ఓం శ్రీ పరమాత్మనే నమః
అథ అష్టమోఽధ్యాయః ।
అక్షరపరబ్రహ్మయోగః
అర్జున ఉవాచ
అక్షరపరబ్రహ్మయోగః
అర్జున ఉవాచ
కిం తద్బ్రహ్మ కిమధ్యాత్మం కిం కర్మ పురుషోత్తమ ।
అధిభూతం చ కిం ప్రోక్తమధిదైవం కిముచ్యతే ॥ 1 ॥
అధిభూతం చ కిం ప్రోక్తమధిదైవం కిముచ్యతే ॥ 1 ॥
- అర్జున (arjuna)Arjuna
- ఉవాచ (uvāca)said
- కిం (kiṃ)what
- తత్ (tad)that
- బ్రహ్మ (brahma)Brahman
- కిమ్ (kim)what
- అధ్యాత్మమ్ (adhyātmaṃ)spiritual self
- కిం (kiṃ)what
- కర్మ (karma)action
- పురుషోత్తమ (puruṣottama)O best among men (puruṣa:man | uttama:best)
- అధిభూతమ్ (adhibhūtaṃ)pertaining to elements
- చ (ca)and
- కిం (kiṃ)what
- ప్రోక్తమ్ (proktam)is declared
- అధిదైవమ్ (adhidaivaṃ)pertaining to deities
- కిమ్ (kim)what
- ఉచ్యతే (ucyate)is said
అధియజ్ఞః కథం కోఽత్ర దేహేఽస్మిన్మధుసూదన ।
ప్రయాణకాలే చ కథం జ్ఞేయోఽసి నియతాత్మభిః ॥ 2 ॥
ప్రయాణకాలే చ కథం జ్ఞేయోఽసి నియతాత్మభిః ॥ 2 ॥
- అధియజ్ఞః (adhiyajñaḥ)the presiding deity of sacrifice (adhi:presiding over | yajñaḥ:sacrifice)
- కథం (kathaṃ)how
- కః (kaḥ)who
- అత్ర (atra)here
- దేహే (dehe)in the body
- అస్మిన్ (asmin)this
- మధుసూదన (madhusūdana)O destroyer of Madhu (madhu:Madhu | sūdana:destroyer)
- ప్రయాణకాలే (prayāṇakāle)at the time of departure (prayāṇa:departure | kāle:at the time)
- చ (ca)and
- కథం (kathaṃ)how
- జ్ఞేయః (jñeyaḥ)to be known
- అసి (asi)are you
- నియతాత్మభిః (niyatātmabhiḥ)by the self-controlled (niyata:controlled | ātmabhiḥ:by the selves)
శ్రీభగవానువాచ
అక్షరం బ్రహ్మ పరమం స్వభావోఽధ్యాత్మముచ్యతే ।
భూతభావోద్భవకరో విసర్గః కర్మసఞ్జ్ఞితః ॥ 3 ॥
భూతభావోద్భవకరో విసర్గః కర్మసఞ్జ్ఞితః ॥ 3 ॥
- శ్రీభగవానువాచ (śrībhagavān uvāca)The Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- అక్షరం (akṣaram)imperishable
- బ్రహ్మ (brahma)Brahman
- పరమం (paramam)supreme
- స్వభావః (svabhāvaḥ)essential nature
- అధ్యాత్మమ్ (adhyātmam)Self-knowledge
- ఉచ్యతే (ucyate)is called
- భూతభావోద్భవకరః (bhūtabhāvodbhavakaraḥ)creative force causing manifestation (bhūta:beings | bhāva:state | udbhava:arising | karaḥ:causing)
- విసర్గః (visargaḥ)creative force
- కర్మసంజ్ఞితః (karmasaṃjñitaḥ)called work (karma:work | saṃjñitaḥ:called)
అధిభూతం క్షరో భావః పురుషశ్చాధిదైవతమ్ ।
అధియజ్ఞోఽహమేవాత్ర దేహే దేహభృతాం వర ॥ 4 ॥
అధియజ్ఞోఽహమేవాత్ర దేహే దేహభృతాం వర ॥ 4 ॥
- అధిభూతం (adhibhūtam)pertaining to elements (adhi:pertaining to | bhūtam:elements)
- క్షరః (kṣaraḥ)perishable
- భావః (bhāvaḥ)nature
- పురుషః (puruṣaḥ)the person
- చ (ca)and
- అధిదైవతమ్ (adhidaivatam)pertaining to divinity (adhi:pertaining to | daivatam:divinity)
- అధియజ్ఞః (adhiyajñaḥ)pertaining to sacrifice (adhi:pertaining to | yajñaḥ:sacrifice)
- అహమ్ (aham)I
- ఏవ (eva)indeed
- అత్ర (atra)here
- దేహే (dehe)in the body
- దేహభృతామ్ (dehabhṛtām)of the embodied (deha:body | bhṛtām:of the bearers)
- వర (vara)best
అన్తకాలే చ మామేవ స్మరన్ముక్త్వా కలేవరమ్ ।
యః ప్రయాతి స మద్భావం యాతి నాస్త్యత్ర సంశయః ॥ 5 ॥
యః ప్రయాతి స మద్భావం యాతి నాస్త్యత్ర సంశయః ॥ 5 ॥
- అన్తకాలే (antakāle)at the time of death (anta:end | kāle:at the time)
- చ (ca)and
- మామ్ (mām)Me
- ఏవ (eva)alone
- స్మరన్ (smaran)remembering
- ముక్త్వా (muktvā)having left
- కలేవరమ్ (kalevaram)the body
- యః (yaḥ)who
- ప్రయాతి (prayāti)goes forth
- స (sa)he
- మద్భావమ్ (madbhāvam)My being (mad:My | bhāvam:being)
- యాతి (yāti)attains
- న (na)no
- అస్తి (asti)is
- అత్ర (atra)here
- సంశయః (saṃśayaḥ)doubt
యం యం వాపి స్మరన్భావం త్యజత్యన్తే కలేవరమ్ ।
తం తమేవైతి కౌన్తేయ సదా తద్భావభావితః ॥ 6 ॥
తం తమేవైతి కౌన్తేయ సదా తద్భావభావితః ॥ 6 ॥
- యం (yaṃ)whosoever
- యం (yaṃ)whosoever
- వా (vā)or
- అపి (api)also
- స్మరన్ (smaran)remembering
- భావం (bhāvam)being
- త్యజతి (tyajati)leaves
- అన్తే (ante)at the end
- కలేవరమ్ (kalevaram)body
- తమ్ (tam)to that
- తమ్ (tam)to that
- ఏవ (eva)only
- ఏతి (eti)goes
- కౌన్తేయ (kaunteya)O son of Kunti
- సదా (sadā)always
- తద్భావభావితః (tadbhāvabhāvitaḥ)because of constant thought (tad:that | bhāva:thought | bhāvitaḥ:imbued with)
తస్మాత్సర్వేషు కాలేషు మామనుస్మర యుధ్య చ ।
మయ్యర్పితమనోబుద్ధిర్మామేవైష్యస్యసంశయమ్ ॥ 7 ॥
మయ్యర్పితమనోబుద్ధిర్మామేవైష్యస్యసంశయమ్ ॥ 7 ॥
- తస్మాత్ (tasmāt)therefore
- సర్వేషు (sarveṣu)in all
- కాలేషు (kāleṣu)times
- మామ్ (mām)Me
- అనుస్మర (anusmara)remember
- యుధ్య (yudhya)fight
- చ (ca)and
- మయి (mayi)in Me
- అర్పిత (arpita)fixed
- మనోబుద్ధిః (manobuddhiḥ)mind and intellect (manaḥ:mind | buddhiḥ:intellect)
- మామ్ (mām)Me
- ఏవ (eva)alone
- ఏష్యసి (eṣyasi)you shall come
- అసంశయమ్ (asaṃśayam)doubtless
అభ్యాసయోగయుక్తేన చేతసా నాన్యగామినా ।
పరమం పురుషం దివ్యం యాతి పార్థానుచిన్తయన్ ॥ 8 ॥
పరమం పురుషం దివ్యం యాతి పార్థానుచిన్తయన్ ॥ 8 ॥
- అభ్యాసయోగయుక్తేన (abhyāsayogayuktena)by practice and yoga (abhyāsa:practice | yoga:yoga | yuktena:by being united)
- చేతసా (cetasā)by the mind
- న (na)not
- అన్యగామినా (anyagāminā)going to another (anya:another | gāminā:going)
- పరమం (paramaṃ)supreme
- పురుషం (puruṣaṃ)person
- దివ్యం (divyaṃ)divine
- యాతి (yāti)goes
- పార్థ (pārtha)O Partha
- అనుచిన్తయన్ (anucintayan)meditating
కవిం పురాణమనుశాసితారమణోరణీయంసమనుస్మరేద్యః।
సర్వస్య ధాతారమచిన్త్యరూపమాదిత్యవర్ణం తమసః పరస్తాత్ ॥ 9 ॥
సర్వస్య ధాతారమచిన్త్యరూపమాదిత్యవర్ణం తమసః పరస్తాత్ ॥ 9 ॥
- కవిం (kavim)the poet
- పురాణమ్ (purāṇam)ancient
- అనుశాసితారమ్ (anuśāsitāram)the ruler
- అణోః (aṇoḥ)than the atom
- అణీయాంసమ్ (aṇīyāṃsam)minuter
- అనుస్మరేత్ (anusmaret)meditates upon
- యః (yaḥ)whosoever
- సర్వస్య (sarvasya)of all
- ధాతారమ్ (dhātāram)the supporter
- అచిన్త్యరూపమ్ (acintyarūpam)of inconceivable form (acintya:inconceivable | rūpam:form)
- ఆదిత్యవర్ణమ్ (ādityavarṇam)effulgent like the sun (āditya:sun | varṇam:effulgent)
- తమసః (tamasaḥ)of darkness
- పరస్తాత్ (parastāt)beyond
ప్రయాణకాలే మనసాచలేన భక్త్యా యుక్తో యోగబలేన చైవ।
భ్రువోర్మధ్యే ప్రాణమావేశ్య సమ్యక్స తం పరం పురుషముపైతి దివ్యమ్ ॥ 10 ॥
భ్రువోర్మధ్యే ప్రాణమావేశ్య సమ్యక్స తం పరం పురుషముపైతి దివ్యమ్ ॥ 10 ॥
- ప్రయాణకాలే (prayāṇakāle)at the time of departure (prayāṇa:departure | kāle:at the time)
- మనసా (manasā)with the mind
- అచలేన (acalena)unshaken
- భక్త్యా (bhaktyā)with devotion
- యుక్తః (yuktaḥ)engaged
- యోగబలేన (yogabalena)by the power of yoga (yoga:yoga | balena:by the power)
- చ (ca)and
- ఏవ (eva)indeed
- భ్రువోః (bhruvoḥ)of the eyebrows
- మధ్యే (madhye)between
- ప్రాణమ్ (prāṇam)breath
- ఆవేశ్య (āveśya)fixing
- సమ్యక్ (samyak)properly
- సః (saḥ)he
- తమ్ (tam)that
- పరమ్ (param)supreme
- పురుషమ్ (puruṣam)Purusha
- ఉపైతి (upaiti)reaches
- దివ్యమ్ (divyam)resplendent
యదక్షరం వేదవిదో వదన్తి విశన్తి యద్యతయో వీతరాగాః।
యదిచ్ఛన్తో బ్రహ్మచర్యం చరన్తి తత్తే పదం సఙ్గ్రహేణ ప్రవక్ష్యే ॥ 11 ॥
యదిచ్ఛన్తో బ్రహ్మచర్యం చరన్తి తత్తే పదం సఙ్గ్రహేణ ప్రవక్ష్యే ॥ 11 ॥
- యత్ (yat)which
- అక్షరమ్ (akṣaram)imperishable
- వేదవిదః (vedavidaḥ)VEDA-knowers (veda:VEDA | vidaḥ:knowers)
- వదన్తి (vadanti)declare
- విశన్తి (viśanti)enter
- యత్ (yat)which
- యతయః (yatayaḥ)self-controlled
- వీతరాగాః (vītarāgāḥ)desire-freed (vīta:freed | rāgāḥ:desires)
- యత్ (yat)which
- ఇచ్ఛన్తః (icchantaḥ)desiring
- బ్రహ్మచర్యమ్ (brahmacaryam)BRAHMCHARYA
- చరన్తి (caranti)practise
- తత్ (tat)that
- తే (te)to thee
- పదం (padam)goal
- సఙ్గ్రహేణ (saṅgraheṇa)in brief
- ప్రవక్ష్యే (pravakṣye)I will declare
సర్వద్వారాణి సంయమ్య మనో హృది నిరుధ్య చ ।
మూర్ధ్న్యాధాయాత్మనః ప్రాణమాస్థితో యోగధారణామ్ ॥ 12 ॥
మూర్ధ్న్యాధాయాత్మనః ప్రాణమాస్థితో యోగధారణామ్ ॥ 12 ॥
- సర్వద్వారాణి (sarvadvārāṇi)all gates (sarva:all | dvārāṇi:gates)
- సంయమ్య (saṃyamya)having controlled
- మనో (mano)mind
- హృది (hṛdi)in the heart
- నిరుధ్య (nirudhya)having confined
- చ (ca)and
- మూర్ధ్ని (mūrdhni)in the head
- ఆధాయ (ādhāya)having fixed
- ఆత్మనః (ātmanaḥ)of the self
- ప్రాణమ్ (prāṇam)life-breath
- ఆస్థితః (āsthitaḥ)engaged
- యోగధారణామ్ (yogadhāraṇām)practice of concentration (yoga:concentration | dhāraṇām:practice)
ఓమిత్యేకాక్షరం బ్రహ్మ వ్యాహరన్మామనుస్మరన్ ।
యః ప్రయాతి త్యజన్దేహం స యాతి పరమాం గతిమ్ ॥ 13 ॥
యః ప్రయాతి త్యజన్దేహం స యాతి పరమాం గతిమ్ ॥ 13 ॥
- ఓమ్ (om)OM
- ఇతి (iti)thus
- ఏకాక్షరం (ekākṣaram)one-syllabled (eka:one | akṣaram:syllable)
- బ్రహ్మ (brahma)Brahman
- వ్యాహరన్ (vyāharan)uttering
- మామ్ (mām)Me
- అనుస్మరన్ (anusmaran)remembering
- యః (yaḥ)who
- ప్రయాతి (prayāti)departs
- త్యజన్ (tyajan)leaving
- దేహం (deham)body
- స (sa)he
- యాతి (yāti)attains
- పరమాం (paramām)Supreme
- గతిమ్ (gatim)Goal
అనన్యచేతాః సతతం యో మాం స్మరతి నిత్యశః ।
తస్యాహం సులభః పార్థ నిత్యయుక్తస్య యోగినః ॥ 14 ॥
తస్యాహం సులభః పార్థ నిత్యయుక్తస్య యోగినః ॥ 14 ॥
- అనన్యచేతాః (ananyacetāḥ)with undistracted mind (ananya:undistracted | cetāḥ:mind)
- సతతం (satatam)always
- యః (yaḥ)who
- మామ్ (mām)Me
- స్మరతి (smarati)remembers
- నిత్యశః (nityaśaḥ)constantly
- తస్య (tasya)to him
- అహమ్ (aham)I
- సులభః (sulabhaḥ)easily attainable
- పార్థ (pārtha)O Partha
- నిత్యయుక్తస్య (nityayuktasya)of the ever-steadfast (nitya:ever | yuktasya:of the steadfast)
- యోగినః (yoginaḥ)of the Yogi
మాముపేత్య పునర్జన్మ దుఃఖాలయమశాశ్వతమ్ ।
నాప్నువన్తి మహాత్మానః సంసిద్ధిం పరమాం గతాః ॥ 15 ॥
నాప్నువన్తి మహాత్మానః సంసిద్ధిం పరమాం గతాః ॥ 15 ॥
- మామ్ (mām)me
- ఉపేత్య (upetya)having attained
- పునః (punaḥ)again
- జన్మ (janma)birth
- దుఃఖాలయమ్ (duḥkhālayam)house of pain (duḥkha:pain | ālayam:house)
- అశాశ్వతమ్ (aśāśvatam)non-eternal
- న (na)not
- ఆప్నువన్తి (āpnuvanti)attain
- మహాత్మానః (mahātmānaḥ)great souls (mahā:great | ātmānaḥ:souls)
- సంసిద్ధిమ్ (saṃsiddhim)highest perfection
- పరమామ్ (paramām)supreme
- గతాః (gatāḥ)having reached
ఆబ్రహ్మభువనాల్లోకాః పునరావర్తినోఽర్జున ।
మాముపేత్య తు కౌన్తేయ పునర్జన్మ న విద్యతే ॥ 16 ॥
మాముపేత్య తు కౌన్తేయ పునర్జన్మ న విద్యతే ॥ 16 ॥
- ఆబ్రహ్మభువనాత్ (ābrahmabhuvanāt)from Brahma's world (ā:from | brahma:Brahma | bhuvanāt:world)
- లోకాః (lokāḥ)worlds
- పునరావర్తినః (punarāvartinaḥ)subject to rebirth (punar:again | āvartinaḥ:returning)
- అర్జున (arjuna)O Arjuna
- మామ్ (mām)me
- ఉపేత్య (upetya)having reached
- తు (tu)but
- కౌన్తేయ (kaunteya)O son of Kunti
- పునర్జన్మ (punarjanma)rebirth (punar:again | janma:birth)
- న (na)not
- విద్యతే (vidyate)exists
సహస్రయుగపర్యన్తమహర్యద్బ్రహ్మణో విదుః ।
రాత్రిం యుగసహస్రాన్తాం తేఽహోరాత్రవిదో జనాః ॥ 17 ॥
రాత్రిం యుగసహస్రాన్తాం తేఽహోరాత్రవిదో జనాః ॥ 17 ॥
- సహస్రయుగపర్యన్తమ్ (sahasrayugaparyantam)lasting a thousand yugas (sahasra:thousand | yuga:yugas | paryantam:lasting)
- అహః (ahaḥ)day
- యత్ (yat)which
- బ్రహ్మణః (brahmaṇaḥ)of Brahma
- విదుః (viduḥ)know
- రాత్రిమ్ (rātrim)night
- యుగసహస్రాన్తామ్ (yugasahasrāntām)ending in a thousand yugas (yuga:yugas | sahasra:thousand | antām:ending)
- తే (te)they
- అహోరాత్రవిదః (ahorātravidaḥ)knowers of day and night (ahaḥ:day | rātra:night | vidaḥ:knowers)
- జనాః (janāḥ)people
అవ్యక్తాద్వ్యక్తయః సర్వాః ప్రభవన్త్యహరాగమే ।
రాత్ర్యాగమే ప్రలీయన్తే తత్రైవావ్యక్తసఞ్జ్ఞకే ॥ 18 ॥
రాత్ర్యాగమే ప్రలీయన్తే తత్రైవావ్యక్తసఞ్జ్ఞకే ॥ 18 ॥
- అవ్యక్తాద్ (avyaktād)from the unmanifested
- వ్యక్తయః (vyaktayaḥ)manifested beings
- సర్వాః (sarvāḥ)all
- ప్రభవన్తి (prabhavanti)proceed
- అహరాగమే (aharāgame)at the coming of day (ahar:day | āgame:at the coming)
- రాత్ర్యాగమే (rātryāgame)at the coming of night (rātri:night | āgame:at the coming)
- ప్రలీయన్తే (pralīyante)dissolve
- తత్ర (tatra)there
- ఏవ (eva)indeed
- అవ్యక్తసంజ్ఞకే (avyaktasaṃjñake)in that called unmanifest (avyakta:unmanifest | saṃjñake:in that called)
భూతగ్రామః స ఏవాయం భూత్వా భూత్వా ప్రలీయతే ।
రాత్ర్యాగమేఽవశః పార్థ ప్రభవత్యహరాగమే ॥ 19 ॥
రాత్ర్యాగమేఽవశః పార్థ ప్రభవత్యహరాగమే ॥ 19 ॥
- భూతగ్రామః (bhūtagrāmaḥ)multitude of beings (bhūta:being | grāmaḥ:multitude)
- స (sa)that
- ఏవ (eva)indeed
- అయమ్ (ayam)this
- భూత్వా (bhūtvā)having been
- భూత్వా (bhūtvā)having been
- ప్రలీయతే (pralīyate)dissolves
- రాత్ర్యాగమే (rātryāgame)at the coming of night (rātri:night | āgame:at the coming)
- అవశః (avaśaḥ)helplessly
- పార్థ (pārtha)O Partha
- ప్రభవతి (prabhavati)comes forth
- అహరాగమే (aharāgame)at the coming of day (ahar:day | āgame:at the coming)
పరస్తస్మాత్తు భావోఽన్యోఽవ్యక్తోఽవ్యక్తాత్సనాతనః ।
యః స సర్వేషు భూతేషు నశ్యత్సు న వినశ్యతి ॥ 20 ॥
యః స సర్వేషు భూతేషు నశ్యత్సు న వినశ్యతి ॥ 20 ॥
- పరః (paraḥ)higher
- తస్మాత్ (tasmāt)than that
- తు (tu)but
- భావః (bhāvaḥ)existence
- అన్యః (anyaḥ)another
- అవ్యక్తః (avyaktaḥ)unmanifested
- అవ్యక్తాత్ (avyaktāt)than the unmanifested
- సనాతనః (sanātanaḥ)eternal
- యః (yaḥ)which
- సః (saḥ)that
- సర్వేషు (sarveṣu)in all
- భూతేషు (bhūteṣu)in beings
- నశ్యత్సు (naśyatsu)being destroyed
- న (na)not
- వినశ్యతి (vinaśyati)is destroyed
అవ్యక్తోఽక్షర ఇత్యుక్తస్తమాహుః పరమాం గతిమ్ ।
యం ప్రాప్య న నివర్తన్తే తద్ధామ పరమం మమ ॥ 21 ॥
యం ప్రాప్య న నివర్తన్తే తద్ధామ పరమం మమ ॥ 21 ॥
- అవ్యక్తః (avyaktaḥ)unmanifest
- అక్షరః (akṣaraḥ)imperishable
- ఇతి (iti)thus
- ఉక్తః (uktaḥ)is called
- తమ్ (tam)that
- ఆహుః (āhuḥ)they say
- పరమామ్ (paramām)highest
- గతిమ్ (gatim)goal
- యమ్ (yam)which
- ప్రాప్య (prāpya)having reached
- న (na)not
- నివర్తన్తే (nivartante)return
- తత్ (tat)that
- ధామ (dhāma)abode
- పరమమ్ (paramam)supreme
- మమ (mama)my
పురుషః స పరః పార్థ భక్త్యా లభ్యస్త్వనన్యయా ।
యస్యాన్తఃస్థాని భూతాని యేన సర్వమిదం తతమ్ ॥ 22 ॥
యస్యాన్తఃస్థాని భూతాని యేన సర్వమిదం తతమ్ ॥ 22 ॥
- పురుషః (puruṣaḥ)person
- స (sa)he
- పరః (paraḥ)supreme
- పార్థ (pārtha)O Partha
- భక్త్యా (bhaktyā)by devotion
- లభ్యః (labhyaḥ)attainable
- తు (tu)but
- అనన్యయా (ananyayā)unswerving
- యస్మిన్ (yasmin)within whom
- అన్తఃస్థాని (antaḥsthāni)dwell
- భూతాని (bhūtāni)beings
- యేన (yena)by whom
- సర్వమ్ (sarvam)all
- ఇదమ్ (idam)this
- తతమ్ (tatam)pervaded
యత్ర కాలే త్వనావృత్తిమావృత్తిం చైవ యోగినః ।
ప్రయాతా యాన్తి తం కాలం వక్ష్యామి భరతర్షభ ॥ 23 ॥
ప్రయాతా యాన్తి తం కాలం వక్ష్యామి భరతర్షభ ॥ 23 ॥
- యత్ర (yatra)where
- కాలే (kāle)at the time
- తు (tu)but
- అనావృత్తిమ్ (anāvṛttim)non-return
- ఆవృత్తిం (āvṛttiṃ)return
- చ (ca)and
- ఏవ (eva)indeed
- యోగినః (yoginaḥ)yogis
- ప్రయాతాః (prayātāḥ)departed
- యాన్తి (yānti)go
- తం (taṃ)that
- కాలం (kālaṃ)time
- వక్ష్యామి (vakṣyāmi)I will tell
- భరతర్షభ (bharatarṣabha)O Chief of Bharatas (bharata:Bharata | ṛṣabha:chief)
అగ్నిర్జ్యోతిరహః శుక్లః షణ్మాసా ఉత్తరాయణమ్ ।
తత్ర ప్రయాతా గచ్ఛన్తి బ్రహ్మ బ్రహ్మవిదో జనాః ॥ 24 ॥
తత్ర ప్రయాతా గచ్ఛన్తి బ్రహ్మ బ్రహ్మవిదో జనాః ॥ 24 ॥
- అగ్నిః (agniḥ)fire
- జ్యోతిః (jyotiḥ)light
- అహః (ahaḥ)day-time
- శుక్లః (śuklaḥ)bright fortnight
- షణ్మాసాః (ṣaṇmāsāḥ)six months
- ఉత్తరాయణమ్ (uttarāyaṇam)northern solstice
- తత్ర (tatra)there
- ప్రయాతాః (prayātāḥ)departed
- గచ్ఛన్తి (gacchanti)go
- బ్రహ్మ (brahma)Brahman
- బ్రహ్మవిదః (brahmavidaḥ)knowers of Brahman (brahma:Brahman | vidaḥ:knowers)
- జనాః (janāḥ)people
ధూమో రాత్రిస్తథా కృష్ణః షణ్మాసా దక్షిణాయనమ్ ।
తత్ర చాన్ద్రమసం జ్యోతిర్యోగీ ప్రాప్య నివర్తతే ॥ 25 ॥
తత్ర చాన్ద్రమసం జ్యోతిర్యోగీ ప్రాప్య నివర్తతే ॥ 25 ॥
- ధూమః (dhūmaḥ)smoke
- రాత్రిః (rātriḥ)night
- తథా (tathā)also
- కృష్ణః (kṛṣṇaḥ)dark
- షణ్మాసాః (ṣaṇmāsāḥ)six months
- దక్షిణాయనమ్ (dakṣiṇāyanam)southern solstice
- తత్ర (tatra)there
- చాన్ద్రమసమ్ (cāndramasam)lunar (candra:moon | masam:related to)
- జ్యోతిః (jyotiḥ)light
- యోగీ (yogī)yogi
- ప్రాప్య (prāpya)attaining
- నివర్తతే (nivartate)returns
శుక్లకృష్ణే గతీ హ్యేతే జగతః శాశ్వతే మతే ।
ఏకయా యాత్యనావృత్తిమన్యయావర్తతే పునః ॥ 26 ॥
ఏకయా యాత్యనావృత్తిమన్యయావర్తతే పునః ॥ 26 ॥
- శుక్లకృష్ణే (śuklakṛṣṇe)light and dark (śukla:light | kṛṣṇe:dark)
- గతీ (gatī)paths
- హి (hi)indeed
- ఏతే (ete)these
- జగతః (jagataḥ)of the world
- శాశ్వతే (śāśvate)eternal
- మతే (mate)thought
- ఏకయా (ekayā)by one
- యాతి (yāti)goes
- అనావృత్తిమ్ (anāvṛttim)non-return
- అన్యయా (anyayā)by the other
- ఆవర్తతే (āvartate)returns
- పునః (punaḥ)again
నైతే సృతీ పార్థ జానన్యోగీ ముహ్యతి కశ్చన ।
తస్మాత్సర్వేషు కాలేషు యోగయుక్తో భవార్జున ॥ 27 ॥
తస్మాత్సర్వేషు కాలేషు యోగయుక్తో భవార్జున ॥ 27 ॥
- న (na)not
- ఏతే (ete)these
- సృతీ (sṛtī)paths
- పార్థ (pārtha)O Partha
- జానన్ (jānan)knowing
- యోగీ (yogī)Yogin
- ముహ్యతి (muhyati)is deluded
- కశ్చన (kaścana)anyone
- తస్మాత్ (tasmāt)therefore
- సర్వేషు (sarveṣu)in all
- కాలేషు (kāleṣu)times
- యోగయుక్తః (yogayuktaḥ)steadfast in yoga (yoga:yoga | yuktaḥ:steadfast)
- భవ (bhava)be
- అర్జున (arjuna)O Arjuna
వేదేషు యజ్ఞేషు తపఃసు చైవ దానేషు యత్పుణ్యఫలం ప్రదిష్టమ్।
అత్యేతి తత్సర్వమిదం విదిత్వాయోగీ పరం స్థానముపైతి చాద్యమ్ ॥ 28 ॥
అత్యేతి తత్సర్వమిదం విదిత్వాయోగీ పరం స్థానముపైతి చాద్యమ్ ॥ 28 ॥
- వేదేషు (vedeṣu)in the Vedas
- యజ్ఞేషు (yajñeṣu)in the sacrifices
- తపఃసు (tapaḥsu)in the austerities
- చ (ca)and
- ఏవ (eva)indeed
- దానేషు (dāneṣu)in the charities
- యత్ (yat)which
- పుణ్యఫలం (puṇyaphalaṃ)fruit of merit (puṇya:merit | phalaṃ:fruit)
- ప్రదిష్టమ్ (pradiṣṭam)declared
- అత్యేతి (atyeti)goes beyond
- తత్ (tat)that
- సర్వమ్ (sarvam)all
- ఇదం (idaṃ)this
- విదిత్వా (viditvā)having known
- యోగీ (yogī)the yogin
- పరం (paraṃ)supreme
- స్థానమ్ (sthānam)place
- ఉపైతి (upaiti)attains
- చ (ca)and
- ఆద్యమ్ (ādyam)primeval
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే
శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే అక్షరబ్రహ్మయోగో నామాష్టమోఽధ్యాయః ॥8 ॥
శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే అక్షరబ్రహ్మయోగో నామాష్టమోఽధ్యాయః ॥8 ॥
