrīguru aise niropa detāṃ | śīghra gelā snānākaritāṃ |
tetheṃ dekhilīṃ mātāpitā | bhrātā grāmaloka sakal̤ika ||21||
te pusatī tayāsī | kavaṇeṃ mārgeṃ ālāsī |
āmucī bheṭī kāṃ na ghesī | lapūna yeṇeṃ koṇa dharma ||22||
vinavītase mātāpityāṃsī | āmhī nighāloṃ āji dona prahareṃsī |
eka ghaṭikā lāgalī vāṭesī | ātāṃ āloṃ gurusamāgameṃ ||23||
eka hāṃsatī mithyā mhaṇatī | āmhāṃsaveṃci ālā lapata |
aiseṃ baḍivāreṃ bolata | abaddha mhaṇatī sakal̤a jana ||24||
to koṇāsaveṃ na bole | śīghra snāna kṣaura keleṃ |
puṣpeṃ akṣatā beleṃ | gheūni gelā pūjesī ||25||
pūjā karitāṃ liṃgasthānīṃ | dekhatā jhālā śrīgurumuni |
ati vismaya karoni | pūjā kelī manobhāveṃ ||26||
samasta loka pūjā karitī | śrīguru sarva pūjā ghetī |
taṃtika mhaṇatase cittīṃ | śrīgururāja āpaṇaci śaṃkara ||27||
aisā nirdhāra karuni | pāhije prasāda-phala khuṇī |
gheūni ālā gurusaṃnidhānīṃ | ekacitteṃ pariyesā ||28||
śrīguru pusatī tayāsī | edhavāṃ rāhasī kiṃvā jāsī |
taṃtika vinavī svāmiyāsī | eka dekhileṃ navala ātāṃ ||29||
samasta loka jāūni | devālayābhītarīṃ baisoni |
pūjā karitī tumace caraṇīṃ | liṃga na dekhoṃ tumhīca tetheṃ ||30||
śrīguru tūṃ javal̤īca asatāṃ | ituke durī kāṃ kaṣṭatī vṛthā |
loka yetāti bahutā | kāya kāraṇa yā sthānā ||31||
tūṃ tarī keval̤a parameśvara | disatosi āmhāṃ nara |
na kal̤e tujhā mahimā apāra | gaupyarupeṃ gurunāthā ||32||
sarva jana mūḍha hoūna | neṇatī tujheṃ mahimāna |
kāṃ ho yetāti yā sthānīṃ | vistāroni sāṃga maja ||33||
śrīguru mhaṇatī aika bhaktā | sarvatra īśvarapūrṇatā |
sthānamahimā ase khyātā | je agamya tribhuvanīṃ ||34||
taṃtika mhaṇe svāmiyāsī | tūṃ tarī pūrṇa brahma hosī |
sthānamahimā vānisī | vistāruni sāṃga āmhāṃ ||35||
śrīguru niropitī bhaktāsī | yethīla mahimā pusasī |
sāṃgena aika vistāreṃsīṃ | skaṃdapurāṇīṃ ase kathā ||36||
māghavadya caturdaśī | apāra mahimā śrīparvatāsī |
sāṃgena aika tatparesīṃ | śrīguru mhaṇatī taṃtikāteṃ ||37||
pūrvī khyāta kirātadeśīṃ | ‘vimarṣaṇa’ rājā pariyesīṃ |
śūra ase parākrameṃsīṃ | samasta śatru jiṃkile teṇeṃ ||38||
āṇika eka kubuddhi ase | pāradhī karī bahuvaseṃ |
balāḍhaya sthūl̤a bahu ase | caṃcal̤a sakal̤a-striyārata ||39||
sarvamāṃsa bhakṣaṇa karī | grāhya agrāhya na vicārī |
aisā varte durācārī | īśvara pūjī bhaktibhāveṃ ||40||
nitya pūjā karī apāra | śivarātri āliyā harṣanirbhara |
gīta nṛtya vādya parikara | bhaktipūrvaka karī pūjā ||41||
ācāra tarī baravā nase | śivapūjā karī bahuvaseṃ |
patnī tyāsī eka ase | sulakṣaṇa nāma ‘kumudvatī’ ||42||
suśīla suguṇa pativratā | manīṃ karī bahuta ciṃtā |
puruṣa āpulā paradvāraratā | īśvarabhakti karītase ||43||
aiseṃ kramitāṃ eke divasīṃ | pusoṃ lāgalī āpule puruṣāsī |
mhaṇe prāṇeśvarā pariyesīṃ | vinaṃti eka ase mājhī ||44||
kṣamā karāvī mājhiyā bolā | vistāroni sāṃgāveṃ sakal̤ā |
tumhī durācārī bhakṣitāṃ sakal̤āṃ | paradvāra niraṃtara ||45||
tumhāṃlā īśvarāvarī | bhakti upajalī kavaṇeparī |
sāṃgāveṃ svāmī savistārīṃ | kopa na karāvā prāṇanāthā ||46||
rājā mhaṇe striyesī | baraveṃ pusileṃ āmhāṃsī |
jñāna jhāleṃ ātāṃ mānasīṃ | pūrva janma sāṃgena mājhā ||47||
pūrvīṃ paṃpānagarīṃ āpaṇa | śvānayonīṃ janmona jāṇa |
hotoṃ tetheṃ kāl̤a kramona | śivarātri ālī eke divasīṃ ||48||
tyā nagarīṃ hoteṃ eka śivālaya | samasta loka āle pūjāvayā |
āpaṇahī geloṃ hiṃḍāvayā | bhakṣāvayā kāṃhīṃ mil̤ela mhaṇoni ||49||
utsāheṃ loka pūjā karitī | nānā vājaṃtareṃ vājatīṃ |
garbhagṛhīṃ pradakṣiṇā karitī | dharuni ārati sakal̤ika ||50||
āpaṇa geloṃ dvārāṃta | vinodeṃ pāhūṃ mhaṇata |
maja dekhoni āle dhāṃvata | kāṣṭha pāṣāṇa ghevoniyāṃ ||51||
āpaṇa paul̤īmadhyeṃ hotoṃ pal̤ata | dvāra ghātaleṃ mārūṃ mhaṇata |
dharā dharā mārā mhaṇoni bolata | māruṃ lāgale pāṣāṇīṃ ||52||
vāṭa nāhīṃ bāhera jāvayāsī | abhilāṣa ase jīvāsī |
pal̤ataseṃ devālayabhītaresī | mārga nāhīṃ koṭheṃ dekhā ||53||
bāhera jāīna mhaṇata | dvārākaḍe māgutī yeta |
saveṃci loka pāṭhīṃ lāgata | savya pradakṣiṇā pal̤ataseṃ ||54||
lapāvayā ṭhāva nāhīṃ dekhā | veṣṭiloṃ paul̤īṃ durgāsarikhā |
pāṭhī lāgale sakal̤ikā | punhā paul̤īṃta pal̤e taisāci ||55||
ucchiṣṭa kāṃhīṃ mil̤ela mhaṇoni | deul̤āṃta geloṃ bhāminī |
kākul̤atī bahu manīṃ | prāṇa vāṃcela mhaṇoniyāṃ ||56||
aisā tīna vel̤āṃ pal̤āloṃ | māratīla mhaṇoni bahu bhyāloṃ |
maga aṃtaragṛhīṃ nighāloṃ | pūjā dekhilī tetha śivācī ||57||
dvāra dharoni samasta loka | śastreṃ mārileṃ maja aika |
oḍhoni ṭākitī sakal̤ika | śivālayābāherī ||58||
maja puṇya ghaḍaleṃ pradakṣiṇīṃ | pūjā dekhilī nayanīṃ |
teṇeṃ puṇyeṃ rājā houni | upajaloṃ aika prāṇeśvarī ||59||
śivarātri hotī te divasīṃ | na mil̤e ucchiṣṭa bhuktīsī |
prāṇa tyajilā upavāsī | teṃhī puṇya maja ghaḍaleṃ ||60||
āṇika eka puṇya ghaḍaleṃ | dīpamāl̤īsa dīpaka ujal̤ale |
te myāṃ ḍol̤āṃ dekhile | prāṇa tyajilā śivadvārīṃ ||61||
teṇeṃ puṇyeṃ jhāleṃ jñāna | aika śivarātrīceṃ mahimāna |;
mhaṇasī tūṃ durācārī mhaṇoni | tyācā saṃdeha sāṃgena ||62||
pūrvajanma mājhā śvāna | tyācā svabhāva sarvabhakṣaṇa |
sarvāṃ ṭhāyīṃ tyācī vāsanā | teci svabhāva maja asatī ||63||
aiseṃ striyesī sāṃgitaleṃ | punhā praśna tiṇeṃ kele |
mhaṇe svāmī jeṃ sāṃgitaleṃ | āpulā janma purātana ||64||
tumhī asā sarvajñānī | mājhā janma sāṃgā vistāruni |
mhaṇoni lāgatase caraṇīṃ | kṛpā karīṃ gā prāṇeśvarā ||65||
aika vapuṣe jñāna satī | tujhā pūrva janma kapotī |
karīta hotīsa udarapūrtī | eke divasīṃ avadhārīṃ ||66||
paḍilā hotā māṃsagol̤ā | to tuvāṃ coṃcīneṃ dharilā kaval̤ā |
uḍata hotīsa ākāśamaṃḍal̤ā | teṃ duruni dekhileṃ ghārīneṃ ||67||
kaval̤a gheīna mhaṇoni | ghāra ālī dhāṃvoni |
tūṃ gelīsa vo pal̤oni | mahāraṇya kramīta aikā ||68||
pāṭhīṃ lāgalī te ghārī | māgeṃ puḍheṃ na vicārī |
tūṃ pal̤ālīsa te avasarīṃ | śrīparvata-girīvarī ||69||
saveṃci ālī te ghārī | tūṃ gelīsa śivālaya-śikharīṃ |
bhoṃvoṃ lāgalīsa pradakṣiṇāparī | śrama jāhale tuja bahuta ||70||
duroni ālīsa dhāṃvata | prāṇa hotā kaṃṭhagata |
śramoni śikharīṃ tūṃ baisata | ghārīṃ yeūni mārileṃ coṃcīṃ ||71||
gheūni gelī māṃsa-kaval̤eṃ | tujheṃ deha paṃcatva pāvaleṃ |
pradakṣiṇā-puṇya phal̤aleṃ | jhālīsa tuvāṃ rājapatnī ||72||
itukiyā avasarīṃ | punaḥ patīsa praśna karī |
ātāṃ tumacyā niropāvarī | īśvarapūjā karīna ||73||
puḍheṃ maja kāya hoīla | tumhīṃ kavaṇa sthānīṃ asāla |
teṃ vistārāveṃ prāṇeśvarā nirmal̤a | ātmapati rājeṃdrā ||74||
rājā sāṃge satīsī | puḍhīla janma kana pusasī |
āpaṇa rājā siṃdhudeśīṃ | janma pāvena avadhārīṃ ||75||
mājhī bhāryā tūṃci hosī | janma pāvasī sṛṃjayadeśīṃ |
tethīla rājā pavitravaṃśī | tyācī kanyā hosīla ||76||
tisarā janma āpaṇāsī | rājā hoīna saurāṣṭradeśīṃ |
tūṃ upajasī kaliṃgarājavaṃśīṃ | mājhī patnī hosīla ||77||
cavathā janma āpaṇāsī | rājā hoīna gāṃdhāradeśīṃ |
tūṃ upajasī māgadha kul̤esī | taiṃhī mājhī prāṇeśvarī ||78||
pāṃcavā janma āpaṇāsī | rājā hoīla avaṃtadeśīṃ |
tūṃ dāśārharājakul̤īṃ janmasī | mājhī bhāryā hosīla tūṃ ||79||
sahāvā janma āpaṇāsī | ānarta nāma rājā pariyesīṃ |
yāyātikanyā tūṃ hosī | taiṃhī mājhī prāṇeśvarī ||80||
sātavā janma āpaṇāsī | rājā hoīna pāṃḍayadeśīṃ |
rupa lāvaṇya majasarasīṃ | nohe kavaṇa saṃsārīṃ ||81||
jñānī sarvaguṇī hoīna | sūryakāṃti aiseṃ vadana |
jaisā rupeṃ ase madana | nāma mājheṃ ‘padmavarṇa’ ||82||
tūṃ janmasī vaidarbhakul̤īṃ | rupasauṃdaryeṃ āgal̤ī |
jaisī suvarṇācī putal̤ī | caṃdrāsārikheṃ mukhakamal̤a ||83||
‘vasumatī’ aseṃ nāṃva pāvasī | tuja varīna svayaṃvareṃsīṃ |
damayaṃtī nal̤ā jaisī | svayaṃvara hoīla tuja maja ||84||
rājya karīna bahuta divasa | yajña karīna asamasāhasa |
jiṃkīna samasta deśāṃsa | maṃtraśāstra śikena bahu ||85||
devadvijārcana karīna | nānā agrahāra dāna deīna |
aiśāparī vṛddhāpya hoūna | rājyīṃ sthāpīna putrāsī ||86||
āpaṇa cavathā āśrama gheīna | agastyaṛṣīpāśīṃ jāīna |
brahmajñānopadeśa śikena | aṃtakāl̤a hoya taṃva ||87||
dehāvasāna hotāṃ | tuja gheīna sāṃgātā |
divya vimānīṃ baisoni tattvatā | svargāpratī jāūṃ bal̤eṃ ||88||
īśvarapūjecī mahimā | śivarātrivrata śrīśailya anupamyā |
mhaṇoni rājā strī gheūni saṃgamā | yātrā karī śivarātrī ||89||
śrīguru mhaṇatī taṃtikāsī | śivarātrī-śrīparvata-mahimā aisī |
aika to śvāna pariyesīṃ | saptajanmīṃ rājā jhālā ||90||
aṃtīṃ pāvalā svargaloka | parvatamahimā aisā aika |
tuja jāhaleṃ gurumukha | īśvarapūjā karīṃ baravī ||91||
grāmīṃ ase kalleśvara | gāṇagāgrāmīṃ bhīmātīra |
pūjā karīṃ gā niraṃtara | mallikārjunasamāna ||92||
saṃgameśvara saṃgamāsī | pūjā karīṃ aharniśīṃ |
mallikārjuna toci pariyesīṃ | na dharīṃ saṃdeha manāṃta ||93||
taṃtika mhaṇe svāmiyāsī | svāmī tūṃ maja cāl̤avisī |
pūjesi geloṃ mallikārjunāsī | liṃgasthānīṃ tuja dekhileṃ ||94||
sarvāṃ ṭhāyīṃ tūṃci eka | jhālā asasī vyāpaka |
kalleśvara saṃgamanāyaka | ekeka sāṃgasī āmhāṃpuḍheṃ ||95||
aikoni śrīguru hāṃsatī | ye re pādukā dharīṃ mhaṇatī |
nayana tyāce jhāṃkitī | saṃgamā āle tātkāl̤īṃ ||96||
itukiyā avasarīṃ | māgeṃ gāṇagāpurīṃ |
śrīgurusī pāhatī gaṃgātīrīṃ | koṭheṃ gele mhaṇoniyāṃ ||97||
eka mhaṇatī saṃgamīṃ hotā | eka mhaṇatī āmhīṃ āloṃ ātāṃ |
koṭheṃ gele pahā mhaṇatāṃ | cukara hotī bhaktajana ||98||
śrīguru āle saṃgamāsī | taṃtikāsa pāṭhavitī maṭhāsī |
bolāvāvayā śiṣyāṃsī | āpaṇa rāhile saṃgamāṃta ||99||
taṃtika ālā gāṃvāṃta | loka samasta hāṃsata |
kṣaura kāṃ re keleṃ mhaṇata | taṃtika mhaṇe śrīparvatā geloṃ hotoṃ ||100||
davaṇā prasāda vibhūti | nānāparīṃce hāra dākhavitī |
loka aisā vismaya karitī | mhaṇatī donapraharīṃ gharīṃ hotā ||1||
eka mhaṇatī satya mithyā | tyāsī mhaṇatī sāṃga re satyā |
taṃtika mhaṇe saveṃ gurunāthā | geloṃ hotoṃ vāyuvegeṃ ||2||
śrīguru āle saṃgamāsī | maja pāṭhavileṃ maṭhāsī |
bolāvileṃ śiṣyāṃsī | rāhūṃ pāhatī āji saṃgamīṃ ||3||
eka mhaṇatī hoīla satya | mūrkha mhaṇatī navhe, mithya |;
taṃtika gelā tvarita | śiṣyavargāṃsī jāṇavileṃ ||4||
sāṃgitalā sakal̤a vṛttāṃta | samasta gele saṃgamā tvarita |
pūjā jāhalī saṃgamīṃ bahuta | siddha mhaṇe nāmadhārakāsī ||5||
mithyā mhaṇatī je loka | tyāṃsī hoīla kuṃbhīpāka |
paṃdharā divasīṃ aika | yātrāloka gāṃvā āle ||6||
maga pusatī tayāṃsī | tehīṃ sāṃgitaleṃ bharaṃvasīṃ |
ānaṃda jhālā bhaktāṃsī | mhaṇe sarasvatī-gaṃgādhara ||7||
siddheṃ sāṃgitaleṃ nāmadhārakāsī | teṃ mī sāṃgataseṃ pariyesīṃ |
śrīgurumahimā apāreṃsī | amṛta sevitoṃ niraṃtara ||108||
iti śrīgurucaritrāmṛte paramakathākalpatarau śrīnṛsiṃhasarasvatyupākhyāne siddhanāmadhārakasaṃvāde śrīśailaśivarātrimahimāvarṇanaṃ nāma tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||43||
|| śrīgurudevadatta ||
||śrīgurudattātreyārpaṇamastu||

Explore More