The Guru

śrī dāsabodha adhyāya 1

(Dasbodh Dashak 1 in English (IAST))

Samartha Ramdas

Also known as Dasbodh · Dasbodh adhyay 1 · Shri Dasbodh

Dasbodh Dashak 1. The Dasbodh of Samartha Ramdas, spoken in the caves at Shivthar Ghal and set down by his disciple Kalyan Swami. Cast as a dialogue between guru and disciple across twenty dashaks, each of ten samasas, it moves from the discipline of listening through discrimination between the real and the unreal to the nature of the Self — practical throughout, and addressed to people living in the world. This dashak is named in its colophon for नरदेहस्तवननिरूपण.

#of 360
stavanāṃcā
samāsa pahilā : gaṇeśastavana || śrīrāma ||
samāsa dusarā : gaṇeśastavana || śrīrāma ||
samāsa tisarā : śāradāstavana || śrīrāma ||
samāsa cavathā : sadgurustavana || śrīrāma ||
samāsa pāṃcavā : saṃtastavana || śrīrāma ||
samāsa sahāvā : śrotejanastavana || śrīrām ||
samāsa sātavā : kaveśvarastavana || śrīrām ||
samāsa āṭhavā : sabhāstavana || śrīrām ||
samāsa navavā : paramārthastavana || śrīrām ||
samāsa dahāvā : naradehastavananirūpaṇa || śrīrām ||
samāsa pahilā : gaṇeśastavana || śrīrāma ||
śrote pusatī koṇa graṃtha | kāya bolileṃ jī yetha |
śravaṇa keliyāneṃ prāpta | kāya āhe || 1||
graṃthā nāma dāsabodha | guruśiṣyāṃcā saṃvāda |
yetha bolilā viśada | bhaktimārga || 2||
navavidhā bhakti āṇi jñāna | bolileṃ vairāgyāceṃ lakṣaṇa |
bahudhā adhyātma niropaṇa | niropileṃ || 3||
bhakticena yogeṃ deva | niścayeṃ pāvatī mānava |
aisā āhe abhiprāva | īye graṃthīṃ || 4||
mukhya bhaktīcā niścayo | śuddhajñānācā niścayo |
ātmasthitīcā niścayo | bolilā ase || 5||
śuddha upadeśācā niścayo | sāyojyamuktīcā niścayo |
mokṣaprāptīcā niścayo | bolilā ase || 6||
śuddhasvarūpācā niścayo | videhasthitīcā niścayo |
aliptapaṇācā niścayo | bolilā ase || 7||
mukhya devācā niścayo | mukhya bhaktācā niścayo |
jīvaśivācā niścayo | bolilā ase || 8||
mukhya brahmācā niścayo | nānā matāṃcā niścayo |
āpaṇa koṇa hā niścayo | bolilā ase || 9||
mukhya upāsanālakṣaṇa | nānā kavitvalakṣaṇa |
nānā cāturyalakṣaṇa | bolileṃ ase || 10||
māyodbhavāceṃ lakṣaṇa | paṃcabhūtāṃce lakṣaṇa |
kartā koṇa heṃ lakṣaṇa | bolileṃ ase || 11||
nānā kiṃta nivārile || nānā saṃśayo chedile |
nānā āśaṃkā pheḍile | nānā praśna || 12||
aiseṃ bahudhā niropileṃ | graṃthagarbhī jeṃ bolileṃ |
teṃ avagheṃci anuvādaleṃ | na vace kiṃ kadā || 13||
tathāpi avaghā dāsabodha | daśaka phoḍūna kelā viśada |
je je daśakīṃcā anuvāda | te te daśakīṃ bolilā || 14||
nānā graṃthāṃcyā samatī | upaniṣadeṃ vedāṃta śrutī |
āṇi mukhya ātmapracītī | śāstreṃsahita || 15||
nānā samatīanvaye | mhaṇaunī mithyā mhaṇatāṃ na ye |
tathāpi heṃ anubhavāsi ye | pratyakṣa ātāṃ || 16||
matsareṃ yāsī mithyā mhaṇatī | tarī avagheci graṃtha uchedatī |
nānā graṃthāṃcyā samatī | bhagavadvākyeṃ || 17||
śivagītā rāmagītā | gurugītā garbhagītā |
uttaragītā avadhūtagītā | veda āṇī vedāṃta || 18||
bhagavadgītā brahmagītā | haṃsagītā pāṇḍavagītā |
gaṇeśagītā yemagītā | upaniṣadeṃ bhāgavata || 19||
ityādika nānā graṃtha | samatīsa bolile yetha |
bhagavadvākye yethārtha | niścayeṃsīṃ || 20||
bhagavadvacanīṃ aviśvāse | aisā koṇa patita ase |
bhagavadvākyāvirahita nase | bolaṇe yethīceṃ || 21||
pūrṇagraṃtha pāhilyāviṇa | ugāca ṭhevī jo dūṣaṇa |
to durātmā durābhimāna | matsareṃ karī || 22||
abhimāneṃ uṭhe matsara | matsareṃ ye tiraskāra |
puḍheṃ krodhācā vikāra | prabal̤e bal̤eṃ || 23||
aisā aṃtarī nāsalā | kāmakrodheṃ khaval̤alā |
ahaṃbhāve pālaṭalā | pratyakṣa dise || 24||
kāmakrodheṃ lithāḍilā | to kaisā mhaṇāvā bhalā |
amṛta sevitāṃca pāvalā | mṛtya rāho || 25||
ātāṃ aso heṃ bolaṇeṃ | adhikārāsārikheṃ gheṇeṃ |
paraṃtu abhimāna tyāgaṇeṃ | heṃ uttamottama || 26||
māgāṃ śrotīṃ ākṣepileṃ | jī ye graṃthīṃ kāya bolileṃ |
teṃ sakal̤ahi niropileṃ | saṃkal̤īta mārge || 27||
ātāṃ śravaṇa keliyāceṃ phal̤a | kriyā pālaṭe tatkāl̤a |
tuṭe saṃśayāceṃ mūl̤a | yekasarāṃ || 28||
mārga sāṃpaḍe sugama | na lage sādhana durgama |
sāyojyamuktīceṃ varma | ṭhāṃiṃ paḍe || 29||
nāse ajñāna duḥkha bhrāṃtī | śīghraci yetheṃ jñānaprāptī |
aisī āhe phal̤aśrutī | īye graṃthīṃ || 30||
yogiyāṃce parama bhāgya | āṃgīṃ bāṇe teṃ vairāgya |
cāturya kal̤e yathāyogya | vivekeṃsahita || 31||
bhrāṃta avaguṇī avalakṣaṇa | teṃci hotī sulakṣaṇa |
dhūrta tārkika vicakṣaṇa | samayo jāṇatī || 32||
āl̤asī teci sākṣapī hotī | pāpī teci prastāvatī |
niṃdaka teci vaṃdūṃ lāgatī | bhaktimārgāsī || 33||
baddhacī hotī mumukṣa | mūrkha hotī atidakṣa |
abhaktacī pāvatī mokṣa | bhaktimārgeṃ || 34||
nānā doṣa te nāsatī | patita teci pāvana hotī |
prāṇī pāve uttama gatī | śravaṇamātreṃ || 35||
nānā dhokeṃ dehabuddhīce | nānā kiṃta saṃdehāce |
nānā udvega saṃsārāce | nāsatī śravaṇeṃ || 36||
aisī yācī phal̤aśrutī | śravaṇeṃ cuke adhogatī |
manāsa hoya viśrāṃtī | samādhāna || 37||
jayācā bhāvārtha jaisā | tayāsa lābha taisā |
matsara dharī jo puṃsā | tayāsa teṃci prāpta || 38||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde graṃthāraṃbhalakṣaṇanāma samāsa pahilā ||
samāsa dusarā : gaṇeśastavana || śrīrāma ||
oṃ namoji gaṇanāyekā | sarva siddhiphal̤adāyekā |
ajñānabhrāṃtichedakā | bodharūpā || 1||
mājhiye aṃtarīṃ bharāveṃ | sarvakāl̤a vāstavya karāveṃ |
maja vāgsuṃnyāsa vadavāveṃ | kṛpākaṭākṣeṃkarūnī || 2||
tujhiye kṛpeceni bal̤eṃ | vitul̤atī bhrāṃtīcīṃ paḍal̤eṃ |
āṇī viśvabhakṣaka kāl̤eṃ | dāsyatva kīje || 3||
yetāṃ kṛpecī nija uḍī | vighneṃ kāpatī bāpuḍīṃ |
hoūna jātī deśadhaḍī | nāmamātreṃ || 4||
mhaṇauna nāmeṃ vighnahara | āmhāṃ anāthāṃce māhera |
ādikarūnī harīhara | amara vaṃditī || 5||
vaṃdūniyāṃ maṃgal̤anidhī | kārya karitāṃ sarvasiddhī |
āghāta aḍathāl̤e upādhī | bādhūṃ sakenā || 6||
jayāceṃ āṭhavitāṃ dhyāna | vāṭe parama samādhāna |
netrīṃ righoniyāṃ mana | pāṃgul̤e sarvāṃgī || 7||
saguṇa rūpācī ṭeva | māhā lāvaṇya lāghava |
nṛtya karitāṃ sakal̤a deva | taṭasta hotī || 8||
sarvakāl̤a madonmatta | sadā ānaṃde ḍullata |
harūṣeṃ nirbhara uddita | suprasannavadanu || 9||
bhavyarūpa vitaṃḍa | bhīmamūrti māhā pracaṃḍa |
vistīrṇa mastakīṃ udaṃḍa | siṃdhūra carcilā || 10||
nānā sugaṃdha parimal̤eṃ | thabathabā gal̤atī gaṃḍasthal̤eṃ |
tetheṃ ālīṃ ṣaṭpadakul̤eṃ | jhuṃkāraśabdeṃ || 11||
murḍīva śuṃḍādaṃḍa saral̤e | śobhe abhinava āvāl̤eṃ |
laṃbita adhara tikṣaṇa gal̤e | kṣaṇakṣṇā maṃdasatvī || 12||
caudā vidyāṃcā gosāṃvī | harasva locana te hilāvī |
lavalavita phaḍakāvī | phaḍai phaḍai karṇathāpā || 13||
ratnakhacita muguṭīṃ jhal̤āl̤a | nānā suraṃga phāṃkatī kīl̤a |
kuṃḍaleṃ tal̤apatī nīl̤a | varī jaḍile jhamakatī || 14||
daṃta śubhra saddaṭa | ratnakhacita hemakaṭṭa |
tayā tal̤avaṭīṃ patreṃ nīṭa | tal̤apatī laghu laghu || 15||
lavathavita malape doṃda | veṣṭita kaṭṭa nāgabaṃda |
kṣudra ghaṃṭikā maṃda maṃda | vājatī jhaṇatkāreṃ || 16||
caturbhuja laṃbodara | kāse kāsilā pitāṃbara |
phaḍake doṃdicā phaṇīvara | dhudhūkāra ṭākī || 17||
ḍolavī mastaka jivhā lāl̤ī | ghālūna baisalā veṭāl̤ī |
ubhāroni nābhikamal̤īṃ | ṭakamakāṃ pāhe || 18||
nānā yāti kuśumamāl̤ā | vyāl̤apariyaṃta rul̤atī gal̤āṃ |
ratnajaḍita hṛdayakamal̤ā- | varī padaka śobhe || 19||
śobhe pharaśa āṇī kamal̤a | aṃkuśa tikṣaṇa tejāl̤a |
yeke karīṃ modakagol̤a | tayāvarī ati prīti || 20||
naṭa nāṭya kal̤ā kuṃsarī | nānā chaṃdeṃ nṛtya karī |
ṭāl̤a mṛdāṃga bharovarī | upāṃga huṃkāre || 21||
sthiratā nāhīṃ yeka kṣaṇa | capal̤aviśaīṃ agragaṇa |
sāajirī mūrti sulakṣaṇa | lāvaṇyakhāṇī || 22||
ruṇajhuṇā vājatī nepureṃ | vāṃkī bobhāṭatī gajareṃ |
ghāgariyāsahita manohareṃ | pāuleṃ donī || 23||
īśvarasabhesī ālī śobhā | divyāṃbarāṃcī phāṃkalī prabhā |
sāhityaviśaīṃ sullabhā | aṣṭanāyakā hotī || 24||
aisā sarvāṃge suṃdaru | sakal̤a vidyāṃcā āgaru |
tyāsī mājhā namaskāru | sāṣṭāṃga bhāveṃ || 25||
dhyāna gaṇeśāceṃ varṇitāṃ | matiprakāśa hoye bhrāṃtā |
guṇānuvāda śravaṇa karitāṃ | vol̤e sarasvatī || 26||
jayāsi brahmādika vaṃditī | tetheṃ mānava bāpuḍe kitī |
aso prāṇī maṃdamatī | tehīṃ gaṇeśa ciṃtāvā || 27||
je mūrkha avalakṣaṇa | je kāṃ hīṇāhūni hīṇa |
teci hotī dakṣa praviṇa | sarvaviśaīṃ || 28||
aisā jo parama samartha | pūrṇa karī manoratha |
sapracīta bhajanasvārtha | kallau caṃḍīvināyekau || 29||
aisā gaṇeśa maṃgal̤amūrtī | to myāṃ stavilā yethāmati |
vāṃchyā dharūni cittīṃ | paramārthācī || 30||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde gaṇeśastavananāma samāsa dusarā || 2||
samāsa tisarā : śāradāstavana || śrīrāma ||
ātāṃ vaṃdīna vedamātā | śrīśāradā brahmasutā |
śabdamūla vāgdevatā | māhaṃ māyā || 1||
je uṭhavī śabdāṃkura | vade vaikharī apāra |
je śabdāceṃ abhyāṃtara | ukalūna dāvī || 2||
je yogiyāṃcī samādhī | je dhāriṣṭāṃcī kṛtabuddhī |
je vidyā avidyā upādhī | toḍūna ṭākī || 3||
je māhāpuruṣācī bhāryā | ati salagna avasthā turyā |
jayekaritāṃ mahatkāryā | pravartale sādhu || 4||
je mahaṃtāṃcī śāṃtī | je īśvarācī nija śaktī |
je jñāniyāṃcī viraktī | nairāśaśobhā || 5||
je anaṃta brahmāṃḍeṃ ghaḍī | līl̤āvinodeṃci moḍī |
āpaṇa ādipuruṣīṃ daḍī | mārūna rāhe || 6||
je pratyakṣa pāhātāṃ āḍal̤e | vicāra ghetāṃ tarī nāḍal̤e |
jayecā pāra na kal̤e | brahmādikāṃsī || 7||
je sarva nāṭaka aṃtarkal̤ā | jāṇīva sphūrtī nirmal̤ā |
jayecenī svānaṃdasohal̤ā | jñānaśaktī || 8||
je lāvaṇyasvarūpācī śobhā | je parabrahmasūryācī prabhā |
je śabdīṃ vadoni ubhā | saṃsāra nāsī || 9||
je mokṣaśriyā māhāṃmaṃgal̤ā | je satrāvī jīvanakal̤ā |
he sattvalīl̤ā susītal̤ā | lāvaṇyakhāṇī || 10||
je avekta puruṣācī vektī | vistāreṃ vāḍhalī icchāśaktī |
je kal̤īkāl̤ācī niyaṃtī | sadgurukṛpā || 11||
je paramārthamārgīṃcā vicāra- | nivaḍūna, dāvī sārāsāra |
bhavasiṃdhūcā pailapāra | pāvavī śabdabal̤eṃ || 12||
aisī bahuveṣeṃ naṭalī | māyā śāradā yekalī |
siddhaci aṃtarī saṃcalī | caturvidhā prakāreṃ || 13||
tīṃhīṃ vācā aṃtarīṃ āleṃ | teṃ vaikhariyā pragaṭa keleṃ |
mhaṇauna kartutva jitukeṃ jāleṃ | teṃ śāradāguṇeṃ || 14||
je brahmādikāṃcī jananī | harīhara jayepāsunī |
sṛṣṭiracanā loka tinī | vistāra jayecā || 15||
je paramārthāceṃ mūl̤a | nāṃtarī sadvidyācī keval̤a |
nivāṃta nirmal̤a niścal̤a | svarūpasthitī || 16||
je yogiyāṃce dhyānīṃ | je sādhakāṃce ciṃtanīṃ |
je siddhāṃce aṃtaḥkarṇīṃ | samādhirūpeṃ || 17||
je nirguṇācī vol̤akhaṇa | je anubhavācī khūṇa |
je vyāpakapaṇeṃ saṃpūrṇa | sarvāṃghaṭīṃ || 18||
śāstreṃ purāṇeṃ veda śruti | akhaṃḍa jayeceṃ stavana karitī |
nānā rūpīṃ jayesī stavitī | prāṇīmātra || 19||
je vedaśāstrāṃcī mahimā | je niropamācī upamā |
jayekaritāṃ paramātmā | aiseṃ bolije || 20||
nānā vidyā kal̤ā siddhī | nānā niścayācī buddhī |
je sūkṣma vastūcī śuddhī | jñeptīmātra || 21||
je haribhaktāṃcī nijabhaktī | aṃtaraniṣṭhāṃcī aṃtarastithī |
je jīvanmuktāṃcī muktī | sāyojyatā te || 22||
je anaṃta māyā vaiṣṇavī | na kal̤e nāṭaka lāghavī |
je thorāthorāsī govī | jāṇapaṇeṃ || 23||
jeṃ jeṃ dṛṣṭīneṃ dekhileṃ | jeṃ jeṃ śabdeṃ vol̤akhileṃ |
jeṃ jeṃ manāsa bhāsaleṃ | titukeṃ rūpa jayeceṃ || 24||
stavana bhajana bhakti bhāva | māyeṃvācūna nāhīṃ ṭhāva |
yā vacanācā abhiprāva | anubhavī jāṇatī || 25||
mhaṇaunī thorāhuni thora | je īśvarācā īśvara |
tayesī mājhā namaskāra | tadāṃśeṃci ātāṃ || 26||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde śāradāstavananāma samāsa tisarā || 3||
samāsa cavathā : sadgurustavana || śrīrāma ||
ātāṃ sadguru varṇavenā | jetheṃ māyā sparśoṃ sakenā |
teṃ svarūpa maja ajñānā | kāye kal̤e || 1||
na kal̤e na kal̤e neti neti | aiseṃ bolatase śrutī |
tetheṃ maja mūrkhācī matī | pavāḍela koṭheṃ || 2||
maja na kal̤e hā vicāru | duṟhūni mājhā namaskāru |
gurudevā pailapāru | pāvavīṃ maja || 3||
hotī stavanācī durāśā | tuṭalā māyecā bharvasā |
ātāṃ asāla taise asā | sadguru svāmī || 4||
māyecyā bal̤eṃ karīna stavana | aiseṃ vāṃchita hoteṃ mana |
māyā jālī lajyāyamāna | kāya karūṃ || 5||
nātuḍe mukhya paramātmā | mhaṇaunī karāvī lāge pratimā |
taisā māyāyogeṃ mahimā | varṇīna sadgurūcā || 6||
āpalyā bhāvāsārikhā manīṃ | deva āṭhavāvā dhyānīṃ |
taisā sadguru hā stavanīṃ | staūṃ ātāṃ || 7||
jaya jayā ji sadgururājā | viśvaṃbharā biśvabījā |
paramapuruṣā mokṣadhvajā | dīnabaṃdhu || 8||
tujhīyena abhayaṃkareṃ | anāvara māyā he vosare |
jaiseṃ sūryaprakāśeṃ aṃdhāreṃ | pal̤ona jāye || 9||
ādityeṃ aṃdhakāra nivāre | paraṃtu māguteṃ brahmāṃḍa bhare |
nīsī jāliyāṃ naṃtareṃ | punhāṃ kāl̤okheṃ || 10||
taisā navhe svāmīrāva | karī janmamṛtya vāva |
samūl̤a ajñānācā ṭhāva | pusūna ṭākī || 11||
suvarṇāceṃ loho kāṃhīṃ | sarvathā hoṇāra nāhīṃ |
taisā gurudāsa saṃdehīṃ | paḍoṃci neṇe sarvathā || 12||
kāṃ saritā gaṃgesī mil̤ālī | mil̤aṇī hotāṃ gaṃgā jalī |
maga jarī vegal̤ī kelī | tarī hoṇāra nāhīṃ sarvathā || 13||
parī te saritā mil̤aṇīmāgeṃ | vāhāl̤a mānijeta jageṃ |
taisā navhe śiṣya vegeṃ | svāmīca hoye || 14||
parīsa āpaṇā aiseṃ karīnā | suvarṇeṃ loho pālaṭenā |
upadeśa karī bahuta janā | aṃkita sadgurūcā || 15||
śiṣyāsa gurutva prāpta hoye | suvarṇeṃ suvarṇa karitāṃ na ye |
mhaṇaunī upamā na sāhe | sadgurūsī parisācī || 16||
upame dyāvā sāgara | tarī to atyaṃtacī kṣāra |
athavā mhaṇoṃ kṣīrasāgara | tarī to nāsela kalpāṃtīṃ || 17||
upame dyāvā jarī meru | tarī to jaḍa pāṣāṇa kaṭhoru |
taisā navhe kīṃ sadguru | komal̤a dinācā || 18||
upame mhaṇoṃ gagana | tarī gaganāparīsa teṃ nirguṇa |
yā kāraṇeṃ dṛṣṭāṃta hīṇa | sadgurūsa gaganācā || 19||
dhīrapaṇe | m upamūṃ jagatī | tarī hehi khacela kalpāṃtīṃ |
mhaṇauna dhīratvāsa dṛṣṭāṃtīṃ | hīṇa vasuṃdharā || 20||
ātāṃ upamāvā gabhastī | tarī gabhastīcā prakāśa kitī |
śāstreṃ maryādā bolatī | sadguru amaryāda || 21||
mhaṇaunī upame uṇā dinakara | sadgurujñānaprakāśa thora |
ātāṃ upamāvā phaṇīvara | tarī tohi bhāravāhī || 22||
ātāṃ upame dyāveṃ jal̤a | tarī teṃ kāl̤āṃtarīṃ āṭela sakal̤a |
sadgururūpa teṃ niścal̤a | jāṇāra nāhīṃ || 23||
sadgurūsī upamāve | m amṛta | tarī amara dharitī mṛtyapaṃtha |
sadgurukṛpā yathārtha | amara karī || 24||
sadgurūsī mhaṇāveṃ kalpataru | tarī hā kalpanetīta vicāru |
kalpavṛkṣācā aṃgikāru | koṇa karī || 25||
ciṃtā mātra nāhīṃ manīṃ | koṇa puse ciṃtāmaṇī |
kāmadhenūcīṃ dubhaṇīṃ | niḥkāmāsī na lagatī || 26||
sadguru mhaṇoṃ lakṣmīvaṃta | tarī te lakṣmī nāśivaṃta |
jyāce dvārīṃ ase tiṣṭata | mokṣalakṣmī || 27||
svargaloka iṃdra saṃpatī | he kāl̤āṃtarīṃ viṭaṃbatī |
sadgurukṛpecī prāptī | kāl̤āṃtarīṃ cal̤enā || 28||
harīhara brahmādika | nāśa pāvatī sakal̤ika |
sarvadā avināśa yeka | sadgurupada || 29||
tayāsī upamā kāya dyāvī | nāśivaṃta sṛṣṭī āghavī |
paṃcabhūtika uṭhāṭhevī | na cale tetheṃ || 30||
mhaṇaunī sadguru varṇavenā | he ge heci mājhī varṇanā |
aṃtarasthitīciyā khuṇā | aṃtarniṣṭha jāṇatī || 31||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde sadgurustavananāma samāsa cavathā || 4||
samāsa pāṃcavā : saṃtastavana || śrīrāma ||
ātāṃ vaṃdīna sajjana | je paramārthāceṃ adhiṣṭhāna |
jayāṃceni guhyajñāna | pragaṭe janīṃ || 1||
je vastu parama dullabha | jayecā alabhya lābha |
teṃci hoye sullabha | saṃtasaṃgekarūnī || 2||
vastu pragaṭaci ase | pāhātāṃ koṇāsīca na dise |
nānā sādhanīṃ sāyāseṃ | na paḍe ṭhāīṃ || 3||
jetheṃ parikṣavaṃta ṭhakale | nāṃtarī ḍol̤asaci aṃdha jāle |
pāhāta asatāaṃci cukale | nijavastūsī || 4||
heṃ dīpāceni disenā | nānā prakāśeṃ gavasenā |
netrāṃjaneṃhi vasenā | dṛṣṭīpuḍheṃ || 5||
sol̤āṃ kal̤ī pūrṇa śaśī | dākhavū śakenā vastūsī |
tīvra āditya kal̤ārāsī | tohi dākhavīnā || 6||
jayā suryāceni prakāśeṃ | ūrṇataṃtu tohi dise |
nānā sūkṣma padārtha bhāse | aṇureṇādika || 7||
ciraleṃ vāl̤āgra teṃhi prakāsī | parī to dākhavīnā vastūsī |
teṃ jayāceni sādhakāṃsī | prāpta hoye || 8||
jetheṃ ākṣepa āṭale | jetheṃ pretna prastāvale |
jetheṃ tarka maṃdāvale | tarkitāṃ nijavastūsī || 9||
val̤e vivekācī vegaḍī | paḍe śabdācī bobaḍī |
jetheṃ manācī tāṃtaḍī | kāmā naye || 10||
jo bolakepaṇeṃ viśeṣa | sahasra mukhāṃcā jo śeṣa |
tohi siṇalā niḥśeṣa | vastu na saṃgave || 11||
vede prakāśileṃ sarvahī | vedavirahita kāṃhīṃ nāhīṃ |
to veda koṇāsahī | dākhavūṃ sakenā || 12||
teci vastu saṃtasaṃgeṃ | svānubhaveṃ kal̤oṃ lāge |
tyācā mahimā vacanīṃ sāṃge | aisā kavaṇu || 13||
vicitra kal̤ā ye māyecī | parī vol̤akhī na saṃgave vastūcī |
māyātītā anaṃtācī | saṃta soye sāṃgatī || 14||
vastūsī varṇileṃ navace | teṃci svarūpa saṃtāṃceṃ |
yā kāraṇe vacanāceṃ | kārya nāhī || 15||
saṃta ānaṃdāceṃ sthal̤a | saṃta sukhaci keval̤a |
nānā saṃtoṣāceṃ mūl̤a | te he saṃta || 16||
saṃta viśrāṃtīcī viśrāṃtī | saṃta tṛptīcī nijatṛptī |
nāṃtarī bhaktīcī phal̤aśrutī | te he saṃta || 17||
saṃta dharmāceṃ dharmakṣetra | saṃta svarūpāceṃ satpātra |
nāṃtarī puṇyācī pavitra | puṇyabhūmī || 18||
saṃta samādhīceṃ maṃdira | saṃta vivekāceṃ bhāṃḍāra |
nāṃtarī bolije māhera | sāyojyamuktīceṃ || 19||
saṃta satyācā niścayo | saṃta sārthakācā jayo |
saṃtaprāptīcā samayo | siddharūpa || 20||
mokṣaśriyā āl̤aṃkṛta | aise he saṃta śrīmaṃta |
jīva daridrī asaṃkhyāta | nṛpatī kele || 21||
je samarthapaṇeṃ udāra | je kāṃ atyaṃta dānaśūra |
tayāṃceni hā jñānavicāra | didhalā na vace || 22||
māhāṃrāje cakravartī | jāle āheta puḍheṃ hotī |
paraṃtu koṇī sāyojyamuktī | deṇāra nāhīṃ || 23||
jeṃ trailokīṃ nāhīṃ dāna | teṃ karitī saṃtasajjana |
tayāṃ saṃtāṃceṃ mahimāna | kāya mhaṇaunī varṇāveṃ || 24||
jeṃ trailokyāhūna vegal̤eṃ | jeṃ vedaśrutīsī nākal̤e |
teṃci jayāṃceni vol̤e | parabrahma aṃtarīṃ || 25||
aisī saṃtāṃcī mahimā | bolije titukī uṇī upamā |
jayāṃceni mukhya paramātmā | pragaṭa hoye || 26||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde saṃtastavananāma samāsa pāṃcavā || 5||
samāsa sahāvā : śrotejanastavana || śrīrām ||
ātāṃ vaṃdūṃ śrote jana | bhakta jñānī saṃta sajjana |
virakta yogī guṇasaṃpanna | satyavādī || 1||
yeka satvāce sāgara | yeka buddhīce āgara |
yeka śrote vairāgara | nānā śabdaratnāṃce || 2||
je nānā arthāṃbṛtāce bhokte | je prasaṃgīṃ vaktayāce vakte |
nānā saṃśayāteṃ chedite | niścai puruṣa || 3||
jyāṃcī dhāraṇā apāra | je īśvarāce avatāra |
nāṃtarī pratyakṣa suravara | baisale jaise || 4||
kiṃ he ṛṣeśvarāṃcī maṃḍal̤ī | śāṃtasvarūpa satvāgal̤ī |
jayāṃceni sabhāmaṃḍal̤īṃ | parama śobhā || 5||
hṛdaīṃ vedagarbha vilase | mukhīṃ sarasvatī vil̤āse |
sāhitya bolatāṃ jaise | bhāsatī devaguru || 6||
je pavitrapaṇeṃ vaiśvānara | je sphūrtikiraṇāce dinakara |
jñātepaṇeṃ dṛṣṭīsamore | brahmāṃḍa na ye || 7||
je akhaṃḍa sāvadhāna | jayāṃsa trikāl̤āceṃ jñāna |
sarvakāl̤a nirābhimāna | ātmajñānī || 8||
jyāṃce dṛṣṭīkhālūna geleṃ | aiṃseṃ kāṃhīṃca nāhīṃ uraleṃ |
padārthamātrāṃsī lakṣileṃ | maneṃ jayāṃcyā || 9||
jeṃ jeṃ kāṃhīṃ āṭhavāveṃ | teṃ teṃ tayāṃsa pūrvīca ṭhāveṃ |
tetheṃ kāye anuvādāveṃ | jñātepaṇeṃkarūnī || 10||
paraṃtu he guṇagrāhika | mhaṇauna bolatoṃ niḥśaṃka |
bhāgyapuruṣa kāye yeka | sevīta nāhīṃ || 11||
sadā sevitī divyānneṃ | pālaṭākāraṇeṃ āveṭa anneṃ |
taisīṃca mājhīṃ vacaneṃ | parākṛteṃ || 12||
āpule śaktinusāra | bhāveṃ pujāvā parameśvara |
paraṃtu pujūṃ naye hā vicāra | koṭheṃci nāhīṃ || 13||
taisā mī yeka vāgdurbal̤a | śrote parameśvaraci keval̤a |
yāṃcī pūjā vācābaral̤a | karūṃ pāhe || 14||
vitpattī nāhīṃ kal̤ā nāhīṃ | cāturya nāhīṃ prabaṃda nāhīṃ |
bhakti jñāna vairāgya nāhīṃ | gaulyatā nāhīṃ vacanācī || 15||
aisā mājhā vāgvil̤āsa | mhaṇauna bolatoṃ sāvakāśa |
bhāvācā bhoktā jagadīśa | mhaṇauniyāṃ || 16||
tumhī śrote jagadīśamūrti | tetheṃ mājhī vitpattī kitī |
buddhihīṇa alpamatī | salagī karitoṃ || 17||
samarthācā putra mūrkha jagīṃ | parī sāmarthya ase tyācā āṃgīṃ |
tumhāṃ saṃtāṃcā salagī | mhaṇauni karitoṃ || 18||
vyāghra siṃha bhayānaka | dekhoni bhayācakita loka |
parī tyāṃcīṃ pilīṃ niḥśaṃka | tayāṃpuḍhe khel̤atī || 19||
taisā mī saṃtāṃcā aṃkita | tumhāṃ saṃtāṃpāsīṃ bolata |
tarī mājhī ciṃtā tumace citta | vāhelaca kīṃ || 20||
āpaleṃcī bole vāugeṃ | tyācī saṃpādaṇī karaṇeṃ lāge |
paraṃtu kāhīṃ sāṃgaṇeṃ nalage | nyūna teṃ pūrṇa karāveṃ || 21||
heṃ toṃ prītīceṃ lakṣaṇa | svabhāveṃcī karī mana |
taise tumhī saṃtasajjana | māyebāpa viśvāce || 22||
mājhā āśaya jāṇonī jīveṃ | ātāṃ ucita teṃ karāveṃ |
puḍheṃ kathesi avadhāna dyāveṃ | mhaṇe dāsānudāsa || 23||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde śrotestavananāma samāsa sahāvā || 6||
samāsa sātavā : kaveśvarastavana || śrīrām ||
ātāṃ vaṃdūṃ kaveśvara | śabdasṛṣṭīce īśvara |
nāṃtarī he parameśvara | vedāvatārī || 1||
kīṃ he sarasvatīceṃ nijasthāna | kīṃ he nānā kal̤āṃceṃ jīvana |
nānā śabdāṃceṃ bhuvana | yethārtha hoye || 2||
kīṃ he puruṣārthāceṃ vaibhava | kīṃ he jagadīśvarāceṃ mahatva |
nānā lāghaveṃ satkīrtīstava | nirmāṇa kavī || 3||
kīṃ he śabdaratnāce sāgara | kīṃ he muktāṃce mukta sarovara |
nānā buddhīce vairāgara | nirmāṇa jāle || 4||
adhyātmagraṃthāṃcī khāṇī | kīṃ he bolike ciṃtāmaṇī |
nānā kāmadhenūcīṃ dubhaṇīṃ | vol̤alīṃ śrotayāṃsī || 5||
kīṃ he kalpanece kalpataru | kīṃ he mokṣāce mukhya paḍībharu |
nānā sāyojyatece vistāru | vistārale || 6||
kīṃ hā paralokīṃcā nijasvārthu | kīṃ hā yogiyāṃcā gupta paṃthu |
nānā jñāniyāṃcā paramārthu | rūpāsi ālā || 7||
kīṃ he niraṃjanācī khūṇa | kīṃ he nirguṇācī vol̤akhaṇa |
māyāvilakṣaṇāce lakṣaṇa | te he kavī || 8||
kīṃ hā śrutīcā bhāvagarbha | kīṃ hā parameśvarācā alabhya lābha |
nātarī hoye sullabha | nijabodha kavirūpeṃ || 9||
kavi mumukṣāceṃ aṃjana | kavi sādhakāṃceṃ sādhana |
kavi siddhāṃceṃ samādhāna | niścayātmaka || 10||
kavi svadharmācā āśrayo | kavi manācā manojayo |
kavi dhārmikācā vinayo | vinayakarte || 11||
kavi vairāgyāceṃ saṃrakṣaṇa | kavi bhaktāṃceṃ bhūṣaṇa |
nānā svadharmarakṣaṇa | te he kavī || 12||
kavi premal̤āṃcī premal̤a sthitī | kavi dhyānasthāṃcī dhyānamūrti |
kavi upāsakāṃcī vāḍa kīrtī | vistāralī || 13||
nānā sādhanāṃce mūl̤a | kavi nānā pretnāṃceṃ phal̤a |
nānā kāryasiddhi keval̤a | kaviceni prasādeṃ || 14||
ādhīṃ kavīcā vāgvil̤āsa | tarī maga śravaṇīṃ tuṃbal̤e rasa |
kaviceni matiprakāśa | kavitvāsa hoye || 15||
kavi vitpannācī yogyatā | kavi sāmarthyavaṃtāṃcī sattā |
kavi vicakṣaṇācī kuśal̤atā | nānā prakāreṃ || 16||
kavi kavitvācā prabaṃdha | kavi nānā dhāṭī mudrā chaṃda |
kavi gadyapadyeṃ bhedābheda | padatrāsakarte || 17||
kavi sṛṣṭīcā āl̤aṃkāra | kavi lakṣmīcā śṛṃghāra |
sakal̤a siddhīṃcā nirdhāra | te he kavī || 18||
kavi sabheceṃ maṃḍaṇa | kavi bhāgyāceṃ bhūṣaṇa |
nāna sukhāceṃ saṃrakṣaṇa | te he kavī || 19||
kavi devāṃce rūpakarte | kavi ṛṣīceṃ mahatvavarṇite |
nānā śāstrāṃceṃ sāmarthya te | kavi vākhāṇitī || 20||
nastā kavīcā vyāpāra | tarī kaiṃcā astā jagoddhāra |
mhaṇauni kavi he ādhāra | sakal̤a sṛṣṭīsī || 21||
nānā vidyā jñātṛtva kāṃhīṃ | kaveśvareṃviṇa toṃ nāhīṃ |
kavīpāsūna sarvahī | sarvajñatā || 22||
māgāṃ vālmīka vyāsādika | jāle kaveśvara aneka |
tayāṃpāsūna viveka | sakal̤a janāsī || 23||
pūrvīṃ kāvyeṃ hotīṃ kelīṃ | tarīca vitpattī prāpta jhālī |
teṇe paṃḍitāāṃgīṃ bāṇalī | parama yogyatā || 24||
aise pūrvīṃ thora thora | jāle kaveśvara apāra |
ātāṃ āheta puḍheṃ hoṇāra | namana tyāṃsī || 25||
nānā cāturyācyā mūrtī | kiṃ he sākṣāt bṛhaspatī |
veda śrutī boloṃ mhaṇatī | jyāṃcyā mukheṃ || 26||
paropakārākāraṇeṃ | nānā niścaya anuvādaṇeṃ ||
sekhīṃ bolīle pūrṇapaṇeṃ | saṃśayātīta || 27||
kīṃ he amṛtāce megha vol̤ale | kīṃ he navarasāce vogha loṭale |
nānā sukhāce ucaṃbal̤ale | sarovara he || 28||
kīṃ he vivekanidhīcīṃ bhāṃḍāreṃ | pragaṭa jālīṃ manuṣyākāreṃ |
nānā vastūceni vicāreṃ | koṃdāṭale he || 29||
kīṃ he ādiśaktīceṃ ṭhevaṇeṃ | nānā padārthāsa āṇī uṇeṃ |
lādhaleṃ pūrva saṃcitācyā guṇeṃ | viśvajanāsī || 30||
kīṃ he sukhācīṃ tāruveṃ loṭalīṃ | ākṣai ānaṃde utaṭalīṃ |
viśvajanāsa upegā ālīṃ | nānā prayogākāraṇe || 31||
kīṃ he niraṃjanācī saṃpattī | kīṃ he virāṭācī yogasthitī |
nāṃtarī bhaktīcī phal̤aśrutī | phal̤āsa ālī || 32||
kīṃ hā īśvarācā pavāḍa | pāhātāṃ gaganāhūna vāḍa |
brahmāṃḍaracanehūna jāḍa | kaviprabaṃdaracanā || 33||
ātāṃ aso hā vicāra | jagāsa ādhāra kaveśvara |
tayāṃsī mājhā namaskāra | sāṣṭāṃga bhāveṃ || 34||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde kaveśvarastavananāma samāsa sātavā || 7||
samāsa āṭhavā : sabhāstavana || śrīrām ||
atāṃ vaṃdūṃ sakal̤a sabhā | jaye sabhesī mukti sullabhā |
jetheṃ svayeṃ jagadīśa ubhā | tiṣṭhatu bhareṃ || 1||
śloka ||
nāha | m vasāmi vaikuṃṭhe yogināṃ hṛdaye ravau |
madbhaktā yatra gāyanti tatra tiṣṭhāmi nārada ||
nāhīṃ vaikuṃṭhīcā ṭhāīṃ | nāhīṃ yogiyāṃcā hṛdaīṃ |
mājhe bhakta gātī ṭhāīṃ ṭhāīṃ | tetheṃ mī tiṣṭhatu nāradā || 2||
yākāraṇeṃ sabhā śreṣṭha | bhakta gātī teṃ vaikuṃṭha |
nāmaghoṣeṃ ghaḍaghaḍāṭa | jayajayakāreṃ garjatī || 3||
premal̤a bhaktāṃcīṃ gāyaneṃ | bhagavatkathā harikīrtaneṃ |
vedavyākhyāna purāṇaśravaṇeṃ | jetheṃ niraṃtara || 4||
parameśvarāce guṇānuvāda | nānā nirūpaṇāce saṃvāda |
adhyātmavidyā bhedābheda | mathana jethe || 5||
nānā samādhāneṃ tṛptī | nānā āśaṃkānivṛttī |
cittīṃ baise dhyānamūrti | vāgvil̤āseṃ || 6||
bhakta premal̤a bhāvika | sabhya sakhola sāttvika |
ramya rasāl̤a gāyaka | niṣṭhāvaṃta || 7||
karmasīl̤a ācārasīl̤a | dānasīl̤a dharmasīl̤a |
sucismaṃta puṇyasīl̤a | aṃtaraśuddha kṛpāl̤u || 8||
yogī vītarāgī udāsa | nemaka nigraha tāpasa |
virakta nispṛha bahuvasa | āraṇyavāsī || 9||
daṃḍadhārī jaṭādhārī | nāthapaṃthī mudrādhārī |
yeka bāl̤abrahmacārī | yogeśvara || 10||
puraścaraṇī āṇī tapasvī | tīrthavāsī āṇī manasvī |
māhāyogī āṇī janasvī | janāsārikhe || 11||
siddha sādhu āṇī sādhaka | maṃtrayaṃtraśodhaka |
yekaniṣṭha upāsaka | guṇagrāhī || 12||
saṃta sajjana vidvajjana | vedajña śāstrajña māhājana |
prabuddha sarvajña samādhāna | vimal̤akarte || 13||
yogī vitpanna ṛṣeśvara | dhūrta tārkika kaveśvara |
manojayāce muneśvara | āṇī digvalkī || 14||
brahmajñānī ātmajñānī | tattvajñānī piṃḍajñānī |
yogābhyāsī yogajñānī | udāsīna || 15||
paṃḍita āṇī purāṇika | vidvāṃsa āṇī vaidika |
bhaṭa āṇī pāṭhaka | yejurvedī || 16||
māhābhale māhāśrotrī | yājñika āṇī āgnahotrī |
vaidya āṇī paṃcākṣarī | paropakārakarte || 17||
bhūta bhaviṣya vartamāna | jayāṃsa trikāl̤āceṃ jñāna |
bahuśruta nirābhimāna | nirāpekṣī || 18||
śāṃti kṣmā dayāsīl̤a | pavitra āṇī satvasīl̤a |
aṃtaraśuddha jñānasīl̤a | īśvarī puruṣa || 19||
aise je kāṃ sabhānāyeka | jetheṃ nityānityaviveka |
tyāṃcā mahimā alolika | kāya mhaṇoni varṇāvā || 20||
jetheṃ śravaṇācā upāye | āṇī paramārthasamudāye |
tetheṃ janāsī taraṇopāye | sahajaci hoye || 21||
uttama guṇācī maṃḍal̤ī | satvadhīra satvāgal̤ī |
nitya sukhācī navhāl̤ī | jetheṃ vase || 22||
vidyāpātreṃ kal̤āpātreṃ | viśeṣa guṇāṃcī satpātreṃ |
bhagavaṃtācīṃ prītipātreṃ | mil̤ālīṃ jetheṃ || 23||
pravṛttī āṇī nivṛttī | prapaṃcī āṇī paramārthī |
gṛhastāśramī vānaprahastī | saṃnyāsādika || 24||
vṛddha taruṇa āṇī bāl̤a | puruṣa striyādika sakal̤a |
akhaṃḍa dhyātī tamāl̤anīl̤a | aṃtaryāmīṃ || 25||
aise parameśvarāce jana | tyāṃsī mājheṃ abhivaṃdana |
jayāṃceni samādhāna | akasmāta bāṇeṃ || 26||
aiṃsiye sabhecā gajara | tetheṃ mājhā namaskāra |
jetheṃ nitya niraṃtara | kīrtana bhagavaṃtāceṃ || 27||
jetheṃ bhagavaṃtācyā mūrtī | tetheṃ pāvije uttama gatī |
aisā niścaya bahutāṃ graṃthīṃ | mahaṃta bolile || 28||
kallau kīrtana variṣṭha | jetheṃ hoya te sabhā śreṣṭha |
kathāśravaṇeṃ nānā naṣṭa | saṃdeha māval̤atī || 29||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde sabhāstavananāma samāsa āṭhavā || 8||
samāsa navavā : paramārthastavana || śrīrām ||
ātāṃ staūṃ hā paramārtha | jo sādhakāṃcā nijasvārtha |
nāṃtarī samarthāmadhye samartha | yoga hā || 1||
āhe tarī parama sugama | parī janāsī jālā durgama |
kāṃ jayāceṃ cukaleṃ varma | satsamāgamākaḍe || 2||
nānā sādhanāṃce udhāra | hā rokaḍā brahmasākṣātkāra |
vedaśāstrīṃ jeṃ sāra | teṃ anubhavāsa ye || 3||
āhe tarī cahūṃkaḍe | parī aṇumātra dṛṣṭī na paḍe |
udāsa parī yekīkaḍe | pāhātāṃ disenā || 4||
ākāśamārgī gupta paṃtha | jāṇatī yogiye samartha |
itarāṃsa hā guhyārtha | sahasā na kal̤e || 5||
sārāceṃhi nijasāra | akhaṃḍa akṣai apāra |
neūṃ na sakatī taśkara | kāṃhī kelyā || 6||
tayāsa nāhīṃ rājabhaye | athavā nāhīṃ agnibhaye |
athavāsvāpadabhaye | boloṃca naye || 7||
parabrahma teṃ hālavenā | athavā ṭhāvahī cukenā |
kāl̤āṃtarī cal̤enā | jethīcā tetheṃ || 8||
aiseṃ teṃ nija ṭhevaṇeṃ | kadāpi pālaṭoṃ neṇe |
athavā navhe ādika uṇeṃ | bahutāṃ kāl̤eṃ || 9||
athavā teṃ ghasavaṭenā | athavā adṛśya hoyenā |
nāṃtarī pāhātāṃ disenā | guruaṃjaneviṇa || 10||
māgāṃ yogiye samartha | tyāṃcāhi nijasvārtha |
yāsi bolije paramārtha | paramaguhya mhaṇauni || 11||
jeṃhī śodhūna pāhilā | tyāsī artha sāṃpaḍalā |
yerāṃ asonī alabhya jālā | janmojanmīṃ || 12||
apūrvatā yā paramārthācī | vārtā nāhīṃ janmamṛtyācī |
āṇī padavī sāyojyatecī | sannidhaci lābheṃ || 13||
māyā vivekeṃ māval̤e | sārāsāravicāra kal̤e |
parabrahma teṃhi nival̤e | aṃtaryāmīṃ || 14||
brahma bhāsale udaṃḍa | brahmīṃ buḍāleṃ brahmāṃḍa |
paṃcabhūtāṃceṃ thotāṃḍa | tuchya vāṭe || 15||
prapaṃca vāṭe laṭikā | māyā vāṭe lāpaṇikā |
śuddha ātmā vivekā- | aṃtarīṃ ālā || 16||
brahmasthita bāṇatāṃ aṃtarīṃ | saṃdeha gelā brahmāṃḍābāherīṃ |
dṛśyācī junī jarjarī | kuhiṭa jālī || 17||
aisā hā paramārtha | jo karī tyācā nijasvārtha |
ātāṃ yā samarthāsa samartha | kitī mhaṇauni mhaṇāveṃ || 18||
yā paramārthākaritāṃ | brahmādikāṃsi viśrāmatā |
yogī pāvatī tanmayatā | parabrahmīṃ || 19||
paramārtha sakal̤āṃsa visāṃvā | siddha sādhu māhānubhāvāṃ |
sekhīṃ sātvika jaḍa jīvāṃ | satsaṃgeṃkarūnī || 20||
paramārtha janmāceṃ sārthaka | paramārtha saṃsārīṃ tāraka |
paramārtha dākhavī paraloka | dhārmikāsī || 21||
paramārtha tāpasāṃsī thāra | paramārtha sādhakāṃsī ādhāra |
paramārtha dākhavī pāra | bhavasāgarācā || 22||
paramārthī to rājyadhārī | paramārtha nāhīṃ to bhikārī |
yā paramārthācī sarī | koṇāsa dyāvī || 23||
anaṃta janmīṃceṃ puṇya joḍe | tarīca paramārtha ghaḍe |
mukhya paramātmā ātuḍe | anubhavāsī || 24||
jeṇeṃ paramārtha vol̤akhilā | teṇeṃ janma sārthaka kelā |
yera to pāpī janmalā | kulakṣayākāraṇeṃ || 25||
aso bhagavatprāptīviṇa | karī saṃsārācā sīṇa |
tyā mūrkhāceṃ mukhāvalokana | karūṃca naye || 26||
bhalyāneṃ paramārthīṃ bharāveṃ | śarīra sārthaka karāveṃ |
pūrvajāṃsa uddharāveṃ | haribhaktī karūnī || 27||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde paramārthastavananāma samāsa navavā || 9||
samāsa dahāvā : naradehastavananirūpaṇa || śrīrām ||
dhanya dhanya hā naradeho | yethīla apūrvatā pāho |
jo jo kīje paramārthalāho | to to pāve siddhīteṃ || 1||
yā naradehāceni lāgavegeṃ | yeka lāgale bhaktisaṃgeṃ |
yekīṃ parama vītarāgeṃ | girikaṃdareṃ sevilīṃ || 2||
yeka phiratī tirthāṭaṇeṃ | yeka karitī puraścaraṇeṃ |
yeka akhaṃḍa nāmasmaraṇeṃ | niṣṭhāvaṃta rāhile || 3||
yeka tapeṃ karūṃ lāgale | yeka yogābhyāsī māhābhale |
yeka abhyāsayogeṃ jāle | vedaśāstrī vitpanna || 4||
yekīṃ haṭanigraha kelā | deha atyaṃta pīḍilā |
yekīṃ deha ṭhāīṃ pāḍilā | bhāvārthabal̤eṃ || 5||
yeka māhānubhāva vikhyāta | yeka bhakta jāle khyāta |
yeka siddha akasmāta | gagana vol̤agatī || 6||
yeka tejīṃ tejaci jāle | yeka jal̤īṃ mil̤ona gele |
yeka te disataci adṛśya jāle | vāyosvarūpīṃ || 7||
yeka yekaci bahudhā hotī | yeka dekhataci nighoni jātī |
yeka baisale asatāṃcī bhramatī | nānā sthānīṃ samudrīṃ || 8||
yeka bhayānakāvarī baisatī | eka acetaneṃ cālavitī |
yeka preteṃ uṭhavitī | tapobal̤eṃkarūnī || 9||
yeka tejeṃ maṃda karitī | yeka jal̤eṃ āṭavitī |
yeka vāyo nirodhitī | viśvajanācā || 10||
aise haṭanigrahī kṛtabuddhī | jayāṃsa vol̤alyā nānā siddhī |
aise siddha lakṣāvadhī | hoūna gele || 11||
yeka manosiddha yeka vācāsiddha | yeka alpasiddha yeka sarvasiddha |
aise nānā prakārīce siddha | vikhyāta jāle || 12||
yeka navavidhābhaktirājapaṃtheṃ | gele, tarale paralokīṃcyā nijasvārtheṃ |
yeka yogī guptapaṃtheṃ | brahmabhuvanā pāvale || 13||
yeka vaikuṃṭhāsa gele | yeka satyalokīṃ rāhile |
yeka kail̤āsīṃ baisale | śivarūpa hoūnī || 14||
yeka iṃdralokīṃ iṃdra jāle | yeka pitṛlokīṃ mil̤āle |
yeka te uḍagaṇī baisale | yeka te kṣīrasāgarī || 15||
salokatā samīpatā | svarūpatā sāyojyatā |
yā catvāra muktī tatvatāṃ | icchā seūni rāhile || 16||
aise siddha sādhū saṃta | svahitā pravartale anaṃta |
aisā hā naradeha vikhyāta | kāya mhaṇauna varṇāvā || 17||
yā naradehāceni ādhāreṃ | nānā sādhanāṃceni dvāreṃ |
mukhya sārāsāravicāreṃ | bahuta suṭale || 18||
yā naradehāceni saṃmaṃdheṃ | bahuta pāvale uttama padeṃ |
ahaṃtā sāṃḍūna svānaṃde | sukhī jāle || 19||
naradehīṃ yeūna sakal̤a | udharāgatī pāvale keval̤a |
yetheṃ saṃśayāceṃ mūl̤a | khaṃḍona geleṃ || 20||
paśudehīṃ nāhīṃ gatī | aise sarvatra bolatī |
mhaṇauna naradehīṃca prāptī | paralokācī || 21||
saṃta mahaṃta ṛṣī munī | siddha sādhū samādhānī |
bhakta mukta brahmajñānī | virakta yogī tapasvī || 22||
tattvajñānī yogābhyāsī | brahmacyārī digaṃbara saṃnyāsī |
śaḍadarśanī tāpasī | naradehīṃca jāle || 23||
mhaṇaunī naradeha śreṣṭha | nānā dehāṃmadhyeṃ variṣṭha |
jayāceni cuke āriṣṭa | yemayātaneceṃ || 24||
naradeha hā svādhena | sahasā navhe parādhena |
paraṃtu hā paropakārīṃ jhijaūna | kīrtirūpeṃ uravāvā || 25||
aśva vṛṣabha gāī mhaisī | nānā paśu striyā dāsī |
kṛpāl̤ūpaṇeṃ soḍitāṃ tyāṃsī | koṇī tarī dharīla || 26||
taisā navhe naradeho | ichā jāva athavā raho |
parī yāsa koṇī pāho | baṃdhana karūṃ sakenā || 27||
naradeha pāṃgul̤a asatā | tarī to kāryāsa na yetā |
athavā thoṃṭā jarī asatā | tarī paropakārāsa na ye || 28||
naradeha aṃdha asilā | tarī to nipaṭaci vāyāṃ gelā |
athavā badhira jarī asilā | tarī nirūpaṇa nāhīṃ || 29||
naradeha asilā mukā | tarī ghetāṃ na ye āśaṃkā |
aśakta rogī nāsakā | tarī to niḥkāraṇa || 30||
naradeha asilā mūrkha | athavā pheṃparyā samaṃdhāceṃ duḥkha |
tarī to jāṇāvā nirārthaka | niścayeṃsīṃ || 31||
itakeṃ heṃ nastāṃ veṃga | naradeha āṇī sakal̤a sāṃga |
teṇeṃ dharāvā paramārthamārga | lāgavegeṃ || 32||
sāṃga naradeha joḍaleṃ | āṇī paramārthabuddhi visarle |
teṃ mūrkha kaiseṃ bhramaleṃ | māyājāl̤īṃ || 33||
mṛttikā khāṇona ghara keleṃ | teṃ mājheṃ aiseṃ dṛḍha kalpileṃ |
parī teṃ bahutāṃceṃ heṃ kal̤aleṃ | nāhīṃca tayāsī || 34||
muṣyaka mhaṇatī ghara āmuceṃ | pālī mhaṇatī ghara āmuceṃ |
makṣikā mhaṇatī ghara āmuceṃ | niścayeṃsīṃ || 35||
kāṃtaṇyā mhaṇatī ghara āmuceṃ | muṃgal̤e mhaṇatī ghara āmuceṃ |
muṃgyā mhaṇatī ghara āmuceṃ | niścayeṃsīṃ || 36||
viṃcū mhaṇatī āmuceṃ ghara | sarpa mhaṇatī āmuceṃ ghara |
jhural̤eṃ mhaṇatī āmuceṃ ghara | niścayeṃsīṃ || 37||
bhramara mhaṇatī āmuceṃ ghara | bhiṃgoryā mhaṇatī āmuceṃ ghara |
āl̤īkā mhaṇatī āmuceṃ ghara | kāṣṭhāmadheṃ || 38||
mārjareṃ mhaṇatī āmuceṃ ghara | śvāneṃ mhaṇatī āmuceṃ ghara |
muṃgaseṃ mhaṇatī āmuceṃ ghara | niścayeṃsīṃ || 39||
puṃgal̤a mhaṇatī āmuceṃ ghara | vāl̤avyā mhaṇatī āmuceṃ ghara |
pisuvā mhaṇatī āmuceṃ ghara | niścayeṃsīṃ || 40||
ḍhekuṇa mhaṇatī āmuceṃ ghara | cāṃcaṇyā mhaṇatī āmuceṃ ghara |
ghuṃgarḍī mhaṇatī āmuceṃ ghara | niścayeṃsīṃ || 41||
pisol̤e mhaṇatī āmuceṃ ghara | gāṃdhele mhaṇatī āmuceṃ ghara |
soṭa mhaṇatī āmuceṃ ghara | āṇī goṃvī || 42||
bahuta kiḍyāṃcā jojāra | kitī sāṃgāvā vistāra |
samasta mhaṇatī āmuceṃ ghara | niścayeṃsīṃ || 43||
paśu mhaṇatī āmuceṃ ghara | dāsī mhaṇatī āmuceṃ ghara |
gharīcīṃ mhaṇatī āmuceṃ ghara | niścayeṃsīṃ || 44||
pāhuṇe mhaṇatī āmuceṃ ghara | mitra mhaṇatī āmuceṃ ghara |
grāmasta mhaṇatī āmuceṃ ghara | niścayeṃsīṃ || 45||
taśkara mhaṇatī āmuceṃ ghara | rājakī mhaṇatī āmuceṃ ghara |
āgna mhaṇatī āmuceṃ ghara | bhasma karūṃ || 46||
samasta mhaṇatī ghara mājheṃ | heṃ mūrkhahi mhaṇe mājheṃ mājheṃ |
sevaṭa jaḍa jāleṃ vojheṃ | ṭākilā deśa || 47||
avaghīṃ ghareṃ bhaṃgalīṃ | gāṃvāṃcī pāṃḍharī paḍilī |
maga teṃ gṛhīṃ rāhilīṃ | āraṇyasvāpadeṃ || 48||
kiḍā muṃgī vāl̤avī mūṣaka | tyāṃceṃca ghara heṃ niścayātmaka |
heṃ prāṇī bāpuḍeṃ mūrkha | nighona geleṃ || 49||
aisī gṛhāṃcī sthitī | mithyā ālī ātmapracītī |
janma doṃ disāṃcī vastī | koṭheṃ tarī karāvī || 50||
deha mhaṇāveṃ āpuleṃ | tarī heṃ bahutāṃkāraṇeṃ nirmileṃ |
prāṇīyāṃcyā māthāṃ ghara keleṃ | vā mastakīṃ bhakṣitī || 51||
romemul̤ī kiḍe bhakṣitī | khāṃḍuka jālyāṃ kiḍe paḍatī |
poṭāmadhye jaṃta hotī | pratyakṣa prāṇiyāṃcyā || 52||
kīḍa lāge dāṃtāsī | kīḍa lāge ḍol̤yāṃsī |
kīḍa lāge karṇāsī | āṇī gomāśā bharatī || 53||
gociḍa aśuddha sevitī | cāmavā māṃsāṃta ghusatī |
pisol̤e cāūna pal̤atī | akasmāta || 54||
bhoṃgeṃ gāṃdheṃleṃ cāvitī | goṃbī jal̤avā aśuddha ghetī |
viṃcū sarpa daṃśa karitī | kānaṭeṃ phursīṃ || 55||
janmūna deha pāl̤ileṃ | teṃ akasmāta vyāghreṃ neleṃ |
kāṃ teṃ lāṃḍagīṃca bhakṣileṃ | bal̤ātkāreṃ || 56||
mūṣakeṃ mārjareṃ daṃśa karitī | svāneṃ aśveṃ lole toḍitī |
rīseṃ markaṭeṃ māritī | kāsāvīsa karūnī || 57||
uṣṭareṃ ḍasona icalitī | hasthī cirḍūna ṭākitī |
vṛṣabha ṭocūna māritī | akasmāta || 58||
taśkara taḍataḍāṃ toḍitī | bhūteṃ jhaḍapona māritī |
aso yā dehācī sthitī | aisī ase || 59||
aiseṃ śarīra bahutāṃceṃ | mūrkha mhaṇe āmuceṃ |
paraṃtu khājeṃ jivāṃceṃ | tāpatraiṃ bolileṃ || 60||
deha paramārthīṃ lāvileṃ | tarīca yāceṃ sārthaka jāleṃ |
nāhīṃ tarī heṃ verthacī geleṃ | nānā āghāteṃ mṛtyapaṃtheṃ || 61||
aso je prapaṃcika mūrkha | te kāye jāṇatī paramārthasukha |
tyā mūrkhāṃceṃ lakṣaṇa kāṃhīṃ yeka | puḍhe bolileṃ ase || 62||
iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde naradehastavananirūpaṇanāma samāsa dahāvā || 10||
|| daśaka pahilā samāpta ||

Explore More