விதுர நீதி - உத்யோக பர்வம், அத்யாயஃ 39

॥ இதி ஶ்ரீமஹாபாரதே உத்யோகபர்வணி ப்ரஜாகரபர்வணி
விதுரவாக்யே ஏகோநசத்வாரிம்ஶோऽத்யாயஃ ॥
த்ரு'தராஷ்ட்ர உவாச।
அநீஶ்வரோऽயம் புருஷோ பவாபவே
ஸூத்ரப்ரோதா தாருமயீவ யோஷா ।
தாத்ரா ஹி திஷ்டஸ்ய வஶே கிலாயம்
தஸ்மாத்வத த்வம் ஶ்ரவணே க்ரு'தோऽஹம் ॥ 1॥

விதுர உவாச।
அப்ராப்தகாலம் வசநம் ப்ரு'ஹஸ்பதிரபி ப்ருவந் ।
லபதே புத்த்யவஜ்ஞாநமவமாநம் ச பாரத ॥ 2॥

ப்ரியோ பவதி தாநேந ப்ரியவாதேந சாபரஃ ।
மந்த்ரம் மூலபலேநாந்யோ யஃ ப்ரியஃ ப்ரிய ஏவ ஸஃ ॥ 3॥

த்வேஷ்யோ ந ஸாதுர்பவதி ந மேதாவீ ந பண்டிதஃ ।
ப்ரியே ஶுபாநி கர்மாணி த்வேஷ்யே பாபாநி பாரத ॥ 4॥

ந ஸ க்ஷயோ மஹாராஜ யஃ க்ஷயோ வ்ரு'த்திமாவஹேத் ।
க்ஷயஃ ஸ த்விஹ மந்தவ்யோ யம் லப்த்வா பஹு நாஶயேத் ॥ 5॥

ஸம்ரு'த்தா குணதஃ கே சித்பவந்தி தநதோऽபரே ।
தநவ்ரு'த்தாந்குணைர்ஹீநாந்த்ரு'தராஷ்ட்ர விவர்ஜயேத் ॥ 6॥

த்ரு'தராஷ்ட்ர உவாச।
ஸர்வம் த்வமாயதீ யுக்தம் பாஷஸே ப்ராஜ்ஞஸம்மதம் ।
ந சோத்ஸஹே ஸுதம் த்யக்தும் யதோ தர்மஸ்ததோ ஜயஃ ॥ 7॥

விதுர உவாச।
ஸ்வபாவகுணஸம்பந்நோ ந ஜாது விநயாந்விதஃ ।
ஸுஸூக்ஷ்மமபி பூதாநாமுபமர்தம் ப்ரயோக்ஷ்யதே ॥ 8॥

பராபவாத நிரதாஃ பரதுஃகோதயேஷு ச ।
பரஸ்பரவிரோதே ச யதந்தே ஸததோதிதாஃ ॥ 9॥

ஸ தோஷம் தர்ஶநம் யேஷாம் ஸம்வாஸே ஸுமஹத்பயம் ।
அர்தாதாநே மஹாந்தோஷஃ ப்ரதாநே ச மஹத்பயம் ॥ 10॥

யே பாபா இதி விக்யாதாஃ ஸம்வாஸே பரிகர்ஹிதாஃ ।
யுக்தாஶ்சாந்யைர்மஹாதோஷைர்யே நராஸ்தாந்விவர்ஜயேத் ॥ 11॥

நிவர்தமாநே ஸௌஹார்தே ப்ரீதிர்நீசே ப்ரணஶ்யதி ।
யா சைவ பலநிர்வ்ரு'த்திஃ ஸௌஹ்ரு'தே சைவ யத்ஸுகம் ॥ 12॥

யததே சாபவாதாய யத்நமாரபதே க்ஷயே ।
அல்பேऽப்யபக்ரு'தே மோஹாந்ந ஶாந்திமுபகச்சதி ॥ 13॥

தாத்ரு'ஶைஃ ஸங்கதம் நீசைர்ந்ரு'ஶம்ஸைரக்ரு'தாத்மபிஃ ।
நிஶாம்ய நிபுணம் புத்த்யா வித்வாந்தூராத்விவர்ஜயேத் ॥ 14॥

யோ ஜ்ஞாதிமநுக்ரு'ஹ்ணாதி தரித்ரம் தீநமாதுரம் ।
ஸபுத்ரபஶுபிர்வ்ரு'த்திம் யஶஶ்சாவ்யயமஶ்நுதே ॥ 15॥

ஜ்ஞாதயோ வர்தநீயாஸ்தைர்ய இச்சந்த்யாத்மநஃ ஶுபம் ।
குலவ்ரு'த்திம் ச ராஜேந்த்ர தஸ்மாத்ஸாது ஸமாசர ॥ 16॥

ஶ்ரேயஸா யோக்ஷ்யஸே ராஜந்குர்வாணோ ஜ்ஞாதிஸத்க்ரியாம் ।
விகுணா ஹ்யபி ஸம்ரக்ஷ்யா ஜ்ஞாதயோ பரதர்ஷப ॥ 17॥

கிம் புநர்குணவந்தஸ்தே த்வத்ப்ரஸாதாபிகாங்க்ஷிணஃ ।
ப்ரஸாதம் குரு தீநாநாம் பாண்டவாநாம் விஶாம் பதே ॥ 18॥

தீயந்தாம் க்ராமகாஃ கே சித்தேஷாம் வ்ரு'த்த்யர்தமீஶ்வர ।
ஏவம் லோகே யஶஃப்ராப்தோ பவிஷ்யத்ஸி நராதிப ॥ 19॥

வ்ரு'த்தேந ஹி த்வயா கார்யம் புத்ராணாம் தாத ரக்ஷணம் ।
மயா சாபி ஹிதம் வாச்யம் வித்தி மாம் த்வத்திதைஷிணம் ॥ 20॥

ஜ்ஞாதிபிர்விக்ரஹஸ்தாத ந கர்தவ்யோ பவார்திநா ।
ஸுகாநி ஸஹ போஜ்யாநி ஜ்ஞாதிபிர்பரதர்ஷப ॥ 21॥

ஸம்போஜநம் ஸங்கதநம் ஸம்ப்ரீதிஶ் ச பரஸ்பரம் ।
ஜ்ஞாதிபிஃ ஸஹ கார்யாணி ந விரோதஃ கதம் சந ॥ 22॥

ஜ்ஞாதயஸ்தாரயந்தீஹ ஜ்ஞாதயோ மஜ்ஜயந்தி ச ।
ஸுவ்ரு'த்தாஸ்தாரயந்தீஹ துர்வ்ரு'த்தா மஜ்ஜயந்தி ச ॥ 23॥

ஸுவ்ரு'த்தோ பவ ராஜேந்த்ர பாண்டவாந்ப்ரதி மாநத ।
அதர்ஷணீயஃ ஶத்ரூணாம் தைர்வ்ரு'தஸ்த்வம் பவிஷ்யஸி ॥ 24॥

ஶ்ரீமந்தம் ஜ்ஞாதிமாஸாத்ய யோ ஜ்ஞாதிரவஸீததி ।
திக்தஹஸ்தம் ம்ரு'க இவ ஸ ஏநஸ்தஸ்ய விந்ததி ॥ 25॥

பஶ்சாதபி நரஶ்ரேஷ்ட தவ தாபோ பவிஷ்யதி ।
தாந்வா ஹதாந்ஸுதாந்வாபி ஶ்ருத்வா ததநுசிந்தய ॥ 26॥

யேந கட்வாம் ஸமாரூடஃ பரிதப்யேத கர்மணா ।
ஆதாவேவ ந தத்குர்யாதத்ருவே ஜீவிதே ஸதி ॥ 27॥

ந கஶ்சிந்நாபநயதே புமாநந்யத்ர பார்கவாத் ।
ஶேஷஸம்ப்ரதிபத்திஸ்து புத்திமத்ஸ்வேவ திஷ்டதி ॥ 28॥

துர்யோதநேந யத்யேதத்பாபம் தேஷு புரா க்ரு'தம் ।
த்வயா தத்குலவ்ரு'த்தேந ப்ரத்யாநேயம் நரேஶ்வர ॥ 29॥

தாம்ஸ்த்வம் பதே ப்ரதிஷ்டாப்ய லோகே விகதகல்மஷஃ ।
பவிஷ்யஸி நரஶ்ரேஷ்ட பூஜநீயோ மநீஷிணாம் ॥ 30॥

ஸுவ்யாஹ்ரு'தாநி தீராணாம் பலதஃ ப்ரவிசிந்த்ய யஃ ।
அத்யவஸ்யதி கார்யேஷு சிரம் யஶஸி திஷ்டதி ॥ 31॥

அவ்ரு'த்திம் விநயோ ஹந்தி ஹந்த்யநர்தம் பராக்ரமஃ ।
ஹந்தி நித்யம் க்ஷமா க்ரோதமாசாரோ ஹந்த்யலக்ஷணம் ॥ 32॥

பரிச்சதேந க்ஷத்ரேண வேஶ்மநா பரிசர்யயா ।
பரீக்ஷேத குலம் ராஜந்போஜநாச்சாதநேந ச ॥ 33॥

யயோஶ்சித்தேந வா சித்தம் நைப்ரு'தம் நைப்ரு'தேந வா ।
ஸமேதி ப்ரஜ்ஞயா ப்ரஜ்ஞா தயோர்மைத்ரீ ந ஜீர்யதே ॥ 34॥

துர்புத்திமக்ரு'தப்ரஜ்ஞம் சந்நம் கூபம் த்ரு'ணைரிவ ।
விவர்ஜயீத மேதாவீ தஸ்மிந்மைத்ரீ ப்ரணஶ்யதி ॥ 35॥

அவலிப்தேஷு மூர்கேஷு ரௌத்ரஸாஹஸிகேஷு ச ।
ததைவாபேத தர்மேஷு ந மைத்ரீமாசரேத்புதஃ ॥ 36॥

க்ரு'தஜ்ஞம் தார்மிகம் ஸத்யமக்ஷுத்ரம் த்ரு'டபக்திகம் ।
ஜிதேந்த்ரியம் ஸ்திதம் ஸ்தித்யாம் மித்ரமத்யாகி சேஷ்யதே ॥ 37॥

இந்த்ரியாணாமநுத்ஸர்கோ ம்ரு'த்யுநா ந விஶிஷ்யதே ।
அத்யர்தம் புநருத்ஸர்கஃ ஸாதயேத்தைவதாந்யபி ॥ 38॥

மார்தவம் ஸர்வபூதாநாமநஸூயா க்ஷமா த்ரு'திஃ ।
ஆயுஷ்யாணி புதாஃ ப்ராஹுர்மித்ராணாம் சாவிமாநநா ॥ 39॥

அபநீதம் ஸுநீதேந யோऽர்தம் ப்ரத்யாநிநீஷதே ।
மதிமாஸ்தாய ஸுத்ரு'டாம் ததகாபுருஷ வ்ரதம் ॥ 40॥

ஆயத்யாம் ப்ரதிகாரஜ்ஞஸ்ததாத்வே த்ரு'டநிஶ்சயஃ ।
அதீதே கார்யஶேஷஜ்ஞோ நரோऽர்தைர்ந ப்ரஹீயதே ॥ 41॥

கர்மணா மநஸா வாசா யதபீக்ஷ்ணம் நிஷேவதே ।
ததேவாபஹரத்யேநம் தஸ்மாத்கல்யாணமாசரேத் ॥ 42॥

மங்கலாலம்பநம் யோகஃ ஶ்ருதமுத்தாநமார்ஜவம் ।
பூதிமேதாநி குர்வந்தி ஸதாம் சாபீக்ஷ்ண தர்ஶநம் ॥ 43॥

அநிர்வேதஃ ஶ்ரியோ மூலம் துஃகநாஶே ஸுகஸ்ய ச ।
மஹாந்பவத்யநிர்விண்ணஃ ஸுகம் சாத்யந்தமஶ்நுதே ॥ 44॥

நாதஃ ஶ்ரீமத்தரம் கிம் சிதந்யத்பத்யதமம் ததா ।
ப்ரப விஷ்ணோர்யதா தாத க்ஷமா ஸர்வத்ர ஸர்வதா ॥ 45॥

க்ஷமேதஶக்தஃ ஸர்வஸ்ய ஶக்திமாந்தர்மகாரணாத் ।
அர்தாநர்தௌ ஸமௌ யஸ்ய தஸ்ய நித்யம் க்ஷமா ஹிதா ॥ 46॥

யத்ஸுகம் ஸேவமாநோऽபி தர்மார்தாப்யாம் ந ஹீயதே ।
காமம் ததுபஸேவேத ந மூட வ்ரதமாசரேத் ॥ 47॥

துஃகார்தேஷு ப்ரமத்தேஷு நாஸ்திகேஷ்வலஸேஷு ச ।
ந ஶ்ரீர்வஸத்யதாந்தேஷு யே சோத்ஸாஹ விவர்ஜிதாஃ ॥ 48॥

ஆர்ஜவேந நரம் யுக்தமார்ஜவாத்ஸவ்யபத்ரபம் ।
அஶக்திமந்தம் மந்யந்தோ தர்ஷயந்தி குபுத்தயஃ ॥ 49॥

அத்யார்யமதிதாதாரமதிஶூரமதிவ்ரதம் ।
ப்ரஜ்ஞாபிமாநிநம் சைவ ஶ்ரீர்பயாந்நோபஸர்பதி ॥ 50॥

அக்நிஹோத்ரபலா வேதாஃ ஶீலவ்ரு'த்தபலம் ஶ்ருதம் ।
ரதிபுத்ர பலா தாரா தத்தபுக்த பலம் தநம் ॥ 51॥

அதர்மோபார்ஜிதைரர்தைர்யஃ கரோத்யௌர்த்வ தேஹிகம் ।
ந ஸ தஸ்ய பலம் ப்ரேத்ய புங்க்தேऽர்தஸ்ய துராகமாத் ॥ 52॥

காநார வநதுர்கேஷு க்ரு'ச்ச்ராஸ்வாபத்ஸு ஸம்ப்ரமே ।
உத்யதேஷு ச ஶஸ்த்ரேஷு நாஸ்தி ஶேஷவதாம் பயம் ॥ 53॥

உத்தாநம் ஸம்யமோ தாக்ஷ்யமப்ரமாதோ த்ரு'திஃ ஸ்ம்ரு'திஃ ।
ஸமீக்ஷ்ய ச ஸமாரம்போ வித்தி மூலம் பவஸ்ய தத் ॥ 54॥

தபோபலம் தாபஸாநாம் ப்ரஹ்ம ப்ரஹ்மவிதாம் பலம் ।
ஹிம்ஸா பலமஸாதூநாம் க்ஷமாகுணவதாம் பலம் ॥ 55॥

அஷ்டௌ தாந்யவ்ரதக்நாநி ஆபோ மூலம் பலம் பயஃ ।
ஹவிர்ப்ராஹ்மண காம்யா ச குரோர்வசநமௌஷதம் ॥ 56॥

ந தத்பரஸ்ய ஸந்தத்யாத்ப்ரதிகூலம் யதாத்மநஃ ।
ஸங்க்ரஹேணைஷ தர்மஃ ஸ்யாத்காமாதந்யஃ ப்ரவர்ததே ॥ 57॥

அக்ரோதேந ஜயேத்க்ரோதமஸாதும் ஸாதுநா ஜயேத் ।
ஜயேத்கதர்யம் தாநேந ஜயேத்ஸத்யேந சாந்ரு'தம் ॥ 58॥

ஸ்த்ரீ தூர்தகேऽலஸே பீரௌ சண்டே புருஷமாநிநி ।
சௌரே க்ரு'தக்நே விஶ்வாஸோ ந கார்யோ ந ச நாஸ்திகே ॥ 59॥

அபிவாதநஶீலஸ்ய நித்யம் வ்ரு'த்தோபஸேவிநஃ ।
சத்வாரி ஸம்ப்ரவர்தந்தே கீர்திராயுர்யஶோபலம் ॥ 60॥

அதிக்லேஶேந யேऽர்தாஃ ஸ்யுர்தர்மஸ்யாதிக்ரமேண ச ।
அரேர்வா ப்ரணிபாதேந மா ஸ்ம தேஷு மநஃ க்ரு'தாஃ ॥ 61॥

அவித்யஃ புருஷஃ ஶோச்யஃ ஶோச்யம் மிதுநமப்ரஜம் ।
நிராஹாராஃ ப்ரஜாஃ ஶோச்யாஃ ஶோச்யம் ராஷ்ட்ரமராஜகம் ॥ 62॥

அத்வா ஜரா தேஹவதாம் பர்வதாநாம் ஜலம் ஜரா ।
அஸம்போகோ ஜரா ஸ்த்ரீணாம் வாக்ஷல்யம் மநஸோ ஜரா ॥ 63॥

அநாம்நாய மலா வேதா ப்ராஹ்மணஸ்யாவ்ரதம் மலம் ।
கௌதூஹலமலா ஸாத்வீ விப்ரவாஸ மலாஃ ஸ்த்ரியஃ ॥ 64॥

ஸுவர்ணஸ்ய மலம் ரூப்யம் ரூப்யஸ்யாபி மலம் த்ரபு ।
ஜ்ஞேயம் த்ரபு மலம் ஸீஸம் ஸீஸஸ்யாபி மலம் மலம் ॥ 65॥

ந ஸ்வப்நேந ஜயேந்நித்ராம் ந காமேந ஸ்த்ரியம் ஜயேத் ।
நேந்தநேந ஜயேதக்நிம் ந பாநேந ஸுராம் ஜயேத் ॥ 66॥

யஸ்ய தாநஜிதம் மித்ரமமித்ரா யுதி நிர்ஜிதாஃ ।
அந்நபாநஜிதா தாராஃ ஸபலம் தஸ்ய ஜீவிதம் ॥ 67॥

ஸஹஸ்ரிணோऽபி ஜீவந்தி ஜீவந்தி ஶதிநஸ்ததா ।
த்ரு'தராஷ்ட்ரம் விமுஞ்சேச்சாம் ந கதம் சிந்ந ஜீவ்யதே ॥ 68॥

யத்ப்ரு'திவ்யாம் வ்ரீஹி யவம் ஹிரண்யம் பஶவஃ ஸ்த்ரியஃ ।
நாலமேகஸ்ய தத்ஸர்வமிதி பஶ்யந்ந முஹ்யதி ॥ 69॥

ராஜந்பூயோ ப்ரவீமி த்வாம் புத்ரேஷு ஸமமாசர ।
ஸமதா யதி தே ராஜந்ஸ்வேஷு பாண்டுஸுதேஷு ச ॥ 70॥