অষ্টাৱক্ৰ উৱাচ ॥
যস্য বোধোদযে তাৱত্স্ৱপ্নৱদ্ ভৱতি ভ্ৰমঃ ।
তস্মৈ সুখৈকৰূপায নমঃ শান্তায তেজসে ॥ 18-1॥
তস্মৈ সুখৈকৰূপায নমঃ শান্তায তেজসে ॥ 18-1॥
অৰ্জযিত্ৱাখিলান্ অৰ্থান্ ভোগানাপ্নোতি পুষ্কলান্ ।
ন হি সৰ্ৱপৰিত্যাগমন্তৰেণ সুখী ভৱেত্ ॥ 18-2॥
ন হি সৰ্ৱপৰিত্যাগমন্তৰেণ সুখী ভৱেত্ ॥ 18-2॥
ভৱোঽযং ভাৱনামাত্ৰো ন কিঞ্চিত্ পৰমাৰ্থতঃ ।
নাস্ত্যভাৱঃ স্ৱভাৱানাং ভাৱাভাৱৱিভাৱিনাম্ ॥ 18-4॥
নাস্ত্যভাৱঃ স্ৱভাৱানাং ভাৱাভাৱৱিভাৱিনাম্ ॥ 18-4॥
কৰ্তৱ্যদুঃখমাৰ্তণ্ডজ্ৱালাদগ্ধান্তৰাত্মনঃ ।
কুতঃ প্ৰশমপীযূষধাৰাসাৰমৃতে সুখম্ ॥ 18-3॥
কুতঃ প্ৰশমপীযূষধাৰাসাৰমৃতে সুখম্ ॥ 18-3॥
ন দূৰং ন চ সঙ্কোচাল্লব্ধমেৱাত্মনঃ পদম্ ।
নিৰ্ৱিকল্পং নিৰাযাসং নিৰ্ৱিকাৰং নিৰঞ্জনম্ ॥ 18-5॥
নিৰ্ৱিকল্পং নিৰাযাসং নিৰ্ৱিকাৰং নিৰঞ্জনম্ ॥ 18-5॥
ৱ্যামোহমাত্ৰৱিৰতৌ স্ৱৰূপাদানমাত্ৰতঃ ।
ৱীতশোকা ৱিৰাজন্তে নিৰাৱৰণদৃষ্টযঃ ॥ 18-6॥
ৱীতশোকা ৱিৰাজন্তে নিৰাৱৰণদৃষ্টযঃ ॥ 18-6॥
সমস্তং কল্পনামাত্ৰমাত্মা মুক্তঃ সনাতনঃ ।
ইতি ৱিজ্ঞায ধীৰো হি কিমভ্যস্যতি বালৱত্ ॥ 18-7॥
ইতি ৱিজ্ঞায ধীৰো হি কিমভ্যস্যতি বালৱত্ ॥ 18-7॥
আত্মা ব্ৰহ্মেতি নিশ্চিত্য ভাৱাভাৱৌ চ কল্পিতৌ ।
নিষ্কামঃ কিং ৱিজানাতি কিং ব্ৰূতে চ কৰোতি কিম্ ॥ 18-8॥
নিষ্কামঃ কিং ৱিজানাতি কিং ব্ৰূতে চ কৰোতি কিম্ ॥ 18-8॥
অযং সোঽহমযং নাহমিতি ক্ষীণা ৱিকল্পনা ।
সৰ্ৱমাত্মেতি নিশ্চিত্য তূষ্ণীম্ভূতস্য যোগিনঃ ॥ 18-9 ॥
সৰ্ৱমাত্মেতি নিশ্চিত্য তূষ্ণীম্ভূতস্য যোগিনঃ ॥ 18-9 ॥
ন ৱিক্ষেপো ন চৈকাগ্ৰ্যং নাতিবোধো ন মূঢতা ।
ন সুখং ন চ ৱা দুঃখমুপশান্তস্য যোগিনঃ ॥ 18-10॥
ন সুখং ন চ ৱা দুঃখমুপশান্তস্য যোগিনঃ ॥ 18-10॥
স্ৱাৰাজ্যে ভৈক্ষৱৃত্তৌ চ লাভালাভে জনে ৱনে ।
নিৰ্ৱিকল্পস্ৱভাৱস্য ন ৱিশেষোঽস্তি যোগিনঃ ॥ 18-11॥
নিৰ্ৱিকল্পস্ৱভাৱস্য ন ৱিশেষোঽস্তি যোগিনঃ ॥ 18-11॥
ক্ৱ ধৰ্মঃ ক্ৱ চ ৱা কামঃ ক্ৱ চাৰ্থঃ ক্ৱ ৱিৱেকিতা ।
ইদং কৃতমিদং নেতি দ্ৱন্দ্ৱৈৰ্মুক্তস্য যোগিনঃ ॥ 18-12॥
ইদং কৃতমিদং নেতি দ্ৱন্দ্ৱৈৰ্মুক্তস্য যোগিনঃ ॥ 18-12॥
কৃত্যং কিমপি নৈৱাস্তি ন কাপি হৃদি ৰঞ্জনা ।
যথা জীৱনমেৱেহ জীৱন্মুক্তস্য যোগিনঃ ॥ 18-13॥
যথা জীৱনমেৱেহ জীৱন্মুক্তস্য যোগিনঃ ॥ 18-13॥
ক্ৱ মোহঃ ক্ৱ চ ৱা ৱিশ্ৱং ক্ৱ তদ্ ধ্যানং ক্ৱ মুক্ততা ।
সৰ্ৱসঙ্কল্পসীমাযাং ৱিশ্ৰান্তস্য মহাত্মনঃ ॥ 18-14॥
সৰ্ৱসঙ্কল্পসীমাযাং ৱিশ্ৰান্তস্য মহাত্মনঃ ॥ 18-14॥
যেন ৱিশ্ৱমিদং দৃষ্টং স নাস্তীতি কৰোতু ৱৈ ।
নিৰ্ৱাসনঃ কিং কুৰুতে পশ্যন্নপি ন পশ্যতি ॥ 18-15॥
নিৰ্ৱাসনঃ কিং কুৰুতে পশ্যন্নপি ন পশ্যতি ॥ 18-15॥
যেন দৃষ্টং পৰং ব্ৰহ্ম সোঽহং ব্ৰহ্মেতি চিন্তযেত্ ।
কিং চিন্তযতি নিশ্চিন্তো দ্ৱিতীযং যো ন পশ্যতি ॥ 18-16॥
কিং চিন্তযতি নিশ্চিন্তো দ্ৱিতীযং যো ন পশ্যতি ॥ 18-16॥
দৃষ্টো যেনাত্মৱিক্ষেপো নিৰোধং কুৰুতে ত্ৱসৌ ।
উদাৰস্তু ন ৱিক্ষিপ্তঃ সাধ্যাভাৱাত্কৰোতি কিম্ ॥ 18-17॥
উদাৰস্তু ন ৱিক্ষিপ্তঃ সাধ্যাভাৱাত্কৰোতি কিম্ ॥ 18-17॥
ধীৰো লোকৱিপৰ্যস্তো ৱৰ্তমানোঽপি লোকৱত্ ।
ন সমাধিং ন ৱিক্ষেপং ন লোপং স্ৱস্য পশ্যতি ॥ 18-18॥
ন সমাধিং ন ৱিক্ষেপং ন লোপং স্ৱস্য পশ্যতি ॥ 18-18॥
ভাৱাভাৱৱিহীনো যস্তৃপ্তো নিৰ্ৱাসনো বুধঃ ।
নৈৱ কিঞ্চিত্কৃতং তেন লোকদৃষ্ট্যা ৱিকুৰ্ৱতা ॥ 18-19॥
নৈৱ কিঞ্চিত্কৃতং তেন লোকদৃষ্ট্যা ৱিকুৰ্ৱতা ॥ 18-19॥
প্ৰৱৃত্তৌ ৱা নিৱৃত্তৌ ৱা নৈৱ ধীৰস্য দুৰ্গ্ৰহঃ ।
যদা যত্কৰ্তুমাযাতি তত্কৃত্ৱা তিষ্ঠতঃ সুখম্ ॥ 18-20॥
যদা যত্কৰ্তুমাযাতি তত্কৃত্ৱা তিষ্ঠতঃ সুখম্ ॥ 18-20॥
নিৰ্ৱাসনো নিৰালম্বঃ স্ৱচ্ছন্দো মুক্তবন্ধনঃ ।
ক্ষিপ্তঃ সংস্কাৰৱাতেন চেষ্টতে শুষ্কপৰ্ণৱত্ ॥ 18-21॥
ক্ষিপ্তঃ সংস্কাৰৱাতেন চেষ্টতে শুষ্কপৰ্ণৱত্ ॥ 18-21॥
অসংসাৰস্য তু ক্ৱাপি ন হৰ্ষো ন ৱিষাদতা ।
স শীতলমনা নিত্যং ৱিদেহ ইৱ ৰাজতে ॥ 18-22॥
স শীতলমনা নিত্যং ৱিদেহ ইৱ ৰাজতে ॥ 18-22॥
কুত্ৰাপি ন জিহাসাস্তি নাশো ৱাপি ন কুত্ৰচিত্ ।
আত্মাৰামস্য ধীৰস্য শীতলাচ্ছতৰাত্মনঃ ॥ 18-23॥
আত্মাৰামস্য ধীৰস্য শীতলাচ্ছতৰাত্মনঃ ॥ 18-23॥
প্ৰকৃত্যা শূন্যচিত্তস্য কুৰ্ৱতোঽস্য যদৃচ্ছযা ।
প্ৰাকৃতস্যেৱ ধীৰস্য ন মানো নাৱমানতা ॥ 18-24॥
প্ৰাকৃতস্যেৱ ধীৰস্য ন মানো নাৱমানতা ॥ 18-24॥
কৃতং দেহেন কৰ্মেদং ন মযা শুদ্ধৰূপিণা ।
ইতি চিন্তানুৰোধী যঃ কুৰ্ৱন্নপি কৰোতি ন ॥ 18-25॥
ইতি চিন্তানুৰোধী যঃ কুৰ্ৱন্নপি কৰোতি ন ॥ 18-25॥
অতদ্ৱাদীৱ কুৰুতে ন ভৱেদপি বালিশঃ ।
জীৱন্মুক্তঃ সুখী শ্ৰীমান্ সংসৰন্নপি শোভতে ॥ 18-26॥
জীৱন্মুক্তঃ সুখী শ্ৰীমান্ সংসৰন্নপি শোভতে ॥ 18-26॥
নানাৱিচাৰসুশ্ৰান্তো ধীৰো ৱিশ্ৰান্তিমাগতঃ ।
ন কল্পতে ন জানাতি ন শৃণোতি ন পশ্যতি ॥ 18-27॥
ন কল্পতে ন জানাতি ন শৃণোতি ন পশ্যতি ॥ 18-27॥
অসমাধেৰৱিক্ষেপান্ ন মুমুক্ষুৰ্ন চেতৰঃ ।
নিশ্চিত্য কল্পিতং পশ্যন্ ব্ৰহ্মৈৱাস্তে মহাশযঃ ॥ 18-28॥
নিশ্চিত্য কল্পিতং পশ্যন্ ব্ৰহ্মৈৱাস্তে মহাশযঃ ॥ 18-28॥
যস্যান্তঃ স্যাদহঙ্কাৰো ন কৰোতি কৰোতি সঃ ।
নিৰহঙ্কাৰধীৰেণ ন কিঞ্চিদকৃতং কৃতম্ ॥ 18-29॥
নিৰহঙ্কাৰধীৰেণ ন কিঞ্চিদকৃতং কৃতম্ ॥ 18-29॥
নোদ্ৱিগ্নং ন চ সন্তুষ্টমকৰ্তৃ স্পন্দৱৰ্জিতম্ ।
নিৰাশং গতসন্দেহং চিত্তং মুক্তস্য ৰাজতে ॥ 18-30॥
নিৰাশং গতসন্দেহং চিত্তং মুক্তস্য ৰাজতে ॥ 18-30॥
নিৰ্ধ্যাতুং চেষ্টিতুং ৱাপি যচ্চিত্তং ন প্ৰৱৰ্ততে ।
নিৰ্নিমিত্তমিদং কিন্তু নিৰ্ধ্যাযতি ৱিচেষ্টতে ॥ 18-31॥
নিৰ্নিমিত্তমিদং কিন্তু নিৰ্ধ্যাযতি ৱিচেষ্টতে ॥ 18-31॥
তত্ত্ৱং যথাৰ্থমাকৰ্ণ্য মন্দঃ প্ৰাপ্নোতি মূঢতাম্ ।
অথৱা যাতি সঙ্কোচমমূঢঃ কোঽপি মূঢৱত্ ॥ 18-32॥
অথৱা যাতি সঙ্কোচমমূঢঃ কোঽপি মূঢৱত্ ॥ 18-32॥
একাগ্ৰতা নিৰোধো ৱা মূঢৈৰভ্যস্যতে ভৃশম্ ।
ধীৰাঃ কৃত্যং ন পশ্যন্তি সুপ্তৱত্স্ৱপদে স্থিতাঃ ॥ 18-33॥
ধীৰাঃ কৃত্যং ন পশ্যন্তি সুপ্তৱত্স্ৱপদে স্থিতাঃ ॥ 18-33॥
অপ্ৰযত্নাত্ প্ৰযত্নাদ্ ৱা মূঢো নাপ্নোতি নিৰ্ৱৃতিম্ ।
তত্ত্ৱনিশ্চযমাত্ৰেণ প্ৰাজ্ঞো ভৱতি নিৰ্ৱৃতঃ ॥ 18-34॥
তত্ত্ৱনিশ্চযমাত্ৰেণ প্ৰাজ্ঞো ভৱতি নিৰ্ৱৃতঃ ॥ 18-34॥
শুদ্ধং বুদ্ধং প্ৰিযং পূৰ্ণং নিষ্প্ৰপঞ্চং নিৰামযম্ ।
আত্মানং তং ন জানন্তি তত্ৰাভ্যাসপৰা জনাঃ ॥ 18-35॥
আত্মানং তং ন জানন্তি তত্ৰাভ্যাসপৰা জনাঃ ॥ 18-35॥
নাপ্নোতি কৰ্মণা মোক্ষং ৱিমূঢোঽভ্যাসৰূপিণা ।
ধন্যো ৱিজ্ঞানমাত্ৰেণ মুক্তস্তিষ্ঠত্যৱিক্ৰিযঃ ॥ 18-36॥
ধন্যো ৱিজ্ঞানমাত্ৰেণ মুক্তস্তিষ্ঠত্যৱিক্ৰিযঃ ॥ 18-36॥
মূঢো নাপ্নোতি তদ্ ব্ৰহ্ম যতো ভৱিতুমিচ্ছতি ।
অনিচ্ছন্নপি ধীৰো হি পৰব্ৰহ্মস্ৱৰূপভাক্ ॥ 18-37॥
অনিচ্ছন্নপি ধীৰো হি পৰব্ৰহ্মস্ৱৰূপভাক্ ॥ 18-37॥
নিৰাধাৰা গ্ৰহৱ্যগ্ৰা মূঢাঃ সংসাৰপোষকাঃ ।
এতস্যানৰ্থমূলস্য মূলচ্ছেদঃ কৃতো বুধৈঃ ॥ 18-38॥
এতস্যানৰ্থমূলস্য মূলচ্ছেদঃ কৃতো বুধৈঃ ॥ 18-38॥
ন শান্তিং লভতে মূঢো যতঃ শমিতুমিচ্ছতি ।
ধীৰস্তত্ত্ৱং ৱিনিশ্চিত্য সৰ্ৱদা শান্তমানসঃ ॥ 18-39॥
ধীৰস্তত্ত্ৱং ৱিনিশ্চিত্য সৰ্ৱদা শান্তমানসঃ ॥ 18-39॥
ক্ৱাত্মনো দৰ্শনং তস্য যদ্ দৃষ্টমৱলম্বতে ।
ধীৰাস্তং তং ন পশ্যন্তি পশ্যন্ত্যাত্মানমৱ্যযম্ ॥ 18-40॥
ধীৰাস্তং তং ন পশ্যন্তি পশ্যন্ত্যাত্মানমৱ্যযম্ ॥ 18-40॥
ক্ৱ নিৰোধো ৱিমূঢস্য যো নিৰ্বন্ধং কৰোতি ৱৈ ।
স্ৱাৰামস্যৈৱ ধীৰস্য সৰ্ৱদাসাৱকৃত্ৰিমঃ ॥ 18-41॥
স্ৱাৰামস্যৈৱ ধীৰস্য সৰ্ৱদাসাৱকৃত্ৰিমঃ ॥ 18-41॥
ভাৱস্য ভাৱকঃ কশ্চিন্ ন কিঞ্চিদ্ ভাৱকোপৰঃ ।
উভযাভাৱকঃ কশ্চিদ্ এৱমেৱ নিৰাকুলঃ ॥ 18-42॥
উভযাভাৱকঃ কশ্চিদ্ এৱমেৱ নিৰাকুলঃ ॥ 18-42॥
শুদ্ধমদ্ৱযমাত্মানং ভাৱযন্তি কুবুদ্ধযঃ ।
ন তু জানন্তি সম্মোহাদ্যাৱজ্জীৱমনিৰ্ৱৃতাঃ ॥ 18-43॥
ন তু জানন্তি সম্মোহাদ্যাৱজ্জীৱমনিৰ্ৱৃতাঃ ॥ 18-43॥
মুমুক্ষোৰ্বুদ্ধিৰালম্বমন্তৰেণ ন ৱিদ্যতে ।
নিৰালম্বৈৱ নিষ্কামা বুদ্ধিৰ্মুক্তস্য সৰ্ৱদা ॥ 18-44॥
নিৰালম্বৈৱ নিষ্কামা বুদ্ধিৰ্মুক্তস্য সৰ্ৱদা ॥ 18-44॥
ৱিষযদ্ৱীপিনো ৱীক্ষ্য চকিতাঃ শৰণাৰ্থিনঃ ।
ৱিশন্তি ঝটিতি ক্ৰোডং নিৰোধৈকাগ্ৰসিদ্ধযে ॥ 18-45॥
ৱিশন্তি ঝটিতি ক্ৰোডং নিৰোধৈকাগ্ৰসিদ্ধযে ॥ 18-45॥
নিৰ্ৱাসনং হৰিং দৃষ্ট্ৱা তূষ্ণীং ৱিষযদন্তিনঃ ।
পলাযন্তে ন শক্তাস্তে সেৱন্তে কৃতচাটৱঃ ॥ 18-46॥
পলাযন্তে ন শক্তাস্তে সেৱন্তে কৃতচাটৱঃ ॥ 18-46॥
ন মুক্তিকাৰিকাং ধত্তে নিঃশঙ্কো যুক্তমানসঃ ।
পশ্যন্ শৃণ্ৱন্ স্পৃশন্ জিঘ্ৰন্নশ্নন্নাস্তে যথাসুখম্ ॥ 18-47॥
পশ্যন্ শৃণ্ৱন্ স্পৃশন্ জিঘ্ৰন্নশ্নন্নাস্তে যথাসুখম্ ॥ 18-47॥
ৱস্তুশ্ৰৱণমাত্ৰেণ শুদ্ধবুদ্ধিৰ্নিৰাকুলঃ ।
নৈৱাচাৰমনাচাৰমৌদাস্যং ৱা প্ৰপশ্যতি ॥ 18-48॥
নৈৱাচাৰমনাচাৰমৌদাস্যং ৱা প্ৰপশ্যতি ॥ 18-48॥
যদা যত্কৰ্তুমাযাতি তদা তত্কুৰুতে ঋজুঃ ।
শুভং ৱাপ্যশুভং ৱাপি তস্য চেষ্টা হি বালৱত্ ॥ 18-49॥
শুভং ৱাপ্যশুভং ৱাপি তস্য চেষ্টা হি বালৱত্ ॥ 18-49॥
স্ৱাতন্ত্ৰ্যাত্সুখমাপ্নোতি স্ৱাতন্ত্ৰ্যাল্লভতে পৰম্ ।
স্ৱাতন্ত্ৰ্যান্নিৰ্ৱৃতিং গচ্ছেত্স্ৱাতন্ত্ৰ্যাত্ পৰমং পদম্ ॥ 18-50॥
স্ৱাতন্ত্ৰ্যান্নিৰ্ৱৃতিং গচ্ছেত্স্ৱাতন্ত্ৰ্যাত্ পৰমং পদম্ ॥ 18-50॥
অকৰ্তৃত্ৱমভোক্তৃত্ৱং স্ৱাত্মনো মন্যতে যদা ।
তদা ক্ষীণা ভৱন্ত্যেৱ সমস্তাশ্চিত্তৱৃত্তযঃ ॥ 18-51॥
তদা ক্ষীণা ভৱন্ত্যেৱ সমস্তাশ্চিত্তৱৃত্তযঃ ॥ 18-51॥
উচ্ছৃঙ্খলাপ্যকৃতিকা স্থিতিৰ্ধীৰস্য ৰাজতে ।
ন তু সস্পৃহচিত্তস্য শান্তিৰ্মূঢস্য কৃত্ৰিমা ॥ 18-52॥
ন তু সস্পৃহচিত্তস্য শান্তিৰ্মূঢস্য কৃত্ৰিমা ॥ 18-52॥
ৱিলসন্তি মহাভোগৈৰ্ৱিশন্তি গিৰিগহ্ৱৰান্ ।
নিৰস্তকল্পনা ধীৰা অবদ্ধা মুক্তবুদ্ধযঃ ॥ 18-53॥
নিৰস্তকল্পনা ধীৰা অবদ্ধা মুক্তবুদ্ধযঃ ॥ 18-53॥
শ্ৰোত্ৰিযং দেৱতাং তীৰ্থমঙ্গনাং ভূপতিং প্ৰিযম্ ।
দৃষ্ট্ৱা সম্পূজ্য ধীৰস্য ন কাপি হৃদি ৱাসনা ॥ 18-54॥
দৃষ্ট্ৱা সম্পূজ্য ধীৰস্য ন কাপি হৃদি ৱাসনা ॥ 18-54॥
ভৃত্যৈঃ পুত্ৰৈঃ কলত্ৰৈশ্চ দৌহিত্ৰৈশ্চাপি গোত্ৰজৈঃ ।
ৱিহস্য ধিক্কৃতো যোগী ন যাতি ৱিকৃতিং মনাক্ ॥ 18-55॥
ৱিহস্য ধিক্কৃতো যোগী ন যাতি ৱিকৃতিং মনাক্ ॥ 18-55॥
সন্তুষ্টোঽপি ন সন্তুষ্টঃ খিন্নোঽপি ন চ খিদ্যতে ।
তস্যাশ্চৰ্যদশাং তাং তাং তাদৃশা এৱ জানতে ॥ 18-56॥
তস্যাশ্চৰ্যদশাং তাং তাং তাদৃশা এৱ জানতে ॥ 18-56॥
কৰ্তৱ্যতৈৱ সংসাৰো ন তাং পশ্যন্তি সূৰযঃ ।
শূন্যাকাৰা নিৰাকাৰা নিৰ্ৱিকাৰা নিৰামযাঃ ॥ 18-57॥
শূন্যাকাৰা নিৰাকাৰা নিৰ্ৱিকাৰা নিৰামযাঃ ॥ 18-57॥
অকুৰ্ৱন্নপি সঙ্ক্ষোভাদ্ ৱ্যগ্ৰঃ সৰ্ৱত্ৰ মূঢধীঃ ।
কুৰ্ৱন্নপি তু কৃত্যানি কুশলো হি নিৰাকুলঃ ॥ 18-58॥
কুৰ্ৱন্নপি তু কৃত্যানি কুশলো হি নিৰাকুলঃ ॥ 18-58॥
সুখমাস্তে সুখং শেতে সুখমাযাতি যাতি চ ।
সুখং ৱক্তি সুখং ভুঙ্ক্তে ৱ্যৱহাৰেঽপি শান্তধীঃ ॥ 18-59॥
সুখং ৱক্তি সুখং ভুঙ্ক্তে ৱ্যৱহাৰেঽপি শান্তধীঃ ॥ 18-59॥
স্ৱভাৱাদ্যস্য নৈৱাৰ্তিৰ্লোকৱদ্ ৱ্যৱহাৰিণঃ ।
মহাহ্ৰদ ইৱাক্ষোভ্যো গতক্লেশঃ সুশোভতে ॥ 18-60॥
মহাহ্ৰদ ইৱাক্ষোভ্যো গতক্লেশঃ সুশোভতে ॥ 18-60॥
নিৱৃত্তিৰপি মূঢস্য প্ৰৱৃত্তি-ৰুপজাযতে ।
প্ৰৱৃত্তিৰপি ধীৰস্য নিৱৃত্তিফলভাগিনী ॥ 18-61॥
প্ৰৱৃত্তিৰপি ধীৰস্য নিৱৃত্তিফলভাগিনী ॥ 18-61॥
পৰিগ্ৰহেষু ৱৈৰাগ্যং প্ৰাযো মূঢস্য দৃশ্যতে ।
দেহে ৱিগলিতাশস্য ক্ৱ ৰাগঃ ক্ৱ ৱিৰাগতা ॥ 18-62॥
দেহে ৱিগলিতাশস্য ক্ৱ ৰাগঃ ক্ৱ ৱিৰাগতা ॥ 18-62॥
ভাৱনাভাৱনাসক্তা দৃষ্টিৰ্মূঢস্য সৰ্ৱদা ।
ভাৱ্যভাৱনযা সা তু স্ৱস্থস্যাদৃষ্টিৰূপিণী ॥ 18-63॥
ভাৱ্যভাৱনযা সা তু স্ৱস্থস্যাদৃষ্টিৰূপিণী ॥ 18-63॥
সৰ্ৱাৰম্ভেষু নিষ্কামো যশ্চৰেদ্ বালৱন্ মুনিঃ ।
ন লেপস্তস্য শুদ্ধস্য ক্ৰিযমাণেঽপি কৰ্মণি ॥ 18-64॥
ন লেপস্তস্য শুদ্ধস্য ক্ৰিযমাণেঽপি কৰ্মণি ॥ 18-64॥
স এৱ ধন্য আত্মজ্ঞঃ সৰ্ৱভাৱেষু যঃ সমঃ ।
পশ্যন্ শৃণ্ৱন্ স্পৃশন্ জিঘ্ৰন্ন্ অশ্নন্নিস্তৰ্ষমানসঃ ॥ 18-65॥
পশ্যন্ শৃণ্ৱন্ স্পৃশন্ জিঘ্ৰন্ন্ অশ্নন্নিস্তৰ্ষমানসঃ ॥ 18-65॥
ক্ৱ সংসাৰঃ ক্ৱ চাভাসঃ ক্ৱ সাধ্যং ক্ৱ চ সাধনম্ ।
আকাশস্যেৱ ধীৰস্য নিৰ্ৱিকল্পস্য সৰ্ৱদা ॥ 18-66॥
আকাশস্যেৱ ধীৰস্য নিৰ্ৱিকল্পস্য সৰ্ৱদা ॥ 18-66॥
স জযত্যৰ্থসন্ন্যাসী পূৰ্ণস্ৱৰসৱিগ্ৰহঃ ।
অকৃত্ৰিমোঽনৱচ্ছিন্নে সমাধিৰ্যস্য ৱৰ্ততে ॥ 18-67॥
অকৃত্ৰিমোঽনৱচ্ছিন্নে সমাধিৰ্যস্য ৱৰ্ততে ॥ 18-67॥
বহুনাত্ৰ কিমুক্তেন জ্ঞাততত্ত্ৱো মহাশযঃ ।
ভোগমোক্ষনিৰাকাঙ্ক্ষী সদা সৰ্ৱত্ৰ নীৰসঃ ॥ 18-68॥
ভোগমোক্ষনিৰাকাঙ্ক্ষী সদা সৰ্ৱত্ৰ নীৰসঃ ॥ 18-68॥
মহদাদি জগদ্দ্ৱৈতং নামমাত্ৰৱিজৃম্ভিতম্ ।
ৱিহায শুদ্ধবোধস্য কিং কৃত্যমৱশিষ্যতে ॥ 18-69॥
ৱিহায শুদ্ধবোধস্য কিং কৃত্যমৱশিষ্যতে ॥ 18-69॥
ভ্ৰমভূতমিদং সৰ্ৱং কিঞ্চিন্নাস্তীতি নিশ্চযী ।
অলক্ষ্যস্ফুৰণঃ শুদ্ধঃ স্ৱভাৱেনৈৱ শাম্যতি ॥ 18-70॥
অলক্ষ্যস্ফুৰণঃ শুদ্ধঃ স্ৱভাৱেনৈৱ শাম্যতি ॥ 18-70॥
শুদ্ধস্ফুৰণৰূপস্য দৃশ্যভাৱমপশ্যতঃ ।
ক্ৱ ৱিধিঃ ক্ৱ চ ৱৈৰাগ্যং ক্ৱ ত্যাগঃ ক্ৱ শমোঽপি ৱা ॥ 18-71॥
ক্ৱ ৱিধিঃ ক্ৱ চ ৱৈৰাগ্যং ক্ৱ ত্যাগঃ ক্ৱ শমোঽপি ৱা ॥ 18-71॥
স্ফুৰতোঽনন্তৰূপেণ প্ৰকৃতিং চ ন পশ্যতঃ ।
ক্ৱ বন্ধঃ ক্ৱ চ ৱা মোক্ষঃ ক্ৱ হৰ্ষঃ ক্ৱ ৱিষাদিতা ॥ 18-72॥
ক্ৱ বন্ধঃ ক্ৱ চ ৱা মোক্ষঃ ক্ৱ হৰ্ষঃ ক্ৱ ৱিষাদিতা ॥ 18-72॥
বুদ্ধিপৰ্যন্তসংসাৰে মাযামাত্ৰং ৱিৱৰ্ততে ।
নিৰ্মমো নিৰহঙ্কাৰো নিষ্কামঃ শোভতে বুধঃ ॥ 18-73॥
নিৰ্মমো নিৰহঙ্কাৰো নিষ্কামঃ শোভতে বুধঃ ॥ 18-73॥
অক্ষযং গতসন্তাপমাত্মানং পশ্যতো মুনেঃ ।
ক্ৱ ৱিদ্যা চ ক্ৱ ৱা ৱিশ্ৱং ক্ৱ দেহোঽহং মমেতি ৱা ॥ 18-74॥
ক্ৱ ৱিদ্যা চ ক্ৱ ৱা ৱিশ্ৱং ক্ৱ দেহোঽহং মমেতি ৱা ॥ 18-74॥
নিৰোধাদীনি কৰ্মাণি জহাতি জডধীৰ্যদি ।
মনোৰথান্ প্ৰলাপাংশ্চ কৰ্তুমাপ্নোত্যতত্ক্ষণাত্ ॥ 18-75॥
মনোৰথান্ প্ৰলাপাংশ্চ কৰ্তুমাপ্নোত্যতত্ক্ষণাত্ ॥ 18-75॥
মন্দঃ শ্ৰুত্ৱাপি তদ্ৱস্তু ন জহাতি ৱিমূঢতাম্ ।
নিৰ্ৱিকল্পো বহিৰ্যত্নাদন্তৰ্ৱিষযলালসঃ ॥ 18-76॥
নিৰ্ৱিকল্পো বহিৰ্যত্নাদন্তৰ্ৱিষযলালসঃ ॥ 18-76॥
জ্ঞানাদ্ গলিতকৰ্মা যো লোকদৃষ্ট্যাপি কৰ্মকৃত্ ।
নাপ্নোত্যৱসৰং কৰ্তুং ৱক্তুমেৱ ন কিঞ্চন ॥ 18-77॥
নাপ্নোত্যৱসৰং কৰ্তুং ৱক্তুমেৱ ন কিঞ্চন ॥ 18-77॥
ক্ৱ তমঃ ক্ৱ প্ৰকাশো ৱা হানং ক্ৱ চ ন কিঞ্চন ।
নিৰ্ৱিকাৰস্য ধীৰস্য নিৰাতঙ্কস্য সৰ্ৱদা ॥ 18-78॥
নিৰ্ৱিকাৰস্য ধীৰস্য নিৰাতঙ্কস্য সৰ্ৱদা ॥ 18-78॥
ক্ৱ ধৈৰ্যং ক্ৱ ৱিৱেকিত্ৱং ক্ৱ নিৰাতঙ্কতাপি ৱা ।
অনিৰ্ৱাচ্যস্ৱভাৱস্য নিঃস্ৱভাৱস্য যোগিনঃ ॥ 18-79॥
অনিৰ্ৱাচ্যস্ৱভাৱস্য নিঃস্ৱভাৱস্য যোগিনঃ ॥ 18-79॥
ন স্ৱৰ্গো নৈৱ নৰকো জীৱন্মুক্তিৰ্ন চৈৱ হি ।
বহুনাত্ৰ কিমুক্তেন যোগদৃষ্ট্যা ন কিঞ্চন ॥ 18-80॥
বহুনাত্ৰ কিমুক্তেন যোগদৃষ্ট্যা ন কিঞ্চন ॥ 18-80॥
নৈৱ প্ৰাৰ্থযতে লাভং নালাভেনানুশোচতি ।
ধীৰস্য শীতলং চিত্তমমৃতেনৈৱ পূৰিতম্ ॥ 18-81॥
ধীৰস্য শীতলং চিত্তমমৃতেনৈৱ পূৰিতম্ ॥ 18-81॥
ন শান্তং স্তৌতি নিষ্কামো ন দুষ্টমপি নিন্দতি ।
সমদুঃখসুখস্তৃপ্তঃ কিঞ্চিত্ কৃত্যং ন পশ্যতি ॥ 18-82॥
সমদুঃখসুখস্তৃপ্তঃ কিঞ্চিত্ কৃত্যং ন পশ্যতি ॥ 18-82॥
ধীৰো ন দ্ৱেষ্টি সংসাৰমাত্মানং ন দিদৃক্ষতি ।
হৰ্ষামৰ্ষৱিনিৰ্মুক্তো ন মৃতো ন চ জীৱতি ॥ 18-83॥
হৰ্ষামৰ্ষৱিনিৰ্মুক্তো ন মৃতো ন চ জীৱতি ॥ 18-83॥
নিঃস্নেহঃ পুত্ৰদাৰাদৌ নিষ্কামো ৱিষযেষু চ ।
নিশ্চিন্তঃ স্ৱশৰীৰেঽপি নিৰাশঃ শোভতে বুধঃ ॥ 18-84॥
নিশ্চিন্তঃ স্ৱশৰীৰেঽপি নিৰাশঃ শোভতে বুধঃ ॥ 18-84॥
তুষ্টিঃ সৰ্ৱত্ৰ ধীৰস্য যথাপতিতৱৰ্তিনঃ ।
স্ৱচ্ছন্দং চৰতো দেশান্ যত্ৰস্তমিতশাযিনঃ ॥ 18-85॥
স্ৱচ্ছন্দং চৰতো দেশান্ যত্ৰস্তমিতশাযিনঃ ॥ 18-85॥
পততূদেতু ৱা দেহো নাস্য চিন্তা মহাত্মনঃ ।
স্ৱভাৱভূমিৱিশ্ৰান্তিৱিস্মৃতাশেষসংসৃতেঃ ॥ 18-86॥
স্ৱভাৱভূমিৱিশ্ৰান্তিৱিস্মৃতাশেষসংসৃতেঃ ॥ 18-86॥
অকিঞ্চনঃ কামচাৰো নিৰ্দ্ৱন্দ্ৱশ্ছিন্নসংশযঃ ।
অসক্তঃ সৰ্ৱভাৱেষু কেৱলো ৰমতে বুধঃ ॥ 18-87॥
অসক্তঃ সৰ্ৱভাৱেষু কেৱলো ৰমতে বুধঃ ॥ 18-87॥
নিৰ্মমঃ শোভতে ধীৰঃ সমলোষ্টাশ্মকাঞ্চনঃ ।
সুভিন্নহৃদযগ্ৰন্থিৰ্ৱিনিৰ্ধূতৰজস্তমঃ ॥ 18-88॥
সুভিন্নহৃদযগ্ৰন্থিৰ্ৱিনিৰ্ধূতৰজস্তমঃ ॥ 18-88॥
সৰ্ৱত্ৰানৱধানস্য ন কিঞ্চিদ্ ৱাসনা হৃদি ।
মুক্তাত্মনো ৱিতৃপ্তস্য তুলনা কেন জাযতে ॥ 18-89॥
মুক্তাত্মনো ৱিতৃপ্তস্য তুলনা কেন জাযতে ॥ 18-89॥
জানন্নপি ন জানাতি পশ্যন্নপি ন পশ্যতি ।
ব্ৰুৱন্ন্ অপি ন চ ব্ৰূতে কোঽন্যো নিৰ্ৱাসনাদৃতে ॥ 18-90॥
ব্ৰুৱন্ন্ অপি ন চ ব্ৰূতে কোঽন্যো নিৰ্ৱাসনাদৃতে ॥ 18-90॥
ভিক্ষুৰ্ৱা ভূপতিৰ্ৱাপি যো নিষ্কামঃ স শোভতে ।
ভাৱেষু গলিতা যস্য শোভনাশোভনা মতিঃ ॥ 18-91॥
ভাৱেষু গলিতা যস্য শোভনাশোভনা মতিঃ ॥ 18-91॥
ক্ৱ স্ৱাচ্ছন্দ্যং ক্ৱ সঙ্কোচঃ ক্ৱ ৱা তত্ত্ৱৱিনিশ্চযঃ ।
নিৰ্ৱ্যাজাৰ্জৱভূতস্য চৰিতাৰ্থস্য যোগিনঃ ॥ 18-92॥
নিৰ্ৱ্যাজাৰ্জৱভূতস্য চৰিতাৰ্থস্য যোগিনঃ ॥ 18-92॥
আত্মৱিশ্ৰান্তিতৃপ্তেন নিৰাশেন গতাৰ্তিনা ।
অন্তৰ্যদনুভূযেত তত্ কথং কস্য কথ্যতে ॥ 18-93॥
অন্তৰ্যদনুভূযেত তত্ কথং কস্য কথ্যতে ॥ 18-93॥
সুপ্তোঽপি ন সুষুপ্তৌ চ স্ৱপ্নেঽপি শযিতো ন চ ।
জাগৰেঽপি ন জাগৰ্তি ধীৰস্তৃপ্তঃ পদে পদে ॥ 18-94॥
জাগৰেঽপি ন জাগৰ্তি ধীৰস্তৃপ্তঃ পদে পদে ॥ 18-94॥
জ্ঞঃ সচিন্তোঽপি নিশ্চিন্তঃ সেন্দ্ৰিযোঽপি নিৰিন্দ্ৰিযঃ ।
সুবুদ্ধিৰপি নিৰ্বুদ্ধিঃ সাহঙ্কাৰোঽনহঙ্কৃতিঃ ॥ 18-95॥
সুবুদ্ধিৰপি নিৰ্বুদ্ধিঃ সাহঙ্কাৰোঽনহঙ্কৃতিঃ ॥ 18-95॥
ন সুখী ন চ ৱা দুঃখী ন ৱিৰক্তো ন সঙ্গৱান্ ।
ন মুমুক্ষুৰ্ন ৱা মুক্তো ন কিঞ্চিন্ন চ কিঞ্চন ॥ 18-96॥
ন মুমুক্ষুৰ্ন ৱা মুক্তো ন কিঞ্চিন্ন চ কিঞ্চন ॥ 18-96॥
ৱিক্ষেপেঽপি ন ৱিক্ষিপ্তঃ সমাধৌ ন সমাধিমান্ ।
জাড্যেঽপি ন জডো ধন্যঃ পাণ্ডিত্যেঽপি ন পণ্ডিতঃ ॥ 18-97॥
জাড্যেঽপি ন জডো ধন্যঃ পাণ্ডিত্যেঽপি ন পণ্ডিতঃ ॥ 18-97॥
মুক্তো যথাস্থিতিস্ৱস্থঃ কৃতকৰ্তৱ্যনিৰ্ৱৃতঃ ।
সমঃ সৰ্ৱত্ৰ ৱৈতৃষ্ণ্যান্ন স্মৰত্যকৃতং কৃতম্ ॥ 18-98॥
সমঃ সৰ্ৱত্ৰ ৱৈতৃষ্ণ্যান্ন স্মৰত্যকৃতং কৃতম্ ॥ 18-98॥
ন প্ৰীযতে ৱন্দ্যমানো নিন্দ্যমানো ন কুপ্যতি ।
নৈৱোদ্ৱিজতি মৰণে জীৱনে নাভিনন্দতি ॥ 18-99॥
নৈৱোদ্ৱিজতি মৰণে জীৱনে নাভিনন্দতি ॥ 18-99॥
ন ধাৱতি জনাকীৰ্ণং নাৰণ্যমুপশান্তধীঃ ।
যথাতথা যত্ৰতত্ৰ সম এৱাৱতিষ্ঠতে ॥ 18-100॥
যথাতথা যত্ৰতত্ৰ সম এৱাৱতিষ্ঠতে ॥ 18-100॥