Lord Krishna

ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൪.൨൪

(Srimad Bhagavatam Canto 4, Chapter 24 — Śiva's Song to the Pracetās in Malayalam)

Vyasa

Also known as vijitasvo dhirajasitprthuputra prthusrava

Śiva's Song to the Pracetās. Śrīmad Bhāgavatam Canto 4, Chapter 24 (Dhruva, Pṛthu and the Early Kings), 79 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

#of 79
മൈത്രേയ ഉവാച
വിജിതാശ്വോഽധിരാജാസീത്പൃഥുപുത്രഃ പൃഥുശ്രവാഃ ।
യവീയോഭ്യോഽദദാത്കാഷ്ഠാ ഭ്രാതൃഭ്യോ ഭ്രാതൃവത്സലഃ ॥ ൧ ॥
ഹര്യക്ഷായാദിശത്പ്രാചീം ധൂമ്രകേശായ ദക്ഷിണാമ് ।
പ്രതീചീം വൃകസംജ്ഞായ തുര്യാം ദ്രവിണസേ വിഭുഃ ॥ ൨ ॥
അന്തര്ധാനഗതിം ശക്രാല്ലബ്ധ്വാന്തര്ധാനസംജ്ഞിതഃ ।
അപത്യത്രയമാധത്ത ശിഖണ്ഡിന്യാം സുസമ്മതമ് ॥ ൩ ॥
പാവകഃ പവമാനശ്ച ശുചിരിത്യഗ്നയഃ പുരാ ।
വസിഷ്ഠശാപാദുത്പന്നാഃ പുനര്യോഗഗതിം ഗതാഃ ॥ ൪ ॥
അന്തര്ധാനോ നഭസ്വത്യാം ഹവിര്ധാനമവിന്ദത ।
യ ഇന്ദ്രമശ്വഹര്താരം വിദ്വാനപി ന ജഘ്നിവാന് ॥ ൫ ॥
രാജ്ഞാം വൃത്തിം കരാദാനദണ്ഡശുല്കാദിദാരുണാമ് ।
മന്യമാനോ ദീര്ഘസത്ത്രവ്യാജേന വിസസര്ജ ഹ ॥ ൬ ॥
തത്രാപി ഹംസം പുരുഷം പരമാത്മാനമാത്മദൃക് ।
യജംസ്തല്ലോകതാമാപ കുശലേന സമാധിനാ ॥ ൭ ॥
ഹവിര്ധാനാദ്ധവിര്ധാനീ വിദുരാസൂത ഷട്സുതാന് ।
ബര്ഹിഷദം ഗയം ശുക്ലം കൃഷ്ണം സത്യം ജിതവ്രതമ് ॥ ൮ ॥
ബര്ഹിഷത് സുമഹാഭാഗോ ഹാവിര്ധാനിഃ പ്രജാപതിഃ ।
ക്രിയാകാണ്ഡേഷു നിഷ്ണാതോ യോഗേഷു ച കുരൂദ്വഹ ॥ ൯ ॥
യസ്യേദം ദേവയജനമനുയജ്ഞം വിതന്വതഃ ।
പ്രാചീനാഗ്രൈഃ കുശൈരാസീദാസ്തൃതം വസുധാതലമ് ॥ ൧൦ ॥
സാമുദ്രീം ദേവദേവോക്താമുപയേമേ ശതദ്രുതിമ് ।
യാം വീക്ഷ്യ ചാരുസര്വാങ്ഗീം കിശോരീം സുഷ്ഠ്വലങ്കൃതാമ് ।
പരിക്രമന്തീമുദ്വാഹേ ചകമേഽഗ്നിഃ ശുകീമിവ ॥ ൧൧ ॥
വിബുധാസുരഗന്ധര്വമുനിസിദ്ധനരോരഗാഃ ।
വിജിതാഃ സൂര്യയാ ദിക്ഷു ക്വണയന്ത്യൈവ നൂപുരൈഃ ॥ ൧൨ ॥
പ്രാചീനബര്ഹിഷഃ പുത്രാഃ ശതദ്രുത്യാം ദശാഭവന് ।
തുല്യനാമവ്രതാഃ സര്വേ ധര്മസ്നാതാഃ പ്രചേതസഃ ॥ ൧൩ ॥
പിത്രാദിഷ്ടാഃ പ്രജാസര്ഗേ തപസേഽര്ണവമാവിശന് ।
ദശവര്ഷസഹസ്രാണി തപസാര്ചംസ്തപസ്പതിമ് ॥ ൧൪ ॥
യദുക്തം പഥി ദൃഷ്ടേന ഗിരിശേന പ്രസീദതാ ।
തദ്ധ്യായന്തോ ജപന്തശ്ച പൂജയന്തശ്ച സംയതാഃ ॥ ൧൫ ॥
വിദുര ഉവാച
പ്രചേതസാം ഗിരിത്രേണ യഥാസീത്പഥി സങ്ഗമഃ ।
യദുതാഹ ഹരഃ പ്രീതസ്തന്നോ ബ്രഹ്മന് വദാര്ഥവത് ॥ ൧൬ ॥
സങ്ഗമഃ ഖലു വിപ്രര്ഷേ ശിവേനേഹ ശരീരിണാമ് ।
ദുര്ലഭോ മുനയോ ദധ്യുരസങ്ഗാദ്യമഭീപ്സിതമ് ॥ ൧൭ ॥
ആത്മാരാമോഽപി യസ്ത്വസ്യ ലോകകല്പസ്യ രാധസേ ।
ശക്ത്യാ യുക്തോ വിചരതി ഘോരയാ ഭഗവാന് ഭവഃ ॥ ൧൮ ॥
മൈത്രേയ ഉവാച
പ്രചേതസഃ പിതുര്വാക്യം ശിരസാദായ സാധവഃ ।
ദിശം പ്രതീചീം പ്രയയുസ്തപസ്യാദൃതചേതസഃ ॥ ൧൯ ॥
സസമുദ്രമുപ വിസ്തീര്ണമപശ്യന് സുമഹത്സരഃ ।
മഹന്മന ഇവ സ്വച്ഛം പ്രസന്നസലിലാശയമ് ॥ ൨൦ ॥
നീലരക്തോത്പലാമ്ഭോജകഹ്ലാരേന്ദീവരാകരമ് ।
ഹംസസാരസചക്രാഹ്വകാരണ്ഡവനികൂജിതമ് ॥ ൨൧ ॥
മത്തഭ്രമരസൌസ്വര്യഹൃഷ്ടരോമലതാങ്ഘ്രിപമ് ।
പദ്മകോശരജോ ദിക്ഷു വിക്ഷിപത്പവനോത്സവമ് ॥ ൨൨ ॥
തത്ര ഗാന്ധര്വമാകര്ണ്യ ദിവ്യമാര്ഗമനോഹരമ് ।
വിസിസ്മ്യൂ രാജപുത്രാസ്തേ മൃദങ്ഗപണവാദ്യനു ॥ ൨൩ ॥
തര്ഹ്യേവ സരസസ്തസ്മാന്നിഷ്ക്രാമന്തം സഹാനുഗമ് ।
ഉപഗീയമാനമമരപ്രവരം വിബുധാനുഗൈഃ ॥ ൨൪ ॥
തപ്തഹേമനികായാഭം ശിതികണ്ഠം ത്രിലോചനമ് ।
പ്രസാദസുമുഖം വീക്ഷ്യ പ്രണേമുര്ജാതകൌതുകാഃ ॥ ൨൫ ॥
സ താന് പ്രപന്നാര്തിഹരോ ഭഗവാന്ധര്മവത്സലഃ ।
ധര്മജ്ഞാന് ശീലസമ്പന്നാന് പ്രീതഃ പ്രീതാനുവാച ഹ ॥ ൨൬ ॥
ശ്രീരുദ്ര ഉവാച
യൂയം വേദിഷദഃ പുത്രാ വിദിതം വശ്ചികീര്ഷിതമ് ।
അനുഗ്രഹായ ഭദ്രം വ ഏവം മേ ദര്ശനം
കൃതമ് ॥ ൨൭ ॥
യഃ പരം രംഹസഃ
സാക്ഷാത്ത്രിരഗുണാജ്ജീവസംജ്ഞിതാത് ।
ഭഗവന്തം വാസുദേവം പ്രപന്നഃ സ പ്രിയോ ഹി
മേ ॥ ൨൮ ॥
സ്വധര്മനിഷ്ഠഃ ശതജന്മഭിഃ പുമാന്
വിരിഞ്ചതാമേതി തതഃ പരം ഹി മാമ് ।
അവ്യാകൃതം ഭാഗവതോഽഥ വൈഷ്ണവം
പദം യഥാഹം വിബുധാഃ കലാത്യയേ ॥ ൨൯ ॥
അഥ ഭാഗവതാ യൂയം പ്രിയാഃ സ്ഥ ഭഗവാന് യഥാ ।
ന മദ്ഭാഗവതാനാം ച പ്രേയാനന്യോഽസ്തി കര്ഹിചിത് ॥ ൩൦ ॥
ഇദം വിവിക്തം ജപ്തവ്യം പവിത്രം മങ്ഗലം പരമ് ।
നിഃശ്രേയസകരം ചാപി ശ്രൂയതാം തദ്വദാമി വഃ ॥ ൩൧ ॥
മൈത്രേയ ഉവാച
ഇത്യനുക്രോശഹൃദയോ ഭഗവാനാഹ താഞ്ഛിവഃ ।
ബദ്ധാഞ്ജലീന് രാജപുത്രാന്നാരായണപരോ വചഃ ॥ ൩൨ ॥
ശ്രീരുദ്ര ഉവാച
ജിതം ത ആത്മവിദ്വര്യസ്വസ്തയേ സ്വസ്തിരസ്തു മേ ।
ഭവതാരാധസാ രാദ്ധം സര്വസ്മാ ആത്മനേ നമഃ ॥ ൩൩ ॥
നമഃ പങ്കജനാഭായ ഭൂതസൂക്ഷ്മേന്ദ്രിയാത്മനേ ।
വാസുദേവായ ശാന്തായ കൂടസ്ഥായ സ്വരോചിഷേ ॥ ൩൪ ॥
സങ്കര്ഷണായ സൂക്ഷ്മായ ദുരന്തായാന്തകായ ച ।
നമോ വിശ്വപ്രബോധായ പ്രദ്യുമ്നായാന്തരാത്മനേ ॥ ൩൫ ॥
നമോ നമോഽനിരുദ്ധായ ഹൃഷീകേശേന്ദ്രിയാത്മനേ ।
നമഃ പരമഹംസായ പൂര്ണായ നിഭൃതാത്മനേ ॥ ൩൬ ॥
സ്വര്ഗാപവര്ഗദ്വാരായ നിത്യം ശുചിഷദേ നമഃ ।
നമോ ഹിരണ്യവീര്യായ ചാതുര്ഹോത്രായ തന്തവേ ॥ ൩൭ ॥
നമ ഊര്ജ ഇഷേ ത്രയ്യാഃ പതയേ യജ്ഞരേതസേ ।
തൃപ്തിദായ ച ജീവാനാം നമഃ സര്വരസാത്മനേ ॥ ൩൮ ॥
സര്വസത്ത്വാത്മദേഹായ വിശേഷായ
സ്ഥവീയസേ ।
നമസ്ത്രൈലോക്യപാലായ സഹ ഓജോബലായ ച ॥ ൩൯ ॥
അര്ഥലിങ്ഗായ നഭസേ നമോഽന്തര്ബഹിരാത്മനേ ।
നമഃ പുണ്യായ ലോകായ അമുഷ്മൈ ഭൂരിവര്ചസേ ॥ ൪൦ ॥
പ്രവൃത്തായ നിവൃത്തായ പിതൃദേവായ കര്മണേ ।
നമോഽധര്മവിപാകായ മൃത്യവേ ദുഃഖദായ ച ॥ ൪൧ ॥
നമസ്ത ആശിഷാമീശ മനവേ കാരണാത്മനേ ।
നമോ ധര്മായ ബൃഹതേ കൃഷ്ണായാകുണ്ഠമേധസേ ।
പുരുഷായ പുരാണായ സാങ്ഖ്യയോഗേശ്വരായ ച ॥ ൪൨ ॥
ശക്തിത്രയസമേതായ മീഢുഷേഽഹങ്കൃതാത്മനേ ।
ചേതആകൂതിരൂപായ നമോ വാചോ വിഭൂതയേ ॥ ൪൩ ॥
ദര്ശനം നോ ദിദൃക്ഷൂണാം ദേഹി ഭാഗവതാര്ചിതമ് ।
രൂപം പ്രിയതമം സ്വാനാം സര്വേന്ദ്രിയഗുണാഞ്ജനമ് ॥ ൪൪ ॥
സ്നിഗ്ധപ്രാവൃഡ്ഘനശ്യാമം സര്വസൌന്ദര്യസങ്ഗ്രഹമ് ।
ചാര്വായതചതുര്ബാഹു സുജാതരുചിരാനനമ് ॥ ൪൫ ॥
പദ്മകോശപലാശാക്ഷം സുന്ദരഭ്രു സുനാസികമ് ।
സുദ്വിജം സുകപോലാസ്യം സമകര്ണവിഭൂഷണമ് ॥ ൪൬ ॥
പ്രീതിപ്രഹസിതാപാങ്ഗമലകൈ രൂപശോഭിതമ് ।
ലസത്പങ്കജകിഞ്ജല്കദുകൂലം മൃഷ്ടകുണ്ഡലമ് ॥ ൪൭ ॥
സ്ഫുരത്കിരീടവലയഹാരനൂപുരമേഖലമ് ।
ശങ്ഖചക്രഗദാപദ്മമാലാമണ്യുത്തമര്ദ്ധിമത് ॥ ൪൮ ॥
സിംഹസ്കന്ധത്വിഷോ ബിഭ്രത്സൌഭഗഗ്രീവകൌസ്തുഭമ് ।
ശ്രിയാനപായിന്യാ ക്ഷിപ്തനികഷാശ്മോരസോല്ലസത് ॥ ൪൯ ॥
പൂരരേചകസംവിഗ്നവലിവല്ഗുദലോദരമ് ।
പ്രതിസങ്ക്രാമയദ്വിശ്വം നാഭ്യാവര്തഗഭീരയാ ॥ ൫൦ ॥
ശ്യാമശ്രോണ്യധിരോചിഷ്ണുദുകൂലസ്വര്ണമേഖലമ് ।
സമചാര്വങ്ഘ്രിജങ്ഘോരുനിമ്നജാനുസുദര്ശനമ് ॥ ൫൧ ॥
പദാ ശരത്പദ്മപലാശരോചിഷാ
നഖദ്യുഭിര്നോഽന്തരഘം വിധുന്വതാ ।
പ്രദര്ശയ സ്വീയമപാസ്തസാധ്വസം
പദം ഗുരോ മാര്ഗഗുരുസ്തമോജുഷാമ് ॥ ൫൨ ॥
ഏതദ്രൂപമനുധ്യേയമാത്മശുദ്ധിമഭീപ്സതാമ് ।
യദ്ഭക്തിയോഗോഽഭയദഃ സ്വധര്മമനുതിഷ്ഠതാമ് ॥ ൫൩ ॥
ഭവാന് ഭക്തിമതാ ലഭ്യോ ദുര്ലഭഃ സര്വദേഹിനാമ് ।
സ്വാരാജ്യസ്യാപ്യഭിമത ഏകാന്തേനാത്മവിദ്ഗതിഃ ॥ ൫൪ ॥
തം ദുരാരാധ്യമാരാധ്യ സതാമപി ദുരാപയാ ।
ഏകാന്തഭക്ത്യാ കോ വാഞ്ഛേത്പാദമൂലം വിനാ ബഹിഃ ॥ ൫൫ ॥
യത്ര നിര്വിഷ്ടമരണം കൃതാന്തോ നാഭിമന്യതേ ।
വിശ്വം വിധ്വംസയന് വീര്യശൌര്യവിസ്ഫൂര്ജിതഭ്രുവാ ॥ ൫൬ ॥
ക്ഷണാര്ധേനാപി തുലയേ ന സ്വര്ഗം നാപുനര്ഭവമ് ।
ഭഗവത്സങ്ഗിസങ്ഗസ്യ മര്ത്യാനാം കിമുതാശിഷഃ ॥ ൫൭ ॥
അഥാനഘാങ്ഘ്രേസ്തവ കീര്തിതീര്ഥയോ-
രന്തര്ബഹിഃസ്നാനവിധൂതപാപ്മനാമ് ।
ഭൂതേഷ്വനുക്രോശസുസത്ത്വശീലിനാം
സ്യാത്സങ്ഗമോഽനുഗ്രഹ ഏഷ നസ്തവ ॥ ൫൮ ॥
ന യസ്യ ചിത്തം ബഹിരര്ഥവിഭ്രമം
തമോഗുഹായാം ച വിശുദ്ധമാവിശത് ।
യദ്ഭക്തിയോഗാനുഗൃഹീതമഞ്ജസാ
മുനിര്വിചഷ്ടേ നനു തത്ര തേ ഗതിമ് ॥ ൫൯ ॥
യത്രേദം വ്യജ്യതേ വിശ്വം വിശ്വസ്മിന്നവഭാതി യത് ।
തത് ത്വം ബ്രഹ്മ പരം ജ്യോതിരാകാശമിവ വിസ്തൃതമ് ॥ ൬൦ ॥
യോ മായയേദം പുരുരൂപയാസൃജദ്
ബിഭര്തി ഭൂയഃ ക്ഷപയത്യവിക്രിയഃ ।
യദ്ഭേദബുദ്ധിഃ സദിവാത്മദുഃസ്ഥയാ
ത്വമാത്മതന്ത്രം ഭഗവന് പ്രതീമഹി ॥ ൬൧ ॥
ക്രിയാകലാപൈരിദമേവ യോഗിനഃ
ശ്രദ്ധാന്വിതാഃ സാധു യജന്തി സിദ്ധയേ ।
ഭൂതേന്ദ്രിയാന്തഃകരണോപലക്ഷിതം
വേദേ ച തന്ത്രേ ച ത ഏവ കോവിദാഃ ॥ ൬൨ ॥
ത്വമേക ആദ്യഃ പുരുഷഃ സുപ്തശക്തി-
സ്തയാ രജഃസത്ത്വതമോ വിഭിദ്യതേ ।
മഹാനഹം ഖം മരുദഗ്നിവാര്ധരാഃ
സുരര്ഷയോ ഭൂതഗണാ ഇദം യതഃ ॥ ൬൩ ॥
സൃഷ്ടം സ്വശക്ത്യേദമനുപ്രവിഷ്ട-
ശ്ചചതുര്വിധം പുരമാത്മാംശകേന ।
അഥോ വിദുസ്തം പുരുഷം സന്തമന്ത-
ര്ഭുങ്ക്തേ ഹൃഷീകൈര്മധു സാരഘം യഃ ॥ ൬൪ ॥
സ ഏഷ ലോകാനതിചണ്ഡവേഗോ
വികര്ഷസി ത്വം ഖലു കാലയാനഃ ।
ഭൂതാനി ഭൂതൈരനുമേയതത്ത്വോ
ഘനാവലീര്വായുരിവാവിഷഹ്യഃ ॥ ൬൫ ॥
പ്രമത്തമുച്ചൈരിതി കൃത്യചിന്തയാ
പ്രവൃദ്ധലോഭം വിഷയേഷു ലാലസമ് ।
ത്വമപ്രമത്തഃ സഹസാഭിപദ്യസേ
ക്ഷുല്ലേലിഹാനോഽഹിരിവാഖുമന്തകഃ ॥ ൬൬ ॥
കസ്ത്വത്പദാബ്ജം വിജഹാതി പണ്ഡിതോ
യസ്തേഽവമാനവ്യയമാനകേതനഃ ।
വിശങ്കയാസ്മദ്ഗുരുരര്ചതി സ്മ യദ്
വിനോപപത്തിം മനവശ്ചതുര്ദശ ॥ ൬൭ ॥
അഥ ത്വമസി നോ ബ്രഹ്മന് പരമാത്മന് വിപശ്ചിതാമ് ।
വിശ്വം രുദ്രഭയധ്വസ്തമകുതശ്ചിദ്ഭയാ ഗതിഃ ॥ ൬൮ ॥
ഇദം ജപത ഭദ്രം വോ വിശുദ്ധാ നൃപനന്ദനാഃ ।
സ്വധര്മമനുതിഷ്ഠന്തോ ഭഗവത്യര്പിതാശയാഃ ॥ ൬൯ ॥
തമേവാത്മാനമാത്മസ്ഥം സര്വഭൂതേഷ്വവസ്ഥിതമ് ।
പൂജയധ്വം ഗൃണന്തശ്ച ധ്യായന്തശ്ചാസകൃദ്ധരിമ് ॥ ൭൦ ॥
യോഗാദേശമുപാസാദ്യ ധാരയന്തോ മുനിവ്രതാഃ ।
സമാഹിതധിയഃ സര്വ ഏതദഭ്യസതാദൃതാഃ ॥ ൭൧ ॥
ഇദമാഹ പുരാസ്മാകം ഭഗവാന് വിശ്വസൃക്പതിഃ ।
ഭൃഗ്വാദീനാമാത്മജാനാം സിസൃക്ഷുഃ സംസിസൃക്ഷതാമ് ॥ ൭൨ ॥
തേ വയം നോദിതാഃ സര്വേ പ്രജാസര്ഗേ പ്രജേശ്വരാഃ ।
അനേന ധ്വസ്തതമസഃ സിസൃക്ഷ്മോ വിവിധാഃ പ്രജാഃ ॥ ൭൩ ॥
അഥേദം നിത്യദാ യുക്തോ ജപന്നവഹിതഃ പുമാന് ।
അചിരാച്ഛ്രേയ ആപ്നോതി വാസുദേവപരായണഃ ॥ ൭൪ ॥
ശ്രേയസാമിഹ സര്വേഷാം ജ്ഞാനം നിഃശ്രേയസം പരമ് ।
സുഖം തരതി ദുഷ്പാരം ജ്ഞാനനൌര്വ്യസനാര്ണവമ് ॥ ൭൫ ॥
യ ഇമം ശ്രദ്ധയാ യുക്തോ മദ്ഗീതം ഭഗവത്സ്തവമ് ।
അധീയാനോ ദുരാരാധ്യം ഹരിമാരാധയത്യസൌ ॥ ൭൬ ॥
വിന്ദതേ പുരുഷോഽമുഷ്മാദ്യദ്യദിച്ഛത്യസത്വരമ് ।
മദ്ഗീതഗീതാത്സുപ്രീതാച്ഛ്രേയസാമേകവല്ലഭാത് ॥ ൭൭ ॥
ഇദം യഃ കല്യ ഉത്ഥായ പ്രാഞ്ജലിഃ ശ്രദ്ധയാന്വിതഃ ।
ശൃണുയാച്ഛ്രാവയേന്മര്ത്യോ മുച്യതേ കര്മബന്ധനൈഃ ॥ ൭൮ ॥
ഗീതം മയേദം നരദേവനന്ദനാഃ
പരസ്യ പുംസഃ പരമാത്മനഃ സ്തവമ് ।
ജപന്ത ഏകാഗ്രധിയസ്തപോ മഹത്
ചരധ്വമന്തേ തത ആപ്സ്യഥേപ്സിതമ് ॥ ൭൯ ॥

Explore More