Lord Dattatreya

શ્રી ગુરુચરિત્ર અધ્યાય 5

(Shri Gurucharitra Adhyay 5 in Gujarati)

Saraswati Gangadhar

Also known as Gurucharitra · Gurucharitra adhyay 5 · Shri Guru Charitra

Shri Gurucharitra Adhyay 5. Shri Gurucharitra, the central scripture of the Datta sampradaya, written by Saraswati Gangadhar in the fifteenth century. It tells the lives of Shripad Shrivallabha and Shri Nrisimha Saraswati, the first two incarnations of Dattatreya, as a dialogue between Siddha and Namdharak. Traditionally read as a saptaha — the whole book over seven days — most often in the month of Margashirsha.

#of 82
॥ શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
નામધારક ભક્તાસી । સાંગે સિદ્ધ વિસ્તારેસી ।
અવતાર ઝાલા માનુષી । ભક્તજન તારાવયા ॥૧॥
ઐક ભક્તા નામધારકા । અંબરીષાકારણે વિષ્ણુ દેખા ।
અંગકારિલે અવતાર ઐકા । માનુષી નાના રૂપ ઘેતસે ॥૨॥
મત્સ્ય કૂર્મ વરાહ દેખ । નરાચા દેહ સિંહાચે મુખ ।
વામનરૂપ ઝાલા ભિક્ષુક । ઝાલા બ્રાહ્મણ ક્ષેત્રકર્મી ॥૩॥
દશરથાચે કુળી જન્મ । પ્રખ્યાત અવતાર શ્રીરામ ।
રાજા હોઊનિ માગુતી જન્મ । ગૌળિયાઘરી ગુરે રાખી ॥૪॥
વસ્ત્રે ફેડૂનિ ઝાલા નગ્ન । બૌદ્ધરૂપી ઝાલા આપણ ।
હોઊનિ કલંકી અવતાર જાણ । તુરુંગારૂઢ કાય આવડી ॥૫॥
નાના પ્રકાર નાના વેષ । અવતાર ધરી હ્રષીકેશ ।
તારાવયા ભક્તજનાસ । દુષ્ટહનન કરાવયા ॥૬॥
દ્વાપારાંતી ઝાલા કલી । અજ્ઞાન લોક બ્રાહ્મણકુળી ।
આચારહીન હોઊનિ પ્રબળી । વર્તતી મહિમા કલિયુગી ॥૭॥
ભક્તજનતારણાર્થ । અવતાર ધરી શ્રીગુરુનાથ ।
સગરાકારણે ભગીરથ । આણી ગંગા ભૂમંડળી ॥૮॥
તૈસે એક વિપ્રવનિતા । આરાધી શ્રીવિષ્ણુ દત્તા ।
તિચે ઉદરી અવતાર ધરિતા । આશ્ચર્ય ઝાલે પરિયેસા ॥૯॥
પિઠાપૂર પૂર્વદેશી । હોતા બ્રાહ્મણ ઉત્તમવંશી ।
આપસ્તંભ શાખેસી । નામ આપળરાજા જાણ ॥૧૦॥
તયાચી ભાર્યા સુમતા । અસે આચાર પતિવ્રતા ।
અતિથિ આણિ અભ્યાગતા । પૂજા કરી ભક્તિભાવે ॥૧૧॥
ઐસે અસતાં વર્તમાની । પતિસેવા એકમની ।
અતિથિપૂજા સગુણી । નિરંતર કરીતસે ॥૧૨॥
વર્તતા ઐસે એકે દિવશી । આલા દત્ત અતિથિવેષી ।
શ્રાદ્ધ હોતે અમાવસ્યેસી । વિપ્રાઘરી તૈ દેકા ॥૧૩॥
ન જેવિતાં બ્રાહ્મણ ઘરી । દત્તા ભિક્ષા ઘાલી તે નારી ।
દત્તાત્રેય સાક્ષાત્કારી । પ્રસન્ન ઝાલા તયે વેળી ॥૧૪॥
ત્રૈમૂર્તીચે રૂપ ઘેઊનિ । સ્વરૂપ દાવિયલે અતિગહની ।
પતિવ્રતા ધાવોનિ ચરણી । નમસ્કારી મનોભાવે ॥૧૫॥
દત્તાત્રેય મ્હણે તિયેસી । માગ માતે ઇચ્છિસી ।
જે જે વાસના તુઝે માનસી । પાવસી ત્વરિત મ્હણતસે ॥૧૬॥
ઐકોનિ સ્વામીંચે વચન । વિપ્રવનિતા કરી ચિંતન ।
વિનવીતસે કરદ્વય જોડૂન । નાનાપરી સ્તવોનિયા ॥૧૭॥
મ્હણે જય જય જગન્નાથા । તૂ તારક ભવાસી તત્ત્વતા ।
માઝે મની અસે જે આર્તા । પુરવાવી તે દેવરાયા ॥૧૮॥
તૂ કૃપાળુ સર્વા ભૂતી । વેદપુરાણે વાખાણિતી ।
કેવી વર્ણાવી તુઝી કીર્તી । ભક્તવત્સલા કૃપાનિધિ ॥૧૯॥
મિથ્યા નોહે તુઝા બોલ । જે કા ધ્રુવાસી દિધલે પદ અઢળ ।
બિભીષણાસી લંકાસ્થળ । દેઊનિ રાજ્ય સમર્પિલે ॥૨૦॥
ભક્તજના તૂ આધાર । તયાલાગી ધરિસી અવતાર ।
બ્રીદ અસે ચરાચર । ચૌદા ભુવનામાઝારી ॥૨૧॥
આતા માતે વર દેસી । વાસના અસે માઝે માનસી ।
ન વ્હાવે અન્યથા બોલાસી । કૃપાનિધિ દેવરાયા ॥૨૨॥
માઝે મનીચી વાસના । પુરવાવી જગજ્જીવના ।
અનાથરક્ષકા નારાયણા । મ્હણોનિ ચરણા લાગતસે ॥૨૩॥
ઐકોનિ તિયેચે કરુણાવચન । સંતોષલા ત્રયમૂર્તિ આપણ ।
કર ધરિલા આશ્વાસોન । સાંગ જનની મ્હણતસે ॥૨૪॥
તવ બોલિલી પતિવ્રતા । સ્વામી જે નિરોપિલે આતા ।
જનની નામ મજ ઠેવિતા । કરા નિર્ધાર યાચ બોલા ॥૨૫॥
મજ પુત્ર ઝાલે બહુત । નવ્હેત સ્થિર ઉપજતમૃત ।
જે વાચલે આતા અસત । અક્ષહીન પાદહીન ॥૨૬॥
યોગ્ય ઝાલે નાહી કોણી । કાય કરાવે મૂર્ખ પ્રાણી ।
અસોનિ નસતી યેણે ગુણી । પુત્રાવીણ કાય જન્મ ॥૨૭॥
વ્હાવા પુત્ર મજ ઐસા । જ્ઞાનવંત પુરાણપુરુષા ।
જગદ્વંદ્ય વેદસદૃશા । તુમ્હાંસારિકા દાતારા ॥૨૮॥
ઐકોનિ તિયેચે વચન । પ્રસન્ન ઝાલા દત્ત આપણ ।
પુઢે અસે કાર્યકારણ । દીક્ષાર્થ ભક્તજનાંસી ॥૨૯॥
તાપસી મ્હણે તિયેસી । પુત્ર હોઈલ પરિયેસી ।
ઉદ્ધરિલ તુઝે વંશાસી । ખ્યાતિવંત કલિયુગી ॥૩૦॥
અસાવે તુમ્હી ત્યાચે બોલી । યેર્હવી ન રાહે તુમ્હાંજવળી ।
જ્ઞાનમાર્ગી અતુર્બળી । તુમચે દૈન્ય હરીલ ॥૩૧॥
ઇતુકે સાંગોનિ તાપસી । અદૃશ્ય ઝાલા પરિયેસી ।
વિસ્મય કરિતસે માનસી । વિપ્રવનિતા તયેવેળી ॥૩૨॥
વિસ્મય કરોનિ મનાત । પતીસી સાંગે વૃત્તાન્ત ।
દોઘે હર્ષે નિર્ભર હોત । મ્હણતી દત્તાત્રેય હોઈલ ॥૩૩॥
માધ્યાન્હસમયી અતિથિકાળી । દત્ત યેતાતી તયે વેળી ।
વિમુખ ન હોતા તયે કાળી । ભિક્ષા માત્ર ઘાલિજે ॥૩૪॥
દત્તાત્રેયાચે સ્થાન । માહૂર કરવીર ક્ષેત્ર ખૂણ ।
તયાચા વાસ સદા જાણ । પાંચાળેશ્વર નગરાત ॥૩૫॥
નાના વેષ ભિક્ષુકરૂપ । દત્તાત્રેય યેતી સાક્ષેપ ।
ન પુસતાં મજ નિરોપ । ભિક્ષા ઘાલી મ્હણતસે ॥૩૬॥
વિપ્રસ્ત્રી મ્હણે પતીસી । આજિ અવજ્ઞા કેલી તુમ્હાંસી ।
બ્રાહ્મણ ન જેવતા આપણ ત્યાસી । ભિક્ષા ઘાતલી મ્હણતસે ॥૩૭॥
ઐકોની સતીચ્યા બોલા । વિપ્ર મની સંતોષલા ।
મ્હણે પતિવ્રતે લાભ ઝાલા । પિતર માઝે તૃપ્ત ઝાલે ॥૩૮॥
કરાવે કર્મ પિતરાંચ્યા નામી । સર્મપાવે વિષ્ણુસી આમ્હી ।
સાક્ષાત્કારે યેઊનિ સ્વામી । ભિક્ષા કેલી આમ્હા ઘરી ॥૩૯॥
કૃતાર્થ ઝાલે પિતૃગણ સમસ્ત । નિર્ધારે ઝાલે સ્વર્ગસ્થ ।
સાક્ષાત્ વિષ્ણુ ભેટલે દત્ત । ત્રૈમૂર્તિઅવતાર ॥૪૦॥
ધન્ય તુઝી માતાપિતા । જે વર લાધલીસ મુખ્ય આતા ।
પુત્ર હોઈલ નિભ્રાંતા । ન ધરી ચિંતા માનસી ॥૪૧॥
હર્ષે નિર્ભર હોવોનિ । રાહિલી દોઘે નિશ્ચિત મની ।
હોતી જાહલી ગર્ભિણી । વિપ્રસ્ત્રી પરિયેસા ॥૪૨॥
ઐસે નવ માસ ક્રમોનિ । પ્રસૂત જાહલી શુભદિની ।
વિપ્રે સ્નાન કરૂનિ । કેલે જાતકકર્મ તયે વેળી ॥૪૩॥
મિળોનિ સમસ્ત વિપ્રકુળી । જાતક વર્તવિતી તયે વેળી ।
મ્હણતી તપસ્વી હોઈલ બળી । દીક્ષાકર્તા જગદ્ગુરૂ ॥૪૪॥
ઐકોનિ મ્હણતી માતાપિતા । હો કાં આમુચા કુળઉદ્ધરિતા ।
આમ્હા વર દિધલા દત્તા । મ્હણોનિ ઠેવિતી તયા નાવ ॥૪૫॥
શ્રીપાદ મ્હણોનિ યા કારણ । નામ ઠેવી તો બ્રાહ્મણ ।
અવતાર કેલા ત્રૈમૂર્તિ આપણ । ભક્તજન તારાવયા ॥૪૬॥
વર્તત અસતા ત્યાચે ઘરી । ઝાલી સાત વર્ષે પુરી ।
મૌજીબધન તે અવસરી । કરિતા ઝાલા દ્વિજોત્તમ ॥૪૭॥
બાંધિતા મૌજી બ્રહ્મચારી । મ્હણતા ઝાલા વેદ ચારી ।
મીમાંસા તર્ક અતિવિસ્તારી । મ્હણો લાગલા તયે વેળી ॥૪૮॥
ઐકોનિ સમસ્ત નગરલોક। વિસ્મય કરિતી સકળિક ।
હોઈલ અવતાર કારણિક । મ્હણોન બોલતી આપણાત ॥૪૯॥
આચાર વ્યવહાર પ્રાયશ્ચિત્ત । સમસ્તાંસી આપણ બોલત ।
વેદાન્તભાષ્ય વેદાર્થ । સાંગતસે દ્વિજવરાંસી ॥૫૦॥
વર્તતા ઐસે તયાસી । ઝાલી વર્ષે ષોડશી ।
વિવાહ કરૂ મ્હણતી પુત્રાસી । માતાપિતા અવધારા ॥૫૧॥
વિચાર કરિતી પુત્રાસવે । બા રે લગ્ન તુવા કરાવે ।
શ્રીપાદ મ્હણે ઐકા ભાવે । માઝી વાંછા સાંગેન ॥૫૨॥
કરાલ વિવાહ માઝા તુમ્હી । સાંગો ઐકા વિચાર આમ્હી ।
વૈરાગ્યસ્ત્રીસંગે અસેન મી । કામ્ય આમુચે તિયેજવળી ॥૫૩॥
તે સ્ત્રિયેવાચૂનિ આણીક નારી । સમસ્ત જાણા માતેસરી ।
જરી આણાલ તે સુંદરી । વરીન મ્હણે તયે વેળી ॥૫૪॥
આપણ તાપસી બ્રહ્મચારી । યોગસ્ત્રિયેવાંચોનિ નારી ।
બોલ ધરા નિર્ધારી । શ્રીવલ્લભ નામ માઝે ॥૫૫॥
શ્રીપાદ શ્રીવલ્લભ નામ ઐસે । ઝાલે ત્રિમૂર્તિ કૈસે ।
પિતયાતે મ્હણતસે । જાઉ ઉત્તરપંથાસી ॥૫૬॥
ઐકોનિ પુત્રાચે વચન । આઠવિલે પૂર્વસૂચન ।
ભિક્ષુકે સાંગિતલી જે ખૂણ । સત્ય ઝાલી મ્હણતસે ॥૫૭॥
આતાચ યા બોલાસી । મોડા ઘાલિતા પરિયેસી ।
વિઘ્ન હોઈલ ત્વરિતેસી । મ્હણોનિ વિચારિતી તયે વેળી ॥૫૮॥
ન મ્હણાવે પુત્ર યાસી । અવતારપુરુષ તાપસી ।
જૈસે યાચે વસે માનસી । તૈસે કરાવે મ્હણતી દોઘે ॥૫૯॥
નિશ્ચય કરૂનિ આપુલે મની । પુત્રાભિમુખ જનકજનની ।
હોતી આશા આમ્હાંલાગુની । પ્રતિપાળિસી મ્હણોનિયા ॥૬૦॥
ઐશી મની વ્યાકુળિત । ડોળા નિઘતી અશ્રુપાત ।
માતા પડલી મૂર્ચ્છાગત । પુત્રસ્નેહે કરોનિયા ॥૬૧॥
દેખોનિ માતેચે દુઃખ । સંબોખિત પરમપુરુષ ।
ઉઠવૂનિ સ્વહસ્તે દેખ । અશ્રુપાત પુશિતસે ॥૬૨॥
ન કરી ચિંતા અહો માતે । જે માગસી તે દેઈન તૂતે ।
દૃઢ કરૂનિ ચિત્તાતે । રહા સુકે મ્હણતસે ॥૬૩॥
બા રે તુજકરિતા આપણ । દુઃખ વિસરલે સંપૂર્ણ ।
રક્ષિસી આમ્હા વૃદ્ધાંલાગૂન । દૈન્યાવેગળે કરોનિ ॥૬૪॥
પુત્ર અસતી આપણા દોન । પાય પાંગુળ અક્ષહીન ।
ત્યાતે પોશીલ આતા કોણ । આમ્હા કવણ રક્ષીલ ॥૬૫॥
ઐકોનિ જનનીચે વચન । અવલોકી અમૃતદૃષ્ટીકરૂન ।
પુત્ર દોઘેહી ઝાલે સગુણ । આલી દૃષ્ટિચરણાદિક ॥૬૬॥
વેદશાસ્ત્રાદિ વ્યાકરણ । સર્વ મ્હણતી તત્ક્ષણ ।
દોઘે યેઊનિ ધરિતી ચરણ । કૃતાર્થ ઝાલો મ્હણોનિયા ॥૬૭॥
આશ્વાસૂન તયા વેળી । દિધલા વર તત્કાળી ।
પુત્રપૌત્રી નાંદા પ્રબળી । શ્રિયાયુક્ત સનાતન ॥૬૯॥
સેવા કરા જનકજનની । પાવા સુખ મહાજ્ઞાની ।
ઇહ સૌખ્ય પાવોનિ । વ્હાલ મુક્ત હે નિશ્ચયે ॥૭૦॥
ઐસે બોલોનિ તયાંસી । સંબોધિતસે માતેસી ।
પાહોનિયા દોઘા પુત્રાંસી । રાહતા સુખ પાવાલ ॥૭૧॥
પુત્ર દોઘે શતાયુષી । નિશ્ચય ધરી વો માનસી ।
કન્યા પુત્ર હોતીલ યાંસી । તુમ્હી નેત્રી દેખાલ ॥૭૨॥
અખંડ લક્ષ્મી યાંચે ઘરી । યાંચે વંશપરંપરી ।
કીર્તિવંત સચરાચરી । સંપન્ન હોતી વેદશાસ્ત્રે ॥૭૩॥
આમચી અવજ્ઞા ન કરિતા । નિરોપ દ્યાવા આમ્હા ત્વરિતા ।
જાણે અસે ઉત્તરપંથા । દીક્ષા દ્યાવયા સાધુજના ॥૭૪॥
સાંગોનિ માતાપિત્યાસી । અદૃશ્ય ઝાલા પરિયેસી ।
પાવલા ત્વરિત પૂરી કાશી । ગુપ્તરૂપે હોતા તેથે ॥૭૫॥
નિઘાલા તેથૂનિ બદરીવિના । ભેટી ઘેઊનિ નારાયણા ।
અવતાર અસે આપણા । કાર્યાકારણ મનુષ્યદેહી ॥૭૬॥
દીક્ષા કરાવયા ભક્તજના । તીર્થે હિંડણે આપણા ।
મનોવેગે માર્ગક્રમણા । આલે તીર્થ ગોકર્ણાસી ॥૭૭॥
ઐકોનિ સિદ્ધ મુનીંચે વચન । વિનવી નામધારક આપણ ।
તે પરિસા શ્રોતેજન । મ્હણે સરસ્વતીગંગાધરૂ ॥૭૮॥
ઇતિ શ્રીગુરુચરિત્રપરમકથાકલ્પતરૌ શ્રીનૃસિંહસરસ્વત્યુપાખ્યાને
સિદ્ધનામધારકસંવાદે દત્તાત્રેયાવતારકથનં નામ પંચમેઽધ્યાયઃ ॥૫॥
॥ શ્રીપાદશ્રીવલ્લભનૃસિંહસરસ્વતીદત્તાત્રેયાર્પણમસ્તુ ॥
॥ ઓવીસંખ્યા ॥૭૮॥
॥શ્રીગુરુદત્તાત્રેયાર્પણમસ્તુ॥

Explore More