ௐ ஶ்ரீ பரமாத்மநே நமஃ
அத அஷ்டமோ'த்யாயஃ ।
அக்ஷரபரப்ரஹ்மயோகஃ
அர்ஜுந உவாச
அக்ஷரபரப்ரஹ்மயோகஃ
அர்ஜுந உவாச
கிம் தத்ப்ரஹ்ம கிமத்யாத்மம் கிம் கர்ம புருஷோத்தம ।
அதிபூதம் ச கிம் ப்ரோக்தமதிதைவம் கிமுச்யதே ॥ 1 ॥
அதிபூதம் ச கிம் ப்ரோக்தமதிதைவம் கிமுச்யதே ॥ 1 ॥
- அர்ஜுந (arjuna)Arjuna
- உவாச (uvāca)said
- கிம் (kiṃ)what
- தத் (tad)that
- ப்ரஹ்ம (brahma)Brahman
- கிம் (kim)what
- அத்யாத்மம் (adhyātmaṃ)spiritual self
- கிம் (kiṃ)what
- கர்ம (karma)action
- புருஷோத்தம (puruṣottama)O best among men (puruṣa:man | uttama:best)
- அதிபூதம் (adhibhūtaṃ)pertaining to elements
- ச (ca)and
- கிம் (kiṃ)what
- ப்ரோக்தம் (proktam)is declared
- அதிதைவம் (adhidaivaṃ)pertaining to deities
- கிம் (kim)what
- உச்யதே (ucyate)is said
அதியஜ்ஞஃ கதம் கோ'த்ர தேஹே'ஸ்மிந்மதுஸூதந ।
ப்ரயாணகாலே ச கதம் ஜ்ஞேயோ'ஸி நியதாத்மபிஃ ॥ 2 ॥
ப்ரயாணகாலே ச கதம் ஜ்ஞேயோ'ஸி நியதாத்மபிஃ ॥ 2 ॥
- அதியஜ்ஞஃ (adhiyajñaḥ)the presiding deity of sacrifice (adhi:presiding over | yajñaḥ:sacrifice)
- கதம் (kathaṃ)how
- கஃ (kaḥ)who
- அத்ர (atra)here
- தேஹே (dehe)in the body
- அஸ்மிந் (asmin)this
- மதுஸூதந (madhusūdana)O destroyer of Madhu (madhu:Madhu | sūdana:destroyer)
- ப்ரயாணகாலே (prayāṇakāle)at the time of departure (prayāṇa:departure | kāle:at the time)
- ச (ca)and
- கதம் (kathaṃ)how
- ஜ்ஞேயஃ (jñeyaḥ)to be known
- அஸி (asi)are you
- நியதாத்மபிஃ (niyatātmabhiḥ)by the self-controlled (niyata:controlled | ātmabhiḥ:by the selves)
ஶ்ரீபகவாநுவாச
அக்ஷரம் ப்ரஹ்ம பரமம் ஸ்வபாவோ'த்யாத்மமுச்யதே ।
பூதபாவோத்பவகரோ விஸர்கஃ கர்மஸஞ்ஜ்ஞிதஃ ॥ 3 ॥
பூதபாவோத்பவகரோ விஸர்கஃ கர்மஸஞ்ஜ்ஞிதஃ ॥ 3 ॥
- ஶ்ரீபகவாநுவாச (śrībhagavān uvāca)The Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- அக்ஷரம் (akṣaram)imperishable
- ப்ரஹ்ம (brahma)Brahman
- பரமம் (paramam)supreme
- ஸ்வபாவஃ (svabhāvaḥ)essential nature
- அத்யாத்மம் (adhyātmam)Self-knowledge
- உச்யதே (ucyate)is called
- பூதபாவோத்பவகரஃ (bhūtabhāvodbhavakaraḥ)creative force causing manifestation (bhūta:beings | bhāva:state | udbhava:arising | karaḥ:causing)
- விஸர்கஃ (visargaḥ)creative force
- கர்மஸம்ஜ்ஞிதஃ (karmasaṃjñitaḥ)called work (karma:work | saṃjñitaḥ:called)
அதிபூதம் க்ஷரோ பாவஃ புருஷஶ்சாதிதைவதம் ।
அதியஜ்ஞோ'ஹமேவாத்ர தேஹே தேஹப்ரு'தாம் வர ॥ 4 ॥
அதியஜ்ஞோ'ஹமேவாத்ர தேஹே தேஹப்ரு'தாம் வர ॥ 4 ॥
- அதிபூதம் (adhibhūtam)pertaining to elements (adhi:pertaining to | bhūtam:elements)
- க்ஷரஃ (kṣaraḥ)perishable
- பாவஃ (bhāvaḥ)nature
- புருஷஃ (puruṣaḥ)the person
- ச (ca)and
- அதிதைவதம் (adhidaivatam)pertaining to divinity (adhi:pertaining to | daivatam:divinity)
- அதியஜ்ஞஃ (adhiyajñaḥ)pertaining to sacrifice (adhi:pertaining to | yajñaḥ:sacrifice)
- அஹம் (aham)I
- ஏவ (eva)indeed
- அத்ர (atra)here
- தேஹே (dehe)in the body
- தேஹப்ரு'தாம் (dehabhṛtām)of the embodied (deha:body | bhṛtām:of the bearers)
- வர (vara)best
அந்தகாலே ச மாமேவ ஸ்மரந்முக்த்வா கலேவரம் ।
யஃ ப்ரயாதி ஸ மத்பாவம் யாதி நாஸ்த்யத்ர ஸம்ஶயஃ ॥ 5 ॥
யஃ ப்ரயாதி ஸ மத்பாவம் யாதி நாஸ்த்யத்ர ஸம்ஶயஃ ॥ 5 ॥
- அந்தகாலே (antakāle)at the time of death (anta:end | kāle:at the time)
- ச (ca)and
- மாம் (mām)Me
- ஏவ (eva)alone
- ஸ்மரந் (smaran)remembering
- முக்த்வா (muktvā)having left
- கலேவரம் (kalevaram)the body
- யஃ (yaḥ)who
- ப்ரயாதி (prayāti)goes forth
- ஸ (sa)he
- மத்பாவம் (madbhāvam)My being (mad:My | bhāvam:being)
- யாதி (yāti)attains
- ந (na)no
- அஸ்தி (asti)is
- அத்ர (atra)here
- ஸம்ஶயஃ (saṃśayaḥ)doubt
யம் யம் வாபி ஸ்மரந்பாவம் த்யஜத்யந்தே கலேவரம் ।
தம் தமேவைதி கௌந்தேய ஸதா தத்பாவபாவிதஃ ॥ 6 ॥
தம் தமேவைதி கௌந்தேய ஸதா தத்பாவபாவிதஃ ॥ 6 ॥
- யம் (yaṃ)whosoever
- யம் (yaṃ)whosoever
- வா (vā)or
- அபி (api)also
- ஸ்மரந் (smaran)remembering
- பாவம் (bhāvam)being
- த்யஜதி (tyajati)leaves
- அந்தே (ante)at the end
- கலேவரம் (kalevaram)body
- தம் (tam)to that
- தம் (tam)to that
- ஏவ (eva)only
- ஏதி (eti)goes
- கௌந்தேய (kaunteya)O son of Kunti
- ஸதா (sadā)always
- தத்பாவபாவிதஃ (tadbhāvabhāvitaḥ)because of constant thought (tad:that | bhāva:thought | bhāvitaḥ:imbued with)
தஸ்மாத்ஸர்வேஷு காலேஷு மாமநுஸ்மர யுத்ய ச ।
மய்யர்பிதமநோபுத்திர்மாமேவைஷ்யஸ்யஸம்ஶயம் ॥ 7 ॥
மய்யர்பிதமநோபுத்திர்மாமேவைஷ்யஸ்யஸம்ஶயம் ॥ 7 ॥
- தஸ்மாத் (tasmāt)therefore
- ஸர்வேஷு (sarveṣu)in all
- காலேஷு (kāleṣu)times
- மாம் (mām)Me
- அநுஸ்மர (anusmara)remember
- யுத்ய (yudhya)fight
- ச (ca)and
- மயி (mayi)in Me
- அர்பித (arpita)fixed
- மநோபுத்திஃ (manobuddhiḥ)mind and intellect (manaḥ:mind | buddhiḥ:intellect)
- மாம் (mām)Me
- ஏவ (eva)alone
- ஏஷ்யஸி (eṣyasi)you shall come
- அஸம்ஶயம் (asaṃśayam)doubtless
அப்யாஸயோகயுக்தேந சேதஸா நாந்யகாமிநா ।
பரமம் புருஷம் திவ்யம் யாதி பார்தாநுசிந்தயந் ॥ 8 ॥
பரமம் புருஷம் திவ்யம் யாதி பார்தாநுசிந்தயந் ॥ 8 ॥
- அப்யாஸயோகயுக்தேந (abhyāsayogayuktena)by practice and yoga (abhyāsa:practice | yoga:yoga | yuktena:by being united)
- சேதஸா (cetasā)by the mind
- ந (na)not
- அந்யகாமிநா (anyagāminā)going to another (anya:another | gāminā:going)
- பரமம் (paramaṃ)supreme
- புருஷம் (puruṣaṃ)person
- திவ்யம் (divyaṃ)divine
- யாதி (yāti)goes
- பார்த (pārtha)O Partha
- அநுசிந்தயந் (anucintayan)meditating
கவிம் புராணமநுஶாஸிதாரமணோரணீயம்ஸமநுஸ்மரேத்யஃ।
ஸர்வஸ்ய தாதாரமசிந்த்யரூபமாதித்யவர்ணம் தமஸஃ பரஸ்தாத் ॥ 9 ॥
ஸர்வஸ்ய தாதாரமசிந்த்யரூபமாதித்யவர்ணம் தமஸஃ பரஸ்தாத் ॥ 9 ॥
- கவிம் (kavim)the poet
- புராணம் (purāṇam)ancient
- அநுஶாஸிதாரம் (anuśāsitāram)the ruler
- அணோஃ (aṇoḥ)than the atom
- அணீயாம்ஸம் (aṇīyāṃsam)minuter
- அநுஸ்மரேத் (anusmaret)meditates upon
- யஃ (yaḥ)whosoever
- ஸர்வஸ்ய (sarvasya)of all
- தாதாரம் (dhātāram)the supporter
- அசிந்த்யரூபம் (acintyarūpam)of inconceivable form (acintya:inconceivable | rūpam:form)
- ஆதித்யவர்ணம் (ādityavarṇam)effulgent like the sun (āditya:sun | varṇam:effulgent)
- தமஸஃ (tamasaḥ)of darkness
- பரஸ்தாத் (parastāt)beyond
ப்ரயாணகாலே மநஸாசலேந பக்த்யா யுக்தோ யோகபலேந சைவ।
ப்ருவோர்மத்யே ப்ராணமாவேஶ்ய ஸம்யக்ஸ தம் பரம் புருஷமுபைதி திவ்யம் ॥ 10 ॥
ப்ருவோர்மத்யே ப்ராணமாவேஶ்ய ஸம்யக்ஸ தம் பரம் புருஷமுபைதி திவ்யம் ॥ 10 ॥
- ப்ரயாணகாலே (prayāṇakāle)at the time of departure (prayāṇa:departure | kāle:at the time)
- மநஸா (manasā)with the mind
- அசலேந (acalena)unshaken
- பக்த்யா (bhaktyā)with devotion
- யுக்தஃ (yuktaḥ)engaged
- யோகபலேந (yogabalena)by the power of yoga (yoga:yoga | balena:by the power)
- ச (ca)and
- ஏவ (eva)indeed
- ப்ருவோஃ (bhruvoḥ)of the eyebrows
- மத்யே (madhye)between
- ப்ராணம் (prāṇam)breath
- ஆவேஶ்ய (āveśya)fixing
- ஸம்யக் (samyak)properly
- ஸஃ (saḥ)he
- தம் (tam)that
- பரம் (param)supreme
- புருஷம் (puruṣam)Purusha
- உபைதி (upaiti)reaches
- திவ்யம் (divyam)resplendent
யதக்ஷரம் வேதவிதோ வதந்தி விஶந்தி யத்யதயோ வீதராகாஃ।
யதிச்சந்தோ ப்ரஹ்மசர்யம் சரந்தி தத்தே பதம் ஸங்க்ரஹேண ப்ரவக்ஷ்யே ॥ 11 ॥
யதிச்சந்தோ ப்ரஹ்மசர்யம் சரந்தி தத்தே பதம் ஸங்க்ரஹேண ப்ரவக்ஷ்யே ॥ 11 ॥
- யத் (yat)which
- அக்ஷரம் (akṣaram)imperishable
- வேதவிதஃ (vedavidaḥ)VEDA-knowers (veda:VEDA | vidaḥ:knowers)
- வதந்தி (vadanti)declare
- விஶந்தி (viśanti)enter
- யத் (yat)which
- யதயஃ (yatayaḥ)self-controlled
- வீதராகாஃ (vītarāgāḥ)desire-freed (vīta:freed | rāgāḥ:desires)
- யத் (yat)which
- இச்சந்தஃ (icchantaḥ)desiring
- ப்ரஹ்மசர்யம் (brahmacaryam)BRAHMCHARYA
- சரந்தி (caranti)practise
- தத் (tat)that
- தே (te)to thee
- பதம் (padam)goal
- ஸங்க்ரஹேண (saṅgraheṇa)in brief
- ப்ரவக்ஷ்யே (pravakṣye)I will declare
ஸர்வத்வாராணி ஸம்யம்ய மநோ ஹ்ரு'தி நிருத்ய ச ।
மூர்த்ந்யாதாயாத்மநஃ ப்ராணமாஸ்திதோ யோகதாரணாம் ॥ 12 ॥
மூர்த்ந்யாதாயாத்மநஃ ப்ராணமாஸ்திதோ யோகதாரணாம் ॥ 12 ॥
- ஸர்வத்வாராணி (sarvadvārāṇi)all gates (sarva:all | dvārāṇi:gates)
- ஸம்யம்ய (saṃyamya)having controlled
- மநோ (mano)mind
- ஹ்ரு'தி (hṛdi)in the heart
- நிருத்ய (nirudhya)having confined
- ச (ca)and
- மூர்த்நி (mūrdhni)in the head
- ஆதாய (ādhāya)having fixed
- ஆத்மநஃ (ātmanaḥ)of the self
- ப்ராணம் (prāṇam)life-breath
- ஆஸ்திதஃ (āsthitaḥ)engaged
- யோகதாரணாம் (yogadhāraṇām)practice of concentration (yoga:concentration | dhāraṇām:practice)
ஓமித்யேகாக்ஷரம் ப்ரஹ்ம வ்யாஹரந்மாமநுஸ்மரந் ।
யஃ ப்ரயாதி த்யஜந்தேஹம் ஸ யாதி பரமாம் கதிம் ॥ 13 ॥
யஃ ப்ரயாதி த்யஜந்தேஹம் ஸ யாதி பரமாம் கதிம் ॥ 13 ॥
- ஓம் (om)OM
- இதி (iti)thus
- ஏகாக்ஷரம் (ekākṣaram)one-syllabled (eka:one | akṣaram:syllable)
- ப்ரஹ்ம (brahma)Brahman
- வ்யாஹரந் (vyāharan)uttering
- மாம் (mām)Me
- அநுஸ்மரந் (anusmaran)remembering
- யஃ (yaḥ)who
- ப்ரயாதி (prayāti)departs
- த்யஜந் (tyajan)leaving
- தேஹம் (deham)body
- ஸ (sa)he
- யாதி (yāti)attains
- பரமாம் (paramām)Supreme
- கதிம் (gatim)Goal
அநந்யசேதாஃ ஸததம் யோ மாம் ஸ்மரதி நித்யஶஃ ।
தஸ்யாஹம் ஸுலபஃ பார்த நித்யயுக்தஸ்ய யோகிநஃ ॥ 14 ॥
தஸ்யாஹம் ஸுலபஃ பார்த நித்யயுக்தஸ்ய யோகிநஃ ॥ 14 ॥
- அநந்யசேதாஃ (ananyacetāḥ)with undistracted mind (ananya:undistracted | cetāḥ:mind)
- ஸததம் (satatam)always
- யஃ (yaḥ)who
- மாம் (mām)Me
- ஸ்மரதி (smarati)remembers
- நித்யஶஃ (nityaśaḥ)constantly
- தஸ்ய (tasya)to him
- அஹம் (aham)I
- ஸுலபஃ (sulabhaḥ)easily attainable
- பார்த (pārtha)O Partha
- நித்யயுக்தஸ்ய (nityayuktasya)of the ever-steadfast (nitya:ever | yuktasya:of the steadfast)
- யோகிநஃ (yoginaḥ)of the Yogi
மாமுபேத்ய புநர்ஜந்ம துஃகாலயமஶாஶ்வதம் ।
நாப்நுவந்தி மஹாத்மாநஃ ஸம்ஸித்திம் பரமாம் கதாஃ ॥ 15 ॥
நாப்நுவந்தி மஹாத்மாநஃ ஸம்ஸித்திம் பரமாம் கதாஃ ॥ 15 ॥
- மாம் (mām)me
- உபேத்ய (upetya)having attained
- புநஃ (punaḥ)again
- ஜந்ம (janma)birth
- துஃகாலயம் (duḥkhālayam)house of pain (duḥkha:pain | ālayam:house)
- அஶாஶ்வதம் (aśāśvatam)non-eternal
- ந (na)not
- ஆப்நுவந்தி (āpnuvanti)attain
- மஹாத்மாநஃ (mahātmānaḥ)great souls (mahā:great | ātmānaḥ:souls)
- ஸம்ஸித்திம் (saṃsiddhim)highest perfection
- பரமாம் (paramām)supreme
- கதாஃ (gatāḥ)having reached
ஆப்ரஹ்மபுவநால்லோகாஃ புநராவர்திநோ'ர்ஜுந ।
மாமுபேத்ய து கௌந்தேய புநர்ஜந்ம ந வித்யதே ॥ 16 ॥
மாமுபேத்ய து கௌந்தேய புநர்ஜந்ம ந வித்யதே ॥ 16 ॥
- ஆப்ரஹ்மபுவநாத் (ābrahmabhuvanāt)from Brahma's world (ā:from | brahma:Brahma | bhuvanāt:world)
- லோகாஃ (lokāḥ)worlds
- புநராவர்திநஃ (punarāvartinaḥ)subject to rebirth (punar:again | āvartinaḥ:returning)
- அர்ஜுந (arjuna)O Arjuna
- மாம் (mām)me
- உபேத்ய (upetya)having reached
- து (tu)but
- கௌந்தேய (kaunteya)O son of Kunti
- புநர்ஜந்ம (punarjanma)rebirth (punar:again | janma:birth)
- ந (na)not
- வித்யதே (vidyate)exists
ஸஹஸ்ரயுகபர்யந்தமஹர்யத்ப்ரஹ்மணோ விதுஃ ।
ராத்ரிம் யுகஸஹஸ்ராந்தாம் தே'ஹோராத்ரவிதோ ஜநாஃ ॥ 17 ॥
ராத்ரிம் யுகஸஹஸ்ராந்தாம் தே'ஹோராத்ரவிதோ ஜநாஃ ॥ 17 ॥
- ஸஹஸ்ரயுகபர்யந்தம் (sahasrayugaparyantam)lasting a thousand yugas (sahasra:thousand | yuga:yugas | paryantam:lasting)
- அஹஃ (ahaḥ)day
- யத் (yat)which
- ப்ரஹ்மணஃ (brahmaṇaḥ)of Brahma
- விதுஃ (viduḥ)know
- ராத்ரிம் (rātrim)night
- யுகஸஹஸ்ராந்தாம் (yugasahasrāntām)ending in a thousand yugas (yuga:yugas | sahasra:thousand | antām:ending)
- தே (te)they
- அஹோராத்ரவிதஃ (ahorātravidaḥ)knowers of day and night (ahaḥ:day | rātra:night | vidaḥ:knowers)
- ஜநாஃ (janāḥ)people
அவ்யக்தாத்வ்யக்தயஃ ஸர்வாஃ ப்ரபவந்த்யஹராகமே ।
ராத்ர்யாகமே ப்ரலீயந்தே தத்ரைவாவ்யக்தஸஞ்ஜ்ஞகே ॥ 18 ॥
ராத்ர்யாகமே ப்ரலீயந்தே தத்ரைவாவ்யக்தஸஞ்ஜ்ஞகே ॥ 18 ॥
- அவ்யக்தாத் (avyaktād)from the unmanifested
- வ்யக்தயஃ (vyaktayaḥ)manifested beings
- ஸர்வாஃ (sarvāḥ)all
- ப்ரபவந்தி (prabhavanti)proceed
- அஹராகமே (aharāgame)at the coming of day (ahar:day | āgame:at the coming)
- ராத்ர்யாகமே (rātryāgame)at the coming of night (rātri:night | āgame:at the coming)
- ப்ரலீயந்தே (pralīyante)dissolve
- தத்ர (tatra)there
- ஏவ (eva)indeed
- அவ்யக்தஸம்ஜ்ஞகே (avyaktasaṃjñake)in that called unmanifest (avyakta:unmanifest | saṃjñake:in that called)
பூதக்ராமஃ ஸ ஏவாயம் பூத்வா பூத்வா ப்ரலீயதே ।
ராத்ர்யாகமே'வஶஃ பார்த ப்ரபவத்யஹராகமே ॥ 19 ॥
ராத்ர்யாகமே'வஶஃ பார்த ப்ரபவத்யஹராகமே ॥ 19 ॥
- பூதக்ராமஃ (bhūtagrāmaḥ)multitude of beings (bhūta:being | grāmaḥ:multitude)
- ஸ (sa)that
- ஏவ (eva)indeed
- அயம் (ayam)this
- பூத்வா (bhūtvā)having been
- பூத்வா (bhūtvā)having been
- ப்ரலீயதே (pralīyate)dissolves
- ராத்ர்யாகமே (rātryāgame)at the coming of night (rātri:night | āgame:at the coming)
- அவஶஃ (avaśaḥ)helplessly
- பார்த (pārtha)O Partha
- ப்ரபவதி (prabhavati)comes forth
- அஹராகமே (aharāgame)at the coming of day (ahar:day | āgame:at the coming)
பரஸ்தஸ்மாத்து பாவோ'ந்யோ'வ்யக்தோ'வ்யக்தாத்ஸநாதநஃ ।
யஃ ஸ ஸர்வேஷு பூதேஷு நஶ்யத்ஸு ந விநஶ்யதி ॥ 20 ॥
யஃ ஸ ஸர்வேஷு பூதேஷு நஶ்யத்ஸு ந விநஶ்யதி ॥ 20 ॥
- பரஃ (paraḥ)higher
- தஸ்மாத் (tasmāt)than that
- து (tu)but
- பாவஃ (bhāvaḥ)existence
- அந்யஃ (anyaḥ)another
- அவ்யக்தஃ (avyaktaḥ)unmanifested
- அவ்யக்தாத் (avyaktāt)than the unmanifested
- ஸநாதநஃ (sanātanaḥ)eternal
- யஃ (yaḥ)which
- ஸஃ (saḥ)that
- ஸர்வேஷு (sarveṣu)in all
- பூதேஷு (bhūteṣu)in beings
- நஶ்யத்ஸு (naśyatsu)being destroyed
- ந (na)not
- விநஶ்யதி (vinaśyati)is destroyed
அவ்யக்தோ'க்ஷர இத்யுக்தஸ்தமாஹுஃ பரமாம் கதிம் ।
யம் ப்ராப்ய ந நிவர்தந்தே தத்தாம பரமம் மம ॥ 21 ॥
யம் ப்ராப்ய ந நிவர்தந்தே தத்தாம பரமம் மம ॥ 21 ॥
- அவ்யக்தஃ (avyaktaḥ)unmanifest
- அக்ஷரஃ (akṣaraḥ)imperishable
- இதி (iti)thus
- உக்தஃ (uktaḥ)is called
- தம் (tam)that
- ஆஹுஃ (āhuḥ)they say
- பரமாம் (paramām)highest
- கதிம் (gatim)goal
- யம் (yam)which
- ப்ராப்ய (prāpya)having reached
- ந (na)not
- நிவர்தந்தே (nivartante)return
- தத் (tat)that
- தாம (dhāma)abode
- பரமம் (paramam)supreme
- மம (mama)my
புருஷஃ ஸ பரஃ பார்த பக்த்யா லப்யஸ்த்வநந்யயா ।
யஸ்யாந்தஃஸ்தாநி பூதாநி யேந ஸர்வமிதம் ததம் ॥ 22 ॥
யஸ்யாந்தஃஸ்தாநி பூதாநி யேந ஸர்வமிதம் ததம் ॥ 22 ॥
- புருஷஃ (puruṣaḥ)person
- ஸ (sa)he
- பரஃ (paraḥ)supreme
- பார்த (pārtha)O Partha
- பக்த்யா (bhaktyā)by devotion
- லப்யஃ (labhyaḥ)attainable
- து (tu)but
- அநந்யயா (ananyayā)unswerving
- யஸ்மிந் (yasmin)within whom
- அந்தஃஸ்தாநி (antaḥsthāni)dwell
- பூதாநி (bhūtāni)beings
- யேந (yena)by whom
- ஸர்வம் (sarvam)all
- இதம் (idam)this
- ததம் (tatam)pervaded
யத்ர காலே த்வநாவ்ரு'த்திமாவ்ரு'த்திம் சைவ யோகிநஃ ।
ப்ரயாதா யாந்தி தம் காலம் வக்ஷ்யாமி பரதர்ஷப ॥ 23 ॥
ப்ரயாதா யாந்தி தம் காலம் வக்ஷ்யாமி பரதர்ஷப ॥ 23 ॥
- யத்ர (yatra)where
- காலே (kāle)at the time
- து (tu)but
- அநாவ்ரு'த்திம் (anāvṛttim)non-return
- ஆவ்ரு'த்திம் (āvṛttiṃ)return
- ச (ca)and
- ஏவ (eva)indeed
- யோகிநஃ (yoginaḥ)yogis
- ப்ரயாதாஃ (prayātāḥ)departed
- யாந்தி (yānti)go
- தம் (taṃ)that
- காலம் (kālaṃ)time
- வக்ஷ்யாமி (vakṣyāmi)I will tell
- பரதர்ஷப (bharatarṣabha)O Chief of Bharatas (bharata:Bharata | ṛṣabha:chief)
அக்நிர்ஜ்யோதிரஹஃ ஶுக்லஃ ஷண்மாஸா உத்தராயணம் ।
தத்ர ப்ரயாதா கச்சந்தி ப்ரஹ்ம ப்ரஹ்மவிதோ ஜநாஃ ॥ 24 ॥
தத்ர ப்ரயாதா கச்சந்தி ப்ரஹ்ம ப்ரஹ்மவிதோ ஜநாஃ ॥ 24 ॥
- அக்நிஃ (agniḥ)fire
- ஜ்யோதிஃ (jyotiḥ)light
- அஹஃ (ahaḥ)day-time
- ஶுக்லஃ (śuklaḥ)bright fortnight
- ஷண்மாஸாஃ (ṣaṇmāsāḥ)six months
- உத்தராயணம் (uttarāyaṇam)northern solstice
- தத்ர (tatra)there
- ப்ரயாதாஃ (prayātāḥ)departed
- கச்சந்தி (gacchanti)go
- ப்ரஹ்ம (brahma)Brahman
- ப்ரஹ்மவிதஃ (brahmavidaḥ)knowers of Brahman (brahma:Brahman | vidaḥ:knowers)
- ஜநாஃ (janāḥ)people
தூமோ ராத்ரிஸ்ததா க்ரு'ஷ்ணஃ ஷண்மாஸா தக்ஷிணாயநம் ।
தத்ர சாந்த்ரமஸம் ஜ்யோதிர்யோகீ ப்ராப்ய நிவர்ததே ॥ 25 ॥
தத்ர சாந்த்ரமஸம் ஜ்யோதிர்யோகீ ப்ராப்ய நிவர்ததே ॥ 25 ॥
- தூமஃ (dhūmaḥ)smoke
- ராத்ரிஃ (rātriḥ)night
- ததா (tathā)also
- க்ரு'ஷ்ணஃ (kṛṣṇaḥ)dark
- ஷண்மாஸாஃ (ṣaṇmāsāḥ)six months
- தக்ஷிணாயநம் (dakṣiṇāyanam)southern solstice
- தத்ர (tatra)there
- சாந்த்ரமஸம் (cāndramasam)lunar (candra:moon | masam:related to)
- ஜ்யோதிஃ (jyotiḥ)light
- யோகீ (yogī)yogi
- ப்ராப்ய (prāpya)attaining
- நிவர்ததே (nivartate)returns
ஶுக்லக்ரு'ஷ்ணே கதீ ஹ்யேதே ஜகதஃ ஶாஶ்வதே மதே ।
ஏகயா யாத்யநாவ்ரு'த்திமந்யயாவர்ததே புநஃ ॥ 26 ॥
ஏகயா யாத்யநாவ்ரு'த்திமந்யயாவர்ததே புநஃ ॥ 26 ॥
- ஶுக்லக்ரு'ஷ்ணே (śuklakṛṣṇe)light and dark (śukla:light | kṛṣṇe:dark)
- கதீ (gatī)paths
- ஹி (hi)indeed
- ஏதே (ete)these
- ஜகதஃ (jagataḥ)of the world
- ஶாஶ்வதே (śāśvate)eternal
- மதே (mate)thought
- ஏகயா (ekayā)by one
- யாதி (yāti)goes
- அநாவ்ரு'த்திம் (anāvṛttim)non-return
- அந்யயா (anyayā)by the other
- ஆவர்ததே (āvartate)returns
- புநஃ (punaḥ)again
நைதே ஸ்ரு'தீ பார்த ஜாநந்யோகீ முஹ்யதி கஶ்சந ।
தஸ்மாத்ஸர்வேஷு காலேஷு யோகயுக்தோ பவார்ஜுந ॥ 27 ॥
தஸ்மாத்ஸர்வேஷு காலேஷு யோகயுக்தோ பவார்ஜுந ॥ 27 ॥
- ந (na)not
- ஏதே (ete)these
- ஸ்ரு'தீ (sṛtī)paths
- பார்த (pārtha)O Partha
- ஜாநந் (jānan)knowing
- யோகீ (yogī)Yogin
- முஹ்யதி (muhyati)is deluded
- கஶ்சந (kaścana)anyone
- தஸ்மாத் (tasmāt)therefore
- ஸர்வேஷு (sarveṣu)in all
- காலேஷு (kāleṣu)times
- யோகயுக்தஃ (yogayuktaḥ)steadfast in yoga (yoga:yoga | yuktaḥ:steadfast)
- பவ (bhava)be
- அர்ஜுந (arjuna)O Arjuna
வேதேஷு யஜ்ஞேஷு தபஃஸு சைவ தாநேஷு யத்புண்யபலம் ப்ரதிஷ்டம்।
அத்யேதி தத்ஸர்வமிதம் விதித்வாயோகீ பரம் ஸ்தாநமுபைதி சாத்யம் ॥ 28 ॥
அத்யேதி தத்ஸர்வமிதம் விதித்வாயோகீ பரம் ஸ்தாநமுபைதி சாத்யம் ॥ 28 ॥
- வேதேஷு (vedeṣu)in the Vedas
- யஜ்ஞேஷு (yajñeṣu)in the sacrifices
- தபஃஸு (tapaḥsu)in the austerities
- ச (ca)and
- ஏவ (eva)indeed
- தாநேஷு (dāneṣu)in the charities
- யத் (yat)which
- புண்யபலம் (puṇyaphalaṃ)fruit of merit (puṇya:merit | phalaṃ:fruit)
- ப்ரதிஷ்டம் (pradiṣṭam)declared
- அத்யேதி (atyeti)goes beyond
- தத் (tat)that
- ஸர்வம் (sarvam)all
- இதம் (idaṃ)this
- விதித்வா (viditvā)having known
- யோகீ (yogī)the yogin
- பரம் (paraṃ)supreme
- ஸ்தாநம் (sthānam)place
- உபைதி (upaiti)attains
- ச (ca)and
- ஆத்யம் (ādyam)primeval
ௐ தத்ஸதிதி ஶ்ரீமத்பகவத்கீதாஸூபநிஷத்ஸு ப்ரஹ்மவித்யாயாம் யோகஶாஸ்த்ரே
ஶ்ரீக்ரு'ஷ்ணார்ஜுநஸம்வாதே அக்ஷரப்ரஹ்மயோகோ நாமாஷ்டமோ'த்யாயஃ ॥8 ॥
ஶ்ரீக்ரு'ஷ்ணார்ஜுநஸம்வாதே அக்ஷரப்ரஹ்மயோகோ நாமாஷ்டமோ'த்யாயஃ ॥8 ॥
