ಓಂ ಶ್ರೀ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ನಮಃ
ಅಥ ಅಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ।
ಅಕ್ಷರಪರಬ್ರಹ್ಮಯೋಗಃ
ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ
ಅಕ್ಷರಪರಬ್ರಹ್ಮಯೋಗಃ
ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ
ಕಿಂ ತದ್ಬ್ರಹ್ಮ ಕಿಮಧ್ಯಾತ್ಮಂ ಕಿಂ ಕರ್ಮ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ।
ಅಧಿಭೂತಂ ಚ ಕಿಂ ಪ್ರೋಕ್ತಮಧಿದೈವಂ ಕಿಮುಚ್ಯತೇ ॥ 1 ॥
ಅಧಿಭೂತಂ ಚ ಕಿಂ ಪ್ರೋಕ್ತಮಧಿದೈವಂ ಕಿಮುಚ್ಯತೇ ॥ 1 ॥
- ಅರ್ಜುನ (arjuna)Arjuna
- ಉವಾಚ (uvāca)said
- ಕಿಂ (kiṃ)what
- ತತ್ (tad)that
- ಬ್ರಹ್ಮ (brahma)Brahman
- ಕಿಮ್ (kim)what
- ಅಧ್ಯಾತ್ಮಮ್ (adhyātmaṃ)spiritual self
- ಕಿಂ (kiṃ)what
- ಕರ್ಮ (karma)action
- ಪುರುಷೋತ್ತಮ (puruṣottama)O best among men (puruṣa:man | uttama:best)
- ಅಧಿಭೂತಮ್ (adhibhūtaṃ)pertaining to elements
- ಚ (ca)and
- ಕಿಂ (kiṃ)what
- ಪ್ರೋಕ್ತಮ್ (proktam)is declared
- ಅಧಿದೈವಮ್ (adhidaivaṃ)pertaining to deities
- ಕಿಮ್ (kim)what
- ಉಚ್ಯತೇ (ucyate)is said
ಅಧಿಯಜ್ಞಃ ಕಥಂ ಕೋಽತ್ರ ದೇಹೇಽಸ್ಮಿನ್ಮಧುಸೂದನ ।
ಪ್ರಯಾಣಕಾಲೇ ಚ ಕಥಂ ಜ್ಞೇಯೋಽಸಿ ನಿಯತಾತ್ಮಭಿಃ ॥ 2 ॥
ಪ್ರಯಾಣಕಾಲೇ ಚ ಕಥಂ ಜ್ಞೇಯೋಽಸಿ ನಿಯತಾತ್ಮಭಿಃ ॥ 2 ॥
- ಅಧಿಯಜ್ಞಃ (adhiyajñaḥ)the presiding deity of sacrifice (adhi:presiding over | yajñaḥ:sacrifice)
- ಕಥಂ (kathaṃ)how
- ಕಃ (kaḥ)who
- ಅತ್ರ (atra)here
- ದೇಹೇ (dehe)in the body
- ಅಸ್ಮಿನ್ (asmin)this
- ಮಧುಸೂದನ (madhusūdana)O destroyer of Madhu (madhu:Madhu | sūdana:destroyer)
- ಪ್ರಯಾಣಕಾಲೇ (prayāṇakāle)at the time of departure (prayāṇa:departure | kāle:at the time)
- ಚ (ca)and
- ಕಥಂ (kathaṃ)how
- ಜ್ಞೇಯಃ (jñeyaḥ)to be known
- ಅಸಿ (asi)are you
- ನಿಯತಾತ್ಮಭಿಃ (niyatātmabhiḥ)by the self-controlled (niyata:controlled | ātmabhiḥ:by the selves)
ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ
ಅಕ್ಷರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಮಂ ಸ್ವಭಾವೋಽಧ್ಯಾತ್ಮಮುಚ್ಯತೇ ।
ಭೂತಭಾವೋದ್ಭವಕರೋ ವಿಸರ್ಗಃ ಕರ್ಮಸಞ್ಜ್ಞಿತಃ ॥ 3 ॥
ಭೂತಭಾವೋದ್ಭವಕರೋ ವಿಸರ್ಗಃ ಕರ್ಮಸಞ್ಜ್ಞಿತಃ ॥ 3 ॥
- ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ (śrībhagavān uvāca)The Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- ಅಕ್ಷರಂ (akṣaram)imperishable
- ಬ್ರಹ್ಮ (brahma)Brahman
- ಪರಮಂ (paramam)supreme
- ಸ್ವಭಾವಃ (svabhāvaḥ)essential nature
- ಅಧ್ಯಾತ್ಮಮ್ (adhyātmam)Self-knowledge
- ಉಚ್ಯತೇ (ucyate)is called
- ಭೂತಭಾವೋದ್ಭವಕರಃ (bhūtabhāvodbhavakaraḥ)creative force causing manifestation (bhūta:beings | bhāva:state | udbhava:arising | karaḥ:causing)
- ವಿಸರ್ಗಃ (visargaḥ)creative force
- ಕರ್ಮಸಂಜ್ಞಿತಃ (karmasaṃjñitaḥ)called work (karma:work | saṃjñitaḥ:called)
ಅಧಿಭೂತಂ ಕ್ಷರೋ ಭಾವಃ ಪುರುಷಶ್ಚಾಧಿದೈವತಮ್ ।
ಅಧಿಯಜ್ಞೋಽಹಮೇವಾತ್ರ ದೇಹೇ ದೇಹಭೃತಾಂ ವರ ॥ 4 ॥
ಅಧಿಯಜ್ಞೋಽಹಮೇವಾತ್ರ ದೇಹೇ ದೇಹಭೃತಾಂ ವರ ॥ 4 ॥
- ಅಧಿಭೂತಂ (adhibhūtam)pertaining to elements (adhi:pertaining to | bhūtam:elements)
- ಕ್ಷರಃ (kṣaraḥ)perishable
- ಭಾವಃ (bhāvaḥ)nature
- ಪುರುಷಃ (puruṣaḥ)the person
- ಚ (ca)and
- ಅಧಿದೈವತಮ್ (adhidaivatam)pertaining to divinity (adhi:pertaining to | daivatam:divinity)
- ಅಧಿಯಜ್ಞಃ (adhiyajñaḥ)pertaining to sacrifice (adhi:pertaining to | yajñaḥ:sacrifice)
- ಅಹಮ್ (aham)I
- ಏವ (eva)indeed
- ಅತ್ರ (atra)here
- ದೇಹೇ (dehe)in the body
- ದೇಹಭೃತಾಮ್ (dehabhṛtām)of the embodied (deha:body | bhṛtām:of the bearers)
- ವರ (vara)best
ಅನ್ತಕಾಲೇ ಚ ಮಾಮೇವ ಸ್ಮರನ್ಮುಕ್ತ್ವಾ ಕಲೇವರಮ್ ।
ಯಃ ಪ್ರಯಾತಿ ಸ ಮದ್ಭಾವಂ ಯಾತಿ ನಾಸ್ತ್ಯತ್ರ ಸಂಶಯಃ ॥ 5 ॥
ಯಃ ಪ್ರಯಾತಿ ಸ ಮದ್ಭಾವಂ ಯಾತಿ ನಾಸ್ತ್ಯತ್ರ ಸಂಶಯಃ ॥ 5 ॥
- ಅನ್ತಕಾಲೇ (antakāle)at the time of death (anta:end | kāle:at the time)
- ಚ (ca)and
- ಮಾಮ್ (mām)Me
- ಏವ (eva)alone
- ಸ್ಮರನ್ (smaran)remembering
- ಮುಕ್ತ್ವಾ (muktvā)having left
- ಕಲೇವರಮ್ (kalevaram)the body
- ಯಃ (yaḥ)who
- ಪ್ರಯಾತಿ (prayāti)goes forth
- ಸ (sa)he
- ಮದ್ಭಾವಮ್ (madbhāvam)My being (mad:My | bhāvam:being)
- ಯಾತಿ (yāti)attains
- ನ (na)no
- ಅಸ್ತಿ (asti)is
- ಅತ್ರ (atra)here
- ಸಂಶಯಃ (saṃśayaḥ)doubt
ಯಂ ಯಂ ವಾಪಿ ಸ್ಮರನ್ಭಾವಂ ತ್ಯಜತ್ಯನ್ತೇ ಕಲೇವರಮ್ ।
ತಂ ತಮೇವೈತಿ ಕೌನ್ತೇಯ ಸದಾ ತದ್ಭಾವಭಾವಿತಃ ॥ 6 ॥
ತಂ ತಮೇವೈತಿ ಕೌನ್ತೇಯ ಸದಾ ತದ್ಭಾವಭಾವಿತಃ ॥ 6 ॥
- ಯಂ (yaṃ)whosoever
- ಯಂ (yaṃ)whosoever
- ವಾ (vā)or
- ಅಪಿ (api)also
- ಸ್ಮರನ್ (smaran)remembering
- ಭಾವಂ (bhāvam)being
- ತ್ಯಜತಿ (tyajati)leaves
- ಅನ್ತೇ (ante)at the end
- ಕಲೇವರಮ್ (kalevaram)body
- ತಮ್ (tam)to that
- ತಮ್ (tam)to that
- ಏವ (eva)only
- ಏತಿ (eti)goes
- ಕೌನ್ತೇಯ (kaunteya)O son of Kunti
- ಸದಾ (sadā)always
- ತದ್ಭಾವಭಾವಿತಃ (tadbhāvabhāvitaḥ)because of constant thought (tad:that | bhāva:thought | bhāvitaḥ:imbued with)
ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವೇಷು ಕಾಲೇಷು ಮಾಮನುಸ್ಮರ ಯುಧ್ಯ ಚ ।
ಮಯ್ಯರ್ಪಿತಮನೋಬುದ್ಧಿರ್ಮಾಮೇವೈಷ್ಯಸ್ಯಸಂಶಯಮ್ ॥ 7 ॥
ಮಯ್ಯರ್ಪಿತಮನೋಬುದ್ಧಿರ್ಮಾಮೇವೈಷ್ಯಸ್ಯಸಂಶಯಮ್ ॥ 7 ॥
- ತಸ್ಮಾತ್ (tasmāt)therefore
- ಸರ್ವೇಷು (sarveṣu)in all
- ಕಾಲೇಷು (kāleṣu)times
- ಮಾಮ್ (mām)Me
- ಅನುಸ್ಮರ (anusmara)remember
- ಯುಧ್ಯ (yudhya)fight
- ಚ (ca)and
- ಮಯಿ (mayi)in Me
- ಅರ್ಪಿತ (arpita)fixed
- ಮನೋಬುದ್ಧಿಃ (manobuddhiḥ)mind and intellect (manaḥ:mind | buddhiḥ:intellect)
- ಮಾಮ್ (mām)Me
- ಏವ (eva)alone
- ಏಷ್ಯಸಿ (eṣyasi)you shall come
- ಅಸಂಶಯಮ್ (asaṃśayam)doubtless
ಅಭ್ಯಾಸಯೋಗಯುಕ್ತೇನ ಚೇತಸಾ ನಾನ್ಯಗಾಮಿನಾ ।
ಪರಮಂ ಪುರುಷಂ ದಿವ್ಯಂ ಯಾತಿ ಪಾರ್ಥಾನುಚಿನ್ತಯನ್ ॥ 8 ॥
ಪರಮಂ ಪುರುಷಂ ದಿವ್ಯಂ ಯಾತಿ ಪಾರ್ಥಾನುಚಿನ್ತಯನ್ ॥ 8 ॥
- ಅಭ್ಯಾಸಯೋಗಯುಕ್ತೇನ (abhyāsayogayuktena)by practice and yoga (abhyāsa:practice | yoga:yoga | yuktena:by being united)
- ಚೇತಸಾ (cetasā)by the mind
- ನ (na)not
- ಅನ್ಯಗಾಮಿನಾ (anyagāminā)going to another (anya:another | gāminā:going)
- ಪರಮಂ (paramaṃ)supreme
- ಪುರುಷಂ (puruṣaṃ)person
- ದಿವ್ಯಂ (divyaṃ)divine
- ಯಾತಿ (yāti)goes
- ಪಾರ್ಥ (pārtha)O Partha
- ಅನುಚಿನ್ತಯನ್ (anucintayan)meditating
ಕವಿಂ ಪುರಾಣಮನುಶಾಸಿತಾರಮಣೋರಣೀಯಂಸಮನುಸ್ಮರೇದ್ಯಃ।
ಸರ್ವಸ್ಯ ಧಾತಾರಮಚಿನ್ತ್ಯರೂಪಮಾದಿತ್ಯವರ್ಣಂ ತಮಸಃ ಪರಸ್ತಾತ್ ॥ 9 ॥
ಸರ್ವಸ್ಯ ಧಾತಾರಮಚಿನ್ತ್ಯರೂಪಮಾದಿತ್ಯವರ್ಣಂ ತಮಸಃ ಪರಸ್ತಾತ್ ॥ 9 ॥
- ಕವಿಂ (kavim)the poet
- ಪುರಾಣಮ್ (purāṇam)ancient
- ಅನುಶಾಸಿತಾರಮ್ (anuśāsitāram)the ruler
- ಅಣೋಃ (aṇoḥ)than the atom
- ಅಣೀಯಾಂಸಮ್ (aṇīyāṃsam)minuter
- ಅನುಸ್ಮರೇತ್ (anusmaret)meditates upon
- ಯಃ (yaḥ)whosoever
- ಸರ್ವಸ್ಯ (sarvasya)of all
- ಧಾತಾರಮ್ (dhātāram)the supporter
- ಅಚಿನ್ತ್ಯರೂಪಮ್ (acintyarūpam)of inconceivable form (acintya:inconceivable | rūpam:form)
- ಆದಿತ್ಯವರ್ಣಮ್ (ādityavarṇam)effulgent like the sun (āditya:sun | varṇam:effulgent)
- ತಮಸಃ (tamasaḥ)of darkness
- ಪರಸ್ತಾತ್ (parastāt)beyond
ಪ್ರಯಾಣಕಾಲೇ ಮನಸಾಚಲೇನ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಯುಕ್ತೋ ಯೋಗಬಲೇನ ಚೈವ।
ಭ್ರುವೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಪ್ರಾಣಮಾವೇಶ್ಯ ಸಮ್ಯಕ್ಸ ತಂ ಪರಂ ಪುರುಷಮುಪೈತಿ ದಿವ್ಯಮ್ ॥ 10 ॥
ಭ್ರುವೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಪ್ರಾಣಮಾವೇಶ್ಯ ಸಮ್ಯಕ್ಸ ತಂ ಪರಂ ಪುರುಷಮುಪೈತಿ ದಿವ್ಯಮ್ ॥ 10 ॥
- ಪ್ರಯಾಣಕಾಲೇ (prayāṇakāle)at the time of departure (prayāṇa:departure | kāle:at the time)
- ಮನಸಾ (manasā)with the mind
- ಅಚಲೇನ (acalena)unshaken
- ಭಕ್ತ್ಯಾ (bhaktyā)with devotion
- ಯುಕ್ತಃ (yuktaḥ)engaged
- ಯೋಗಬಲೇನ (yogabalena)by the power of yoga (yoga:yoga | balena:by the power)
- ಚ (ca)and
- ಏವ (eva)indeed
- ಭ್ರುವೋಃ (bhruvoḥ)of the eyebrows
- ಮಧ್ಯೇ (madhye)between
- ಪ್ರಾಣಮ್ (prāṇam)breath
- ಆವೇಶ್ಯ (āveśya)fixing
- ಸಮ್ಯಕ್ (samyak)properly
- ಸಃ (saḥ)he
- ತಮ್ (tam)that
- ಪರಮ್ (param)supreme
- ಪುರುಷಮ್ (puruṣam)Purusha
- ಉಪೈತಿ (upaiti)reaches
- ದಿವ್ಯಮ್ (divyam)resplendent
ಯದಕ್ಷರಂ ವೇದವಿದೋ ವದನ್ತಿ ವಿಶನ್ತಿ ಯದ್ಯತಯೋ ವೀತರಾಗಾಃ।
ಯದಿಚ್ಛನ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಂ ಚರನ್ತಿ ತತ್ತೇ ಪದಂ ಸಙ್ಗ್ರಹೇಣ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯೇ ॥ 11 ॥
ಯದಿಚ್ಛನ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಂ ಚರನ್ತಿ ತತ್ತೇ ಪದಂ ಸಙ್ಗ್ರಹೇಣ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯೇ ॥ 11 ॥
- ಯತ್ (yat)which
- ಅಕ್ಷರಮ್ (akṣaram)imperishable
- ವೇದವಿದಃ (vedavidaḥ)VEDA-knowers (veda:VEDA | vidaḥ:knowers)
- ವದನ್ತಿ (vadanti)declare
- ವಿಶನ್ತಿ (viśanti)enter
- ಯತ್ (yat)which
- ಯತಯಃ (yatayaḥ)self-controlled
- ವೀತರಾಗಾಃ (vītarāgāḥ)desire-freed (vīta:freed | rāgāḥ:desires)
- ಯತ್ (yat)which
- ಇಚ್ಛನ್ತಃ (icchantaḥ)desiring
- ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಮ್ (brahmacaryam)BRAHMCHARYA
- ಚರನ್ತಿ (caranti)practise
- ತತ್ (tat)that
- ತೇ (te)to thee
- ಪದಂ (padam)goal
- ಸಙ್ಗ್ರಹೇಣ (saṅgraheṇa)in brief
- ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯೇ (pravakṣye)I will declare
ಸರ್ವದ್ವಾರಾಣಿ ಸಂಯಮ್ಯ ಮನೋ ಹೃದಿ ನಿರುಧ್ಯ ಚ ।
ಮೂರ್ಧ್ನ್ಯಾಧಾಯಾತ್ಮನಃ ಪ್ರಾಣಮಾಸ್ಥಿತೋ ಯೋಗಧಾರಣಾಮ್ ॥ 12 ॥
ಮೂರ್ಧ್ನ್ಯಾಧಾಯಾತ್ಮನಃ ಪ್ರಾಣಮಾಸ್ಥಿತೋ ಯೋಗಧಾರಣಾಮ್ ॥ 12 ॥
- ಸರ್ವದ್ವಾರಾಣಿ (sarvadvārāṇi)all gates (sarva:all | dvārāṇi:gates)
- ಸಂಯಮ್ಯ (saṃyamya)having controlled
- ಮನೋ (mano)mind
- ಹೃದಿ (hṛdi)in the heart
- ನಿರುಧ್ಯ (nirudhya)having confined
- ಚ (ca)and
- ಮೂರ್ಧ್ನಿ (mūrdhni)in the head
- ಆಧಾಯ (ādhāya)having fixed
- ಆತ್ಮನಃ (ātmanaḥ)of the self
- ಪ್ರಾಣಮ್ (prāṇam)life-breath
- ಆಸ್ಥಿತಃ (āsthitaḥ)engaged
- ಯೋಗಧಾರಣಾಮ್ (yogadhāraṇām)practice of concentration (yoga:concentration | dhāraṇām:practice)
ಓಮಿತ್ಯೇಕಾಕ್ಷರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ವ್ಯಾಹರನ್ಮಾಮನುಸ್ಮರನ್ ।
ಯಃ ಪ್ರಯಾತಿ ತ್ಯಜನ್ದೇಹಂ ಸ ಯಾತಿ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್ ॥ 13 ॥
ಯಃ ಪ್ರಯಾತಿ ತ್ಯಜನ್ದೇಹಂ ಸ ಯಾತಿ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್ ॥ 13 ॥
- ಓಮ್ (om)OM
- ಇತಿ (iti)thus
- ಏಕಾಕ್ಷರಂ (ekākṣaram)one-syllabled (eka:one | akṣaram:syllable)
- ಬ್ರಹ್ಮ (brahma)Brahman
- ವ್ಯಾಹರನ್ (vyāharan)uttering
- ಮಾಮ್ (mām)Me
- ಅನುಸ್ಮರನ್ (anusmaran)remembering
- ಯಃ (yaḥ)who
- ಪ್ರಯಾತಿ (prayāti)departs
- ತ್ಯಜನ್ (tyajan)leaving
- ದೇಹಂ (deham)body
- ಸ (sa)he
- ಯಾತಿ (yāti)attains
- ಪರಮಾಂ (paramām)Supreme
- ಗತಿಮ್ (gatim)Goal
ಅನನ್ಯಚೇತಾಃ ಸತತಂ ಯೋ ಮಾಂ ಸ್ಮರತಿ ನಿತ್ಯಶಃ ।
ತಸ್ಯಾಹಂ ಸುಲಭಃ ಪಾರ್ಥ ನಿತ್ಯಯುಕ್ತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ ॥ 14 ॥
ತಸ್ಯಾಹಂ ಸುಲಭಃ ಪಾರ್ಥ ನಿತ್ಯಯುಕ್ತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ ॥ 14 ॥
- ಅನನ್ಯಚೇತಾಃ (ananyacetāḥ)with undistracted mind (ananya:undistracted | cetāḥ:mind)
- ಸತತಂ (satatam)always
- ಯಃ (yaḥ)who
- ಮಾಮ್ (mām)Me
- ಸ್ಮರತಿ (smarati)remembers
- ನಿತ್ಯಶಃ (nityaśaḥ)constantly
- ತಸ್ಯ (tasya)to him
- ಅಹಮ್ (aham)I
- ಸುಲಭಃ (sulabhaḥ)easily attainable
- ಪಾರ್ಥ (pārtha)O Partha
- ನಿತ್ಯಯುಕ್ತಸ್ಯ (nityayuktasya)of the ever-steadfast (nitya:ever | yuktasya:of the steadfast)
- ಯೋಗಿನಃ (yoginaḥ)of the Yogi
ಮಾಮುಪೇತ್ಯ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ದುಃಖಾಲಯಮಶಾಶ್ವತಮ್ ।
ನಾಪ್ನುವನ್ತಿ ಮಹಾತ್ಮಾನಃ ಸಂಸಿದ್ಧಿಂ ಪರಮಾಂ ಗತಾಃ ॥ 15 ॥
ನಾಪ್ನುವನ್ತಿ ಮಹಾತ್ಮಾನಃ ಸಂಸಿದ್ಧಿಂ ಪರಮಾಂ ಗತಾಃ ॥ 15 ॥
- ಮಾಮ್ (mām)me
- ಉಪೇತ್ಯ (upetya)having attained
- ಪುನಃ (punaḥ)again
- ಜನ್ಮ (janma)birth
- ದುಃಖಾಲಯಮ್ (duḥkhālayam)house of pain (duḥkha:pain | ālayam:house)
- ಅಶಾಶ್ವತಮ್ (aśāśvatam)non-eternal
- ನ (na)not
- ಆಪ್ನುವನ್ತಿ (āpnuvanti)attain
- ಮಹಾತ್ಮಾನಃ (mahātmānaḥ)great souls (mahā:great | ātmānaḥ:souls)
- ಸಂಸಿದ್ಧಿಮ್ (saṃsiddhim)highest perfection
- ಪರಮಾಮ್ (paramām)supreme
- ಗತಾಃ (gatāḥ)having reached
ಆಬ್ರಹ್ಮಭುವನಾಲ್ಲೋಕಾಃ ಪುನರಾವರ್ತಿನೋಽರ್ಜುನ ।
ಮಾಮುಪೇತ್ಯ ತು ಕೌನ್ತೇಯ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ನ ವಿದ್ಯತೇ ॥ 16 ॥
ಮಾಮುಪೇತ್ಯ ತು ಕೌನ್ತೇಯ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ನ ವಿದ್ಯತೇ ॥ 16 ॥
- ಆಬ್ರಹ್ಮಭುವನಾತ್ (ābrahmabhuvanāt)from Brahma's world (ā:from | brahma:Brahma | bhuvanāt:world)
- ಲೋಕಾಃ (lokāḥ)worlds
- ಪುನರಾವರ್ತಿನಃ (punarāvartinaḥ)subject to rebirth (punar:again | āvartinaḥ:returning)
- ಅರ್ಜುನ (arjuna)O Arjuna
- ಮಾಮ್ (mām)me
- ಉಪೇತ್ಯ (upetya)having reached
- ತು (tu)but
- ಕೌನ್ತೇಯ (kaunteya)O son of Kunti
- ಪುನರ್ಜನ್ಮ (punarjanma)rebirth (punar:again | janma:birth)
- ನ (na)not
- ವಿದ್ಯತೇ (vidyate)exists
ಸಹಸ್ರಯುಗಪರ್ಯನ್ತಮಹರ್ಯದ್ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ವಿದುಃ ।
ರಾತ್ರಿಂ ಯುಗಸಹಸ್ರಾನ್ತಾಂ ತೇಽಹೋರಾತ್ರವಿದೋ ಜನಾಃ ॥ 17 ॥
ರಾತ್ರಿಂ ಯುಗಸಹಸ್ರಾನ್ತಾಂ ತೇಽಹೋರಾತ್ರವಿದೋ ಜನಾಃ ॥ 17 ॥
- ಸಹಸ್ರಯುಗಪರ್ಯನ್ತಮ್ (sahasrayugaparyantam)lasting a thousand yugas (sahasra:thousand | yuga:yugas | paryantam:lasting)
- ಅಹಃ (ahaḥ)day
- ಯತ್ (yat)which
- ಬ್ರಹ್ಮಣಃ (brahmaṇaḥ)of Brahma
- ವಿದುಃ (viduḥ)know
- ರಾತ್ರಿಮ್ (rātrim)night
- ಯುಗಸಹಸ್ರಾನ್ತಾಮ್ (yugasahasrāntām)ending in a thousand yugas (yuga:yugas | sahasra:thousand | antām:ending)
- ತೇ (te)they
- ಅಹೋರಾತ್ರವಿದಃ (ahorātravidaḥ)knowers of day and night (ahaḥ:day | rātra:night | vidaḥ:knowers)
- ಜನಾಃ (janāḥ)people
ಅವ್ಯಕ್ತಾದ್ವ್ಯಕ್ತಯಃ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರಭವನ್ತ್ಯಹರಾಗಮೇ ।
ರಾತ್ರ್ಯಾಗಮೇ ಪ್ರಲೀಯನ್ತೇ ತತ್ರೈವಾವ್ಯಕ್ತಸಞ್ಜ್ಞಕೇ ॥ 18 ॥
ರಾತ್ರ್ಯಾಗಮೇ ಪ್ರಲೀಯನ್ತೇ ತತ್ರೈವಾವ್ಯಕ್ತಸಞ್ಜ್ಞಕೇ ॥ 18 ॥
- ಅವ್ಯಕ್ತಾದ್ (avyaktād)from the unmanifested
- ವ್ಯಕ್ತಯಃ (vyaktayaḥ)manifested beings
- ಸರ್ವಾಃ (sarvāḥ)all
- ಪ್ರಭವನ್ತಿ (prabhavanti)proceed
- ಅಹರಾಗಮೇ (aharāgame)at the coming of day (ahar:day | āgame:at the coming)
- ರಾತ್ರ್ಯಾಗಮೇ (rātryāgame)at the coming of night (rātri:night | āgame:at the coming)
- ಪ್ರಲೀಯನ್ತೇ (pralīyante)dissolve
- ತತ್ರ (tatra)there
- ಏವ (eva)indeed
- ಅವ್ಯಕ್ತಸಂಜ್ಞಕೇ (avyaktasaṃjñake)in that called unmanifest (avyakta:unmanifest | saṃjñake:in that called)
ಭೂತಗ್ರಾಮಃ ಸ ಏವಾಯಂ ಭೂತ್ವಾ ಭೂತ್ವಾ ಪ್ರಲೀಯತೇ ।
ರಾತ್ರ್ಯಾಗಮೇಽವಶಃ ಪಾರ್ಥ ಪ್ರಭವತ್ಯಹರಾಗಮೇ ॥ 19 ॥
ರಾತ್ರ್ಯಾಗಮೇಽವಶಃ ಪಾರ್ಥ ಪ್ರಭವತ್ಯಹರಾಗಮೇ ॥ 19 ॥
- ಭೂತಗ್ರಾಮಃ (bhūtagrāmaḥ)multitude of beings (bhūta:being | grāmaḥ:multitude)
- ಸ (sa)that
- ಏವ (eva)indeed
- ಅಯಮ್ (ayam)this
- ಭೂತ್ವಾ (bhūtvā)having been
- ಭೂತ್ವಾ (bhūtvā)having been
- ಪ್ರಲೀಯತೇ (pralīyate)dissolves
- ರಾತ್ರ್ಯಾಗಮೇ (rātryāgame)at the coming of night (rātri:night | āgame:at the coming)
- ಅವಶಃ (avaśaḥ)helplessly
- ಪಾರ್ಥ (pārtha)O Partha
- ಪ್ರಭವತಿ (prabhavati)comes forth
- ಅಹರಾಗಮೇ (aharāgame)at the coming of day (ahar:day | āgame:at the coming)
ಪರಸ್ತಸ್ಮಾತ್ತು ಭಾವೋಽನ್ಯೋಽವ್ಯಕ್ತೋಽವ್ಯಕ್ತಾತ್ಸನಾತನಃ ।
ಯಃ ಸ ಸರ್ವೇಷು ಭೂತೇಷು ನಶ್ಯತ್ಸು ನ ವಿನಶ್ಯತಿ ॥ 20 ॥
ಯಃ ಸ ಸರ್ವೇಷು ಭೂತೇಷು ನಶ್ಯತ್ಸು ನ ವಿನಶ್ಯತಿ ॥ 20 ॥
- ಪರಃ (paraḥ)higher
- ತಸ್ಮಾತ್ (tasmāt)than that
- ತು (tu)but
- ಭಾವಃ (bhāvaḥ)existence
- ಅನ್ಯಃ (anyaḥ)another
- ಅವ್ಯಕ್ತಃ (avyaktaḥ)unmanifested
- ಅವ್ಯಕ್ತಾತ್ (avyaktāt)than the unmanifested
- ಸನಾತನಃ (sanātanaḥ)eternal
- ಯಃ (yaḥ)which
- ಸಃ (saḥ)that
- ಸರ್ವೇಷು (sarveṣu)in all
- ಭೂತೇಷು (bhūteṣu)in beings
- ನಶ್ಯತ್ಸು (naśyatsu)being destroyed
- ನ (na)not
- ವಿನಶ್ಯತಿ (vinaśyati)is destroyed
ಅವ್ಯಕ್ತೋಽಕ್ಷರ ಇತ್ಯುಕ್ತಸ್ತಮಾಹುಃ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್ ।
ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನ ನಿವರ್ತನ್ತೇ ತದ್ಧಾಮ ಪರಮಂ ಮಮ ॥ 21 ॥
ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನ ನಿವರ್ತನ್ತೇ ತದ್ಧಾಮ ಪರಮಂ ಮಮ ॥ 21 ॥
- ಅವ್ಯಕ್ತಃ (avyaktaḥ)unmanifest
- ಅಕ್ಷರಃ (akṣaraḥ)imperishable
- ಇತಿ (iti)thus
- ಉಕ್ತಃ (uktaḥ)is called
- ತಮ್ (tam)that
- ಆಹುಃ (āhuḥ)they say
- ಪರಮಾಮ್ (paramām)highest
- ಗತಿಮ್ (gatim)goal
- ಯಮ್ (yam)which
- ಪ್ರಾಪ್ಯ (prāpya)having reached
- ನ (na)not
- ನಿವರ್ತನ್ತೇ (nivartante)return
- ತತ್ (tat)that
- ಧಾಮ (dhāma)abode
- ಪರಮಮ್ (paramam)supreme
- ಮಮ (mama)my
ಪುರುಷಃ ಸ ಪರಃ ಪಾರ್ಥ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಲಭ್ಯಸ್ತ್ವನನ್ಯಯಾ ।
ಯಸ್ಯಾನ್ತಃಸ್ಥಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಯೇನ ಸರ್ವಮಿದಂ ತತಮ್ ॥ 22 ॥
ಯಸ್ಯಾನ್ತಃಸ್ಥಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಯೇನ ಸರ್ವಮಿದಂ ತತಮ್ ॥ 22 ॥
- ಪುರುಷಃ (puruṣaḥ)person
- ಸ (sa)he
- ಪರಃ (paraḥ)supreme
- ಪಾರ್ಥ (pārtha)O Partha
- ಭಕ್ತ್ಯಾ (bhaktyā)by devotion
- ಲಭ್ಯಃ (labhyaḥ)attainable
- ತು (tu)but
- ಅನನ್ಯಯಾ (ananyayā)unswerving
- ಯಸ್ಮಿನ್ (yasmin)within whom
- ಅನ್ತಃಸ್ಥಾನಿ (antaḥsthāni)dwell
- ಭೂತಾನಿ (bhūtāni)beings
- ಯೇನ (yena)by whom
- ಸರ್ವಮ್ (sarvam)all
- ಇದಮ್ (idam)this
- ತತಮ್ (tatam)pervaded
ಯತ್ರ ಕಾಲೇ ತ್ವನಾವೃತ್ತಿಮಾವೃತ್ತಿಂ ಚೈವ ಯೋಗಿನಃ ।
ಪ್ರಯಾತಾ ಯಾನ್ತಿ ತಂ ಕಾಲಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಭರತರ್ಷಭ ॥ 23 ॥
ಪ್ರಯಾತಾ ಯಾನ್ತಿ ತಂ ಕಾಲಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಭರತರ್ಷಭ ॥ 23 ॥
- ಯತ್ರ (yatra)where
- ಕಾಲೇ (kāle)at the time
- ತು (tu)but
- ಅನಾವೃತ್ತಿಮ್ (anāvṛttim)non-return
- ಆವೃತ್ತಿಂ (āvṛttiṃ)return
- ಚ (ca)and
- ಏವ (eva)indeed
- ಯೋಗಿನಃ (yoginaḥ)yogis
- ಪ್ರಯಾತಾಃ (prayātāḥ)departed
- ಯಾನ್ತಿ (yānti)go
- ತಂ (taṃ)that
- ಕಾಲಂ (kālaṃ)time
- ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ (vakṣyāmi)I will tell
- ಭರತರ್ಷಭ (bharatarṣabha)O Chief of Bharatas (bharata:Bharata | ṛṣabha:chief)
ಅಗ್ನಿರ್ಜ್ಯೋತಿರಹಃ ಶುಕ್ಲಃ ಷಣ್ಮಾಸಾ ಉತ್ತರಾಯಣಮ್ ।
ತತ್ರ ಪ್ರಯಾತಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮವಿದೋ ಜನಾಃ ॥ 24 ॥
ತತ್ರ ಪ್ರಯಾತಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮವಿದೋ ಜನಾಃ ॥ 24 ॥
- ಅಗ್ನಿಃ (agniḥ)fire
- ಜ್ಯೋತಿಃ (jyotiḥ)light
- ಅಹಃ (ahaḥ)day-time
- ಶುಕ್ಲಃ (śuklaḥ)bright fortnight
- ಷಣ್ಮಾಸಾಃ (ṣaṇmāsāḥ)six months
- ಉತ್ತರಾಯಣಮ್ (uttarāyaṇam)northern solstice
- ತತ್ರ (tatra)there
- ಪ್ರಯಾತಾಃ (prayātāḥ)departed
- ಗಚ್ಛನ್ತಿ (gacchanti)go
- ಬ್ರಹ್ಮ (brahma)Brahman
- ಬ್ರಹ್ಮವಿದಃ (brahmavidaḥ)knowers of Brahman (brahma:Brahman | vidaḥ:knowers)
- ಜನಾಃ (janāḥ)people
ಧೂಮೋ ರಾತ್ರಿಸ್ತಥಾ ಕೃಷ್ಣಃ ಷಣ್ಮಾಸಾ ದಕ್ಷಿಣಾಯನಮ್ ।
ತತ್ರ ಚಾನ್ದ್ರಮಸಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಯೋಗೀ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನಿವರ್ತತೇ ॥ 25 ॥
ತತ್ರ ಚಾನ್ದ್ರಮಸಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಯೋಗೀ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನಿವರ್ತತೇ ॥ 25 ॥
- ಧೂಮಃ (dhūmaḥ)smoke
- ರಾತ್ರಿಃ (rātriḥ)night
- ತಥಾ (tathā)also
- ಕೃಷ್ಣಃ (kṛṣṇaḥ)dark
- ಷಣ್ಮಾಸಾಃ (ṣaṇmāsāḥ)six months
- ದಕ್ಷಿಣಾಯನಮ್ (dakṣiṇāyanam)southern solstice
- ತತ್ರ (tatra)there
- ಚಾನ್ದ್ರಮಸಮ್ (cāndramasam)lunar (candra:moon | masam:related to)
- ಜ್ಯೋತಿಃ (jyotiḥ)light
- ಯೋಗೀ (yogī)yogi
- ಪ್ರಾಪ್ಯ (prāpya)attaining
- ನಿವರ್ತತೇ (nivartate)returns
ಶುಕ್ಲಕೃಷ್ಣೇ ಗತೀ ಹ್ಯೇತೇ ಜಗತಃ ಶಾಶ್ವತೇ ಮತೇ ।
ಏಕಯಾ ಯಾತ್ಯನಾವೃತ್ತಿಮನ್ಯಯಾವರ್ತತೇ ಪುನಃ ॥ 26 ॥
ಏಕಯಾ ಯಾತ್ಯನಾವೃತ್ತಿಮನ್ಯಯಾವರ್ತತೇ ಪುನಃ ॥ 26 ॥
- ಶುಕ್ಲಕೃಷ್ಣೇ (śuklakṛṣṇe)light and dark (śukla:light | kṛṣṇe:dark)
- ಗತೀ (gatī)paths
- ಹಿ (hi)indeed
- ಏತೇ (ete)these
- ಜಗತಃ (jagataḥ)of the world
- ಶಾಶ್ವತೇ (śāśvate)eternal
- ಮತೇ (mate)thought
- ಏಕಯಾ (ekayā)by one
- ಯಾತಿ (yāti)goes
- ಅನಾವೃತ್ತಿಮ್ (anāvṛttim)non-return
- ಅನ್ಯಯಾ (anyayā)by the other
- ಆವರ್ತತೇ (āvartate)returns
- ಪುನಃ (punaḥ)again
ನೈತೇ ಸೃತೀ ಪಾರ್ಥ ಜಾನನ್ಯೋಗೀ ಮುಹ್ಯತಿ ಕಶ್ಚನ ।
ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವೇಷು ಕಾಲೇಷು ಯೋಗಯುಕ್ತೋ ಭವಾರ್ಜುನ ॥ 27 ॥
ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವೇಷು ಕಾಲೇಷು ಯೋಗಯುಕ್ತೋ ಭವಾರ್ಜುನ ॥ 27 ॥
- ನ (na)not
- ಏತೇ (ete)these
- ಸೃತೀ (sṛtī)paths
- ಪಾರ್ಥ (pārtha)O Partha
- ಜಾನನ್ (jānan)knowing
- ಯೋಗೀ (yogī)Yogin
- ಮುಹ್ಯತಿ (muhyati)is deluded
- ಕಶ್ಚನ (kaścana)anyone
- ತಸ್ಮಾತ್ (tasmāt)therefore
- ಸರ್ವೇಷು (sarveṣu)in all
- ಕಾಲೇಷು (kāleṣu)times
- ಯೋಗಯುಕ್ತಃ (yogayuktaḥ)steadfast in yoga (yoga:yoga | yuktaḥ:steadfast)
- ಭವ (bhava)be
- ಅರ್ಜುನ (arjuna)O Arjuna
ವೇದೇಷು ಯಜ್ಞೇಷು ತಪಃಸು ಚೈವ ದಾನೇಷು ಯತ್ಪುಣ್ಯಫಲಂ ಪ್ರದಿಷ್ಟಮ್।
ಅತ್ಯೇತಿ ತತ್ಸರ್ವಮಿದಂ ವಿದಿತ್ವಾಯೋಗೀ ಪರಂ ಸ್ಥಾನಮುಪೈತಿ ಚಾದ್ಯಮ್ ॥ 28 ॥
ಅತ್ಯೇತಿ ತತ್ಸರ್ವಮಿದಂ ವಿದಿತ್ವಾಯೋಗೀ ಪರಂ ಸ್ಥಾನಮುಪೈತಿ ಚಾದ್ಯಮ್ ॥ 28 ॥
- ವೇದೇಷು (vedeṣu)in the Vedas
- ಯಜ್ಞೇಷು (yajñeṣu)in the sacrifices
- ತಪಃಸು (tapaḥsu)in the austerities
- ಚ (ca)and
- ಏವ (eva)indeed
- ದಾನೇಷು (dāneṣu)in the charities
- ಯತ್ (yat)which
- ಪುಣ್ಯಫಲಂ (puṇyaphalaṃ)fruit of merit (puṇya:merit | phalaṃ:fruit)
- ಪ್ರದಿಷ್ಟಮ್ (pradiṣṭam)declared
- ಅತ್ಯೇತಿ (atyeti)goes beyond
- ತತ್ (tat)that
- ಸರ್ವಮ್ (sarvam)all
- ಇದಂ (idaṃ)this
- ವಿದಿತ್ವಾ (viditvā)having known
- ಯೋಗೀ (yogī)the yogin
- ಪರಂ (paraṃ)supreme
- ಸ್ಥಾನಮ್ (sthānam)place
- ಉಪೈತಿ (upaiti)attains
- ಚ (ca)and
- ಆದ್ಯಮ್ (ādyam)primeval
ಓಂ ತತ್ಸದಿತಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾಸೂಪನಿಷತ್ಸು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾಯಾಂ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರೇ
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನಸಂವಾದೇ ಅಕ್ಷರಬ್ರಹ್ಮಯೋಗೋ ನಾಮಾಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥8 ॥
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನಸಂವಾದೇ ಅಕ್ಷರಬ್ರಹ್ಮಯೋಗೋ ನಾಮಾಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥8 ॥
