উদ্ধৱগীতা - পঞ্চমোঽধ্যাযঃ

অথ পঞ্চমোঽধ্যাযঃ ।
ৰাজা উৱাচ।

ভগৱন্তং হৰিং প্ৰাযঃ ন ভজন্তি আত্মৱিত্তমাঃ ।
তেষাং অশান্তকামানাং কা নিষ্ঠা অৱিজিতাত্মনাম্ ॥ 1॥

চমসঃ উৱাচ।
মুখবাহূৰূপাদেভ্যঃ পুৰুষস্য আশ্ৰমৈঃ সহ ।
চত্ৱাৰঃ জজ্ঞিৰে ৱৰ্ণাঃ গুণৈঃ ৱিপ্ৰাদযঃ পৃথক্ ॥ 2॥

যঃ এষাং পুৰুষং সাক্ষাত্ আত্মপ্ৰভৱং ঈশ্ৱৰম্ ।
ন ভজন্তি অৱজানন্তি স্থানাত্ ভ্ৰষ্টাঃ পতন্তি অধঃ ॥ 3॥

দূৰে হৰিকথাঃ কেচিত্ দূৰে চ অচ্যুতকীৰ্ৰ্তনাঃ ।
স্ত্ৰিযঃ শূদ্ৰাদযঃ চ এৱ তে অনুকম্প্যা ভৱাদৃশাম্ ॥ 4॥

ৱিপ্ৰঃ ৰাজন্যৱৈশ্যৌ চ হৰেঃ প্ৰাপ্তাঃ পদান্তিকম্ ।
শ্ৰৌতেন জন্মনা অথ অপি মুহ্যন্তি আম্নাযৱাদিনঃ ॥ 5॥

কৰ্মণি অকোৱিদাঃ স্তব্ধাঃ মূৰ্খাঃ পণ্ডিতমানিনঃ ।
ৱদন্তি চাটুকাত্ মূঢাঃ যযা মাধ্ৱ্যা গিৰ উত্সুকাঃ ॥ 6॥

ৰজসা ঘোৰসঙ্কল্পাঃ কামুকাঃ অহিমন্যৱঃ ।
দাম্ভিকাঃ মানিনঃ পাপাঃ ৱিহসন্তি অচ্যুতপ্ৰিযান্ ॥ 7॥

ৱদন্তি তে অন্যোন্যং উপাসিতস্ত্ৰিযঃ
গৃহেষু মৈথুন্যসুখেষু চ আশিষঃ ।
যজন্তি অসৃষ্টান্ অৱিধান্ অদক্ষিণম্
ৱৃত্ত্যৈ পৰং ঘ্নন্তি পশূন্ অতদ্ৱিদঃ ॥ 8॥

শ্ৰিযা ৱিভূত্যা অভিজনেন ৱিদ্যযা
ত্যাগেন ৰূপেণ বলেন কৰ্মণা
সতঃ অৱমন্যন্তি হৰিপ্ৰিযান্ খলাঃ ॥ 9॥

সৰ্ৱেষু শশ্ৱত্ তনুভৃত্ স্ৱৱস্থিতম্
যথা স্ৱং আত্মানং অভীষ্টং ঈশ্ৱৰম্ ।
ৱেদোপগীতং চ ন শ্ৰুণ্ৱতে অবুধাঃ
মনোৰথানাং প্ৰৱদন্তি ৱাৰ্তযা ॥ 10॥

লোকে ৱ্যৱায আমিষং অদ্যসেৱা
নিত্যাঃ তু জন্তোঃ ন হি তত্ৰ চোদনা ।
ৱ্যৱস্থিতিঃ তেষু ৱিৱাহযজ্ঞ
সুৰাগ্ৰহৈঃ আসু নিৱৃত্তিঃ ইষ্টা ॥ 11॥

ধনং চ ধৰ্মেকফলং যতঃ ৱৈ
জ্ঞানং সৱিজ্ঞানং অনুপ্ৰশান্তি ।
গৃহেষু যুঞ্জন্তি কলেৱৰস্য
মৃত্যুং ন পশ্যন্তি দুৰন্তৱীৰ্যম্ ॥ 12॥

যত্ ঘ্ৰাণভক্ষঃ ৱিহিতঃ সুৰাযাঃ
তথা পশোঃ আলভনং ন হিংসা ।
এৱং ৱ্যৱাযঃ প্ৰজযা ন ৰত্যা
ইঅমং ৱিশুদ্ধং ন ৱিদুঃ স্ৱধৰ্মম্ ॥ 13॥

যে তু অনেৱংৱিদঃ অসন্তঃ স্তব্ধাঃ সত্ অভিমানিনঃ ।
পশূন্ দ্ৰুহ্যন্তি ৱিস্ৰব্ধাঃ প্ৰেত্য খাদন্তি তে চ তান্ ॥ 14॥

দ্ৱিষন্তঃ পৰকাযেষু স্ৱাত্মানং হৰিং ঈশ্ৱৰম্ ।
মৃতকে সানুবন্ধে অস্মিন্ বদ্ধস্নেহাঃ পতন্তি অধঃ ॥ 15॥

যে কৈৱল্যং অসম্প্ৰাপ্তাঃ যে চ অতীতাঃ চ মূঢতাম্ ।
ত্ৰৈৱৰ্গিকাঃ হি অক্ষণিকাঃ আত্মানং ঘাতযন্তি তে ॥ 16॥

এতঃ আত্মহনঃ অশান্তাঃ অজ্ঞানে জ্ঞানমানিনঃ ।
সীদন্তি অকৃতকৃত্যাঃ ৱৈ কালধ্ৱস্তমনোৰথাঃ ॥ 17॥

হিত্ৱা আত্যায অসৰচিতাঃ গৃহ অপত্যসুহৃত্ শ্ৰিযঃ ।
তমঃ ৱিশন্তি অনিচ্ছন্তঃ ৱাসুদেৱপৰাঙ্মুখাঃ ॥ 18॥

ৰাজা উৱাচ।
কস্মিন্ কালে সঃ ভগৱান্ কিং ৱৰ্ণঃ কীদৃশঃ নৃভিঃ ।
নাম্না ৱা কেন ৱিধিনা পূজ্যতে তত্ ইহ উচ্যতাম্ ॥ 19॥

কৰভাজনঃ উৱাচ।
কৃতং ত্ৰেতা দ্ৱাপৰং চ কলিঃ ইত্যেষু কেশৱঃ ।
নানাৱৰ্ণ অভিধাকাৰঃ নানা এৱ ৱিধিনা ইজ্যতে ॥ 20॥

কৃতে শুক্লঃ চতুৰ্বাহুঃ জটিলঃ ৱল্কলাম্বৰঃ ।
কৃষ্ণাজিনৌপৱীতাক্ষান্ বিভ্ৰত্ দণ্ডকমণ্ডলূন্ ॥ 21॥

মনুষ্যাঃ তু তদা শান্তাঃ নিৰ্ৱৈৰাঃ সুহৃদঃ সমাঃ ।
যজন্তি তপসা দেৱং শমেন চ দমেন চ ॥ 22॥

হংসঃ সুপৰ্ণঃ ৱৈকুণ্ঠঃ ধৰ্মঃ যোগেশ্ৱৰঃ অমলঃ ।
ঈশ্ৱৰঃ পুৰুষঃ অৱ্যক্তঃ পৰমাত্মা ইতি গীযতে ॥ 23॥

ত্ৰেতাযাং ৰক্তৱৰ্ণঃ অসৌ চতুৰ্বাহুঃ ত্ৰিমেখলঃ ।
হিৰণ্যকেশঃ ত্ৰযী আত্মা স্ৰুক্স্ৰুৱাদি উপলক্ষণঃ ॥ 24॥

তং তদা মনুজা দেৱং সৰ্ৱদেৱমযং হৰিম্ ।
যজন্তি ৱিদ্যযা ত্ৰয্যা ধৰ্মিষ্ঠাঃ ব্ৰহ্মৱাদিনঃ ॥ 25॥

ৱিষ্ণুঃ যজ্ঞঃ পৃষ্ণিগৰ্ভঃ সৰ্ৱদেৱঃ উৰুক্ৰমঃ ।
ৱৃষাকপিঃ জযন্তঃ চ উৰুগায ইতি ঈৰ্যতে ॥ 26॥

দ্ৱাপৰে ভগৱান্ শ্যামঃ পীতৱাসা নিজাযুধঃ ।
শ্ৰীৱত্সাদিভিঃ অঙ্কৈঃ চ লক্ষণৈঃ উপলক্ষিতঃ ॥ 27॥

তং তদা পুৰুষং মৰ্ত্যা মহাৰাজৌপলক্ষণম্ ।
যজন্তি ৱেদতন্ত্ৰাভ্যাং পৰং জিজ্ঞাসৱঃ নৃপ ॥ 28॥

নমঃ তে ৱাসুদেৱায নমঃ সঙ্কৰ্ষণায চ ।
প্ৰদ্যুম্নায অনিৰুদ্ধায তুভ্যং ভগৱতে নমঃ ॥ 29॥

নাৰাযণায ঋষযে পুৰুষায মহাত্মনে ।
ৱিশ্ৱেশ্ৱৰায ৱিশ্ৱায সৰ্ৱভূতাত্মনে নমঃ ॥ 30॥

ইতি দ্ৱাপৰঃ উৰ্ৱীশ স্তুৱন্তি জগদীশ্ৱৰম্ ।
নানাতন্ত্ৰৱিধানেন কলৌ অপি যথা শ্ৰুণু ॥ 31॥

কৃষ্ণৱৰ্ণং ত্ৱিষাকৃষ্ণং সাঙ্গৌপাঙ্গাস্ত্ৰ
পাৰ্ষদম্ ।
যজ্ঞৈঃ সঙ্কীৰ্তনপ্ৰাযৈঃ যজন্তি হি সুমেধসঃ ॥ 32॥

ধ্যেযং সদা পৰিভৱঘ্নং অভীষ্টদোহম্
তীৰ্থাস্পদং শিৱৱিৰিঞ্চিনুতং শৰণ্যম্ ।
ভৃত্যাৰ্তিহন্ প্ৰণতপাল ভৱাব্ধিপোতম্
ৱন্দে মহাপুৰুষ তে চৰণাৰৱিন্দম্ ॥ 33॥

ত্যক্ত্ৱা সুদুস্ত্যজসুৰৈপ্সিতৰাজ্যলক্ষ্মীম্
ধৰ্মিষ্ঠঃ আৰ্যৱচসা যত্ অগাত্ অৰণ্যম্ ।
মাযামৃগং দযিতযা ইপ্সিতং অন্ৱধাৱত্
ৱন্দে মহাপুৰুষ তে চৰণাৰৱিন্দম্ ॥ 34॥

এৱং যুগানুৰূপাভ্যাং ভগৱান্ যুগৱৰ্তিভিঃ ।
মনুজৈঃ ইজ্যতে ৰাজন্ শ্ৰেযসাং ঈশ্ৱৰঃ হৰিঃ ॥ 35॥

কলিং সভাজযন্তি আৰ্যা গুণজ্ঞাঃ সাৰভাগিনঃ ।
যত্ৰ সঙ্কীৰ্তনেন এৱ সৰ্ৱঃ স্ৱাৰ্থঃ অভিলভ্যতে ॥ 36॥

ন হি অতঃ পৰমঃ লাভঃ দেহিনাং ভ্ৰাম্যতাং ইহ ।
যতঃ ৱিন্দেত পৰমাং শান্তিং নশ্যতি সংসৃতিঃ ॥ 37॥

কৃতাদিষু প্ৰজা ৰাজন্ কলৌ ইচ্ছন্তি সম্ভৱম্ ।
কলৌ খলু ভৱিষ্যন্তি নাৰাযণপৰাযণাঃ ॥ 38॥

ক্ৱচিত্ ক্ৱচিত্ মহাৰাজ দ্ৰৱিডেষু চ ভূৰিশঃ ।
তাম্ৰপৰ্ণী নদী যত্ৰ কৃতমালা পযস্ৱিনী ॥ 39॥

কাৱেৰী চ মহাপুণ্যা প্ৰতীচী চ মহানদী ।
যে পিবন্তি জলং তাসাং মনুজা মনুজেশ্ৱৰ ।
প্ৰাযঃ ভক্তাঃ ভগৱতি ৱাসুদেৱঃ অমল আশযাঃ ॥ 40॥

দেৱৰ্ষিভূতাপ্তনৃণা পিতৄণাং
ন কিঙ্কৰঃ ন অযং ঋণী চ ৰাজন্ ।
সৰ্ৱাত্মনা যঃ শৰণং শৰণ্যম্
গতঃ মুকুন্দং পৰিহৃত্য কৰ্তুম্ ॥ 41॥

স্ৱপাদমূলং ভজতঃ প্ৰিযস্য
ত্যক্তান্যভাৱস্য হৰিঃ পৰেশঃ ।
ৱিকৰ্ম যত্ চ উত্পতিতং কথঞ্চিত্
ধুনোতি সৰ্ৱং হৃদি সন্নিৱিষ্টঃ ॥ 42॥

নাৰদঃ উৱাচ।
ধৰ্মান্ ভাগৱতান্ ইত্থং শ্ৰুত্ৱা অথ মিথিলেশ্ৱৰঃ ।
জাযন্ত ইযান্ মুনীন্ প্ৰীতঃ সোপাধ্যাযঃ হি অপূজযত্ ॥ 43॥

ততঃ অন্তঃ দধিৰে সিদ্ধাঃ সৰ্ৱলোকস্য পশ্যতঃ ।
ৰাজা ধৰ্মান্ উপাতিষ্ঠন্ অৱাপ পৰমাং গতিম্ ॥ 44॥

ত্ৱং অপি এতান্ মহাভাগ ধৰ্মান্ ভাগৱতান্ শ্ৰুতান্ ।
আস্থিতঃ শ্ৰদ্ধযা যুক্তঃ নিঃসঙ্গঃ যাস্যসে পৰম্ ॥ 45॥

যুৱযোঃ খলু দম্পত্যোঃ যশসা পূৰিতং জগত্ ।
পুত্ৰতাং অগমত্ যত্ ৱাং ভগৱান্ ঈশ্ৱৰঃ হৰিঃ ॥ 46॥

দৰ্শনালিঙ্গনালাপৈঃ শযনাসনভোজনৈঃ ।
আত্মা ৱাং পাৱিতঃ কৃষ্ণে পুত্ৰস্নেহ প্ৰকুৰ্ৱতোঃ ॥ 47॥

ৱৈৰেণ যং নৃপতযঃ শিশুপালপৌণ্ড্ৰ
শাল্ৱাদযঃ গতিৱিলাসৱিলোকনাদযৈঃ ।
ধ্যাযন্তঃ আকৃতধিযঃ শযনাসনাদৌ
তত্ সাম্যং আপুঃ অনুৰক্তধিযাং পুনঃ কিম্ ॥ 48॥

মা অপত্যবুদ্ধিং অকৃথাঃ কৃষ্ণে সৰ্ৱাত্মনীশ্ৱৰে ।
মাযামনুষ্যভাৱেন গূঢ ঐশ্ৱৰ্যে পৰে অৱ্যযে ॥ 49॥

ভূভাৰৰাজন্যহন্তৱে গুপ্তযে সতাম্ ।
অৱতীৰ্ণস্য নিৰ্ৱৃত্যৈ যশঃ লোকে ৱিতন্যতে ॥ 50॥

শ্ৰীশুকঃ উৱাচ।
এতত্ শ্ৰুত্ৱা মহাভাগঃ ৱসুদেৱঃ অতিৱিস্মিতঃ ।
দেৱকী চ মহাভাগাঃ জহতুঃ মোহং আত্মনঃ ॥ 51॥

ইতিহাসং ইমং পুণ্যং ধাৰযেত্ যঃ সমাহিতঃ ।
সঃ ৱিধূয ইহ শমলং ব্ৰহ্মভূযায কল্পতে ॥ 52॥