അഷ്ടാവക്ര ഗീതാ ദ്വിതീയോഽധ്യായഃ

അഹോ നിരഞ്ജനഃ ശാന്തോ ബോധോഽഹം പ്രകൃതേഃ പരഃ ।

ഏതാവന്തമഹം കാലം മോഹേനൈവ വിഡമ്ബിതഃ ॥ 2-1॥
യഥാ പ്രകാശയാമ്യേകോ ദേഹമേനം തഥാ ജഗത് ।

അതോ മമ ജഗത്സര്വമഥവാ ന ച കിഞ്ചന ॥ 2-2॥
സ ശരീരമഹോ വിശ്വം പരിത്യജ്യ മയാധുനാ ।

കുതശ്ചിത് കൌശലാദ് ഏവ പരമാത്മാ വിലോക്യതേ ॥ 2-3॥
യഥാ ന തോയതോ ഭിന്നാസ്തരങ്ഗാഃ ഫേനബുദ്ബുദാഃ ।

ആത്മനോ ന തഥാ ഭിന്നം വിശ്വമാത്മവിനിര്ഗതമ് ॥ 2-4॥
തന്തുമാത്രോ ഭവേദ് ഏവ പടോ യദ്വദ് വിചാരിതഃ ।

ആത്മതന്മാത്രമേവേദം തദ്വദ് വിശ്വം വിചാരിതമ് ॥ 2-5॥
യഥൈവേക്ഷുരസേ ക്ലൃപ്താ തേന വ്യാപ്തൈവ ശര്കരാ ।

തഥാ വിശ്വം മയി ക്ലൃപ്തം മയാ വ്യാപ്തം നിരന്തരമ് ॥ 2-6॥
ആത്മാജ്ഞാനാജ്ജഗദ്ഭാതി ആത്മജ്ഞാനാന്ന ഭാസതേ ।

രജ്ജ്വജ്ഞാനാദഹിര്ഭാതി തജ്ജ്ഞാനാദ് ഭാസതേ ന ഹി ॥ 2-7॥
പ്രകാശോ മേ നിജം രൂപം നാതിരിക്തോഽസ്മ്യഹം തതഃ ।

യദാ പ്രകാശതേ വിശ്വം തദാഹം ഭാസ ഏവ ഹി ॥ 2-8॥
അഹോ വികല്പിതം വിശ്വമജ്ഞാനാന്മയി ഭാസതേ ।

രൂപ്യം ശുക്തൌ ഫണീ രജ്ജൌ വാരി സൂര്യകരേ യഥാ ॥ 2-9॥
മത്തോ വിനിര്ഗതം വിശ്വം മയ്യേവ ലയമേഷ്യതി ।

മൃദി കുമ്ഭോ ജലേ വീചിഃ കനകേ കടകം യഥാ ॥ 2-10॥
അഹോ അഹം നമോ മഹ്യം വിനാശോ യസ്യ നാസ്തി മേ ।

ബ്രഹ്മാദിസ്തമ്ബപര്യന്തം ജഗന്നാശേഽപി തിഷ്ഠതഃ ॥ 2-11॥
അഹോ അഹം നമോ മഹ്യമേകോഽഹം ദേഹവാനപി ।

ക്വചിന്ന ഗന്താ നാഗന്താ വ്യാപ്യ വിശ്വമവസ്ഥിതഃ ॥ 2-12॥
അഹോ അഹം നമോ മഹ്യം ദക്ഷോ നാസ്തീഹ മത്സമഃ ।

അസംസ്പൃശ്യ ശരീരേണ യേന വിശ്വം ചിരം ധൃതമ് ॥ 2-13॥
അഹോ അഹം നമോ മഹ്യം യസ്യ മേ നാസ്തി കിഞ്ചന ।

അഥവാ യസ്യ മേ സര്വം യദ് വാങ്മനസഗോചരമ് ॥ 2-14॥
ജ്ഞാനം ജ്ഞേയം തഥാ ജ്ഞാതാ ത്രിതയം നാസ്തി വാസ്തവമ് ।

അജ്ഞാനാദ് ഭാതി യത്രേദം സോഽഹമസ്മി നിരഞ്ജനഃ ॥ 2-15॥
ദ്വൈതമൂലമഹോ ദുഃഖം നാന്യത്തസ്യാഽസ്തി ഭേഷജമ് ।

ദൃശ്യമേതന് മൃഷാ സര്വമേകോഽഹം ചിദ്രസോമലഃ ॥ 2-16॥
ബോധമാത്രോഽഹമജ്ഞാനാദ് ഉപാധിഃ കല്പിതോ മയാ ।

ഏവം വിമൃശതോ നിത്യം നിര്വികല്പേ സ്ഥിതിര്മമ ॥ 2-17॥
ന മേ ബന്ധോഽസ്തി മോക്ഷോ വാ ഭ്രാന്തിഃ ശാന്താ നിരാശ്രയാ ।

അഹോ മയി സ്ഥിതം വിശ്വം വസ്തുതോ ന മയി സ്ഥിതമ് ॥ 2-18॥
സശരീരമിദം വിശ്വം ന കിഞ്ചിദിതി നിശ്ചിതമ് ।

ശുദ്ധചിന്മാത്ര ആത്മാ ച തത്കസ്മിന് കല്പനാധുനാ ॥ 2-19॥
ശരീരം സ്വര്ഗനരകൌ ബന്ധമോക്ഷൌ ഭയം തഥാ ।

കല്പനാമാത്രമേവൈതത് കിം മേ കാര്യം ചിദാത്മനഃ ॥ 2-20॥
അഹോ ജനസമൂഹേഽപി ന ദ്വൈതം പശ്യതോ മമ ।

അരണ്യമിവ സംവൃത്തം ക്വ രതിം കരവാണ്യഹമ് ॥ 2-21॥
നാഹം ദേഹോ ന മേ ദേഹോ ജീവോ നാഹമഹം ഹി ചിത് ।

അയമേവ ഹി മേ ബന്ധ ആസീദ്യാ ജീവിതേ സ്പൃഹാ ॥ 2-22॥
അഹോ ഭുവനകല്ലോലൈര്വിചിത്രൈര്ദ്രാക് സമുത്ഥിതമ് ।

മയ്യനന്തമഹാമ്ഭോധൌ ചിത്തവാതേ സമുദ്യതേ ॥ 2-23॥
മയ്യനന്തമഹാമ്ഭോധൌ ചിത്തവാതേ പ്രശാമ്യതി ।

അഭാഗ്യാജ്ജീവവണിജോ ജഗത്പോതോ വിനശ്വരഃ ॥ 2-24॥
മയ്യനന്തമഹാമ്ഭോധാവാശ്ചര്യം ജീവവീചയഃ ।

ഉദ്യന്തി ഘ്നന്തി ഖേലന്തി പ്രവിശന്തി സ്വഭാവതഃ ॥ 2-25॥