શ્રી રુદ્રં નમકમ્

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતા
ચતુર્થં-વૈઁશ્વદેવ-ઙ્કાણ્ડ-મ્પઞ્ચમઃ પ્રપાઠકઃ

ઓ-ન્નમો ભગવતે રુદ્રાય ॥

નમસ્તે રુદ્ર મન્યવ ઉતોત ઇષવે નમઃ ।
નમસ્તે અસ્તુ ધન્વને બાહુભ્યામુત તે નમઃ ॥

યા ત ઇષુઃ શિવતમા શિવ-મ્બભૂવ તે ધનુઃ ।
શિવા શરવ્યા યા તવ તયા નો રુદ્ર મૃડય ।
યા તે રુદ્ર શિવા તનૂરઘોરા-ઽપાપકાશિની ।
તયા નસ્તનુવા શન્તમયા ગિરિશન્તાભિચાકશીહિ ॥

યામિષુ-ઙ્ગિરિશન્ત હસ્તે બિભર્ષ્યસ્તવે ।
શિવા-ઙ્ગિરિત્ર તા-ઙ્કુરુ મા હિગ્ંસીઃ પુરુષ-ઞ્જગત્॥

શિવેન વચસા ત્વા ગિરિશાચ્છા વદામસિ ।
યથા ન-સ્સર્વમિજ્જગદયક્ષ્મગ્ં સુમના અસત્ ॥

અધ્યવોચદધિવક્તા પ્રથમો દૈવ્યો ભિષક્ ।
અહીગ્શ્ચ સર્વાઞ્જમ્ભયન્-થ્સર્વાશ્ચ યાતુધાન્યઃ ॥

અસૌ યસ્તામ્રો અરુણ ઉત બભ્રુસ્સુમઙ્ગલઃ ।
યે ચેમાગ્ં રુદ્રા અભિતો દિક્ષુ શ્રિતા-સ્સહસ્રશો-ઽવૈષાગ્ં હેડ ઈમહે ॥

અસૌ યો-ઽવસર્પતિ નીલગ્રીવો વિલોહિતઃ ।
ઉતૈન-ઙ્ગોપા અદૃશન્નદૃશન્નુદહાર્યઃ ।
ઉતૈનં-વિઁશ્વા ભૂતાનિ સ દૃષ્ટો મૃડયાતિ નઃ ॥

નમો અસ્તુ નીલગ્રીવાય સહસ્રાક્ષાય મીઢુષે ।
અથો યે અસ્ય સત્વાનો-ઽહ-ન્તેભ્યો-ઽકરન્નમઃ ॥

પ્રમુઞ્ચ ધન્વનસ્ત્વમુભયોરાર્ત્નિ યોર્જ્યામ્ ।
યાશ્ચ તે હસ્ત ઇષવઃ પરા તા ભગવો વપ ॥

અવતત્ય ધનુસ્ત્વગ્ં સહસ્રાક્ષ શતેષુધે ।
નિશીર્ય શલ્યાના-મ્મુખા શિવો નઃ સુમના ભવ ॥

વિજ્ય-ન્ધનુઃ કપર્દિનો વિશલ્યો બાણવાગ્ં ઉત ।
અનેશન્નસ્યેષવ આભુરસ્ય નિષઙ્ગથિઃ ॥

યા તે હેતિર્મીડુષ્ટમ હસ્તે બભૂવ તે ધનુઃ ।
તયા-ઽસ્માન્, વિશ્વતસ્ત્વમયક્ષ્મયા પરિબ્ભુજ ॥

નમસ્તે અસ્ત્વાયુધાયાનાતતાય ધૃષ્ણવે ।
ઉભાભ્યામુત તે નમો બાહુભ્યા-ન્તવ ધન્વને ॥

પરિ તે ધન્વનો હેતિરસ્માન્ વૃણક્તુ વિશ્વતઃ ।
અથો ય ઇષુધિસ્તવારે અસ્મન્નિધેહિ તમ્ ॥ 1 ॥

શ્રી શમ્ભવે નમઃ ॥
નમસ્તે અસ્તુ ભગવન્-વિશ્વેશ્વરાય મહાદેવાય ત્ર્યમ્બકાય ત્રિપુરાન્તકાય ત્રિકાગ્નિકાલાય કાલાગ્નિરુદ્રાય નીલકણ્ઠાય મૃત્યુઞ્જયાય સર્વેશ્વરાય સદાશિવાય [શઙ્કરાય] શ્રીમ-ન્મહાદેવાય નમઃ ।
નમો હિરણ્ય બાહવે સેનાન્યે દિશા-ઞ્ચ પતયે નમો
નમો વૃક્ષેભ્યો હરિકેશેભ્યઃ પશૂના-મ્પતયે નમો
નમઃ સસ્પિઞ્જરાય ત્વિષીમતે પથીના-મ્પતયે નમો
નમો બભ્લુશાય વિવ્યાધિને-ઽન્નાના-મ્પતયે નમો
નમો હરિકેશાયોપવીતિને પુષ્ટાના-મ્પતયે નમો
નમો ભવસ્ય હેત્યૈ જગતા-મ્પતયે નમો
નમો રુદ્રાયાતતાવિને ક્ષેત્રાણા-મ્પતયે નમો
નમસ્સૂતાયાહન્ત્યાય વનાના-મ્પતયે નમો
નમો રોહિતાય સ્થપતયે વૃક્ષાણા-મ્પતયે નમો
નમો મન્ત્રિણે વાણિજાય કક્ષાણા-મ્પતયે નમો
નમો ભુવન્તયે વારિવસ્કૃતા-યૌષધીના-મ્પતયે નમો
નમ ઉચ્ચૈર્ઘોષાયાક્રન્દયતે પત્તીના-મ્પતયે નમો
નમઃ કૃત્સ્નવીતાય ધાવતે સત્ત્વના-મ્પતયે નમઃ ॥ 2 ॥

નમ-સ્સહમાનાય નિવ્યાધિન આવ્યાધિનીના-મ્પતયે નમો
નમઃ કકુભાય નિષઙ્ગિણે સ્તેનાના-મ્પતયે નમો
નમો નિષઙ્ગિણ ઇષુધિમતે તસ્કરાણા-મ્પતયે નમો
નમો વઞ્ચતે પરિવઞ્ચતે સ્તાયૂના-મ્પતયે નમો
નમો નિચેરવે પરિચરાયારણ્યાના-મ્પતયે નમો
નમઃ સૃકાવિભ્યો જિઘાગ્ંસદ્ભ્યો મુષ્ણતા-મ્પતયે નમો
નમો-ઽસિમદ્ભ્યો નક્તઞ્ચરદ્ભ્યઃ પ્રકૃન્તાના-મ્પતયે નમો
નમ ઉષ્ણીષિણે ગિરિચરાય કુલુઞ્ચાના-મ્પતયે નમો
નમ ઇષુમદ્ભ્યો ધન્વાવિભ્યશ્ચ વો નમો
નમ આતન્-વાનેભ્યઃ પ્રતિદધાનેભ્યશ્ચ વો નમો
નમ આયચ્છદ્ભ્યો વિસૃજદ્ભ્યશ્ચ વો નમો
નમો-ઽસ્યદ્ભ્યો વિદ્યદ્ભ્યશ્ચ વો નમો
નમ આસીનેભ્ય-શ્શયાનેભ્યશ્ચ વો નમો
નમઃ સ્વપદ્ભ્યો જાગ્રદ્ભ્યશ્ચ વો નમો
નમસ્તિષ્ઠદ્ભ્યો ધાવદ્ભ્યશ્ચ વો નમો
નમઃ સભાભ્યઃ સભાપતિભ્યશ્ચ વો નમો
નમો અશ્વેભ્યો-ઽશ્વપતિભ્યશ્ચ વો નમઃ ॥ 3 ॥

નમ આવ્યાધિનીભ્યો વિવિધ્યન્તીભ્યશ્ચ વો નમો
નમ ઉગણાભ્યસ્તૃગ્ં-હતીભ્યશ્ચ વો નમો
નમો ગૃત્સેભ્યો ગૃત્સપતિભ્યશ્ચ વો નમો
નમો વ્રાતેભ્યો વ્રાતપતિભ્યશ્ચ વો નમો
નમો ગણેભ્યો ગણપતિભ્યશ્ચ વો નમો
નમો વિરૂપેભ્યો વિશ્વરૂપેભ્યશ્ચ વો નમો
નમો મહદ્ભ્યઃ, ક્ષુલ્લકેભ્યશ્ચ વો નમો
નમો રથિભ્યો-ઽરથેભ્યશ્ચ વો નમો
નમો રથેભ્યો રથપતિભ્યશ્ચ વો નમો
નમ-સ્સેનાભ્ય-સ્સેનાનિભ્યશ્ચ વો નમો
નમઃ, ક્ષત્તૃભ્યઃ સઙ્ગ્રહીતૃભ્યશ્ચ વો નમો
નમસ્તક્ષભ્યો રથકારેભ્યશ્ચ વો નમો
નમઃ કુલાલેભ્યઃ કર્મારેભ્યશ્ચ વો નમો
નમઃ પુઞ્જિષ્ટેભ્યો નિષાદેભ્યશ્ચ વો નમો
નમ ઇષુકૃદ્ભ્યો ધન્વકૃદ્ભ્યશ્ચ વો નમો
નમો મૃગયુભ્યઃ શ્વનિભ્યશ્ચ વો નમો
નમ-શ્શ્વભ્ય-શ્શ્વપતિભ્યશ્ચ વો નમઃ ॥ 4 ॥

નમો ભવાય ચ રુદ્રાય ચ
નમઃ શર્વાય ચ પશુપતયે ચ
નમો નીલગ્રીવાય ચ શિતિકણ્ઠાય ચ
નમઃ કપર્દિને ચ વ્યુપ્તકેશાય ચ
નમઃ સહસ્રાક્ષાય ચ શતધન્વને ચ
નમો ગિરિશાય ચ શિપિવિષ્ટાય ચ
નમો મીઢુષ્ટમાય ચેષુમતે ચ
નમો હ્રસ્વાય ચ વામનાય ચ
નમો બૃહતે ચ વર્ષીયસે ચ
નમો વૃદ્ધાય ચ સંવૃઁધ્વને ચ
નમો અગ્રિયાય ચ પ્રથમાય ચ
નમ આશવે ચાજિરાય ચ
નમ-શ્શીઘ્રિયાય ચ શીભ્યાય ચ
નમ ઊર્મ્યાય ચાવસ્વન્યાય ચ
નમઃ સ્રોતસ્યાય ચ દ્વીપ્યાય ચ ॥ 5 ॥

નમો જ્યેષ્ઠાય ચ કનિષ્ઠાય ચ
નમઃ પૂર્વજાય ચાપરજાય ચ
નમો મધ્યમાય ચાપગલ્ભાય ચ
નમો જઘન્યાય ચ બુધ્નિયાય ચ
નમઃ સોભ્યાય ચ પ્રતિસર્યાય ચ
નમો યામ્યાય ચ ક્ષેમ્યાય ચ
નમ ઉર્વર્યાય ચ ખલ્યાય ચ
નમ-શ્શ્લોક્યાય ચા-ઽવસાન્યાય ચ
નમો વન્યાય ચ કક્ષ્યાય ચ
નમઃ શ્રવાય ચ પ્રતિશ્રવાય ચ
નમ આશુષેણાય ચાશુરથાય ચ
નમ-શ્શૂરાય ચાવભિન્દતે ચ
નમો વર્મિણે ચ વરૂથિને ચ
નમો બિલ્મિને ચ કવચિને ચ
નમઃ શ્રુતાય ચ શ્રુતસેનાય ચ ॥ 6 ॥

નમો દુન્દુભ્યાય ચાહનન્યાય ચ
નમો ધૃષ્ણવે ચ પ્રમૃશાય ચ
નમો દૂતાય ચ પ્રહિતાય ચ
નમો નિષઙ્ગિણે ચેષુધિમતે ચ
નમસ્તીક્ષ્ણેષવે ચાયુધિને ચ
નમઃ સ્વાયુધાય ચ સુધન્વને ચ
નમ-સ્સ્રુત્યાય ચ પથ્યાય ચ
નમઃ કાટ્યાય ચ નીપ્યાય ચ
નમ-સ્સૂદ્યાય ચ સરસ્યાય ચ
નમો નાદ્યાય ચ વૈશન્તાય ચ
નમઃ કૂપ્યાય ચાવટ્યાય ચ
નમો વર્ષ્યાય ચાવર્ષ્યાય ચ
નમો મેઘ્યાય ચ વિદ્યુત્યાય ચ
નમ ઈધ્રિયાય ચાતપ્યાય ચ
નમો વાત્યાય ચ રેષ્મિયાય ચ
નમો વાસ્તવ્યાય ચ વાસ્તુપાય ચ ॥ 7 ॥

નમ-સ્સોમાય ચ રુદ્રાય ચ
નમસ્તામ્રાય ચારુણાય ચ
નમઃ શઙ્ગાય ચ પશુપતયે ચ
નમ ઉગ્રાય ચ ભીમાય ચ
નમો અગ્રેવધાય ચ દૂરેવધાય ચ
નમો હન્ત્રે ચ હનીયસે ચ
નમો વૃક્ષેભ્યો હરિકેશેભ્યો
નમસ્તારાય
નમશ્શમ્ભવે ચ મયોભવે ચ
નમઃ શઙ્કરાય ચ મયસ્કરાય ચ
નમઃ શિવાય ચ શિવતરાય ચ
નમસ્તીર્થ્યાય ચ કૂલ્યાય ચ
નમઃ પાર્યાય ચાવાર્યાય ચ
નમઃ પ્રતરણાય ચોત્તરણાય ચ
નમ આતાર્યાય ચાલાદ્યાય ચ
નમ-શ્શષ્પ્યાય ચ ફેન્યાય ચ
નમઃ સિકત્યાય ચ પ્રવાહ્યાય ચ ॥ 8 ॥

નમ ઇરિણ્યાય ચ પ્રપથ્યાય ચ
નમઃ કિગ્ંશિલાય ચ ક્ષયણાય ચ
નમઃ કપર્દિને ચ પુલસ્તયે ચ
નમો ગોષ્ઠ્યાય ચ ગૃહ્યાય ચ
નમસ્તલ્પ્યાય ચ ગેહ્યાય ચ
નમઃ કાટ્યાય ચ ગહ્વરેષ્ઠાય ચ
નમો હ્રદય્યાય ચ નિવેષ્પ્યાય ચ
નમઃ પાગ્ં સવ્યાય ચ રજસ્યાય ચ
નમ-શ્શુષ્ક્યાય ચ હરિત્યાય ચ
નમો લોપ્યાય ચોલપ્યાય ચ
નમ ઊર્વ્યાય ચ સૂર્મ્યાય ચ
નમઃ પર્ણ્યાય ચ પર્ણશદ્યાય ચ
નમો-ઽપગુરમાણાય ચાભિઘ્નતે ચ
નમ આક્ખિદતે ચ પ્રક્ખિદતે ચ
નમો વઃ કિરિકેભ્યો દેવાનાગ્મ્ હૃદયેભ્યો
નમો વિક્ષીણકેભ્યો નમો વિચિન્વત્કેભ્યો
નમ આનિર્ હતેભ્યો નમ આમીવત્કેભ્યઃ ॥ 9 ॥

દ્રાપે અન્ધસસ્પતે દરિદ્રન્નીલલોહિત ।
એષા-મ્પુરુષાણામેષા-મ્પશૂના-મ્મા ભેર્મા-ઽરો મો એષા-ઙ્કિઞ્ચનામમત્ ।
યા તે રુદ્ર શિવા તનૂ-શ્શિવા વિશ્વાહભેષજી ।
શિવા રુદ્રસ્ય ભેષજી તયા નો મૃડ જીવસે ॥
ઇમાગ્ં રુદ્રાય તવસે કપર્દિને ક્ષયદ્વીરાય પ્રભરામહે મતિમ્ ।
યથા નશ્શમસદ્દ્વિપદે ચતુષ્પદે વિશ્વ-મ્પુષ્ટ-ઙ્ગ્રામે અસ્મિન્નનાતુરમ્ ।
મૃડા નો રુદ્રોત નો મયસ્કૃધિ ક્ષયદ્વીરાય નમસા વિધેમ તે ।
યચ્છ-ઞ્ચ યોશ્ચ મનુરાયજે પિતા તદશ્યામ તવ રુદ્ર પ્રણીતૌ ।
મા નો મહાન્તમુત મા નો અર્ભક-મ્મા ન ઉક્ષન્તમુત મા ન ઉક્ષિતમ્ ।
મા નો-ઽવધીઃ પિતર-મ્મોત માતર-મ્પ્રિયા મા નસ્તનુવો રુદ્ર રીરિષઃ ।
મા નસ્તોકે તનયે મા ન આયુષિ મા નો ગોષુ મા નો અશ્વેષુ રીરિષઃ ।
વીરાન્મા નો રુદ્ર ભામિતો-ઽવધીર્હવિષ્મંતો નમસા વિધેમ તે ।
આરાત્તે ગોઘ્ન ઉત પૂરુષઘ્ને ક્ષયદ્વીરાય સુમ્નમસ્મે તે અસ્તુ ।
રક્ષા ચ નો અધિ ચ દેવ બ્રૂહ્યધા ચ ન-શ્શર્મ યચ્છ દ્વિબર્હાઃ ।
સ્તુહિ શ્રુત-ઙ્ગર્તસદં-યુઁવાન-મ્મૃગન્ન ભીમમુપહત્નુમુગ્રમ્ ।
મૃડા જરિત્રે રુદ્ર સ્તવાનો અન્યન્તે અસ્મન્નિવપન્તુ સેનાઃ ।
પરિણો રુદ્રસ્ય હેતિર્વૃણક્તુ પરિ ત્વેષસ્ય દુર્મતિ રઘાયોઃ ।
અવ સ્થિરા મઘવદ્ભ્ય-સ્તનુષ્વ મીઢ્વસ્તોકાય તનયાય મૃડય ।
મીઢુષ્ટમ શિવતમ શિવો નઃ સુમના ભવ ।
પરમે વૃક્ષ આયુધન્નિધાય કૃત્તિં-વઁસાન આચર પિનાક-મ્બિભ્રદાગહિ ।
વિકિરિદ વિલોહિત નમસ્તે અસ્તુ ભગવઃ ।
યાસ્તે સહસ્રગ્ં હેતયોન્યમસ્મન્નિવપન્તુ તાઃ ।
સહસ્રાણિ સહસ્રધા બાહુવોસ્તવ હેતયઃ ।
તાસામીશાનો ભગવઃ પરાચીના મુખા કૃધિ ॥ 10 ॥

સહસ્રાણિ સહસ્રશો યે રુદ્રા અધિ ભૂમ્યામ્ ।
તેષાગ્ં સહસ્રયોજને-ઽવધન્વાનિ તન્મસિ ।
અસ્મિન્મહત્યર્ણવે-ઽન્તરિક્ષે ભવા અધિ ।
નીલગ્રીવા-શ્શિતિકણ્ઠા-શ્શર્વા અધઃ, ક્ષમાચરાઃ ।
નીલગ્રીવા-શ્શિતિકણ્ઠા દિવગ્ં રુદ્રા ઉપશ્રિતાઃ ।
યે વૃક્ષેષુ સસ્પિઞ્જરા નીલગ્રીવા વિલોહિતાઃ ।
યે ભૂતાનામધિપતયો વિશિખાસઃ કપર્દિનઃ ।
યે અન્નેષુ વિવિધ્યન્તિ પાત્રેષુ પિબતો જનાન્ ।
યે પથા-મ્પથિરક્ષય ઐલબૃદા યવ્યુધઃ ।
યે તીર્થાનિ પ્રચરન્તિ સૃકાવન્તો નિષઙ્ગિણઃ ।
ય એતાવન્તશ્ચ ભૂયાગ્ંસશ્ચ દિશો રુદ્રા વિતસ્થિરે ।
તેષાગ્ં સહસ્રયોજને-ઽવધન્વાનિ તન્મસિ ।
નમો રુદ્રેભ્યો યે પૃથિવ્યાં-યેઁ-ઽન્તરિક્ષે યે દિવિ યેષામન્નં-વાઁતો વર્ષમિષવસ્તેભ્યો દશ પ્રાચીર્દશ દક્ષિણા દશ પ્રતીચી-ર્દશો-દીચી-ર્દશોર્ધ્વાસ્તેભ્યો નમસ્તે નો મૃડયન્તુ તે ય-ન્દ્વિષ્મો યશ્ચ નો દ્વેષ્ટિ તં-વોઁ જમ્ભે દધામિ ॥ 11 ॥

ત્ર્યમ્બકં-યઁજામહે સુગન્ધિ-મ્પુષ્ટિવર્ધનમ્ ।
ઉર્વારુકમિવ બન્ધનાન્મૃત્યોર્મુક્ષીય મા-ઽમૃતાત્ ।
યો રુદ્રો અગ્નૌ યો અપ્સુ ય ઓષધીષુ યો રુદ્રો વિશ્વા ભુવના વિવેશ તસ્મૈ રુદ્રાય નમો અસ્તુ ।
તમુ ષ્ટુહિ ય-સ્સ્વિષુસ્સુધન્વા યો વિશ્વસ્ય ક્ષયતિ ભેષજસ્ય ।
યક્ષ્વામહે સૌમનસાય રુદ્ર-ન્નમોભિર્દેવમસુર-ન્દુવસ્ય ।
અય-મ્મે હસ્તો ભગવાનય-મ્મે ભગવત્તરઃ ।
અય-મ્મે વિશ્વભેષજો-ઽયગ્ં શિવાભિમર્શનઃ ।
યે તે સહસ્રમયુત-મ્પાશા મૃત્યો મર્ત્યાય હન્તવે ।
તાન્ યજ્ઞસ્ય માયયા સર્વાનવ યજામહે ।
મૃત્યવે સ્વાહા મૃત્યવે સ્વાહા ।
ઓ-ન્નમો ભગવતે રુદ્રાય વિષ્ણવે મૃત્યુર્મે પાહિ ॥
પ્રાણાના-ઙ્ગ્રન્થિરસિ રુદ્રો મા વિશાન્તકઃ ।
તેનાન્નેનાપ્યાયસ્વ ॥
નમો રુદ્રાય વિષ્ણવે મૃત્યુર્મે પાહિ ॥
સદાશિવોમ્ ।
ૐ શાન્તિ-શ્શાન્તિ-શ્શાન્તિઃ ।