The Guru

శ్రీ దాసబోధ అధ్యాయ 7

(Dasbodh Dashak 7 in Telugu)

Samartha Ramdas

Also known as Dasbodh · Dasbodh adhyay 7 · Shri Dasbodh

Dasbodh Dashak 7. The Dasbodh of Samartha Ramdas, spoken in the caves at Shivthar Ghal and set down by his disciple Kalyan Swami. Cast as a dialogue between guru and disciple across twenty dashaks, each of ten samasas, it moves from the discipline of listening through discrimination between the real and the unreal to the nature of the Self — practical throughout, and addressed to people living in the world. This dashak is named in its colophon for देहातीतनिरूपणं.

#of 602
చౌదా బ్రహ్మాంచా
సమాస పహిలా : గణేశస్తవన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస దుసరా : గణేశస్తవన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస తిసరా : శారదాస్తవన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస చవథా : సద్గురుస్తవన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస పాంచవా : సంతస్తవన ॥ శ్రీరామ ॥
సమాస సహావా : శ్రోతేజనస్తవన ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస సాతవా : కవేశ్వరస్తవన ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస ఆఠవా : సభాస్తవన ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస నవవా : పరమార్థస్తవన ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస దహావా : నరదేహస్తవననిరూపణ ॥ శ్రీరామ్ ॥
సమాస పహిలా : మంగలాచరణ ॥ శ్రీరామ ॥
విద్యావంతాంచా పూర్వజూ । గజానన ఏకద్విజూ ।
త్రినయన చతుర్భుజూ । పరశుపాణి ॥ ౧॥
కుబేరాపాసూన అర్థ । వేదాంపాసూన పరమార్థ ।
లక్ష్మీపాసూన సమర్థ । భాగ్యాసీ ఆలే ॥ ౨॥
తైశీ మంగళమూర్తీ ఆద్యా । తియేపాసూన ఝాల్యా సకళ విద్యా ।
తేణేం కవి లాఘవగద్యా । సత్పాత్రేం జాహలీం ॥ ౩॥
జైశీం సమర్థాచీం లేకురేం । నానా అలంకారీం సుందరేం ।
మూళపురుషాచేని ద్వారేం । తైసే కవీ ॥ ౪॥
నమూం ఐశియా గణేంద్రా । విద్యాప్రకాశపూర్ణచంద్రా ।
జయాచేని బోధసముద్రా । భరతేం దాటే బళేం ॥ ౫॥
జో కర్తృత్వాస ఆరంభ । మూళపురుష మూళారంభ ।
జో పరాత్పర స్వయంభ । ఆది అంతీం ॥ ౬॥
తయాపాసూన ప్రమదా । ఇచ్ఛాకుమారీ శారదా ।
ఆదిత్యాపాసూన గోదా । మృగజళ వాహే ॥ ౭॥
జే మిథ్యా మ్హణతాంచ గోంవీ । మాయికపణేం లాఘవీ ।
వక్తయాస వేఢా లావీ । వేగళేపణేం ॥ ౮॥
జే ద్వైతాచీ జననీ । కీం తే అద్వైతాచీ ఖాణీ ।
మూళమాయా గవసణీ । అనంత బ్రహ్మాండాంచీ ॥ ౯॥
కీం తే అవడంబరీ వల్లీ । అనంత బ్రహ్మాండేం లగడలీ ।
మూళపురుషాచీ మాఉలీ । దుహితారూపేం ॥ ౧౦॥
వందూం ఐశీ వేదమాతా । ఆదిపురుషాచీ జే సత్తా ।
ఆతాం ఆఠవీన సమర్థా । సద్గురూసీ ॥ ౧౧॥
జయాచేని కృపాదృష్టీ । హోయ ఆనందాచీ వృష్టీ ।
తేణేం గుణేం సర్వ సృష్టీ । ఆనందమయ ॥ ౧౨॥
కీం తో ఆనందాచా జనక । సాయుజ్యముక్తీచా నాయక ।
కైవల్యపదదాయక । అనాథబన్ధూ ॥ ౧౩॥
ముముక్షచాతకీం సుస్వర । కరుణాం పాహిజే అంబర ।
వోళే కృపేచా జలధర । సాధకాంవరీ ॥ ౧౪॥
కీం తేం భవార్ణవీంచేం తారూం । బోధేం పావవీ పైలపారూ ।
మహాఆవర్తీం ఆధారూ । భావికాంసీ ॥ ౧౫॥
కీం తో కాళాచా నియంతా । నానా సంకటీం సోడవితా ।
కీం తే భావికాచీ మాతా । పరమ స్నేహాళ ॥ ౧౬॥
కీం తో పరత్రీంచా ఆధారూ । కీం తో విశ్రాంతీచా థారూ ।
నాతరీ సుఖాచేం మాహేరూ । సుఖరూప ॥ ౧౭॥
ఐసా సద్గురు పూర్ణపణీం । తుటే భేదాచీ కడసణీ ।
దేహేంవిణ లోటాంగణీం । తయా ప్రభూసీ ॥ ౧౮॥
సాధు సంత ఆణి సజ్జన । వందూనియాం శ్రోతేజన ।
ఆతాం కథానుసంధాన । సావధ ఐకా ॥ ౧౯॥
సంసార హాచి దీర్ఘ స్వప్న । లోభేం వోసణతీ జన ।
మాఝీ కాంతా మాఝేం ధన । కన్యా పుత్ర మాఝే ॥ ౨౦॥
జ్ఞానసూర్య మావళలా । తేణేం ప్రకాశ లోపలా ।
అంధకారేం పూర్ణ ఝాలా । బ్రహ్మగోళ అవఘా ॥ ౨౧॥
నాహీం సత్వాచేం చాందణేం । కాంహీం మార్గ దిసే జేణేం ।
సర్వ భ్రాంతీచేని గుణేం । ఆపేంఆప న దిసే ॥ ౨౨॥
దేహబుద్ధిఅహంకారే । నిజలే ఘోరతీ ఘోరే ।
దుఃఖేం ఆక్రందతీ థోరే । విషయసుఖాకారణేం ॥ ౨౩॥
నిజలే అసతాంచి మేలే । పునః ఉపజతాంచ నిజలే ।
ఐసే ఆలే ఆణి గేలే । బహుత లోక ॥ ౨౪॥
నిదసురేపణేంచి సైరావైరా । బహుతీం కేల్యా యేరఝారా ।
నేణోనియాం పరమేశ్వరా । భోగిలే కష్ట ॥ ౨౫॥
త్యా కష్టాంచేం నిరసన । వ్హావయా పాహిజే ఆత్మజ్ఞాన ।
మ్హణోని హేం నిరూపణ । అధ్యాత్మగ్రంథీం ॥ ౨౬॥
సకళ విద్యామధ్యేం సార । అధ్యాత్మవిద్యేచా విచార ।
దశమాధ్యాయీం శాఙ్ర్గధర । భగవద్గీతేంత బోలిలా ॥ ౨౭॥
అధ్యాత్మవిద్యా విద్యానాం వాదః ప్రవదతామహమ్ ॥
యాకారణేం అద్వైతగ్రంథ । అధ్యాత్మవిద్యేచా పరమార్థ ।
పావావయా తోచి సమర్థ । జో సర్వాంగేం శ్రోతా ॥ ౨౮॥
జయాచేం చంచళ హృదయ । తేణేం గ్రంథ సోడూంచి నయే ।
సోడితాం అలభ్య హోయ । అర్థ యేథీంచా ॥ ౨౯॥
జయాస జోడలా పరమార్థ । తేణేం పహావా హా గ్రంథ ।
అర్థ శోధితాం పరమార్థ । నిశ్చయో బాణే ॥ ౩౦॥
జయాస నాహీం పరమార్థ । తయాస న కళే యేథీంచా అర్థ ।
నేత్రేంవిణ నిధానస్వార్థ । అంధాస న కళే ॥ ౩౧॥
ఏక మ్హణతీ మరాఠేం కాయే । హేం తోం భల్యానేం ఐకోం నయే ।
తీం మూర్ఖేం నేణతీ సోయేం । అర్థాన్వయాంచీ ॥ ౩౨॥
లోహాచీ మాందూస కేలీ । నానా రత్నేం సాంఠవిలీం ।
తీం అభాగ్యానేం త్యాగిలీం । లోఖండ మ్హణోని ॥ ౩౩॥
తైశీ భాషా ప్రాకృత । అర్థ వేదాంత ఆణి సిద్ధాంత ।
నేణోని త్యాగితీ భ్రాంత । మందబుద్ధీస్తవ ॥ ౩౪॥
అహాచ సాంపడతాం ధన । త్యాగ కరణేం మూర్ఖపణ ।
ద్రవ్య ఘ్యావేం సాంఠవణ । పాహోంచి నయే ॥ ౩౫॥
పరిస దేఖిలా అంగణీం । మార్గీం సాంపడలా చింతామణీ ।
అవ్హా వేల మహాగుణీ । కూపామధ్యేం ॥ ౩౬॥
తైసేం ప్రాకృతీం అద్వైత । సుగమ ఆణి సప్రచీత ।
అధ్యాత్మ లాభే అకస్మాత । తరీ అవశ్య ఘ్యావేం ॥ ౩౭॥
న కరితాం వ్యుత్పత్తీచా శ్రమ । సకళ శాస్త్రార్థ హోయ సుగమ ।
సత్సమాగమాచేం వర్మ । తేం హేం ఐసేం అసే ॥ ౩౮॥
జేం వ్యుత్పత్తీనేం న కళే । తేం సత్సమాగమేం కళే ।
సకళ శాస్త్రార్థ ఆకళే । స్వానుభవాసీ ॥ ౩౯॥
మ్హణోని కారణ సత్సమాగమ । తేథేం నలగే వ్యుత్పత్తిశ్రమ ।
జన్మసార్థకాచేం వర్మ । వేగళేంచి అసే ॥ ౪౦॥
భాషాభేదాశ్చ వర్తన్తే అర్థ ఏకో న సంశయః ।
పాత్రద్వయే యథా ఖాద్యం స్వాదభేదో న విద్యతే ॥ ౧॥
భాషాపాలటేం కాంహీం । అర్థ వాయా జాత నాహీం ।
కార్యసిద్ధి తే సర్వహీ । అర్థాచపాసీం ॥ ౪౧॥
తథాపి ప్రాకృతాకరితాం । సంస్కృతాచీ సార్థకతా ।
యేఱ్హవ్హీం త్యా గుప్తార్థా । కోణ జాణే ॥ ౪౨॥
ఆతాం అసో హేం బోలణేం । భాషా త్యాగూన అర్థ ఘేణేం ।
ఉత్తమ ఘేఊన త్యాగ కరణేం । సాలీటరఫలాంచా ॥ ౪౩॥
అర్థ సార భాషా పోంచట । అభిమానేం కరవీ ఖటపట ।
నానా అహంతేనేం వాట । రోధిలీ మోక్షాచీ ॥ ౪౪॥
శోధ ఘేతాం లక్ష్యాంశాచా । తేథేం ఆధీం వాచ్యాంశ కైంచా ।
అగాధ మహిమా భగవంతాచా । కళలా పాహిజే ॥ ౪౫॥
ముకేపణాచేం బోలణేం । హేం జయాచేం తోచి జాణేం ।
స్వానుభవాచియే ఖుణేం । స్వానుభవీ పాహిజే ॥ ౪౬॥
అర్థ జాణే అధ్యాత్మాచా । ఐసా శ్రోతా మిళేల కైంచా ।
జయాసి బోలతాం వాచేచా । హవ్యాసచి పురే ॥ ౪౭॥
పరీక్షావంతాపుఢేం రత్న । ఠేవితాం హోయ సమాధాన ।
తైసేం జ్ఞానియాపుఢేం జ్ఞాన । బోలావేం వాటే ॥ ౪౮॥
మాయాజాళేం దుశ్చిత హోయ । తేం నిరూపణేం కామా నయే ।
సంసారికా కళే కాయ । అర్థ యేథీంచా ॥ ౪౯॥
వ్యవసాయాత్మికా బుద్ధిరేకేహ కురునందన ।
బహుశాఖా హ్యనంతాశ్చ బుద్ధయో । అవ్యవసాయినామ్ ॥ ౧॥
వ్యవసాయీ జో మళిణ । త్యాసి న కళే నిరూపణ ।
యేథేం పాహిజే సావధపణ । అతిశయేంసీం ॥ ౫౦॥
నానా రత్నేం నానా నాణీం । దుశ్చితపణేం ఘేతాం హానీ ।
పరీక్షా నేణతాం ప్రాణీ । ఠకలా తేథేం ॥ ౫౧॥
తైసేం నిరూపణీం జాణా । ఆహాచ పాహతాం కళేనా ।
మరాఠేంచి ఉమజేనా । కాంహీం కేల్యా ॥ ౫౨॥
జేథేం నిరూపణాచే బోల । ఆణి అనుభవాచీ ఓల ।
తే సంస్కృతాపరీ సఖోల । అధ్యాత్మశ్రవణ ॥ ౫౩॥
మాయా బ్రహ్మ వోళఖావేం । తయాస అధ్యాత్మ మ్హణావేం ।
తరీ తేం మాయేచేం జాణావేం । స్వరూప ఆధీం ॥ ౫౪॥
మాయా సగుణ సాకార । మాయా సర్వ వికార ।
మాయా జాణిజే విస్తార । పంచభూతాంచా ॥ ౫౫॥
మాయా దృశ్య దృష్టీస దిసే । మాయాభాస మనాస భాసే ।
మాయా క్షణభంగుర నాసే । వివేకేం పాహతాం ॥ ౫౬॥
మాయా అనేక విశ్వరూప । మాయా విష్ణూచేం స్వరూప ।
మాయేచీ సీమా అమూప । బోలిజే తితుకీ థోడీ ॥ ౫౭॥
మాయా బహురూప బహురంగ । మాయా ఈశ్వరాచా సంగ ।
మాయా పాహతాం అభంగ । అఖిల వాటే ॥ ౫౮॥
మాయా సృష్టీచీ రచనా । మాయా ఆపలీ కల్పనా ।
మాయా తోడితాం తుటేనా । జ్ఞానేంవిణ ॥ ౫౯॥
ఐశీ మాయా నిరూపిలీ । స్వల్ప సంకేతేం బోలిలీ ।
పుఢేం వృత్తి సావధ కేలీ । పాహిజే శ్రోతీం ॥ ౬౦॥
పుఢేం బ్రహ్మనిరూపణ । నిరూపిలేం బ్రహ్మజ్ఞాన ।
జేణేం తుటే మాయాభాన । ఏకసరేం ॥ ౬౧॥
హరిః ఓం తత్సత్ ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సప్తమదశకే మంగలాచరణనిరూపణం నామ
ప్రథమః సమాసః ॥ ౧॥
సమాస దుసరా : బ్రహ్మనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
బ్రహ్మ నిర్గుణ నిరాకార । బ్రహ్మ నిఃసంగ నిరాకార ।
బ్రహ్మాస నాహీం పారావార । బోలతీ సాధూ ॥ ౧॥
బ్రహ్మ సర్వాంస వ్యాపక । బ్రహ్మ అనేకీం ఏక ।
బ్రహ్మ శాశ్వత హా వివేక । బోలిలా శాస్త్రీం ॥ ౨॥
బ్రహ్మ అచ్యుత అనంత । బ్రహ్మ సదోదిత సంత ।
బ్రహ్మ కల్పనేరహిత । నిర్వికల్ప ॥ ౩॥
బ్రహ్మ దృశ్యావేగళేం । బ్రహ్మ శూన్యత్వానిరాళేం ।
బ్రహ్మ ఇన్ద్రియాంచ్యా మేళేం । చోజవేనా ॥ ౪॥
బ్రహ్మ దృష్టీస దిసేనా । బ్రహ్మ మూర్ఖాస అసేనా ।
బ్రహ్మ సద్గురువిణ యేఇనా । అనుభవాసీ ॥ ౫॥
బ్రహ్మ సకళాంహూని థోర । బ్రహ్మా ఐసేం నాహీం సార ।
బ్రహ్మ సూక్ష్మ అగోచర । బ్రహ్మాదికాంసీ ॥ ౬॥
బ్రహ్మ శబ్దీం ఐసేం తైసేం । బోలిజే త్యాహూని అనారిసేం ।
పరీ తేం శ్రవణఅభ్యాసేం । పావిజే బ్రహ్మ ॥ ౭॥
బ్రహ్మాస నామేం అనంత । పరీ తేం బ్రహ్మ నామాతీత ।
బ్రహ్మాస హే దృష్టాంత । దేతాం న శోభతీ ॥ ౮॥
బ్రహ్మాసారిఖేం దుసరేం । పాహతాం కాయ ఆహే ఖరేం ।
బ్రహ్మీం దృష్టాంతఉత్తరేం । కదా న సాహతీ ॥ ౯॥
యతో వాచో నివర్తన్తే అప్రాప్య మనసా సహ ॥
జేథేం వాచా నివర్తతీ । మనాస నాహీం బ్రహ్మప్రాప్తీ ।
ఐసేం బోలితీ శ్రుతీ । సిద్ధాంతవచన ॥ ౧౦॥
కల్పనారూప మన పాహీం । బ్రహ్మీం కల్పనాచి నాహీం ।
మ్హణోని హేం వాక్య కాంహీం । అన్యథా నవ్హే ॥ ౧౧॥
ఆతాం మనాసి జేం అప్రాప్త । తేం కైసేని హోఈల ప్రాప్త ।
ఐసేం మ్హణాల తరీ కృత్య । సద్గురువిణ నాహీం ॥ ౧౨॥
భాండారగృహేం భరలీం । పరీ అసతీ ఆడకలీం ।
హాతాస న యేతాం కిల్లీ । సర్వహీ అప్రాప్త ॥ ౧౩॥
తరీ తే కిల్లీ కవణ । మజ కరావీ నిరూపణ ।
ఐసీ శ్రోతా పుసే ఖూణ । వక్తయాసీ ॥ ౧౪॥
సద్గురుకృపా తేచి కిల్లీ । జేణేం బుద్ధీ ప్రకాశలీ ।
ద్వైతకపాటేం ఉఘడలీం । ఏకసరాం ॥ ౧౫॥
తేథేం సుఖ అసే వాడ । నాహీం మనాసీ పవాడ ।
మనేంవిణ కైవాడ । సాధనాంచా ॥ ౧౬॥
త్యాచీ మనావిణ ప్రాప్తీ । కీం వాసనేవిణ తృప్తీ ।
తేథేం న చలే వ్యుత్పత్తీ । కల్పనేచీ ॥ ౧౭॥
తేం పరేహునీ పర । మనబుద్ధిఅగోచర ।
సంగ సోడితాం సత్వర । పావిజే తేం ॥ ౧౮॥
సంగ సోడావా ఆపులా । మగ పహావేం తయాలా ।
అనుభవీ తో యా బోలా । సుఖావేల గా ॥ ౧౯॥
ఆపణ మ్హణజే మీపణ । మీపణ మ్హణజే జీవపణ ।
జీవపణ మ్హణజే అజ్ఞాన । సంగ జడలా ॥ ౨౦॥
సోడితాం తయా సంగాసీ । ఐక్య హోయ నిఃసంగాసీ ।
కల్పనేవిణ ప్రాప్తీసీ । అధికార ఐసా ॥ ౨౧॥
మీ కోణ ఐసేం నేణిజే । తయా నాంవ అజ్ఞాన బోలిజే ।
అజ్ఞాన గేలియా పావిజే । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౨౨॥
దేహబుద్ధీచేం థోరపణ । పరబ్రహ్మీం న చలే జాణ ।
తేథేం హోతసే నిర్వాణ । అహంభావాసీ ॥ ౨౩॥
ఊంచ నీచ నాహీం పరీ । రాయారంకా ఏకచ సరీ ।
ఝాలా పురుష అథవా నారీ । తరీ ఏకచి పద ॥ ౨౪॥
బ్రాహ్మణాంచేం బ్రహ్మ తేం సోంవళేం । శూద్రాచేం బ్రహ్మ తేం ఓంవళేం ।
ఐసేం వేగళేం ఆగళేం । తేథేం అసేచినా ॥ ౨౫॥
ఊంచ బ్రహ్మ తేం రాయాసీ । నీచ బ్రహ్మ తేం పరివారాసీ ।
ఐసా భేద తయాపాశీం । ముళీంచ నాహీం ॥ ౨౬॥
సకళాంస మిళోన బ్రహ్మ ఏక । తేథేం నాహీం అనేక ।
రంక అథవా బ్రహ్మాదిక । తేథేంచి జాతీ ॥ ౨౭॥
స్వర్గ మృత్యు ఆణి పాతాళ । తిహీం లోకీంచే జ్ఞాతే సకళ ।
సకళాంసి మిళోని ఏకచి స్థళ । విశ్రాంతీచేం ॥ ౨౮॥
గురుశిష్యాం ఏకచి పద । తేథేం నాహీం భేదాభేద ।
పరీ యా దేహాచా సంబంధ । తోడిలా పాహిజే ॥ ౨౯॥
దేహబుద్ధీచ్యా అంతీం । సకళాంసి ఏకచి ప్రాప్తీ ।
ఏకం బ్రహ్మ ద్వితీయం నాస్తి । హేం శ్రుతీచేం వచన ॥ ౩౦॥
సాధు దిసతీ వేగళాలే । పరీ తే స్వస్వరూపీం మిళాలే ।
అవఘే మిళోని ఏకచి ఝాలే । దేహాతీత వస్తు ॥ ౩౧ ।
బ్రహ్మ నాహీం నవేం జునేం । బ్రహ్మ నాహీం అధిక ఉణేం ।
ఉణేం భావీల తేం సుణేం । దేహబుద్ధీచేం ॥ ౩౨॥
దేహబుద్ధీచా సంశయో । కరీ సమాధానాచా క్షయో ।
చుకే సమాధానసమయో । దేహబుద్ధియోగేం ॥ ౩౩॥
దేహాచేం జేం థోరపణ । తేంచి దేహబుద్ధీచేం లక్షణ ।
మిథ్యా జాణోన విచక్షణ । నిందితీ దేహ ॥ ౩౪॥
దేహ పావే జంవరీ మరణ । తంవరీ ధరీ దేహాభిమాన ।
పున్హా దాఖవీ పునరాగమన । దేహబుద్ధి మాగుతీ ॥ ౩౫॥
దేహాచేని థోరపణేం । సమాధానాసి ఆణిలేం ఉణేం ।
దేహ పడేల కోణ్యా గుణేం । హేంహీ కళేనా ॥ ౩౬॥
హిత ఆహే దేహాతీత । మ్హణోని నిరూపితీ సంత ।
దేహబుద్ధీనేం అనహిత । హో)ఊంచి లాగే ॥ ౩౭॥
సామర్థ్యబళేం దేహబుద్ధి । యోగియాంస తేహీ బాధీ ।
దేహబుద్ధీచీ ఉపాధీ । పైసావోం లాగే ॥ ౩౮॥
మ్హణోని దేహబుద్ధి ఝడే । తరీచ పరమార్థ ఘడే ।
దేహబుద్ధీనేం బిఘడే । ఐక్యతా బ్రహ్మీంచీ ॥ ౩౯॥
వివేక వస్తూకడే ఓఢీ । దేహబుద్ధి తేథూని పాడీ ।
అహంతా లావూని నివడీ । వేగళేపణేం ॥ ౪౦॥
విచక్షణేం యాకారణేం । దేహబుద్ధి త్యజావీ శ్రవణేం ।
సత్య బ్రహ్మీం సాచారపణేం । మిళోన జావేం ॥ ౪౧॥
సత్య బ్రహ్మ తేం కవణ । ఐసా శ్రోతా కరీ ప్రశ్న ।
ప్రత్యుత్తర దే ఆపణ । వక్తా శ్రోతయాసీ ॥ ౪౨॥
మ్హణే బ్రహ్మ ఏకచి అసే । పరీ తేం బహువిధ భాసే ।
అనుభవ దేహీం అనారిసే । నానా మతీం ॥ ౪౩॥
జేం జేం జయా అనుభవలేం । తేంచి తయాసీ మానలేం ।
తేథేంచి త్యాచేం విశ్వాసలేం । అంతఃకరణ ॥ ౪౪॥
బ్రహ్మ నామరూపాతీత । అసోని నామేం బహుత ।
నిర్మళ నిశ్చళ నివాంత । నిజానన్ద ॥ ౪౫॥
అరూప అలక్ష అగోచర । అచ్యుత అనంత అపరంపార ।
అదృశ్య అతర్క్య అపార । ఐశీం నామేం ॥ ౪౬॥
నాదరూప జ్యోతిరూప । చైతన్యరూప సత్తారూప ।
స్వస్వరూప సాక్షరూప । ఐశీం నామేం ॥ ౪౭॥
శూన్య ఆణి సనాతన । సర్వేశ్వర ఆణి సర్వజ్ఞ ।
సర్వాత్మా జగజ్జీవన । ఐశీం నామేం ॥ ౪౮॥
సహజ ఆణి సదోదిత । శుద్ధ బుద్ధ సర్వాతీత ।
శాశ్వత ఆణి శబ్దాతీత । ఐశీం నామేం ॥ ౪౯॥
విశాళ విస్తీర్ణ విశ్వంభర । విమళ వస్తు వ్యోమాకార ।
ఆత్మా పరమాత్మా పరమేశ్వర । ఐశీం నామేం ॥ ౫౦॥
పరమాత్మా జ్ఞానఘన । ఏకరూప పురాతన ।
చిద్రూప చిన్మాత్ర జాణ । నామేం అనామ్యాచీం ॥ ౫౧॥
ఐశీం నామేం అసంఖ్యాత । పరీ తో పరేశ నామాతీత ।
త్యాచా కరావయా నిశ్చితార్థ । ఠేవిలీం నామేం ॥ ౫౨॥
తో విశ్రాంతీచా విశ్రామ । ఆదిపురుష ఆత్మారామ ।
తేం ఏకచి పరబ్రహ్మ । దుసరేం నాహీం ॥ ౫౩॥
తేంచి కళావయాకారణేం । చౌదా బ్రహ్మాంచీం లక్షణేం ।
సాంగిజేతీ తేణేం శ్రవణేం । నిశ్చయో బాణే ॥ ౫౪॥
ఖోటేం నివడితాం ఏకసరేం । ఉరలేం తేం జాణిజే ఖరేం ।
చౌదా బ్రహ్మేం శాస్త్రాధారేం । బోలిజేతీ ॥ ౫౫॥
హరి ఓం తత్సత్ ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సప్తమదశకే బ్రహ్మనిరూపణం నామ
ద్వితీయః సమాసః ॥ ౨॥
సమాస తీసరా : చదుర్ధ్శబ్రహ్మనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
శ్రోతాం వ్హావేం సావధాన । ఆతాం సాంగతోం బ్రహ్మజ్ఞాన ।
జేణేం హోయే సమాధాన । సాధకాంచేం ॥ ౧॥
రత్నేం సాధాయా కారణేం । మృత్తికా లాగే ఏకవటణేం ।
చౌదా బ్రహ్మాంచీం లక్షణేం । జాణిజే తైసీం ॥ ౨॥
పదార్థేంవిణ సంకేత । ద్వైతావేగళా దృష్టాంత ।
పూర్వపక్షేంవిణ సిద్ధాంత । బోలతాంచి నయే ॥ ౩॥
ఆధీం మిథ్యా ఉభారావేం । మగ తేం ఓళఖోన సాండావేం ।
పుఢేం సత్య తేం స్వభావేం । అంతరీం బాణే ॥ ౪॥
మ్హణోన చౌదా బ్రహ్మాంచా సంకేత । బోలిలా కళావయా సిద్ధాంత ।
యేథేం శ్రోతీం సావచిత్త । క్షణ ఏక అసావేం ॥ ౫॥
పహిలేం తేం శబ్దబ్రహ్మ । దుజేం ఓమిత్యేకాక్షరం బ్రహ్మ ।
తిసరేం ఖంబ్రహ్మ । బోలిలీ శ్రుతీ ॥ ౬॥
చౌథేం జాణ సర్వబ్రహ్మ । పాంచవేం చైతన్యబ్రహ్మ ।
సహావేం సత్తాబ్రహ్మ । సాక్షిబ్రహ్మ సాతవేం ॥ ౭॥
ఆఠవేం సగుణబ్రహ్మ । నవవేం నిర్గుణ బ్రహ్మ ।
దహావేం వాచ్యబ్రహ్మ । జాణావేం పైం ॥ ౮॥
అనుభవ తేం అకరావేం । ఆనందబ్రహ్మ తేం బారావేం ।
తదాకార తేం తేరావేం । చౌదావేం అనిర్వాచ్య ॥ ౯॥
ఐశీం హీం చౌదా బ్రహ్మేం । యాంచీం నిరూపిలీం నామేం ।
ఆతాం స్వరూపాంచీం వర్మేం । సంకేతేం దావూం ॥ ౧౦॥
అనుభవేంవిణ భ్రమ । యా నాం శబ్దబ్రహ్మ ।
ఆతాం ఓమిత్యేకాక్షరం బ్రహ్మ । తేం ఏకాక్షర ॥ ౧౧॥
ఖం శబ్దేం ఆకాశబ్రహ్మ । మహదాకాశ వ్యాపక బ్రహ్మ ।
ఆతాం బోలిజేల సూక్ష్మ బ్రహ్మ । సర్వబ్రహ్మ ॥ ౧౨॥
పంచభూతాంచేం కువాడేం । జేం జేం తత్త్వ దృష్టీస పడే ।
తేం తేం బ్రహ్మచి రోకడేం । బోలిజేత ఆహే ॥ ౧౩॥
యా నాంవ సర్వబ్రహ్మ । శ్రుతిఆశ్రయాచేం వర్మ ।
ఆతాం చైతన్యబ్రహ్మ । బోలిజేల ॥ ౧౪॥
పంచభూతాది మాయేతేం । చైతన్యచి చేతవితేం ।
మ్హణోనియాం చైతన్యాతేం । చైతన్యబ్రహ్మ బోలిజే ॥ ౧౬॥
చైతన్యాస జ్యాచీ సత్తా । తేం సత్తాబ్రహ్మ తత్త్వతాం ।
తయే సత్తేస జాణతా । యా నాంవ సాక్షిబ్రహ్మ ॥ ౧౭॥
సాక్షిత్వ జయాపాసూనీ । తేంహీం ఆకళిలేం గుణీం ।
సగుణబ్రహ్మ హే వాణీ । తయాసి వదే ॥ ౧౮॥
జేథేం నాహీం గుణవార్తా । తేం నిర్గుణబ్రహ్మ తత్త్వతాం ।
వాచ్యబ్రహ్మ తేంహీ ఆతాం । బోలిజేల ॥ ౧౯॥
యా నాంవ అనుభవబ్రహ్మ । ఆనందవృత్తీచా ధర్మ ।
పరంతు యాచేంహీ వర్మ । బోలవేనా ॥ ౨౦॥
ఐసేం హేం బ్రహ్మ ఆనంద । తదాకార తేం అభేద ।
అనిర్వాచ్య సంవాద । తుటోని గేలా ॥ ౨౧॥
ఐశీం హీం చౌదా బ్రహ్మేం । నిరూపిలీం అనుక్రమేం ।
సాధకేం పాహతాం భ్రమేం । బాధిజేనా ॥ ౨౨॥
బ్రహ్మ జాణావేం శాశ్వత । మాయా తేచి అశాశ్వత ।
చౌదా బ్రహ్మాంచా సిద్ధాంత । హోఈల ఆతాం ॥ ౨౩॥
శబ్దబ్రహ్మ తేం శాబ్దిక । అనుభవేంవిణ మాయిక ।
శాశ్వతాచా వివేక । తేథేం నాహీం ॥ ౨౪॥
జేథేం క్షర నా అక్షర । తేథేం కైంచేం ఓమిత్యేకాక్షర ।
శాశ్వతాచా విచార । తేథేం న దిసే ॥ ౨౫॥
ఖంబ్రహ్మ ఐసేం వచన । తరీ శూన్యాతేం నాశీ జ్ఞాన ।
శాశ్వతాచేం అధిష్ఠాన । తేథేం న దిసే ॥ ౨౬॥
సర్వత్రాంస హోతో అంత । హేం తోం ప్రగటచి దిసత ।
ప్రళయ బోలిలా నిశ్చిత । వేదాంతశాస్త్రీం ॥ ౨౭॥
బ్రహ్మప్రళయ మాండేల జేథేం । భూతాన్వయ కైంచా తేథేం ।
మ్హణోనిఅ సర్వబ్రహ్మాతేం । నాశ ఆహే ॥ ౨౮॥
అచళాసీ ఆణీ చళణ । నిర్గుణాస లావితాం గుణ ।
ఆకారాస విచక్షణ । మానీతనా ॥ ౨౯॥
జేం నిర్మాణ పంచభూత । తేం ప్రత్యక్ష నాశవంత ।
సర్వబ్రహ్మ హే మాత । ఘడే కేంవీం ॥ ౩౦॥
అసో ఆతాం హేం బహుత । సర్వబ్రహ్మ నాశవంత ।
వేగళేపణాస అంత । పాహణేం కైంచేం ॥ ౩౧॥
ఆతాం జయాస చేతవావేం । తేంచి మాయిక స్వభావేం ।
తేథేం చైతన్యాచ్యా నాంవేం । నాశ ఆలా ॥ ౩౨॥
పరివారేంవిణ సత్తా । తే సత్తా నవ్హే తత్త్వతాం ।
పదార్థేంవిణ సాక్షతా । తేహీ మిథ్యా ॥ ౩౩॥
సగుణాస నాశ ఆహే । ప్రత్యక్షాస ప్రమాణ కాయే ।
సగుణబ్రహ్మ నిశ్చయేం । నాశవంత ॥ ౩౪॥
నిర్గుణ ఐసేం జేం నాంవ । త్యా నాంవాస కైంచా ఠావ ।
గుణేంవీణ గౌరవ । యేఈల కైంచేం ॥ ౩౫॥
మాయా జైసేం మృగజళ । ఐసేం బోలతీ సకళ ।
కాం తేం కల్పనేచేం ఆభాళ । నాథిలేంచి ॥ ౩౬॥
గ్రామో నాస్తి కుతః సీమా । జన్మేంవిణ జీవాత్మా ।
అద్వైతాసీ ఉపమా । ద్వైతాచీ అసే ॥ ౩౭॥
మాయేవిరహిత సత్తా । పదార్థావిణ జాణతా ।
అవిద్యేవిణ చైతన్యతా । కోణాస ఆలీ ॥ ౩౮॥
సత్తా చైతన్యతా సాక్షీ । సర్వహీ గుణాంచియే పాశీం ।
ఠాయీంచేం నిర్గుణ త్యాసీం । గుణ కైంచేం ॥ ౩౯॥
ఐసేం జేం గుణరహిత । తేథేం నామాచా సంకేత ।
తోచి జాణావా అశాశ్వత । నిశ్చయేంసీం ॥ ౪౦॥
నిర్గుణ బ్రహ్మాసీ సంకేతేం । నామేం ఠేవిలీం బహుతేం ।
తేం వాచ్యబ్రహ్మ త్యాతేం । నాశ ఆహే ॥ ౪౧॥
ఆనందాచా అనుభవ । హాహీ వృత్తీచాచ భావ ।
తదాకారీం ఠావ । వృత్తీస నాహీం ॥ ౪౨॥
అనిర్వాచ్య యాకారణేం । సంకేతవృత్తీచ్యా గుణేం ।
తయా సంకేతాస ఉణేం । నివృత్తీనేం ఆణిలేం ॥ ౪౩॥
అనిర్వాచ్య తే నివృత్తీ । తేచి ఉన్మనీచీ స్థితీ ।
నిరుపాధి విశ్రాంతీ । యోగియాంచీ ॥ ౪౪॥
వస్తు జే కాం నిరుపాధీ । తేచి సహజ సమాధీ ।
జేణేం తుటే ఆధివ్యాధీ । భవదుఃఖాచీ ॥ ౪౫॥
జో ఉపాధీచా అంత । తోచి జాణావా సిద్ధాంత ।
సిద్ధాంత ఆణి వేదాంత । ధాదాంత ఆత్మా ॥ ౪౬॥
అసో ఐసేం జేం శాశ్వత బ్రహ్మ । జేథేం నాహీం మాయాభ్రమ ।
అనుభవీ జాణే వర్మ । స్వానుభవేం ॥ ౪౭॥
ఆపులేని అనుభవేం । కల్పనేసి మోడావేం ।
మగ సుకాళీం పడావేం । అనుభవాచే ॥ ౪౮॥
నిర్వికల్పాసి కల్పావేం । కల్పనా మోడే స్వభావేం ।
మగ నసోని అసావేం । కల్పకోటీ ॥ ౪౯॥
కల్పనేచేం ఏక బరేం । మోహరితాంచ మోహరే ।
స్వరూపీం ఘాలితాం భరే । నిర్వికల్పీం ॥ ౫౦॥
నిర్వికల్పాస కల్పితాం । కల్పనేచి నురే వార్తా ।
నిఃసంగాస భేటోం జాతాం । నిఃసంగ హోఇజే ॥ ౫౧॥
పదార్థా ఐసేం బ్రహ్మ నవ్హే । మా తేం హాతీం ధరూని ద్యావేం ।
అసో హేం అనుభవావేం । సద్గురుముఖేం ॥ ౫౨॥
పుఢేం కథేచ్యా అన్వయేం । కేలాచి కరూం నిశ్చయే ।
జేణేం అనుభవాస యే । కేవళ బ్రహ్మ ॥ ౫౩॥
హరి ఓం తత్సత్ ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సప్తమదశకే చతుర్దశబ్రహ్మనిరూపణం నామ
తృతీయః సమాసః ॥ ౩॥
సమాస చవథా : విమలబ్రహ్మనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
బ్రహ్మ నభాహూని నిర్మళ । పాహతాం తైసేంచి పోకళ ।
అరూప ఆణి విశాళ । మర్యాదేవేగళేం ॥ ౧॥
ఏకవీస స్వర్గేం సప్త పాతాళ । మిళోన ఏక బ్రహ్మగోళ ।
ఐసేం అనంత తేం నిర్మళ । వ్యాపూన అసే ॥ ౨॥
అనంత బ్రహ్మాండాంఖాలతేం । అనంత బ్రహ్మాండాంవరుతేం ।
తేణేంవిణ స్థళ రితేం । అణుమాత్ర నాహీం ॥ ౩॥
జళీం స్థళీం కాష్ఠీం పాషాణీం । ఐశీ వదే లోకవాణీ ।
తేణేంవిణ రితా ప్రాణీ । ఏకహీ నాహీం ॥ ౪॥
జళచరాం జైసేం జళ । బాహ్య అభ్యంతరీం నిఖళ ।
తైసేం బ్రహ్మ హేం కేవళ । జీవమాత్రాసీ ॥ ౫॥
జళావేగళా ఠావ ఆహే । బ్రహ్మాబాహేరీ జాతాం న యే ।
మ్హణోని ఉపమా న సాహే । జళాచీ తయా ॥ ౬॥
ఆకాశాబాహేరీ పళోం జాతాం । పుఢేం ఆకాశచి తత్త్వతాం ।
తైసా తయా అనంతా । అంతచి నాహీం ॥ ౭॥
పరీ జేం అఖండ భేటలేం । సర్వాంగాస లిగడిలేం ।
అతి నికట పరీ చోరలేం । సకళాంసి జేం ॥ ౮॥
తయామధ్యేంచి అసిజే । పరీ తయాసీ నేణిజే ।
ఉపజే భాస నుపజే । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౯॥
ఆకాశామధ్యేం ఆభాళ । తేణేం ఆకాశ వాటే డహుళ ।
పరీ తేం మిథ్యా నివళ । ఆకాశచి అసే ॥ ౧౦॥
నేహార దేతాం ఆకాశీం । చక్రేం దిసతీ డోళ్యాంసీ ।
తైసేం దృశ్య జ్ఞానియాంసీ । మిథ్యారూప ॥ ౧౧॥
మిథ్యాచి పరీ ఆభాసే । నిద్రితాంసీ స్వప్న జైసేం ।
జాగా ఝాలియా ఆపైసేం । బుఝోం లాగే ॥ ౧౨॥
తైసేం ఆపులేని అనుభవేం । జ్ఞానేం జాగృతీస యావేం ।
మగ మాయిక స్వభావేం । కళోం లాగే ॥ ౧౩॥
ఆతాం అసో హేం కువాడేం । జేం బ్రహ్మాండాపైలీకడే ।
తేంచి ఆతాం నివాడేం । ఉమజోన దావూం ॥ ౧౪॥
బ్రహ్మ బ్రహ్మాండీం కాలవలేం । పదార్థమాత్రాసి వ్యాపూన ఠేలేం ।
సర్వాంమధ్యేం విస్తారలేం । అంశమాత్రేం ॥ ౧౫॥
బ్రహ్మామధ్యేం సృష్టీ భాసే । సృష్టీమధ్యేం బ్రహ్మ అసే ।
అనుభవ ఘేతాం ఆభాసే । అంశమాత్రేం ॥ ౧౬॥
అంశమాత్రేం సృష్టీభీతరీం । బాహేరీ మర్యాదా కోణ కరీ ।
సగళేం బ్రహ్మ బ్రహ్మాండోదరీం । మాఈల కైసేం ॥ ౧౭॥
అమృతీమధ్యేం ఆకాశ । సగళేం సాంఠవతాం ప్రయాస ।
మ్హణోన తయాచా అంశ । బోలిజే తో ॥ ౧౮॥
బ్రహ్మ తైసేం కాలవలేం । పరీ తేం నాహీం హాలవలేం ।
సర్వాంత పరీ సంచలేం । సంచలేపణేం ॥ ౧౯॥
పంచభూతీం అసే మిశ్రిత । పరంతు తేం పంచభూతాతీత ।
పంకీం ఆకాశీం అలిప్త । అసోని జైసేం ॥ ౨౦॥
బ్రహ్మాస దృష్టాంత న ఘడే । బుఝావయా దేణేం ఘడే ।
పరీ దృష్టాంతీం సాహిత్య పడే । విచారితాం ఆకాశ ॥ ౨౧॥
ఖంబ్రహ్మ ఐశీ శ్రుతీ । గగనసదృశం హే స్మృతీ ।
మ్హణోన బ్రహ్మాస దృష్టాంతీం । ఆకాశ ఘడే ॥ ౨౨॥
కాళిమా నసతాం పితళ । మగ తేం సోనేంచి కేవళ ।
శూన్యత్వ నసతాం నిర్మళ । ఆకాశ బ్రహ్మ ॥ ౨౩॥
మ్హణోన బ్రహ్మ జైసేం గగన । ఆణి మాయా జైసా పవన ।
ఆఢళే పరీ దర్శన । నవ్హే త్యాచేం ॥ ౨౪॥
శబ్దసృష్టీచీ రచనా । హోత జాత క్షణక్షణాం ।
పరంతు తే స్థిరావేనా । వాయూచ ఐసీ ॥ ౨౫॥
అసో ఐశీ మాయా మాయిక । శాశ్వత తేం బ్రహ్మ ఏక ।
పాహోం జాతాం అనేక । వ్యాపూన అసే ॥ ౨౬॥
పృథ్వీసి భేదూని ఆహే । పరీ తేం బ్రహ్మ కఠిణ నవ్హే ।
దుజీ ఉపమా న సాహే । తయా మృదుత్వాసీ ॥ ౨౭॥
పృథ్వీహూని మృదు జళ । జళాహూని తో అనళ ।
అనళాహూని కోమళ । వాయు జాణావా ॥ ౨౮॥
వాయూహూని తేం గగన । అత్యంతచి మృదు జాణ ।
గగనాహూని మృదు పూర్ణ । బ్రహ్మ జాణావేం ॥ ౨౯॥
వజ్రాస అసే భేదిలేం । పరీ మృదుత్వ నాహీం గేలేం ।
ఉపమేరహిత సంచలేం । కఠిణ నా మృదు ॥ ౩౦॥
పృథ్వీమధ్యేం వ్యాపూని అసే । పృథ్వీ నాసే తేం న నాసే ।
జళ శోషే తేం న శోషే । జళీం అసోనీ ॥ ౩౧॥
తేజీం అసే పరీ జళేనా । పవనీం అసే తరీ చళేనా ।
గగనీం అసే పరీ కళేనా । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౩౨॥
శరీరీం అవఘేం వ్యాపలేం । పరీ తేం నాహీం ఆఢళలేం ।
జవళీచ దురావలేం । నవల కైసేం ॥ ౩౩॥
సన్ముఖచి చహూంకడే । తయామధ్యేం పాహణేం ఘడే ।
బాహ్యాభ్యంతరీం రోకడేం । సిద్ధచి ఆహే ॥ ౩౪॥
తయాంమధ్యేంచి ఆపణ । ఆపణాం సబాహ్య తేం జాణ ।
దృశ్యా వేగళీ ఖూణ । గగనాసారిఖీ ॥ ౩౫॥
కాంహీం నాహీంసేం వాటలేం । తేథేంచి తేం కోందాటలేం ।
జైసేం న దిసేం ఆపులేం । ఆపణాసి ధన ॥ ౩౬॥
జో జో పదార్థ దృష్టీస పడే । తేం త్యా పదార్థా పైలీకడే ।
అనుభవే హేం కువాడేం । ఉకలావేం ॥ ౩౭॥
మాగేం పుఢేం ఆకాశ । పదార్థేంవిణ జో పైస ।
పృథ్వీవిణ భకాశ । ఏకరూప ॥ ౩౮॥
జేం జేం రూప ఆణి నామ । తో తో నాథిలాచి భ్రమ ।
నామరూపాతీత వర్మ । అనుభవీ జాణతీ ॥ ౩౯॥
నభీం ధూమ్రాచే డోంగర । ఉచలతీ థోర థోర ।
తైసేం దావీ వోడంబర । మాయాదేవీ ॥ ౪౦॥
ఐశీ మాయా అశాశ్వత । బ్రహ్మ జాణావేం శాశ్వత ।
సర్వాంఠాయీం సదోదిత । భరలేం అసే ॥ ౪౧॥
పోథీ వాచూం జాతాం పాహే । మాతృకామధ్యేం భరలేం ఆహే ।
నేత్రీం రిఘోనియాం రాహే । మృదుపణేం ॥ ౪౨॥
శ్రవణేం శబ్ద ఐకతాం । మనేం విచార పాహతాం ।
మనా సబాహ్య తత్త్వతాం । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౪౩॥
చరణీం చాలతాం మార్గీం । జేం ఆడళే సర్వాంగీం ।
కరేం ఘేతాం వస్తులాగీం । ఆడవేం బ్రహ్మ ॥ ౪౪॥
అసో ఇంద్రియసముదావ । తయామధ్యేం వర్తే సర్వ ।
జాణోం జాతాం మోడే హాంవ । ఇంద్రియాంచీ ॥ ౪౫॥
జేం జవళీచ అసే । పాంహోం జాతాం న దిసే ।
న దిసోన వసే । కాంహీం ఏక ॥ ౪౬॥
జేం అనుభవేంచి జాణావేం । సృష్టీచేని అభావేం ।
ఆపులేని స్వానుభవేం । పావిజే బ్రహ్మ ॥ ౪౭॥
జ్ఞానదృష్టీచేం దేఖణేం । చర్మదృష్టీ పాహోం నేణే ।
అంతరవృత్తీచియే ఖుణే । అంతరవృత్తి సాక్ష ॥ ౪౮॥
జాణే బ్రహ్మ జాణే మాయా । జాణే అనుభవాచ్యా ఠాయా ।
తే యేక జాణావీ తుర్యా । సర్వసాక్షిణీ ॥ ౪౯॥
సాక్షత్వ వృత్తీచేం కారణ । ఉన్మనీ తే నివృత్తి జాణ ।
జేథేం విరే జాణపణ । విజ్ఞాన తేం ॥ ౫౦॥
జేథేం అజ్ఞాన సరే । జ్ఞాన తేంహీ నురే ।
విజ్ఞానవృత్తి మురే । పరబ్రహ్మీం ॥ ౫౧॥
ఐసేం బ్రహ్మ శాశ్వత । జేథేం కల్పనేసీ అంత ।
యోగిజనా ఏకాంత । అనుభవేం జాణావా ॥ ౫౨॥
హరి ఓం తత్సత్ ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సప్తమదశకే విమలబ్రహ్మనిరూపణం నామ
చతుర్థః సమాసః ॥ ౪॥
సమాస పాంచవా : ద్వైతకల్పనానిరసన ॥ శ్రీరామ ॥
కేవళబ్రహ్మ జేం బోలిలేం । తేం అనుభవాస ఆలేం ।
ఆణి మాయేచేంహి లాగలేం । అనుసంధాన ॥ ౧॥
బ్రహ్మ అంతరీం ప్రకాశే । ఆణి మాయాహీ ప్రత్యక్ష దిసే ।
ఆతాం హేం ద్వైత నిరసే । కవణేపరీ ॥ ౨॥
తరీ ఆతాం సావధాన । ఏకాగ్ర కరూనియాం మన ।
మాయాబ్రహ్మ హేం కవణ । జాణతాహే ॥ ౩॥
సత్య బ్రహ్మాచా సంకల్ప । మిథ్యా మాయేచా వికల్ప ।
ఐశియా ద్వైతాచా జల్ప । మనచి కరీ ॥ ౪॥
జాణే బ్రహ్మ జాణే మాయా । తే యేక జాణావీ తుర్యా ।
సర్వ జాణే మ్హణోనియాం । సర్వసాక్షిణీ ॥ ౫॥
ఐక తుర్యేచేం లక్షణ । జేథేం సర్వ జాణపణ ।
సర్వచి నాహీం కవణ । జాణేల గా ॥ ౬॥
సంకల్పవికల్పాచీ సృష్టీ । జాలీ మనాచియేం పోటీం ।
తేం మనచి మిథ్యా శేవటీం । సాక్షీ కవణు ॥ ౭॥
సాక్షత్వ చైతన్యత్వసత్తా । హే గుణ బ్రహ్మాచియా మాథాం ।
ఆరోపలే జాణ వృథా । మాయాగుణేం ॥ ౮॥
ఘటామఠాచేని గుణేం । త్రివిధా ఆకాశ హేం బోలణేం ।
మాయేచేని ఖరేంపణేం । గుణ బ్రహ్మీం ॥ ౯॥
జంవ ఖరేపణ మాయేసీ । తంవచి సాక్షిత్వ బ్రహ్మాసీ ।
మాయేఅవిద్యేచే నిరాసీం । ద్వైత కైంచేం ॥ ౧౦॥
మ్హణోని సర్వసాక్షీ మన । తేంచి జాలియా ఉన్మన ।
మగ తుర్యారూప జ్ఞాన । తేం మావళోన గేలేం ॥ ౧౧॥
జయాస ద్వైత భాసలేం । తేం మన ఉన్మన ఝాలేం ।
ద్వైతాఅద్వైతాంచేం తుటలేం । అనుసంధాన ॥ ౧౨॥
ఏవం ద్వైత ఆణి అద్వైత । హోయే వృత్తీచా సంకేత ।
వృత్తి ఝాలియా నిర్వృత్త । ద్వైత కైంచేం ॥ ౧౩॥
వృత్తిరహిత జేం జ్ఞాన । తేంచి పూర్ణ సమాధాన ।
జేథేం తుటే అనుసంధాన । మాయాబ్రహ్మీంచేం ॥ ౧౪॥
మాయాబ్రహ్మ ఐసా హేత । మనేం కల్పిలా సంకేత ।
బ్రహ్మ కల్పనేరహిత । జాణతీ జ్ఞానీ ॥ ౧౫॥
జేం మనబుద్ధిఅగోచర । జేం కల్పనేహూన పర ।
తేం అనుభవితాం సాచార । ద్వైత కైంచేం ॥ ౧౬॥
ద్వైత పాహతాం బ్రహ్మ నసే । బ్రహ్మ పాహతాం ద్వైత నాసే ।
ద్వైతాద్వైత భాసే । కల్పనేసీ ॥ ౧౭॥
కల్పనా మాయా నివారీ । కల్పనా బ్రహ్మ థావరీ ।
సంశయ ధరీ ఆణి వారీ । తేహీ కల్పనా ॥ ౧౮॥
కల్పనా కరీ బంధన । కల్పనా దే సమాధాన ।
బ్రహ్మీం లావీ అనుసంధాన । తేహీ కల్పనా ॥ ౧౯॥
కల్పనా ద్వైతాచీ మాతా । కల్పనాచి జ్ఞప్తి తత్త్వతా ।
బద్ధతా ఆణి ముక్తతా । కల్పనాగుణేం ॥ ౨౦॥
కల్పనా అంతరీం సబళ । నసతే దావీ బ్రహ్మగోళ ।
క్షణ ఏక తే నిర్మళ । స్వరూప కల్పీ ॥ ౨౧॥
క్షణ ఏక ధోకా వాహే । క్షణ ఏక స్థిర రాహే ।
క్షణ ఏక పాహే । విస్మిత హౌనీ ॥ ౨౨॥
క్షణ ఏకాంత ఉమజే । క్షణ ఏక నిర్బుజే ।
నానా వికార కరిజే । తే కల్పనా జాణావీ ॥ ౨౩॥
కల్పనా జన్మాచేం మూళ । కల్పనా భక్తీచేం ఫళ ।
కల్పనా తేచి కేవళ । మోక్షదాత్రీ ॥ ౨౪॥
అసో ఐశీ హే కల్పనా । సాధనేం దే సమాధానా ।
యేఱ్హవీం హే పతనా । మూళచ కీం ॥ ౨౫॥
మ్హణోని సర్వాంచేం మూళ । తే హే కల్పనాచి కేవళ ।
ఇచేం కేలియా నిర్మూళ । బ్రహ్మప్రాప్తీ ॥ ౨౬॥
శ్రవణ ఆణి మనన । నిజధ్యాసేం సమాధాన ।
మిథ్యా కల్పనేచేం భాన । ఉడోని జాయ ॥ ౨౭॥
శుద్ధ బ్రహ్మాచా నిశ్చయ । కరీ కల్పనేచా జయ ।
నిశ్చితార్థేం సంశయ । తుటోని జాయ ॥ ౨౮॥
మిథ్యా కల్పనేచేం కోడేం । కైసేం రాహే సాచాపుఢేం ।
జైసేం సూర్యాచేని ఉజేడేం । నాసే తమ ॥ ౨౯॥
తైసేం జ్ఞానాచేని ప్రకాశేం । మిథ్యా కల్పనా హే నాసే ।
మగ హేం తుటే ఆపైసేం । ద్వైతానుసంధాన ॥ ౩౦॥
కల్పనేనేం కల్పనా ఉడే । జైసా మృగేం మృగ సాంపడే ।
కాం శరేం శర ఆతుడే । ఆకాశమార్గీం ॥ ౩౧॥
శుద్ధ కల్పనేచేం బళ । ఝాలియా నాసే శబల ।
హేంచి వచన ప్రంజళ । సావధ ఐకా ॥ ౩౨॥
శుద్ధ కల్పనేచీ ఖూణ । స్వయేం కల్పిజే నిర్గుణ ।
స్వస్వరూపీం విస్మరణ । పడోంచి నేదీ ॥ ౩౩॥
సదా స్వరూపానుసంధాన । కరీ ద్వైతాచేం నిరసన ।
అద్వైతనిశ్చయాచేం జ్ఞాన । తేచి శుద్ధ కల్పనా ॥ ౩౪॥
అద్వైత కల్పీ తే శుద్ధ । ద్వైత కల్పీ తే అశుద్ధ ।
అశుద్ధ తేంచి ప్రసిద్ధ । శబల జాణావేం ॥ ౩౫॥
శుద్ధ కల్పనేచా అర్థ । అద్వైతాచా నిశ్చితార్థ ।
ఆణి శబల తే వ్యర్థ । ద్వైత కల్పీ ॥ ౩౬॥
అద్వైతకల్పనా ప్రకాశే । తేచ క్షణీం ద్వైత నాసే ।
ద్వైతాసరిసీ నిరసే । శబలకల్పనా ॥ ౩౭॥
కల్పనేనేం కల్పనా సరే । ఐసేం జాణావేం చతురేం ।
శబల గేలియానంతరేం । ఉరలీ తీ శుద్ధ ॥ ౩౮॥
శుద్ధ కల్పనేచేం రూప । తేంచి కల్పీ స్వరూప ।
స్వరూప కల్పితాం తద్రూప । హోయ ఆపణ ॥ ౩౯॥
కల్పనేసీ మిథ్యత్వ ఆలేం । సహజచి తద్రూప ఝాలేం ।
ఆత్మనిశ్చయేం నాశిలేం । కల్పనేసీ ॥ ౪౦॥
జేచి క్షణీం నిశ్చయ చళే । తేచి క్షణీం ద్వైత ఉఫాళే ।
జైసా అస్తమానీం ప్రబళే । అంధకార ॥ ౪౧॥
తైసేం జ్ఞాన హోతాం మలిన । అజ్ఞాన ప్రబళే జాణ ।
యాకారణేం శ్రవణ । అఖండ అసావేం ॥ ౪౨॥
ఆతాం అసో హేం బోలణేం జాలేం । ఆశంకా ఫేడూం యేకా బోలేం ।
జయాస ద్వైత భాసలేం । తేం తూం నవ్హేసీ సర్వథా ॥ ౪౩॥
మాగీల ఆశంకా ఫిటలీ । ఇతుకేన హీ కథా సంపలీ ।
పుఢేం వృత్తి సావధ కేలీ । పాహిజే శ్రోతీం ॥ ౪౪॥
హరిఓం తత్సత్ ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సప్తమదశకే ద్వైతకల్పనానిరసననిరూపణం నామ
పంచమః సమాసః ॥ ౫॥
సమాస సహావా : బద్ధముక్తనిరూపణ
॥
శ్రీరామ ॥
అద్వైతబ్రహ్మ నిరూపిలేం । జేం కల్పనేరహిత సంచలేం ।
క్షణఏక తదాకార కేలేం । మజ యా నిరూపణేం ॥ ౧॥
పరీ మ్యాం తదాకార వ్హావేం । బ్రహ్మచి హోఊన అసావేం ।
పునః సంసారాస న యావేం । చంచళపణేం సర్వథా ॥ ౨॥
కల్పనారహిత జేం సుఖ । తేథేం నాహీం సంసారదుఃఖ ।
మ్హణోని తేంచి ఏక । హోఊన అసావేం ॥ ౩॥
బ్రహ్మచి హోఇజే శ్రవణేం । పున్హాం వృత్తివరీ లాగే యేణేం ।
ఐసేం సదా యేణేం జాణేం । చుకేనా కీం ॥ ౪॥
మనేం అంతరిక్షీం జావేం । క్షణఏక బ్రహ్మచి వ్హావేం ।
పున్హాం తేథూన కోసళావేం । వృత్తివరీ మాగుతీ ॥ ౫॥
ప్రత్యావృత్తి సైరావైరా । కితీ కరూం యేరజారా ।
పాయీం లావూనియాం దోరా । కీటక జైసా ॥ ౬॥
ఉపదేశకాళీం తదాకార । హోతాం పడే హేం శరీర ।
అథవా నేణేం ఆపపర । ఐసేం ఝాలేం పాహిజే ॥ ౭॥
ఐసేం నసతాం జేం బోలణేం । తేంచి వాటే లాజిరవాణేం ।
బ్రహ్మ హోఊన సంసార కరణేం । హేంహీ విపరీత దిసే ॥ ౮॥
జో స్వయేం బ్రహ్మచి ఝాలా । తో మాగుతా కైసా ఆలా ।
ఐసేం జ్ఞాన మాఝేం మజలా । ప్రశస్త న వాటే ॥ ౯॥
బ్రహ్మచి హోఊన జావేం । కాం తేం సంసారీచ అసావేం ।
దోహీంకడే భరంగళావేం । కితీ మ్హణోని ॥ ౧౦॥
నిరూపణీం జ్ఞాన ప్రబళే । ఉఠోన జాతాం తేం మావళే ।
మాగుతా కామ క్రోధ ఖవళే । బ్రహ్మరూపాసీ ॥ ౧౧॥
ఐసా కైసా బ్రహ్మ ఝాలా । దోహీంకడే అంతరలా ।
వోడగస్తపణేంచి గేలా । సంసార త్యాచా ॥ ౧౨॥
ఘేతాం బ్రహ్మసుఖాచీ గోడీ । సంసారిక మాగేం వోఢీ ।
సంసార కరితాం ఆవడీ । బ్రహ్మీం ఉపజే మాగుతీ ॥ ౧౩॥
బ్రహ్మసుఖ నేలేం సంసారేం । సంసార గేలా జ్ఞానద్వారేం ।
దోహీం అపురీం పురేం । ఏకహీ నాహీం ॥ ౧౪॥
యాకారణేం మాఝేం చిత్త । చంచళ ఝాలేం దుశ్చిత ।
కాయ కరణేం నిశ్చితార్థ । ఏకహీ నాహీం ॥ ౧౫॥
ఐసా శ్రోతా కరీ వినంతీ । ఆతాం రహావేం కోణే రీతీం ।
మ్హణే అఖండ మాఝీ మతీ । బ్రహ్మాకార నాహీం ॥ ౧౬॥
ఆతాం యాచేం ప్రత్యుత్తర । వక్తా దేఈల సుందర ।
శ్రోతీం వ్హావేం నిరుత్తర । క్షణ ఏక ఆతాం ॥ ౧౭॥
బ్రహ్మచి హోఊన జే పడలే । తేచి ముక్తిపదాస గేలే ।
యేర తే కాయ బుడాలే । వ్యాసాదిక ॥ ౧౮॥
శ్రోతా వినంతీ కరీ పుఢతీ । శుక ముక్తో వామదేవో వా హే శ్రుతీ ।
దోఘేచి ముక్త ఆదిఅంతీం । బోలత అసే ॥ ౧౯॥
వేదేం బద్ధ కేలే సర్వ । ముక్త శుక వామదేవ ।
వేదవచనీం అభావ । కైసా ధరావా ॥ ౨౦॥
ఐసా శ్రోతా వేదాధారేం । దేతా ఝాలా ప్రత్యుత్తరేం ।
దోఘేచి ముక్త అత్యాదరేం । ప్రతిపాద్య కేలే ॥ ౨౧॥
వక్తా బోలే యాఉపరీ । దోఘేచి ముక్త సృష్టీవరీ ।
ఐసేం బోలతాం ఉరీ । కోణాస ఆహే ॥ ౨౨॥
బహు ఋషి బహు మునీ । సిద్ధ యోగీ ఆత్మజ్ఞానీ ।
ఝాలే పురుష సమాధానీ । అసంఖ్యాత ॥ ౨౩॥
ప్రఱ్హాదనారదపరాశరపుండరీక- వ్యాసాంబరీషశుకశౌనకభీష్మదాల్భ్యాన్ ।
రుక్మాంగదార్జునవసిష్ఠవిభీషణాదీన్ పుణ్యానిమాన్పరమభాగవతాన్స్మరామి ॥ ౧॥
కవిఱరిరంతరిక్షః ప్రబుద్ధః పిప్పలాయనః ।
ఆవిఱోత్రో । అథ ద్రుమిలశ్చమసః కరభాజనః ॥ ౨॥
యాంహీవేగళే థోర థోర । బ్రహ్మా విష్ణు మహేశ్వర ।
ఆదికరూన దిగంబర । విదేహాదిక ॥ ౨౪॥
శుక వామదేవ ముక్త ఝాలే । యేర హే అవఘేచ బుడాలే ।
యా వచనేం విశ్వాసలే । తే పఢతమూర్ఖ ॥ ౨౫॥
తరీ వేద కైసా బోలిలా । తో కాయ తుమ్హీం మిథ్యా కేలా ।
ఐకోన వక్తా దేతా ఝాలా । ప్రత్యుత్తర ॥ ౨౬॥
వేద బోలిలా పూర్వపక్ష । మూర్ఖ తేథేంచి లావీ లక్ష ।
సాధు ఆణి వ్యుత్పన్న దక్ష । త్యాంస హేం న మానే ॥ ౨౭॥
తథాపి హేం జరీ మానలేం । తరీ వేదసామర్థ్య బుడాలేం ।
వేదాచేని ఉద్ధరిలేం । న వచే కోణా ॥ ౨౮॥
వేదాఅంగీం సామర్థ్య నసే । తరీ యా వేదాసి కోణ పుసే ।
మ్హణోని వేదీం సామర్థ్య అసే । జన ఉద్ధరావయా ॥ ౨౯॥
వేదాక్షర ఘడే జ్యాసీ । తో బోలిజే పుణ్యరాశీ ।
మ్హణోని వేదీం సామర్థ్యాసీ । కాయ ఉణేం ॥ ౩౦॥
వేద శాస్త్ర పురాణ । భాగ్యేం ఝాలియా శ్రవణ ।
తేణేం హోఇజే పావన । హేం బోలతీ సాధు ॥ ౩౧॥
శ్లోక అథవా శ్లోకార్ధ । నాహీం తరీ శ్లోకపాద ।
శ్రవణ హోతాం ఏక శబ్ద । నానా దోష జాతీ ॥ ౩౨॥
వేద శాస్త్రీం పురాణీం । ఐశా వాక్యాంచ్యా ఆయణీ ।
అగాధ మహిమా వ్యాసవాణీ । వదోని గేలీ ॥ ౩౩॥
ఏకాక్షర హోతాం శ్రవణ । తాత్కాళచి హోఇజే పావన ।
ఐసేం గ్రంథాచేం మహిమాన । ఠాయీం ఠాయీం బోలిలేం ॥ ౩౪॥
దోహీంవేగళా తిజా నుద్ధరే । తరీ మహిమా కైంచా ఉరే ।
అసో హేం జాణిజే చతురేం । యేరాం గాథాగోవీ ॥ ౩౫॥
వేద శాస్త్రేం పురాణేం । కైశీం హోతీ అప్రమాణేం ।
దోఘావాంచూని తిసరా కోణేం । ఉద్ధరావా ॥ ౩౬॥
మ్హణసీ కాష్ఠ హోఊని పడిలా । తోచి ఏక ముక్త ఝాలా ।
శుక తోహీ అనువాదలా । నానా నిరూపణేం ॥ ౩౭॥
శుక ముక్త ఐసేం వచన । వేద బోలిలా హేం ప్రమాణ ।
పరీ తో నవ్హతా అచేతన । బ్రహ్మాకార ॥ ౩౮॥
అచేతన బ్రహ్మాకార । అసతా శుక యోగీశ్వర ।
తరీ సారాసార విచార । బోలణేం న ఘడే ॥ ౩౯॥
జో బ్రహ్మాకార ఝాలా । తో కాష్ఠ హోఊన పడిలా ।
శుక భాగవత బోలిలా । పరీక్షితీపుఢేం ॥ ౪౦॥
నిరూపణ హేం సారాసార । బోలిలా పాహిజే విచార ।
ధాండోళావేం చరాచర । దృష్టాంతాకారణేం ॥ ౪౧॥
క్షణ ఏక బ్రహ్మచి వ్హావేం । క్షణ ఏక దృశ్య ధాండోళావేం ।
నానా దృష్టాంతీం సంపాదావేం । వక్తృత్వాసీ ॥ ౪౨॥
అసో భాగవతనిరూపణ । శుక బోలిలా ఆపణ ।
తయా అంగీం బద్ధపణ । లావూం నయే కీం ॥ ౪౩॥
మ్హణోని బోలతాం చాలతాం । నిచేష్టిత పడిలేం నసతాం ।
ముక్తి లాభే సాయుజ్యతా । సద్గురుబోధేం ॥ ౪౪॥
యేక ముక్త ఏక నిత్యముక్త । ఏక జాణావే జీవన్ముక్త ।
యేక యోగీ విదేహముక్త । సమాధానీ ॥ ౪౫॥
సచేతన తే జీవన్ముక్త । అచేతన తే విదేహముక్త ।
దోహీవేగళే నిత్యముక్త । యోగేశ్వర జాణావే ॥ ౪౬॥
స్వరూపబోధేం స్తబ్ధతా । తే జాణావీ తటస్థతా ।
తటస్థతా ఆణి స్తబ్ధతా । హా దేహసంబంధ ॥ ౪౭॥
యేథేం అనుభవాసీచ కారణ । యేర సర్వ నిష్కారణ ।
తృప్తి పావావీ ఆపణ । ఆపుల్యా స్వానుభవేం ॥ ౪౮॥
కంఠమర్యాద జేవిలా । త్యాస మ్హణతీ భుకేలా ।
తేణేం శబ్దేం జాజావలా । హేం తోం ఘడేనా ॥ ౪౯॥
స్వరూపీం నాహీం దేహ । తేథేం కాయసా సందేహ ।
బద్ధ ముక్త ఐసా భావ । విదేహాచకడే ॥ ౫౦॥
దేహబుద్ధీ ధరూన చింతీం । ముక్త బ్రహ్మాదిక నవ్హేతీ ।
తేథేం శుకాచీ కోణ గతీ । ముక్తపణాచీ ॥ ౫౧॥
ముక్తపణ హేంచి బద్ధ । ముక్త బద్ధ హేం అబద్ధ ।
స్వస్వరూప స్వతఃసిద్ధ । బద్ధ నా ముక్త ॥ ౫౨॥
ముక్తపణాచీ పోటీం శిళా । బాంధతాం జాఇజే పాతాళా ।
దేహబుద్ధీచీ అర్గళా । స్వరూపీం న సంటే ॥ ౫౩॥
మీపణాపాసూన సుటలా । తోచి ఏక ముక్త జాహలా ।
ముకా అథవా బోలిలా । తరీ తో ముక్త ॥ ౫౪॥
జయాస బాంధావేం తేం వావ । తేథేం కైంచా ముక్తభావ ।
పాహోం జాతాం సకళ వావ । గుణవార్తా ॥ ౫౫॥
బద్ధో ముక్త ఇతి వ్యాఖ్యా గుణతో న మే వస్తుతః ।
గుణస్య మాయామూలత్వాన్న మే మోక్షో న బంధనమ్ ॥ ౧॥
తత్త్వజ్ఞాతా పరమశుద్ధ । తయాసి నాహీం ముక్త బద్ధ ।
ముక్త బద్ధ హా వినోద । మాయాగుణేం ॥ ౫౬॥
జేథేం నామ రూప హేం సరే । తేథేం ముక్తపణ కైంచేం ఉరే ।
ముక్త బద్ధ హేం విసరే । విసరపణేంశీం ॥ ౫౭॥
బద్ధ ముక్త ఝాలా కోణ । ఐసా శ్రోతా కరీ ప్రశ్న ।
బాధక జాణావేం మీపణ । ధర్త్యాస బాధీ ॥ ౫౮॥
ఏవం హా అవఘా శ్రమ । అహంతేచా జాణ భ్రమ ।
మాయాతీత జో విశ్రామ । సేవిలా నాహీం ॥ ౫౯॥
అసో బద్ధతా ఆణి ముక్తతా । ఆలీ కల్పనేచ్యా మాథాం ।
తే కల్పనా తరీ తత్త్వతాం । సాచ ఆహే ॥ ౬౦॥
మ్హణోని హేం మృగజళ । మాయా నాథిలేం ఆభాళ ।
స్వప్న మిథ్యా తాత్కాళ । జాగృతీస హోయ ॥ ౬౧॥
స్వప్నీం బద్ధ ముక్త ఝాలా । తో జాగృతీస నాహీం ఆలా ।
కైంచా కోణ కాయ ఝాలా । కాంహీం కళేనా ॥ ౬౨॥
మ్హణోన ముక్త విశ్వజన । జయాంస ఝాలేం ఆత్మజ్ఞాన ।
శుద్ధజ్ఞానేం ముక్తపణ । సమూళ వావ ॥ ౬౩॥
బద్ధ ముక్త హా సందేహ । ధరీ కల్పనేచా దేహ ।
సాధు సదా నిఃసందేహ । దేహాతీత వస్తు ॥ ౬౪॥
ఆతాం అసో హేం పుఢతీ । పుఢేం రహావేం కోణేం రీతీం ।
తేంచి నిరూపణ శ్రోతీం । సావధ పరిసావేం ॥ ౬౫॥
హరి ఓం తత్సత్ ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సప్తమదశకే బద్ధముక్తనిరూపణం నామ
షష్ఠః సమాసః ॥ ౬॥
సమాస సాతవా : సాధనప్రతిష్ఠానిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
వస్తూసి జరీ కల్పావేం । తరీ తే నిర్వికల్ప స్వభావేం ।
తేథేం కల్పనేచ్యా నావేం । శూన్యాకార ॥ ౧॥
తథాపి కల్పూం జాతాం । న యే కల్పనేచ్యా హాతా ।
ఓళఖీ ఠాయీం న పడే చిత్తా । భ్రంశ పడే ॥ ౨॥
కాంహీం దృష్టీస న దిసే । మనాస తేహీ న భాసే ।
న భాసే న దిసే । కైంసేం ఓళఖావేం ॥ ౩॥
పాహోం జాతాం నిరాకార । మనాసి పడే శూన్యాకార ।
కల్పూం జాతాం అంధకార । భరలా వాటే ॥ ౪॥
కల్పూం జాతాం వాటే కాళేం । పరీ తే కాళేం నా పింవళేం ।
ఆరక్త నిళేం నా ఢవళేం । వర్ణరహిత ॥ ౫॥
జయాస వర్ణవ్యక్తి నసే । భాసాహూని అనారిసేం ।
రూపచి నాహీం కైసేం । ఓళఖావేం ॥ ౬॥
న దిసతాం ఓళఖణ । కితీ ధరావీ ఆపణ ।
హేం తోం శ్రమాసీచ కారణ । హోత అసే ॥ ౭॥
జో నిర్గుణ గుణాతీత । జో అదృశ్య అవ్యక్త ।
జో అచింత్య చింతనాతీత । పరమపురుష ॥ ౮॥
అచింత్యావ్యక్తరూపాయ నిర్గుణాయ గుణాత్మనే ।
సమస్తజగదాధారమూర్తయే బ్రహ్మణే నమః ॥ ౧॥
అచింత్య తేం చింతావేం । అవ్యక్తాస ఆఠవావేం ।
నిర్గుణాస ఓళఖావేం । కోణేపరీ ॥ ౯॥
జేం దృష్టీసచి న పడే । జేం మనాసహీ నాతుడే ।
తయా కైసేం పాహణేం ఘడే । నిర్గుణాసీ ॥ ౧౦॥
అసంగాచా సంగ ధరణేం । నిరవలంబీం వాస కరణేం ।
నిఃశబ్దాసీ అనువాదణేం । కోణేపరీ ॥ ౧౧॥
అచింత్యాసి చింతూం జాతాం । నిర్వికల్పాసి కల్పితాం ।
అద్వైతాచేం ధ్యాన కరితాం । ద్వైతచి ఉఠే ॥ ౧౨॥
ఆతాం ధ్యానచి సాండావేం । అనుసంధాన తేం మోడావేం ।
తరీ మాగుతేం పడావేం । మహాసంశయీం ॥ ౧౩॥
ద్వైతాచ్యా భేణేం అంతరీం । వస్తు న పాహిజే తరీ ।
తేణేం సమాధానా ఉరీ । కదా అసేచినా ॥ ౧౪॥
సవే లావితాం సవే పడే । సవే పడతాం వస్తు ఆతుడే ।
నిత్యానిత్యవిచారేం ఘడే । సమాధాన ॥ ౧౫॥
వస్తు చింతితాం ద్వైత ఉపజే । సోడీ కరితాం కాంహీంచ నుమజే ।
శూన్యత్వేం సందేహీం పడిజే । వివేకేంవిణ ॥ ౧౬॥
మ్హణోని వివేక ధరావా । జ్ఞానేం ప్రపంచ సారావా ।
అహంభావ ఓసరావా । పరీ తో ఓసరేనా ॥ ౧౭॥
పరబ్రహ్మ తేం అద్వైత । కల్పితాంచ ఉఠే ద్వైత ।
తేథేం హేతు ఆణి దృష్టాంత । కాంహీంచ న చలే ॥ ౧౮॥
తేం ఆఠవితాం విసరిజే । కాం తేం విసరోన ఆఠవిజే ।
జాణోనియాం నేణిజే । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౧౯॥
త్యాస న భేటతాం హోయ భేటీ । భేటోం జాతాం పడే తుటీ ।
ఐసీ హే నవల గోష్టీ । ముకేపణాచీ ॥ ౨౦॥
తేం సాధూం జాతాం సాధవేనా । నాతరీ సోడితాం సుటేనా ।
లాగలా సంబంధ తుటేనా । నిరంతర ॥ ౨౧॥
తేం అసతచి సదా అసే । నాతరీ పాహతాం దురాశే ।
న పాహతాం ప్రకాశే । జేథేం తేథేం ॥ ౨౨॥
జేథేం అపాయ తేథేం ఉపాయ । ఆణి ఉపాయ తోచి అపాయ ।
హేం అనుభవేంవిణ కాయ । ఉమజోం జాణే ॥ ౨౩॥
తేం నుమజతాంచి ఉమజే । ఉమజోన కాంహీంచ నుమజే ।
తేం వృత్తివిణ పావిజే । నివృత్తిపద ॥ ౨౪॥
తేం ధ్యానీం ధరితాం నయే । చింతనీం చింతావేం తేం కాయే ।
మనామధ్యేం న సమాయే । పరబ్రహ్మ తేం ॥ ౨౫॥
త్యాస ఉపమే ద్యావేం జళ । తరీ తేం నిర్మళ నిశ్చళ ।
విశ్వ బుడాలేం సకళ । పరీ తేం కోరడేంచి అసే ॥ ౨౬॥
నవ్హే ప్రకాశాసారిఖేం । అథవా నవ్హే కాళోఖేం ।
ఆతాం తేం కాసయాసారిఖేం । సాంగావేం హో ॥ ౨౭॥
ఐసేం బ్రహ్మ నిరంజన । కదా నవ్హే దృశ్యమాన ।
లావావేం తేం అనుసంధాన । కోణే పరీ ॥ ౨౮॥
అనుసంధాన లావూం జాతాం । కాంహీం నాహీం వాటే ఆతాం ।
నేణే మనాచియే మాథాం । సందేహ వాజే ॥ ౨౯॥
లటికేంచి కాయ పహావేం । కోఠేం జాఊన రహావేం ।
అభావ ఘేతలా జీవేం । సత్యస్వరూపాచా ॥ ౩౦॥
అభావచి మ్హణోం సత్య । తరీ వేద శాస్త్రేం కైసేం మిథ్య ।
ఆణి వ్యాసాదికాంచేం కృత్య । వాఉగేం నవ్హే ॥ ౩౧॥
మ్హణోని మిథ్యా మ్హణతాం నయే । బహుత జ్ఞానాచే ఉపాయ ।
బహుతీం నిర్మిలీం తేం కాయ । మిథ్యా మ్హణావేం ॥ ౩౨॥
అద్వైతజ్ఞానాచా ఉపదేశ । గురుగీతా తో మహేశ ।
సాంగతాం హోయ పార్వతీస । మహాజ్ఞాన ॥ ౩౩॥
అవధూత గీతా కేలీ । గోరక్షాస నిరూపిలీ ।
తే అవధూతగీతా బోలిలీ । జ్ఞానమార్గ ॥ ౩౪॥
విష్ణు హోఊన రాజహంస । విధీస కేలా ఉపదేశ ।
తే హంసగీతా జగదీశ । బోలిలా స్వముఖేం ॥ ౩౫॥
బ్రహ్మా నారదాతేం ఉపదేశిత । చతుఃశ్లోకీ భాగవత ।
పుఢేం వ్యాసముఖేం బహుత । విస్తారలేం ॥ ౩౬॥
వాసిష్ఠసార వసిష్ఠ ఋషీ । సాంగతా ఝాలా రఘునాథాసీ ।
కృష్ణ సాంగే అర్జునాసీ । సప్తశ్లోకీ గీతా ॥ ౩౭॥
ఐసేం సాంగావేం తేం కితీ । బహుత ఋషి బోలిలే బహుతీం ।
అద్వైతజ్ఞాన ఆది అంతీం । సత్యచి అసే ॥ ౩౮॥
మ్హణోన మిథ్యా ఆత్మజ్ఞాన । మ్హణతాం పావిజే పతన ।
ప్రజ్ఞేరహిత తే జన । తయాంస హేం కళేనా ॥ ౩౯॥
జేథేం శేషాచీ ప్రజ్ఞా మందలీ । శ్రుతీస మౌనముద్రా పడిలీ ।
జాణపణేం న వచే వదలీ । స్వరూపస్థితీ ॥ ౪౦॥
ఆపణాస నుమజే బరవేం । మ్హణోని మిథ్యా కైసేం కరావేం ।
నాతరీ సుదృఢ ధరావేం । సద్గురుముఖేం ॥ ౪౧॥
మిథ్యా తేంచి సత్య ఝాలేం । సత్య అసోని మిథ్యా కేలేం ।
సందేహసాగరీం బుడాలేం । అకస్మాత మన ॥ ౪౨॥
మనాస కల్పాయాచీ సవే । మనేం కల్పిలేం తేం నవ్హే ।
తేణేం గుణేం సందేహ ధాంవే । మీపణాచేని పంథేం ॥ ౪౩॥
తరీ తో పంథచి మోడావా । మగ పరమాత్మా జోడావా ।
సమూళ సందేహ తోడావా । సాధూచేని సంగతీం ॥ ౪౪॥
మీపణ శస్త్రేం తుటేనా । మీపణ ఫోడితాం ఫుటేనా ।
మీపణ సోడితాం సుటేనా । కాంహీం కేల్యా ॥ ౪౫॥
మీపణేం వస్తు నాకళే । మీపణేం భక్తి మావళే ।
మీపణేం శక్తి గళే । వైరాగ్యాచీ ॥ ౪౬॥
మీపణేం ప్రపంచ న ఘడే । మీపణేం పరమార్థ బుడే ।
మీపణేం సకళహీ ఉడే । యశ కీర్తి ప్రతాప ॥ ౪౭॥
మీపణేం మైత్రీ తుటే । మీపణేం ప్రీతి ఆటే ।
మీపణేం లిగటే । అభిమాన అంగీం ॥ ౪౮॥
మీపణేం వికల్ప ఉఠే । మీపణేం కలహ సుటే ।
మీపణేం సంమోహ ఫుటే । ఐక్యతేచా ॥ ౪౯॥
మీపణ కోణాసీచ న సాహే । తేం భగవంతీం కైసేని సాహే ।
మ్హణూన మీపణ సాండూన రాహే । తోచి సమాధానీ ॥ ౫౦॥
మీపణ కైసే । మ్ త్యాగావేం । బ్రహ్మ కైసేం అనుభవావేం ।
సమాధాన కైసేం పావావేం । నిఃసంగపణేం ॥ ౫౧॥
ఆణిక ఏక సమాధాన । మీపణేంవిణ సాధన ।
కరూం జాణే తోచి ధన్య । సమాధానీ ॥ ౫౨॥
మీ బ్రహ్మచి ఝాలోం స్వతాం । సాధన కరీల కోణ ఆతాం ।
ఐసేం మనీం కల్పూం జాతాం । కల్పనాచి ఉఠే ॥ ౫౩॥
బ్రహ్మీం కల్పనా న సాహే । తేచి తేథేం ఉభీ రాహే ।
తయేసీ శోధూని పాహే । తోచి సాధు ॥ ౫౫॥
నిర్వికల్పాసి కల్పావేం । పరీ కల్పిలేం తేం ఆపణ న వ్హావేం ।
మీపణాస త్యాగావేం । యేణేం రీతీం ॥ ౫౬॥
బ్రహ్మవిద్యేచ్యా లపణీం । కాంహీంచ న వ్హావేం అసోనీ ।
దక్ష ఆణి సమాధానీ । తోచి హేం జాణేం ॥ ౫౭॥
జయాస ఆపణ కల్పావేం । తేంచి ఆపణ స్వభావేం ।
యేథేం కల్పనేచ్యా నాంవేం । శూన్య ఆలేం ॥ ౫౮॥
పదీంహూన చళోం నయే । కరావే సాధనఉపాయే ।
తరీచ సాంపడే సోయే । అలిప్తపణాచీ ॥ ౫౯॥
రాజా రాజపదీం అసతాం । ఉగీచ చాలే సర్వ సత్తా ।
సాధ్యచి హోఊన తత్త్వతాం । సాధన కరావేం ॥ ౬౦॥
సాధన ఆలేం దేహాచ్యా మాథాం । ఆపణ దేహ నవ్హే సర్వథా ।
ఐసా కరూన అకర్తా । సహజచి ఆహే ॥ ౬౧॥
దేహ ఆపణ ఐసేం కల్పావేం । తరీచ సాధన త్యాగావేం ।
దేహాతీత అసతాం స్వభావేం । దేహ కైంచా ॥ ౬౨॥
నా తేం సాధన నా తేం దేహ । ఆపణ ఆపలా నిఃసందేహ ।
దేహీంచ అసోన విదేహ । స్థితి ఐశీ ॥ ౬౩॥
సాధనేంవిణ బ్రహ్మ హోతాం । లాగోం పాహే దేహమమతా ।
ఆళస ప్రబళే తత్త్వతాం । బ్రహ్మజ్ఞానమిసేం ॥ ౬౪॥
పరమార్థమిసేం అర్థ జాగే । ధ్యానమిసేం నిద్రా లాగే ।
ముక్తిమిసేం దోష భోగే । అనర్గళతా ॥ ౬౫॥
నిరూపణమిసేం నిందా ఘడే । సంవాదమిసేం వివాద పడే ।
ఉపాధిమిసేం యేఊన జడే । అభిమాన అంగీం ॥ ౬౬॥
తైసా బ్రహ్మజ్ఞానమిసేం । ఆళస అంతరీం ప్రవేశే ।
మ్హణే సాధనాచేం పిసేం । కాయ కరావేం ॥ ౬౭॥
కిం కరోమి క్వ గచ్ఛామి కిం గృహ్ణామి త్యజామి కిమ్ ।
ఆత్మనా పూరితం సర్వం మహాకల్పాంబునా యథా ॥ ౧॥
వచన ఆధారీం లావిలేం । జైసేం శస్త్ర ఫిరవిలేం ।
స్వతాం హాణోని ఘేతలేం । జయాపరీ ॥ ౬౮॥
తైసా ఉపాయాచా అపాయ । విపరీతపణేం స్వహిత జాయ ।
సాధన సోడితాం హోయ । ముక్తపణేం బద్ధ ॥ ౬౯॥
సాధన కరితాంచ సిద్ధపణ । హాతీంచేం జాఈల నిఘోన ।
తేణేంగుణేం సాధన । కరూంచ నావడే ॥ ౭౦॥
లోక మ్హణతీ హా సాధక । హేచి లజ్జా వాటే ఏక ।
సాధన కరితీ బ్రహ్మాదిక । హేం ఠాఉకేం నాహీం ॥ ౭౧॥
ఆతాం అసో హే అవిద్యా । అభ్యాససారిణీ విద్యా ।
అభ్యాసేం పావిజే ఆద్యా । పూర్ణ బ్రహ్మ ॥ ౭౨॥
అభ్యాస కరావా కవణ । ఐసా శ్రోతా కరీ ప్రశ్న ।
పరమార్థాచేం సాధన । బోలిలేం పాహిజే ॥ ౭౩॥
యాచేం ఉత్తర శ్రోతయాసీ । దిధలేం పుఢియలేం సమాసీం ।
నిరూపిలేం సాధనాసీ । పరమార్థాచ్యా ॥ ౭౪॥
హరి ఓం తత్సత్ ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సప్తమదశకే సాధనప్రతిష్ఠానిరూపణం నామ
సప్తమః సమాసః ॥ ౭॥
సమాస ఆఠవా : శ్రవణనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
ఐక పరమార్థాచేం సాధన । జేణేం హోయ సమాధాన ।
తేం తూం జాణ గా శ్రవణ । నిశ్చయేంసీం ॥ ౧॥
శ్రవణేం ఆతుడే భక్తీ । శ్రవణేం ఉద్భవే విరక్తీ ।
శ్రవణేం తుటే ఆసక్తీ । విషయాంచీ ॥ ౨॥
శ్రవణేం ఘడే చిత్తశుద్ధీ । శ్రవణేం హోయ దృఢ బుద్ధీ ।
శ్రవణేం తుటే ఉపాధీ । అభిమానాచీ ॥ ౩॥
శ్రవణేం నిశ్చయో ఘడే । శ్రవణేం మమతా మోడే ।
శ్రవణేం అంతరీం జోడే । సమాధాన ॥ ౪॥
శ్రవణేం ఆశంకా ఫిటే । శ్రవణేం సంశయో తుటే ।
శ్రవణ హోతాం పాలటే । పూర్వగుణ ఆపులా ॥ ౫॥
శ్రవణేం ఆవరే మన । శ్రవణేం ఘడే సమాధాన ।
శ్రవణేం తుటే బంధన । దేహబుద్ధీచేం ॥ ౬॥
శ్రవణేం మీపణ జాయ । శ్రవణేం ధోకా న యే ।
శ్రవణేం నానా అపాయ । భస్మ హోతీ ॥ ౭॥
శ్రవణేం హోయ కార్యసిద్ధి । శ్రవణేం లాగే సమాధీ ।
శ్రవణేం ఘడే సర్వసిద్ధీ । సమాధానాచీ ॥ ౮॥
సత్సంగావరీ శ్రవణ । తేణేం కళే నిరూపణ ।
శ్రవణేం హో)ఇజే ఆపణ । తదాకార ॥ ౯॥
శ్రవణేం ప్రబోధ వాఢే । శ్రవణేం ప్రజ్ఞా చఢే ।
శ్రవణేం విషయాంచే ఓఢే । తుటోని జాతీ ॥ ౧౦॥
శ్రవణేం విచార కళే । శ్రవణేం జ్ఞాన హేం ప్రబళే ।
శ్రవణేం వస్తు నివళే । సాధకాంసీ ॥ ౧౧॥
శ్రవణేం సద్బుద్ధి లాగే । శ్రవణేం వివేక జాగే ।
శ్రవణేం మన హేం మాగే । భగవంతాసీ ॥ ౧౨॥
శ్రవణేం కుసంగ తుటే । శ్రవణేం కామ ఓహటే ।
శ్రవణేం ధోకా ఆటే । ఏకసరాం ॥ ౧౩॥
శ్రవణేం మోహ నాసే । శ్రవణేం స్ఫూర్తి ప్రకాశే ।
శ్రవణేం సద్వస్తు భాసే । నిశ్చయాత్మక ॥ ౧౪॥
శ్రవణేం హోయ ఉత్తమ గతీ । శ్రవణేం ఆతుడే శాంతీ ।
శ్రవణేం పావిజే నివృత్తీ । అచళపద ॥ ౧౫॥
శ్రవణా-ఐసేం సార నాహీం । శ్రవణేం ఘడే సర్వ కాంహీం ।
భవనదీచ్యా ప్రవాహీం । తరణోపాయ శ్రవణేం ॥ ౧౬॥
శ్రవణ భజనాచా ఆరంభ । శ్రవణ సర్వీం సర్వారంభ ।
శ్రవణేం హోయ స్వయంభ । సర్వ కాంహీం ॥ ౧౭॥
ప్రవృత్తి అథవా నివృత్తి । శ్రవణేంవిణ న ఘడే ప్రాప్తీ ।
హే తోం సకళాంస ప్రచీతీ । ప్రత్యక్ష ఆహే ॥ ౧౮॥
ఐకిల్యావిణ కళేనా । హేం ఠాఉకేం ఆహే జనాం ।
త్యాకారణేం మూళ ప్రయత్నా । శ్రవణ ఆధీం ॥ ౧౯॥
జేం జన్మీం ఐకిలేంచి నాహీం । తేథేం పడిజే సందేహీం ।
మ్హణోనియా దుజేం కాంహీం । సామ్యతా న ఘడే ॥ ౨౦॥
బహుత సాధనేం పాహతాం । శ్రవణాస న ఘడే సామ్యతా ।
శ్రవణేంవిణ తత్త్వతా । కార్య న చలే ॥ ౨౧॥
న దేఖతాం దినకర । పడే అవఘా అంధకార ।
శ్రవణేంవిణ ప్రకార । తైసా హోయ ॥ ౨౨॥
కైశీ నవవిధా భక్తీ । కైశీ చతుర్విధా ముక్తీ ।
కైశీ ఆహే సహజస్థితీ । హేం శ్రవణేంవిణ న కళే ॥ ౨౩॥
న కళే షట్కర్మాచరణ । న కళే కైసేం పురశ్చరణ ।
న కళే కైసేం ఉపాసన । విధియుక్త ॥ ౨౪॥
నానా వ్రతేం నానా దానేం । నానా తపేం నానా సాధనేం ।
నానా యోగ తీర్థాటణేం । శ్రవణేంవిణ న కళతీ ॥ ౨౫॥
నానా విద్యా పిండజ్ఞాన । నానా తత్త్వాంచేం శోధన ।
నానా కళా బ్రహ్మజ్ఞాన । శ్రవణేంవిణ న కళే ॥ ౨౬॥
అఠరా భార వనస్పతీ । ఏక్యా జళేం ప్రబళతీ ।
ఏక్యా రసేం ఉత్పత్తీ । సకళ జీవాంచీ ॥ ౨౭॥
సకళ జీవాంస ఏక పృథ్వీ । సకళ జీవాంస ఏక రవీ ।
సకళ జీవాంస వర్తవీ । ఏక వాయు ॥ ౨౮॥
సకళ జీవాంస ఏక పైస । జయాస బోలిజే ఆకాశ ।
సకళ జీవాంచా వాస । ఏక పరబ్రహ్మీం ॥ ౨౯॥
తైసేం సకళ జీవాంస మిళోన । సార ఏకచి సాధన ।
తేం హేం జాణ శ్రవణ । ప్రాణిమాత్రాంసీం ॥ ౩౦॥
నానా దేశ భాషా మతేం । భూమండళీం అసంఖ్యాతేం ।
సర్వాంస శ్రవణాపరతేం । సాధనచి నాహీం ॥౩౧॥
శ్రవణేం ఘడే ఉపరతీ । బద్ధాచే ముముక్షు హోతీ ।
ముముక్షూచే సాధక అతీ । నేమేంసిం చాలతీ ॥ ౩౨॥
సాధకాంచే హోతి సిద్ధ । అంగీం బాణతాం ప్రబోధ ।
హేం తోం ఆహే ప్రసిద్ధ । సకళాంస ఠాఉకేం ॥ ౩౩॥
ఠాయీంచే ఖళ చాండాళ । తేచి హోతీ పుణ్యశీళ ।
ఐసా గుణ తాత్కాళ । శ్రవణాచా ॥ ౩౪॥
జో దుర్బుద్ధి దురాత్మా । తోచి హోయ పుణ్యాత్మా ।
అగాధ శ్రవణాచా మహిమా । బోలిలా న వచే ॥ ౩౫॥
తీర్థవ్రతాంచీ ఫళశ్రుతీ । పుఢేం హోణార సాంగతీ ।
తైసేం నవ్హే హాతీంచ్యా హాతీం । సప్రచీత శ్రవణేం ॥ ౩౬॥
నానా రోగ నానా వ్యాధీ । తత్కాళ తోడిజే ఔషధీ ।
తైశీ ఆహే శ్రవణసిద్ధీ । అనుభవీ జాణతీ ॥ ౩౭॥
శ్రవణాచా విచార కళే । తరీచ భాగ్యశ్రీ ప్రబళే ।
ముఖ్య పరమాత్మా ఆకళే । స్వానుభవాసీ ॥ ౩౮॥
యా నాంవ జాణావేం మనన । అర్థాలాగీం సావధాన ।
నిదిధ్యాసేం సమాధాన । హోత అసే ॥ ౩౯॥
బోలిల్యాచా అర్థ కళే । తరీచ సమాధాన నివళే ।
అకస్మాత అంతరీం వోళే । నిఃసందేహ ॥ ౪౦॥
సందేహ జన్మాచేం మూళ । తేం శ్రవణేం హోయ నిర్మూళ ।
పుఢేం సహజచి ప్రాంజళ । సమాధాన ॥ ౪౧॥
జేథేం నాహీం శ్రవణ మనన । తేథేం కైంచేం సమాధాన ।
ముక్తపణాచేం బంధన । జడలేం పాయీం ॥ ౪౨॥
ముముక్షు సాధక అథవా సిద్ధ । శ్రవణేంవిణ తో బద్ధ ।
శ్రవణమననేం శుద్ధ । చిత్తవృత్తి హోయ ॥ ౪౩॥
జేథేం నాహీం నిత్య శ్రవణ । తేం జాణావేం విలక్షణ ।
తేథేం సాధకేం ఏక క్షణ । క్రమూం నయే సర్వథా ॥ ౪౪॥
జేథేం నాహీం శ్రవణస్వార్థ । తేథేం కైంచా హో పరమార్థ ।
మాగేం కేలేం తితుకేం వ్యర్థ । శ్రవణేంవిణ హోయ ॥ ౪౫॥
తస్మాత్ శ్రవణ కరావేం । సాధన మనీం ధరావేం ।
నిత్య నేమేం తరావేం । సంసారసాగరీం ॥ ౪౬॥
సేవిలేంచి సేవావేం అన్న । ఘేతలేంచి ఘ్యావేం జీవన ।
తైసేం శ్రవణ మనన । కేలేంచి కరావేం ॥ ౪౭॥
శ్రవణాచా అనాదర । ఆళస కరీ జో నర ।
త్యాచా హోయ అపహార । స్వహితావిషయీం ॥ ౪౮॥
ఆళసాచేం సంరక్షణ । పరమార్థాచీ బుడవణ ।
యాకారణేం నిత్య శ్రవణ । కేలేంచి పాహిజే ॥ ౪౯॥
ఆతాం శ్రవణ కైసేం కరావేం । కోణ్యా గ్రంథాస పాహావేం ।
పుఢిలియే సమాసీం ఆఘవేం । సాంగిజేల ॥ ౫౦॥
హరి ఓం తత్సత్ ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సప్తమదశకే శ్రవణనిరూపణం నామ
అష్టమః సమాసః ॥ ౮॥
సమాస నవవా : శ్రవణనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
ఆతాం శ్రవణ కైసేం కరావేం । తేంహీ సాంగిజేల స్వభావేం ।
శ్రోతీం అవధాన ద్యావేం । ఏకచిత్తేం ॥ ౧॥
ఏక వక్తృత్వ శ్రవణీం పడే । తేణేం ఝాలేం సమాధాన మోడే ।
కేలా నిశ్చయో విఘడే । అకస్మాత ॥ ౨॥
తేం వక్తృత్వ త్యాగావేం । జేం మాయిక స్వభావేం ।
తేథేం నిశ్చయాచ్యా నాంవేం । శూన్యాకార ॥ ౩॥
ఏక్యా గ్రంథేం నిశ్చయో కేలా । తో దుజయానేం ఉడవిలా ।
తేణేం సంశయచి వాఢలా । జన్మవరీ ॥ ౪॥
జేథేం సంశయ తుటతీ । హోయ ఆశంకానివృత్తీ ।
అద్వైతగ్రంథ పరమార్థీం । శ్రవణ కరావే ॥ ౫॥
జో మోక్షాచా అధికారీ । తో పరమార్థపంథ ధరీ ।
ప్రీతి లాగలీ అంతరీం । అద్వైతగ్రంథాచీ ॥ ౬॥
జేణేం సాండిలా ఇహలోక । జో పరలోకీంచా సాధక ।
తేణేం పాహావా వివేక । అద్వైతశాస్త్రీం ॥ ౭॥
జయాస పాహిజే అద్వైత । తయాపుఢేం ఠేవితాం ద్వైత ।
తేణేం క్షోభలేం ఉఠే చిత్త । తయా శ్రోతయాంచేం ॥ ౮॥
ఆవడీసారిఖేం మిళే । తేణేం సుఖచి ఉచంబళే ।
నాహీం తరీ కంటాళే । మానస ఐకతాం ॥ ౯॥
జ్యాచీ ఉపాసనా జైసీ । త్యాసి ప్రీతి వాఢే తైసీ ।
తేథేం వర్ణితాం దుజయాసీ । ప్రశస్త న వాటే ॥ ౧౦॥
ప్రీతీచేం లక్షణ ఐసేం । అంతరీం ఉఠే అనాయాసేం ।
పాణీ పాణవాటేం జైసేం । ఆపణచి ధాంవే ॥ ౧౧॥
తైసా జో ఆత్మజ్ఞానీ నర । తయాస నావడే ఇతర ।
తేథేం పాహిజే సారాసార- । విచారణా తే ॥ ౧౨॥
జేథేం కుళదేవీ భగవతీ । తేథేం పాహిజే సప్తశతీ ।
ఇతర దేవాంచీ స్తుతీ । కామా న యే సర్వథా ॥ ౧౩॥
ఘేతాం అనంతాచ్యా వ్రతా । తేథేం నలగే భగవద్గీతా ।
సాధుజనాంసి వార్తా । ఫళాశేచి నాహీం ॥ ౧౪॥
వీరకంకణ ఘాలితాం నాకీం । పరీ తేం శోభా పావేనా కీం ।
జేథీల తేథేం ఆణికీం । కామా న యే సర్వథా ॥ ౧౫॥
నానా మాహాత్మ్యేం బోలిలీం । జేథీల తేథేం వంద్య ఝాలీం ।
విపరీత కరూన వాచిలీం । తరీ తేం విలక్షణ ॥ ౧౬॥
మల్హారీమాహాత్మ్య ద్వారకేసీ । ద్వారకామాహాత్మ్య నేలేం కాశీసీ ।
కాశీమాహాత్మ్య వ్యంకటేశీం । శోభా న పావే ॥ ౧౭॥
ఐసేం సాంగతాం అసే వాడ । పరీ జేథీల తేథేంచి గోడ ।
తైసీ జ్ఞానియాంస చాడ । అద్వైతగ్రంథాచీ ॥ ౧౮॥
యోగియాంపుఢే రాహాణ । పరీక్షావంతాపుఢేం పాషాణ ।
పండితాపుఢేం డఫగాణ । శోభా న పావే ॥ ౧౯॥
వేదజ్ఞాపుఢేం జతీ । నిస్పృహాపుఢేం ఫళశ్రుతి ।
జ్ఞానియాపుఢేం పోథీ । కోకశాస్త్రాచ్చీ ॥ ౨౦॥
బ్రహ్మచర్యాపుఢేం నాచణీ । రాసక్రీడా నిరూపణీం ।
రాజహంసాపుఢేం పాణీ । ఠేవిలేం జైసేం ॥ ౨౧॥
తైసేం అంతర్నిష్ఠాపుఢేం । ఠేవిలేం శృంగారీ టీపడేం ।
తేణేం త్యాచేం కైసేం ఘడే । సమాధాన ।
౨౨॥ రాయాస రంకాచీ ఆశా । తక్ర సాంగణేం పీయూషా ।
సంన్యాశాస వోవసా । ఉచ్ఛిష్టచాండాళీచా ॥ ౨౩॥
కర్మనిష్ఠా వశీకరణ । పంచాక్షరీయా నిరూపణ ।
తేథేం భంగే అంతఃకరణ । సహజచి త్యాచేం ॥ ౨౪॥
తైసే పారమార్థిక జన । తయాంస నసతాం ఆత్మజ్ఞాన ।
గ్రంథ వాచితాం సమాధాన । హోణార నాహీం ॥ ౨౫॥
ఆతాం అసో హేం బోలణేం । జయాస స్వహిత కరణేం ।
తేణేం సదా వివరణేం । అద్వైతగ్రంథీం ॥ ౨౬॥
ఆత్మజ్ఞానీ ఏకచిత్త । తేణేం పాహణేం అద్వైత ।
ఏకాంత స్థళీం నివాంత । సమాధాన ॥ ౨౭॥
బహుత ప్రకారేం పాహతాం । గ్రంథ నాహీం అద్వైతాపరతా ।
పరమార్థాస తత్వతాం । తారూంచ కీం ॥ ౨౮॥
ఇతర జే ప్రాపంచిక । హాస్య వినోద నవరసిక ।
హిత నవ్హే తేం పుస్తక । పరమార్థాసీ ॥ ౨౯॥
జేణేం పరమార్థ వాఢే । అంగీం అనుతాప చఢే ।
భక్తిసాధన ఆవడే । త్యా నాంవ గ్రంథ ॥ ౩౦॥
జో ఐకతాంచ గర్వ గళే । కాం తే భ్రాంతీచ మావళే ।
నాతరీ ఏకసరీ వోళే । మన భగవంతీం ॥ ౩౧॥
జేణేం హోయ ఉపరతీ । అవగుణ అవఘే పాలటతీ ।
జేణేం చుకే అధోగతీ । త్యా నాంవ గ్రంథ ॥ ౩౨॥
జేణేం ధారిష్ట చఢే । జేణేం పరోపకార ఘడే ।
జేణేం విషయవాసనా మోడే । త్యా నాంవ గ్రంథ ॥ ౩౩॥
జేణేం గ్రంథ పరత్ర సాధన । జేణేం గ్రంథేం హోయ జ్ఞాన ।
జేణేం హోఇజే పావన । త్యా నాంవ గ్రంథ ॥ ౩౪॥
గ్రంథ బహుత అసతీ । నానా విధానేం ఫళశ్రుతీ ।
జేథేం నుపజే విరక్తీ భక్తి । తో గ్రంథచి నవ్హే ॥ ౩౫॥
మోక్షేంవిణ ఫళశ్రుతీ । తే దురాశేచీ పోథీ ।
ఐకతాం ఐకతాం పుఢతీ । దురాశాచ వాఢే ॥ ౩౬॥
శ్రవణీం లోభ ఉపజేల జేథేం । వివేక కైంచా అసేల తేథేం ।
బైసలీం దురాశేచీం భూతేం । తయాం అధోగతీ ॥ ౩౭॥
ఐకోనీచ ఫళశ్రుతీ । పుఢేం తరీ పావోం మ్హణతీ ।
తయాం జన్మ అధోగతీ । సహజచి జాహలీ ॥ ౩౮॥
నానా ఫళేం పక్షీ ఖాతీ । తేణేంచి తయాం హోయ తృప్తీ ।
పరీ త్యా చకోరాచే చిత్తీం । అమృత వసే ॥ ౩౯॥
తైసేం సంసారీ మనుష్య । పాహే సంసారాచీ వాస ।
పరీ జే భగవంతాచే అంశ । తే భగవంత ఇచ్ఛితీ ॥ ౪౦॥
జ్ఞానియాస పాహిజే జ్ఞన । భజకాస పాహిజే భజన ।
సాధకాస పాహిజే సాధన । ఇచ్ఛేసారిఖేం ॥ ౪౧॥
పరమార్థ్యాస పాహిజే పరమార్థ । స్వార్థ్యాస పాహిజే స్వార్థ ।
కృపణాస పాహిజే అర్థ । మనాపాసూనీ ॥ ౪౨॥
యోగియాస పాహిజే యోగ । భోగియాస పాహిజే భోగ ।
రోగియాస పాహిజే రోగ- । హరతీ మాత్రా ॥ ౪౩॥
కవీస పాహిజే ప్రబంధ । తార్కికాస పాహిజే తర్కవాద ।
భావికాస సంవాద । గోడ వాటే ॥ ౪౪॥
పండితాస పాహిజే వ్యుత్పత్తీ । విద్వానాస అధ్యయనప్రీతీ ।
కలావంతాస ఆవడతీ । నానా కళా ॥ ౪౫॥
హరిదాసాంస ఆవడే కీర్తన । శుచిర్భూతాంస సంధ్యాస్నాన ।
కర్మనిష్ఠాంస విధివిధాన । పాహిజే తేం ॥ ౪౬॥
ప్రేమళాస పాహిజే కరుణా । దక్షతా పాహిజే విచక్షణా ।
చాతుర్య పాహే శహాణా । ఆదరేంసీం ॥ ౪౭॥
భక్త పాహే మూర్తిధ్యాన । సంగీత పాహే తాలజ్ఞాన ।
రాగజ్ఞానీ తానమాన । మూర్చ్ఛనా పాహే ॥ ౪౮॥
యోగాభ్యాసీ పిండజ్ఞాన । తత్త్వజ్ఞానీ తత్త్వజ్ఞాన ।
నాడీజ్ఞానీ మాత్రాజ్ఞాన । పాహతసే ॥ ౪౯॥
కామిక పాహే కోకశాస్త్ర । చేటకీ పాహే చేటకీమంత్ర ।
యంత్రీ పాహే నానా యంత్ర । ఆదరేంసీ ॥ ౫౦॥
టవాళాసి ఆవడే వినోద । ఉన్మతాస నానా ఛంద ।
తామసాస ప్రమాద । గోడ వాటే ॥ ౫౧॥
మూర్ఖ హోయ నాదలుబ్ధీ । నిందక పాహే ఉణీ సంధీ ।
పాపీ పాహే పాపబుద్ధీ । లావూన అంగీం ॥ ౫౨॥
ఏకాం పాహిజే రసాళ । ఏకాం పాహిజే పాల్హాళ ।
ఏకాం పాహిజే కేవళ । సాబడీ భక్తీ ॥ ౫౩॥
ఆగమీ పాహే ఆగమ । శూర పాహే సంగ్రామ ।
ఏక పాహతీ నానా ధర్మ । ఇచ్ఛేసారిఖే ॥ ౫౪॥
ముక్త పాహే ముక్తలీలా । సర్వజ్ఞ పాహే సర్వజ్ఞకళా ।
జ్యోతిషీ భవిష్య పింగళా । వర్ణూం పాహే ॥ ౫౫॥
ఐసేం సాంగావేం తేం కితీ । ఆవడీసారిఖేం ఐకతీ ।
నానా పుస్తకేం వాచితీ । సర్వకాళ ॥ ౫౬॥
పరీ పరత్రసాధనేంవిణ । మ్హణోం నయే తేం శ్రవణ ।
జేథేం నాహీం ఆత్మజ్ఞాన । తయా నాంవ కరమణూక ॥ ౫౭॥
గోడీవిణ గోడపణ । నాకేంవిణ సులక్షణ ।
జ్ఞానేంవిణ నిరూపణ । బోలోంచి నయే ॥ ౫౮॥
ఆతాం అసో హేం బహుత । ఐకావా పరమార్థ గ్రంథ ।
పరమార్థగ్రంథేంవిణ వ్యర్థ । గాథాగోవీ ॥ ౫౯॥
మ్హణోని నిత్యానిత్యవిచార । జేథేం బోలిలా సారాసార ।
తోచి గ్రంథ పైలపార । పావవీ వివేకేం ॥ ౬౦॥
హరి ఓం తత్సత్ ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే సప్తమదశకే శ్రవణనిరూపణం నామ
నవమః సమాసః ॥ ౯॥
సమాస దహావా : దేహాన్తనిరూపణ ॥ శ్రీరామ ॥
మిథ్యా తేంచి ఝాలేం సత్య । సత్య తేంచి ఝాలేం అసత్య ।
మాయావిభ్రమాచేం కృత్య । ఐసేం అసే పాహతాం ॥ ౧॥
సత్య కళావయాకారణేం । బోలిలీం నానా నిరూపణేం ।
తరీ ఉఠేనా ధరణేం । అసత్యాచేం ॥ ౨॥
అసత్య అంతరీం బింబలేం । న సాంగతాం తేం దృఢ ఝాలేం ।
సత్య అసోన హరపలేం । జేథీల తేథేం ॥ ౩॥
వేద శాస్త్రేం పురాణేం సాంగతీ । సత్యాచా నిశ్చయో కరితీ ।
తరి న యే ఆత్మప్రచీతీ । సత్య స్వరూప ॥ ౪॥
సత్య అసోన ఆచ్ఛాదలేం । మిథ్యా అసోన సత్య ఝాలేం ।
ఐసేం విపరీత వర్తలేం । దేఖతదేఖతాం ॥ ౫॥
ఐసీ మాయేచీ కరణీ । కళోం ఆలీ తత్క్షణీం ।
సంతసంగేం నిరూపణీం । విచార ఘేతాం ॥ ౬॥
మాగాం ఝాలేం నిరూపణ । దేఖిలేం ఆపణాసి ఆపణ ।
తేణేం బాణలీ ఖూణ । పరమార్థాచీ ॥ ౭॥
తేణేం సమాధాన ఝాలేం । చిత్త చైతన్యీం మిళాలేం ।
నిజస్వరూపేం ఓళఖిలేం । నిజవస్తూసీ ॥ ౮॥
ప్రారబ్ధేం టాకిలా దేహో । బోధేం ఫిటలా సందేహో ।
ఆతాంచి పడో అథవా రాహో । మిథ్యా కలేవర ॥ ౯॥
జ్ఞానియాంచేం జేం శరీర । తేం మిథ్యత్వేం నిర్వికార ।
జేథేం పడే తేచి సార । పుణ్యభూమీ ॥ ౧౦॥
సాధుదర్శనేం పావన తీర్థ । పురతీ త్యాంచే మనోరథ ।
సాధూ న యేతాం జిణేం వ్యర్థ । తయా పుణ్యక్షేత్రాంచేం ॥ ౧౧॥
పుణ్యనదీచేం జేం తీర । తేథేం పడావేం హేం శరీర ।
హా ఇతర జనాంచా విచార । సాధు తోంచి నిత్యముక్త ॥ ౧౨॥
ఉత్తరాయణ తేం ఉత్తమ । దక్షిణాయన తేం అధమ ।
హా సందేహీం వసే భ్రమ । సాధు తో నిఃసందేహీ ॥ ౧౩॥
శుక్లపక్ష ఉత్తరాయణ । గృహీం దీప దివామరణ ।
అంతీం రహావేం స్మరణ । గతీకారణేం ॥ ౧౪॥
ఇతుకేం నలగే యోగియాసీ । తో జితచి ముక్త పుణ్యరాశీ ।
తిలాంజలీ పాపపుణ్యాసీ । దిధలీ తేణేం ॥ ౧౫॥
దేహాచా అంత బరా ఝాలా । దేహ సుఖరూప గేలా ।
త్యాస మ్హణతీ ధన్య ఝాలా । అజ్ఞాన జన ॥ ౧౬॥
జనాంచేం విపరీత మత । అంతీం భేటతో భగవంత ।
ఐసేం కల్పూన ఘాత । కరితీ ఆపులా స్వయేం ॥ ౧౭॥
జితాం సార్థక నాహీం కేలేం । వ్యర్థ ఆయుష్య నిఘోన గేలేం ।
ముళీం ధాన్యచి నాహీం పేరిలేం । తేం ఉగవేల కైంచేం ॥ ౧౮॥
జరీ కేలేం ఈశ్వరభజన । తరీ తో హోఇజే పావన ।
జైసేం వేవ్హారితాం ధన । రాశీ మాథాం లాభే ॥ ౧౯॥
దిధల్యావిణ పావిజేనా । పేరిల్యావిణ ఉగవేనా ।
ఐసేం హేం వాక్య జనాం । ఠాఉకేంచి ఆహే ॥ ౨౦॥
న కరితాం సేవేచ్యా వ్యాపారా । స్వామీస మ్హణే కోఠేం ముశారా ।
తైసేం అంతీం అభక్త నరా । స్వహిత న ఘడే ॥ ౨౧॥
జితాం నాహీం భగవద్భక్తీ । మేల్యా కైంచీ హోఈల ముక్తీ ।
అసో జే జే ఐసేం కరితీ । తే తే పావతీ తైసేంచి ॥ ౨౨॥
ఏవం న కరితాం భగవద్భజన । అంతీం న హోఇజే పావన ।
జరీ ఆలేం బరవేం మరణ । తరీ భక్తివిణ అధోగతీ ॥ ౨౩॥
మ్హణోన సాఅధూనేం ఆపులేం । జీత అసతాంచ సార్థక కేలేం ।
శరీర కారణీం లాగలేం । ధన్య త్యాచేం ॥ ౨౪॥
జే కాం జీవన్ముక్త జ్ఞానీ । త్యాంచేం శరీర పడో రానీం ।
అథవా పడో స్మశానీం । తరీ తే ధన్య ఝాలే ॥ ౨౫॥
సాధూంచా దేహ ఖితపలా । అథవా శ్వానాదికీం భక్షిలా ।
హేం ప్రశస్త న వాటే జనాంలా । మందబుద్ధీస్తవ ॥ ౨౬॥
అంత బరా నవ్హేచి మ్హణోన । కష్టీ హోతీ ఇతర జన ।
పరీ తే బాపుడే అజ్ఞాన । నేణతీ వర్మ ॥ ౨౭॥
జో జన్మలాచి నాహీం ఠాయీంచా । త్యాస మృత్యు యేఈల కైంచా ।
వివేకబళేం జన్మమృత్యూచా । ఘోట భరిలా జేణేం ॥ ౨౮॥
స్వరూపానుసంధానబళేం । సగళీచ మాయా నాడళే ।
తయాచా పార న కళే । బ్రహ్మాదికాంసీ ॥ ౨౯॥
తో జిత అసతాంచి మేలా । మరణాస మారూన జియాలా ।
జన్మ మృత్యు న స్మరే త్యాలా । వివేకబళేం ॥ ౩౦॥
తో జనీం దిసతో పరీ వేగళా । వర్తతాం భాసే నిరాళా ।
దృశ్య పదార్థ త్యా నిర్మళా । స్పర్శలాచి నాహీం ॥ ౩౧॥
అసో ఐసే సాధు జన । త్యాంచేం ఘడలియా భజన ।
తేణేం భజనేం పావన । ఇతర జన హోతీ ॥ ౩౨॥
సద్గురూచా జో అంకిత సాధక । తేణేం కేలాచ కరావా వివేక ।
వివేక కేలియా తర్క । ఫుటే నిరూపణీం ॥ ౩౩॥
హేంచి సాధకాసీ నిరవణేం । అద్వైత ప్రాంజళ నిరూపణేం ।
తుమచేంహి సమాధాన బాణే । సాధూచ ఐసేం ॥ ౩౪॥
జో సంతాంసీ శరణ గేలా । తో సంతచి హోఊన ఠేలా ।
ఇతర జనాం ఉపయోగా ఆలా । కృపాళుపణేం ॥ ౩౫॥
ఐసేం సంతాంచేం మహిమాన । సంతసంగేం హోతేం జ్ఞాన ।
సత్సంగాపరతేం సాధన । ఆణిక నాహీం ॥ ౩౬॥
గురుభజనాచేని ఆధారేం । నిరూపణాచేని విచారేం ।
క్రియాశుద్ధ నిర్ధారేం । పావిజే పద ॥ ౩౭॥
పరమార్థాచేం జన్మస్థాన । తేంచి సద్గురూచేం భజన ।
సద్గురుభజనేం సమాధాన । అకస్మాత బాణే ॥ ౩౮॥
దేహ మిథ్యా జాణోని జీవేం । యాచేం సార్థకచి కరావేం ।
భజనభావేం తోషవావేం । చిత్త సద్గురూచేం ॥ ౩౯॥
శరణాగతాచీ వాహే చింతా । తో ఏక సద్గురు దాతా ।
జైసేం బాళకా వాఢవీ మాతా । నానా యత్నేంకరూనీ ॥ ౪౦॥
యస్య దేవే పరాభక్తిర్యథా దేవే తథా గురౌ ॥
మ్హణోని సద్గురూచేం భజన । జయాస ఘడే తోచి ధన్య ।
సద్గురువీణ సమాధాన । ఆణిక నాహీం ॥ ౪౧॥
సరలీ శబ్దాచీ ఖటపట । ఆలా గ్రంథాచా శేవట ।
యేథేం సాంగితలేం స్పష్ట । సద్గురుభజన ॥ ౪౨॥
సద్గురుభజనాపరతేం కాంహీం । మోక్షదాయక దుసరేం నాహీం ।
జయాంస న మనే తిహీం । అవలోకావీ గురుగీతా ॥ ౪౩॥
తేథేం నిరూపిలేం బరవేం । పార్వతీప్రతి సదాశివేం ।
యాకారణేం సద్భావేం । సద్గురుచరణ సేవావే ॥ ౪౪॥
జో యే గ్రంథీంచా వివేక । వివంచూన పాహే సాధక ।
తయాస సాంపడే ఏక । నిశ్చయో జ్ఞానాచా ॥ ౪౫॥
జ్యా గ్రంథీం బోలిలేం అద్వైత । తో మ్హణూం నయే ప్రాకృత ।
సత్య జాణావా వేదాంత । అర్థావిషయీం ॥ ౪౬॥
ప్రాకృతేం వేదాంత కళే । సకళ శాస్త్రీం పాహతాం మిళే ।
ఆణి సమాధాన నివళే । అంతర్యామీం ॥ ౪౭॥
తేం ప్రాకృత మ్హణోం నయే । జేథేం జ్ఞానాచా ఉపాయ ।
మూర్ఖాసి హేం కళే కాయ । మర్కటా నారికేళ జైసేం ॥ ౪౮॥
ఆతాం అసో హేం బోలణేం । అధికారపరత్వేం ఘేణేం ।
శింపీమధీల ముక్త ఉణేం । మ్హణోం నయే ॥ ౪౯॥
జేథేం నేతి నేతి మ్హణతీ శ్రుతీ । తేథేం న చలే భాషావ్యుత్పత్తీ ।
పరబ్రహ్మ ఆది అంతీం । అనిర్వాచ్య ॥ ౫౦॥
హరి ఓం తత్సత్ ఇతి శ్రీదాసబోధే గురుశిష్యసంవాదే
సప్తమదశకే దేహాతీతనిరూపణం నామ దశమః సమాసః ॥ ౧౦॥
॥ దశక సాతవా సమాప్త ॥

Explore More