॥ ૐ શ્રી પરમાત્મને નમઃ ॥
॥ અથ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ॥
। અથ ચતુર્દશોઽધ્યાયઃ – અધ્યાય ચૌદાવા । ।
। ગુણત્રયવિભાગયોગઃ ।
જય જય આચાર્યા । સમસ્તસુરવર્યા ।
પ્રજ્ઞાપ્રભાતસૂર્યા । સુખોદયા ॥ ૧ ॥
। ગુણત્રયવિભાગયોગઃ ।
જય જય આચાર્યા । સમસ્તસુરવર્યા ।
પ્રજ્ઞાપ્રભાતસૂર્યા । સુખોદયા ॥ ૧ ॥
જય જય સર્વ વિસાંવયા । સોહંભાવસુહાવયા ।
નાના લોક હેલાવયા । સમુદ્રા તૂં ॥ ૨ ॥
નાના લોક હેલાવયા । સમુદ્રા તૂં ॥ ૨ ॥
આઇકેં ગા આર્તબંધૂ । નિરંતરકારુણ્યસિંધૂ ।
વિશદવિદ્યાવધૂ- । વલ્લભા જી ॥ ૩ ॥
વિશદવિદ્યાવધૂ- । વલ્લભા જી ॥ ૩ ॥
તૂ જયાંપ્રતિ લપસી । તયા વિશ્વ હેં દાવિસી ।
પ્રકટ તૈં કરિસી । આઘવેંચિ તૂં ॥ ૪ ॥
પ્રકટ તૈં કરિસી । આઘવેંચિ તૂં ॥ ૪ ॥
કીં પુઢિલાચી દૃષ્ટિ ચોરિજે । હા દૃષ્ટિબંધુ નિફજે ।
પરી નવલ લાઘવ તુઝેં । જેં આપણપેં ચોરેં ॥ ૫ ॥
પરી નવલ લાઘવ તુઝેં । જેં આપણપેં ચોરેં ॥ ૫ ॥
જી તૂંચિ તૂં સર્વાં યયા । મા કોણા બોધુ કોણા માયા ।
ઐસિયા આપેંઆપ લાઘવિયા । નમો તુજ ॥ ૬ ॥
ઐસિયા આપેંઆપ લાઘવિયા । નમો તુજ ॥ ૬ ॥
જાણોં જગીં આપ વોલેં । તેં તુઝિયા બોલા સુરસ જાલેં ।
તુઝેનિ ક્ષમત્વ આલેં । પૃથ્વિયેસી ॥ ૭ ॥
તુઝેનિ ક્ષમત્વ આલેં । પૃથ્વિયેસી ॥ ૭ ॥
રવિચંદ્રાદિ શુક્તી । ઉદો કરિતી ત્રિજગતીં ।
તેં તુઝિયા દીપ્તી । તેજ તેજાં ॥ ૮ ॥
તેં તુઝિયા દીપ્તી । તેજ તેજાં ॥ ૮ ॥
ચળવળિજે અનિળેં । તેં દૈવિકેનિ જી નિજબળેં ।
નભ તુજમાજીં ખેળે । લપીથપી ॥ ૯ ॥
નભ તુજમાજીં ખેળે । લપીથપી ॥ ૯ ॥
કિંબહુના માયા અસોસ । જ્ઞાન જી તુઝેનિ ડોળસ ।
અસો વાનણેં સાયાસ । શ્રુતીસિ હે ॥ ૧૦ ॥
અસો વાનણેં સાયાસ । શ્રુતીસિ હે ॥ ૧૦ ॥
વેદ વાનૂનિ તંવચિ ચાંગ । જંવ ન દિસે તુઝેં આંગ ।
મગ આમ્હાં તયા મૂગ । એકે પાંતી ॥ ૧૧ ॥
મગ આમ્હાં તયા મૂગ । એકે પાંતી ॥ ૧૧ ॥
જી એકાર્ણવાચે ઠાઈં । પાહતાં થેંબાચા પાડુ નાહીં ।
મા મહાનદી કાઈ । જાણિજતી ॥ ૧૨ ॥
મા મહાનદી કાઈ । જાણિજતી ॥ ૧૨ ॥
કાં ઉઅદયલિયા ભાસ્વતુ । ચંદ્ર જૈસા ખદ્યોતુ ।
આમ્હાં શ્રુતિ તુજ આંતુ । તો પાડુ અસે ॥ ૧૩ ॥
આમ્હાં શ્રુતિ તુજ આંતુ । તો પાડુ અસે ॥ ૧૩ ॥
આણિ દુજયા થાંવો મોડે । જેથ પરેશીં વૈખરી બુડે ।
તો તૂં મા કોણેં તોંડેં । વાનાવાસી ॥ ૧૪ ॥
તો તૂં મા કોણેં તોંડેં । વાનાવાસી ॥ ૧૪ ॥
યાલાગીં આતાં । સ્તુતિ સાંડૂનિ નિવાંતા ।
ચરણીં ઠેવિજે માથા । હેંચિ ભલેં ॥ ૧૫ ॥
ચરણીં ઠેવિજે માથા । હેંચિ ભલેં ॥ ૧૫ ॥
તરી તૂ જૈસા આહાસિ તૈસિયા । નમો જી શ્રીગુરુરાયા ।
મજ ગ્રંથોદ્યમુ ફળાવયા । વેવ્હારા હોઈં ॥ ૧૬ ॥
મજ ગ્રંથોદ્યમુ ફળાવયા । વેવ્હારા હોઈં ॥ ૧૬ ॥
આતાં કૃપાભાંડવલ સોડીં । ભરીં મતિ માઝી પોતડી ।
કરીં જ્ઞાનપદ્ય જોડી । થોરા માતેં ॥ ૧૭ ॥
કરીં જ્ઞાનપદ્ય જોડી । થોરા માતેં ॥ ૧૭ ॥
મગ મી સંસરેન તેણેં । કરીન સંતાંસી કર્ણભૂષણેં ।
લેવવીન સુલક્ષણેં । વિવેકાચીં ॥ ૧૮ ॥
લેવવીન સુલક્ષણેં । વિવેકાચીં ॥ ૧૮ ॥
જી ગીતાર્થનિધાન । કાઢૂ માઝેં મન ।
સુયીં સ્નેહાંજન । આપલેં તૂં ॥ ૧૯ ॥
સુયીં સ્નેહાંજન । આપલેં તૂં ॥ ૧૯ ॥
હે વાક્સૃષ્ટિ એકે વેળે । દેખતુ માઝે બુદ્ધીચે ડોળે ।
તૈસા ઉદૈજો જો નિર્મળેં । કારુણ્યબિંબેં ॥ ૨૦ ॥
તૈસા ઉદૈજો જો નિર્મળેં । કારુણ્યબિંબેં ॥ ૨૦ ॥
માઝી પ્રજ્ઞાવેલી વેલ્હાળ । કાવ્યેં હોય સફળ ।
તો વસંતુ હોય સ્નેહાળ- । શિરોમણી ॥ ૨૧ ॥
તો વસંતુ હોય સ્નેહાળ- । શિરોમણી ॥ ૨૧ ॥
પ્રમેય મહાપૂરેં । હે મતિગંગા યે થોરેં ।
તૈસા વરિષ ઉદારેં । દિઠીવેની ॥ ૨૨ ॥
તૈસા વરિષ ઉદારેં । દિઠીવેની ॥ ૨૨ ॥
અગા વિશ્વૈકધામા । તુઝા પ્રસાદ ચંદ્રમા ।
કરૂં મજ પૂર્ણિમા । સ્ફૂર્તીચી જી ॥ ૨૩ ॥
કરૂં મજ પૂર્ણિમા । સ્ફૂર્તીચી જી ॥ ૨૩ ॥
જી અવલોકિલિયા માતેં । ઉન્મેષસાગરીં ભરિતેં ।
વોસંડેલ સ્ફૂર્તીતેં । રસવૃત્તીચેં ॥ ૨૪ ॥
વોસંડેલ સ્ફૂર્તીતેં । રસવૃત્તીચેં ॥ ૨૪ ॥
તંવ સંતોષોનિ શ્રીગુરુરાજેં । મ્હણિતલેં વિનતિવ્યાજેં ।
માંડિલેં દેખોનિ દુજેં । સ્તવનમિષેં ॥ ૨૫ ॥
માંડિલેં દેખોનિ દુજેં । સ્તવનમિષેં ॥ ૨૫ ॥
હેં અસો આતાં વાંજટા । તો જ્ઞાનાર્થ કરૂનિ ગોમટા ।
ગ્રંથુ દાવીં ઉત્કંઠા । ભંગો નેદીં ॥ ૨૬ ॥
ગ્રંથુ દાવીં ઉત્કંઠા । ભંગો નેદીં ॥ ૨૬ ॥
હો કાં જી સ્વામી । હેંચિ પાહત હોતોં મી ।
જે શ્રીમુખેં મ્હણા તુમ્હી । ગ્રંથુ સાંગ ॥ ૨૭ ॥
જે શ્રીમુખેં મ્હણા તુમ્હી । ગ્રંથુ સાંગ ॥ ૨૭ ॥
સહજેં દુર્વેચા ડિરુ । આંગેંચિ તંવ અમરુ ।
વરી આલા પૂરુ । પીયૂષાચા ॥ ૨૮ ॥
વરી આલા પૂરુ । પીયૂષાચા ॥ ૨૮ ॥
તરી આતાં યેણેં પ્રસાદેં । વિન્યાસેં વિદગ્ધેં ।
મૂળશાસ્ત્રપદેં । વાખાણીન ॥ ૨૯ ॥
મૂળશાસ્ત્રપદેં । વાખાણીન ॥ ૨૯ ॥
પરી જીવા આંતુલીકડે । જૈસી સંદેહાચી ડોણી બુડે ।
ના શ્રવણીં તરી ચાડે । વાઢી દિસે ॥ ૩૦ ॥
ના શ્રવણીં તરી ચાડે । વાઢી દિસે ॥ ૩૦ ॥
તૈસી બોલી સાચારી । અવતરો માઝી માધુરી ।
માલે માગૂનિ ઘરીં । ગુરુકૃપેચ્યા ॥ ૩૧ ॥
માલે માગૂનિ ઘરીં । ગુરુકૃપેચ્યા ॥ ૩૧ ॥
તરી માગાં ત્રયોદશીં । અધ્યાયીં ગોઠી ઐસી ।
શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનેંસી । ચાવળલે ॥ ૩૨ ॥
શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનેંસી । ચાવળલે ॥ ૩૨ ॥
જે ક્ષેત્રક્ષેત્રજ્ઞયોગેં । હોઈજે યેણેં જગેં ।
આત્મા ગુણસંગેં । સંસારિયા ॥ ૩૩ ॥
આત્મા ગુણસંગેં । સંસારિયા ॥ ૩૩ ॥
આણિ હાચિ પ્રકૃતિગતુ । સુખદુઃખ ભોગીં હેતુ ।
અથવા ગુણાતીતુ । કેવળુ હા ॥ ૩૪ ॥
અથવા ગુણાતીતુ । કેવળુ હા ॥ ૩૪ ॥
તરી કૈસા પાં અસંગા સંગુ । કોણ તો ક્ષેત્રક્ષેત્રજ્ઞાયોગુ ।
સુખદુઃખાદિ ભોગુ । કેવીં તયા ? ॥ ૩૫ ॥
સુખદુઃખાદિ ભોગુ । કેવીં તયા ? ॥ ૩૫ ॥
ગુણ તે કૈસે કિતી । બાંધતી કવણે રીતી ।
નાતરી ગુણાતીતીં । ચિન્હેં કાઈ ? ॥ ૩૬ ॥
નાતરી ગુણાતીતીં । ચિન્હેં કાઈ ? ॥ ૩૬ ॥
એવં ઇયા આઘવેયા । અર્થા રૂપ કરાવયા ।
વિષો એથ ચૌદાવિયા । અધ્યાયાસી ॥ ૩૭ ॥
વિષો એથ ચૌદાવિયા । અધ્યાયાસી ॥ ૩૭ ॥
તરી તો આતાં ઐસા । પ્રસ્તુત પરિયેસા ।
અભિપ્રાયો વિશ્વેશા । વૈકુંઠાચા ॥ ૩૮ ॥
અભિપ્રાયો વિશ્વેશા । વૈકુંઠાચા ॥ ૩૮ ॥
તો મ્હણે ગા અર્જુના । અવધાનાચી સર્વ સેના ।
મેળઊનિ ઇયા જ્ઞાના । ઝોંબાવેં હો \! ॥ ૩૯ ॥
મેળઊનિ ઇયા જ્ઞાના । ઝોંબાવેં હો \! ॥ ૩૯ ॥
આમ્હીં માગાં તુજ બહુતીં । દાવિલેં હેં ઉપપત્તી ।
તરી આઝુની પ્રતીતી- । કુશીં ન નિઘે ॥ ૪૦ ॥
તરી આઝુની પ્રતીતી- । કુશીં ન નિઘે ॥ ૪૦ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ ।
પરં ભૂયઃ પ્રવક્ષ્યામિ જ્ઞાનાનાં જ્ઞાનમુત્તમમ્ ।
યદ્જ્ઞાત્વા મુનયઃ સર્વે પરાં સિદ્ધિમિતો ગતાઃ ॥ ૧॥
પરં ભૂયઃ પ્રવક્ષ્યામિ જ્ઞાનાનાં જ્ઞાનમુત્તમમ્ ।
યદ્જ્ઞાત્વા મુનયઃ સર્વે પરાં સિદ્ધિમિતો ગતાઃ ॥ ૧॥
મ્હણૌનિ ગા પુઢતી । સાંગિજૈલ તુજપ્રતી ।
પર મ્હણ મ્હણૌનિ શ્રુતીં । ડાહારિલેં જેં ॥ ૪૧ ॥
પર મ્હણ મ્હણૌનિ શ્રુતીં । ડાહારિલેં જેં ॥ ૪૧ ॥
એર઼્હવીં જ્ઞાન હેં આપુલેં । પરી પર ઐસેનિ જાલેં ।
જે આવડોનિ ઘેતલેં । ભવસ્વર્ગાદિક ॥ ૪૨ ॥
જે આવડોનિ ઘેતલેં । ભવસ્વર્ગાદિક ॥ ૪૨ ॥
અગા યાચિ કારણેં । હેં ઉત્તમ સર્વાંપરી મી મ્હણેં ।
જે વન્હિ હેં તૃણેં । યેરેં જ્ઞાનેં ॥ ૪૩ ॥
જે વન્હિ હેં તૃણેં । યેરેં જ્ઞાનેં ॥ ૪૩ ॥
જિયેં ભવસ્વર્ગાતેં જાણતી । યાગચિ ચાંગ મ્હણતી ।
પારખી ફુડી આથી । ભેદીં જયા ॥ ૪૪ ॥
પારખી ફુડી આથી । ભેદીં જયા ॥ ૪૪ ॥
તિયેં આઘવીંચિ જ્ઞાનેં । કેલીં યેણેં સ્વપ્નેં ।
જૈશા વાતોર્મી ગગનેં । ગિળિજતી અંતીં ॥ ૪૫ ॥
જૈશા વાતોર્મી ગગનેં । ગિળિજતી અંતીં ॥ ૪૫ ॥
કાં ઉદિતેં રશ્મિરાજેં । લોપિલીં ચંદ્રાદિ તેજેં ।
નાના પ્રળયાંબુમાજેં । નદી નદ ॥ ૪૬ ॥
નાના પ્રળયાંબુમાજેં । નદી નદ ॥ ૪૬ ॥
તૈસેં યેણેં પાહલેયા । જ્ઞાનજાત જાય લયા ।
મ્હણૌનિયાં ધનંજયા । ઉત્તમ હેં ॥ ૪૭ ॥
મ્હણૌનિયાં ધનંજયા । ઉત્તમ હેં ॥ ૪૭ ॥
અનાદિ જે મુક્તતા । આપુલી અસે પંડુસુતા ।
તો મોક્ષુ હાતાં યેતા । હોય જેણેં ॥ ૪૮ ॥
તો મોક્ષુ હાતાં યેતા । હોય જેણેં ॥ ૪૮ ॥
જયાચિયા પ્રતીતી । વિચારવીરીં સમસ્તીં ।
નેદિજેચિ સંસૃતી । માથાં ઉધઊં ॥ ૪૯ ॥
નેદિજેચિ સંસૃતી । માથાં ઉધઊં ॥ ૪૯ ॥
મનેં મન ઘાલૂનિ માગેં । વિશ્રાંતિ જાલિયા આંગેં ।
તે દેહીં દેહાજોગે । હોતીચિ ના ॥ ૫૦ ॥
તે દેહીં દેહાજોગે । હોતીચિ ના ॥ ૫૦ ॥
મગ તેં દેહાચેં બેળેં । વોલાંડૂનિ એકેચિ વેળે ।
સંવતુકી કાંટાળેં । માઝેં જાલેં ॥ ૫૧ ॥
સંવતુકી કાંટાળેં । માઝેં જાલેં ॥ ૫૧ ॥
ઇદં જ્ઞાનમુપાશ્રિત્ય મમ સાધર્મ્યમાગતાઃ ।
સર્ગેઽપિ નોપજાયન્તે પ્રલયે ન વ્યથન્તિ ચ ॥ ૨॥
સર્ગેઽપિ નોપજાયન્તે પ્રલયે ન વ્યથન્તિ ચ ॥ ૨॥
જે માઝિયા નિત્યતા । તેણેં નિત્ય તે પંડુસુતા ।
પરિપૂર્ણ પૂર્ણતા । માઝિયાચી ॥ ૫૨ ॥
પરિપૂર્ણ પૂર્ણતા । માઝિયાચી ॥ ૫૨ ॥
મી જૈસા અનંતાનંદુ । જૈસાચિ સત્યસિંધુ ।
તૈસેચિ તે ભેદુ । ઉરેચિ ના ॥ ૫૩ ॥
તૈસેચિ તે ભેદુ । ઉરેચિ ના ॥ ૫૩ ॥
જેં મી જેવઢેં જૈસેં । તેંચિ તે જાલે તૈસેં ।
ઘટભંગીં ઘટાકાશેં । આકાશ જેવીં ॥ ૫૪ ॥
ઘટભંગીં ઘટાકાશેં । આકાશ જેવીં ॥ ૫૪ ॥
નાતરીં દીપમૂળકીં । દીપશિખા અનેકીં ।
મીનલિયા અવલોકીં । હોય જૈસેં ॥ ૫૫ ॥
મીનલિયા અવલોકીં । હોય જૈસેં ॥ ૫૫ ॥
અર્જુના તયાપરી । સરલી દ્વૈતાચી વારી ।
નાંદે નામાર્થ એકાહારીં । મીતૂંવિણ ॥ ૫૬ ॥
નાંદે નામાર્થ એકાહારીં । મીતૂંવિણ ॥ ૫૬ ॥
યેણેંચિ પૈં કારણેં । જૈં પહિલેં સૃષ્ટીચેં જુંપણેં ।
તેંહી તયા હોણેં । પડેચિના ॥ ૫૭ ॥
તેંહી તયા હોણેં । પડેચિના ॥ ૫૭ ॥
સૃષ્ટીચિયે સર્વાદી । જયાં દેહાચી નાહીં બાંધી ।
તે કૈચેં પ્રળયાવધી । નિમતીલ પાં ? ॥ ૫૮ ॥
તે કૈચેં પ્રળયાવધી । નિમતીલ પાં ? ॥ ૫૮ ॥
મ્હણૌનિ જન્મક્ષયાં- । અતીત તે ધનંજયા ।
મી જાલેં જ્ઞાના ઇયા । અનુસરોની ॥ ૫૯ ॥
મી જાલેં જ્ઞાના ઇયા । અનુસરોની ॥ ૫૯ ॥
ઐસી જ્ઞાનાચી વાઢી । વાનિલી દેવેં આવડી ।
તેવીંચિ પાર્થાહી ગોડી । લાવાવયા ॥ ૬૦ ॥
તેવીંચિ પાર્થાહી ગોડી । લાવાવયા ॥ ૬૦ ॥
તંવ તયા જાલેં આન । સર્વાંગીં નિઘાલે કાન ।
સણઈ અવધાન । આતલા પાં ॥ ૬૧ ॥
સણઈ અવધાન । આતલા પાં ॥ ૬૧ ॥
આતાં દેવાચિયા ઐસેં । જાકળીજત અસે વોરસેં ।
જેં નિરૂપણ આકાશેં । વેંટાળેના ॥ ૬૨ ॥
જેં નિરૂપણ આકાશેં । વેંટાળેના ॥ ૬૨ ॥
મગ મ્હણે ગા પ્રજ્ઞાકાંતા । ઉજવલી આજિ વક્તૃત્વતા ।
જે બોલાયેવઢા શ્રોતા । જોડલાસી ॥ ૬૩ ॥
જે બોલાયેવઢા શ્રોતા । જોડલાસી ॥ ૬૩ ॥
તરિ એકુ મી અનેકીં । ગોંવિજે દેહપાશકીં ।
ત્રિગુણીં લુબ્ધકીં । કવણેપરી ॥ ૬૪ ॥
ત્રિગુણીં લુબ્ધકીં । કવણેપરી ॥ ૬૪ ॥
કૈસા ક્ષેત્રયોગેં । વિયેં ઇયેં જગેં ।
તેં પરિસ સાંગેં । કવણેપરી ॥ ૬૫ ॥
તેં પરિસ સાંગેં । કવણેપરી ॥ ૬૫ ॥
પૈં ક્ષેત્ર યેણેં વ્યાજેં । યાલાગીં હેં બોલિજે ।
જે મત્સંગબીજેં । ભૂતીં પિકે ॥ ૬૬ ॥
જે મત્સંગબીજેં । ભૂતીં પિકે ॥ ૬૬ ॥
મમ યોનિર્મહદ્બ્રહ્મ તસ્મિન્ગર્ભં દધામહમ્યમ્ ।
સંભવઃ સર્વભૂતાનાં તતો ભવતિ ભારત ॥ ૩॥
સંભવઃ સર્વભૂતાનાં તતો ભવતિ ભારત ॥ ૩॥
એર઼્હવીં તરી મહદ્બ્રહ્મ । યાલાગીં હેં ઐસેં નામ ।
જે મહદાદિવિશ્રામ । શાલિકા હેં ॥ ૬૭ ॥
જે મહદાદિવિશ્રામ । શાલિકા હેં ॥ ૬૭ ॥
વિકારાં બહુવસ થોરી । અર્જુના હેંચિ કરી ।
મ્હણૌનિ અવધારીં । મહદ્બ્રહ્મ ॥ ૬૮ ॥
મ્હણૌનિ અવધારીં । મહદ્બ્રહ્મ ॥ ૬૮ ॥
અવ્યક્તવાદમતીં । અવ્યક્ત ઐસી વદંતી ।
સાંખ્યાચિયા પ્રતીતી । પ્રકૃતિ હેચિ ॥ ૬૯ ॥
સાંખ્યાચિયા પ્રતીતી । પ્રકૃતિ હેચિ ॥ ૬૯ ॥
વેદાંતીં ઇયેતેં માયા । ઐસેં મ્હણિજે પ્રાજ્ઞરાયા ।
અસો કિતી બોલોં વાયાં । અજ્ઞાન હેં ॥૭૦ ॥
અસો કિતી બોલોં વાયાં । અજ્ઞાન હેં ॥૭૦ ॥
આપલા આપણપેયાં । વિસરુ જો ધનંજયા ।
તેંચિ રૂપ યયા । અજ્ઞાનાસી ॥ ૭૧ ॥
તેંચિ રૂપ યયા । અજ્ઞાનાસી ॥ ૭૧ ॥
આણિકહી એક અસે । જેં વિચારાવેળે ન દિસે ।
વાતીં પાહતાં જૈસેં । અંધારેં કાં ॥ ૭૨ ॥
વાતીં પાહતાં જૈસેં । અંધારેં કાં ॥ ૭૨ ॥
હાલવિલિયા જાય । નિશ્ચળીં તરી હોય ।
દુધીં જૈસી સાય । દુધાચી તે ॥ ૭૩ ॥
દુધીં જૈસી સાય । દુધાચી તે ॥ ૭૩ ॥
પૈં જાગરુ ના સ્વપ્ન । ના સ્વરૂપ અવસ્થાન ।
તે સુષુપ્તિ કાં ઘન । જૈસી હોય ॥ ૭૪ ॥
તે સુષુપ્તિ કાં ઘન । જૈસી હોય ॥ ૭૪ ॥
કાં ન વિયતાં વાયૂતેં । વાંઝેં આકાશ રિતેં ।
તયા ઐસેં નિરુતેં । અજ્ઞાન ગા ॥ ૭૫ ॥
તયા ઐસેં નિરુતેં । અજ્ઞાન ગા ॥ ૭૫ ॥
પૈલ ખાંબુ કાં પુરુખુ । ઐસા નિશ્ચયો નાહીં એકુ ।
પરી કાય નેણોં આલોકુ । દિસત અસે ॥ ૭૬ ॥
પરી કાય નેણોં આલોકુ । દિસત અસે ॥ ૭૬ ॥
તેવીં વસ્તુ જૈસી અસે । તૈસી કીર ન દિસે ।
પરી કાંહીં અનારિસેં । દેખિજેના ॥ ૭૭ ॥
પરી કાંહીં અનારિસેં । દેખિજેના ॥ ૭૭ ॥
ના રાતી ના તેજ । તે સંધિ જેવીં સાંજ ।
તેવીં વિરુદ્ધ ના નિજ । જ્ઞાન આથી ॥ ૭૮ ॥
તેવીં વિરુદ્ધ ના નિજ । જ્ઞાન આથી ॥ ૭૮ ॥
ઐસી કોણ્હી એકી દિશા । તિયે વાદુ અજ્ઞાન ઐસા ।
તયા ગુંડલિયા પ્રકાશા । ક્ષેત્રજ્ઞુ નામ ॥ ૭૯ ॥
તયા ગુંડલિયા પ્રકાશા । ક્ષેત્રજ્ઞુ નામ ॥ ૭૯ ॥
અજ્ઞાન થોરિયે આણિજે । આપણપેં તરી નેણિજે ।
તેં રૂપ જાણિજે । ક્ષેત્રજ્ઞાચેં ॥ ૮૦ ॥
તેં રૂપ જાણિજે । ક્ષેત્રજ્ઞાચેં ॥ ૮૦ ॥
હાચિ ઉભય યોગુ । બુઝેં બાપા ચાંગુ ।
સત્તેચા નૈસર્ગુ । સ્વભાવો હા ॥ ૮૧ ॥
સત્તેચા નૈસર્ગુ । સ્વભાવો હા ॥ ૮૧ ॥
.આતાં અજ્ઞાનાસારિખેં । વસ્તુ આપણપાંચિ દેખે ।
પરી રૂપેં અનેકેં । નેણોં કોણેં ॥ ૮૨ ॥
પરી રૂપેં અનેકેં । નેણોં કોણેં ॥ ૮૨ ॥
જૈસા રંકુ ભ્રમલા । મ્હણે જા રે મી રાવો આલા ।
કાં મૂર્ચ્છિતુ ગેલા । સ્વર્ગલોકાં ॥ ૮૩ ॥
કાં મૂર્ચ્છિતુ ગેલા । સ્વર્ગલોકાં ॥ ૮૩ ॥
તેવીં લચકલિયા દિઠી । મગ દેખણેં જેં જેં ઉઠી ।
તયા નામ સૃષ્ટી । મીચિ વિયેં પૈં ગા ॥ ૮૪ ॥
તયા નામ સૃષ્ટી । મીચિ વિયેં પૈં ગા ॥ ૮૪ ॥
જૈસેં કાં સ્વપ્નમોહા । તો એકાકી દેખે બહુવા ।
તોચિ પાડુ આત્મયા । સ્મરણેંવીણ અસે ॥ ૮૫ ॥
તોચિ પાડુ આત્મયા । સ્મરણેંવીણ અસે ॥ ૮૫ ॥
હેંચિ આનીભ્રાંતી । પ્રમેય ઉપલવૂં પુઢતી ।
પરી તૂં પ્રતીતી । યાચિ ઘે પાં ॥ ૮૬ ॥
પરી તૂં પ્રતીતી । યાચિ ઘે પાં ॥ ૮૬ ॥
તરી માઝી હે ગૃહિણી । અનાદિ તરુણી ।
અનિર્વાચ્યગુણી । અવિદ્યા હે ॥ ૮૭ ॥
અનિર્વાચ્યગુણી । અવિદ્યા હે ॥ ૮૭ ॥
ઇયે નાહીં હેંચિ રૂપ । ઠાણેં હેં અતિ ઉમપ ।
હેં નિદ્રિતાં સમીપ । ચેતાં દુરી ॥ ૮૮ ॥
હેં નિદ્રિતાં સમીપ । ચેતાં દુરી ॥ ૮૮ ॥
પૈં માઝેનિચિ આંગેં । પહુઢલ્યા હે જાગે ।
આણિ સત્તાસંભોગેં । ગુર્વિણી હોય ॥ ૮૯ ॥
આણિ સત્તાસંભોગેં । ગુર્વિણી હોય ॥ ૮૯ ॥
મહદ્બ્રહ્મૌદરીં । પ્રકૃતીં આઠૈ વિકારીં ।
ગર્ભાચી કરી । પેલોવેલી ॥ ૯૦ ॥
ગર્ભાચી કરી । પેલોવેલી ॥ ૯૦ ॥
ઉભયસંગુ પહિલેં । બુદ્ધિતત્ત્વેં પ્રસવલેં ।
બુદ્ધિતત્ત્વ ભારૈલેં । હોય મન ॥ ૯૧ ॥
બુદ્ધિતત્ત્વ ભારૈલેં । હોય મન ॥ ૯૧ ॥
તરુણી મમતા મનાચી । તે અહંકાર તત્ત્વ રચી ।
તેણેં મહાભૂતાંચી । અભિવ્યક્તિ હોય ॥ ૯૨ ॥
તેણેં મહાભૂતાંચી । અભિવ્યક્તિ હોય ॥ ૯૨ ॥
આણિ વિષયેંદ્રિયાં ગૌસી । સ્વભાવેં તંવ ભૂતાંસી ।
મ્હણૌનિ યેતી સરિસીં । તિયેંહી રૂપા ॥ ૯૩ ॥
મ્હણૌનિ યેતી સરિસીં । તિયેંહી રૂપા ॥ ૯૩ ॥
જાલેનિ વિકારક્ષોભેં । પાઠીં ત્રિગુણાચેં ઉભેં ।
તેવ્હાં યે વાસનાગર્ભેં । ઠાયેંઠાવોં ॥ ૯૪ ॥
તેવ્હાં યે વાસનાગર્ભેં । ઠાયેંઠાવોં ॥ ૯૪ ॥
રુખાચા આવાંકા । જૈસી બીજકણિકા ।
જીવીં બાંધેં ઉદકા । ભેટતખેંવો ॥ ૯૫ ॥
જીવીં બાંધેં ઉદકા । ભેટતખેંવો ॥ ૯૫ ॥
તૈસી માઝેનિ સંગેં । અવિદ્યા નાના જગેં ।
આર ઘેવોં લાગે । આણિયાચી ॥ ૯૬ ॥
આર ઘેવોં લાગે । આણિયાચી ॥ ૯૬ ॥
મગ ગર્ભગોળા તયા । કૈસેં રૂપ તૈં યે આયા ।
તેં પરિયેસેં રાયા । સુજનાંચિયા ॥ ૯૭ ॥
તેં પરિયેસેં રાયા । સુજનાંચિયા ॥ ૯૭ ॥
પૈં મણિજ સ્વેદજ । ઉદ્ભિજ જારજ ।
ઉમટતી સહજ । અવયવ હેં ॥ ૯૮ ॥
ઉમટતી સહજ । અવયવ હેં ॥ ૯૮ ॥
વ્યોમવાયુવશેં । વાઢલેનિ ગર્ભરસેં ।
મણિજુ ઉસસે । અવયવ તો ॥ ૯૯ ॥
મણિજુ ઉસસે । અવયવ તો ॥ ૯૯ ॥
પોટીં સૂનિ તમરજેં । આગળિકાં તોય તેજેં ।
ઉઠિતાં નિફજે । સ્વેદજુ ગા ॥ ૧૦૦ ॥
ઉઠિતાં નિફજે । સ્વેદજુ ગા ॥ ૧૦૦ ॥
આપપૃથ્વી ઉત્કટેં । આણિ તમોમાત્રેં નિકૃષ્ટેં ।
સ્થાવરુ ઉમટે । ઉદ્ભિજુ હા ॥ ૧૦૧ ॥
સ્થાવરુ ઉમટે । ઉદ્ભિજુ હા ॥ ૧૦૧ ॥
પાંચાં પાંચહી વિરજીં । હોતી મનબુદ્ધ્યાદિ સાજીં ।
હીં હેતુ જારજીં । ઐસેં જાણ ॥ ૧૦૨ ॥
હીં હેતુ જારજીં । ઐસેં જાણ ॥ ૧૦૨ ॥
ઐસે ચારી હે સરળ । કરચરણતળ ।
મહાપ્રકૃતિ સ્થૂળ । તેંચિ શિર ॥ ૧૦૩ ॥
મહાપ્રકૃતિ સ્થૂળ । તેંચિ શિર ॥ ૧૦૩ ॥
પ્રવૃત્તિ પેલલેં પોટ । નિવૃત્તિ તે પાઠી નીટ ।
સુર યોની આંગેં આઠ । ઊર્ધ્વાચીં ॥ ૧૦૪ ॥
સુર યોની આંગેં આઠ । ઊર્ધ્વાચીં ॥ ૧૦૪ ॥
કંઠુ ઉલ્હાસતા સ્વર્ગુ । મૃત્યુલોકુ મધ્યભાગુ ।
અધોદેશુ ચાંગુ । નિતંબુ તો ॥ ૧૦૫ ॥
અધોદેશુ ચાંગુ । નિતંબુ તો ॥ ૧૦૫ ॥
ઐસેં લેકરૂં એક । પ્રસવલી હેં દેખ ।
જયાચેં તિન્હી લોક । બાળસેં ગા ॥ ૧૦૬ ॥
જયાચેં તિન્હી લોક । બાળસેં ગા ॥ ૧૦૬ ॥
ચૌર્યાંયશીં લક્ષ યોની । તિયેં કાંડાં પેરાં સાંદણી ।
વાઢે પ્રતિદિનીં । બાળક હેં ॥ ૧૦૭ ॥
વાઢે પ્રતિદિનીં । બાળક હેં ॥ ૧૦૭ ॥
નાના દેહ અવયવીં । નામાચીં લેણીં લેવવી ।
મોહસ્તન્યેં વાઢવી । નિત્ય નવેં ॥ ૧૦૮ ॥
મોહસ્તન્યેં વાઢવી । નિત્ય નવેં ॥ ૧૦૮ ॥
સૃષ્ટી વેગવેગળીયા । તિયા કરાંઘ્રીં આંગોળિયાં ।
ભિન્નાભિમાન સૂદલિયા । મુદિયા તેથેં ॥ ૧૦૯ ॥
ભિન્નાભિમાન સૂદલિયા । મુદિયા તેથેં ॥ ૧૦૯ ॥
હેં એકલૌતેં ચરાચર । અવિચારિત સુંદર ।
પ્રસવોનિ થોર । થોરાવલી ॥ ૧૧૦ ॥
પ્રસવોનિ થોર । થોરાવલી ॥ ૧૧૦ ॥
પૈ બ્રહ્મા પ્રાતઃકાળુ । વિષ્ણુ તો માધ્યાન્હ વેળુ ।
સદાશિવ સાયંકાળુ । બાળા યયા ॥ ૧૧૧ ॥
સદાશિવ સાયંકાળુ । બાળા યયા ॥ ૧૧૧ ॥
મહાપ્રળયસેજે । ખિળોનિ નિવાંત નિજે ।
વિષમજ્ઞાનેં ઉમજેં । કલ્પોદયીં ॥ ૧૧૨ ॥
વિષમજ્ઞાનેં ઉમજેં । કલ્પોદયીં ॥ ૧૧૨ ॥
અર્જુના ઇયાપરી । મિથ્યાદૃષ્ટીચ્યા ઘરીં ।
યુગાનુવૃત્તીચીં કરી । ચોજ પાઉલેં ॥ ૧૧૩ ॥
યુગાનુવૃત્તીચીં કરી । ચોજ પાઉલેં ॥ ૧૧૩ ॥
સંકલ્પુ જયાચા ઇષ્ટુ । અહંકારુ તો વિનટુ ।
ઐસિયા હોય શેવટુ । જ્ઞાનેં યયા ॥ ૧૧૪ ॥
ઐસિયા હોય શેવટુ । જ્ઞાનેં યયા ॥ ૧૧૪ ॥
આતાં અસો હે બહુ બોલી । ઐસેં વિશ્વ માયા વ્યાલી ।
તેથ સાહ્ય જાલી । માઝી સત્તા ॥ ૧૧૫ ॥
તેથ સાહ્ય જાલી । માઝી સત્તા ॥ ૧૧૫ ॥
સર્વયોનિષુ કૌન્તેય મૂર્તયઃ સંભવન્તિ યાઃ ।
તાસાં બ્રહ્મ મહદ્યોનિરહં બીજપ્રદઃ પિતા ॥ ૪॥
તાસાં બ્રહ્મ મહદ્યોનિરહં બીજપ્રદઃ પિતા ॥ ૪॥
યાકારણેં મી પિતા । મહદ્બ્રહ્મ હે માતા ।
અપત્ય પંડુસુતા । જગડંબરુ ॥ ૧૧૬ ॥
અપત્ય પંડુસુતા । જગડંબરુ ॥ ૧૧૬ ॥
આતાં શરીરેં બહુતેં । દેખોનિ ન ભેદેં હો ચિત્તેં ।
જે મનબુદ્ધ્યાદિ ભૂતેં । એકેંચિ યેથેં ॥ ૧૧૭ ॥
જે મનબુદ્ધ્યાદિ ભૂતેં । એકેંચિ યેથેં ॥ ૧૧૭ ॥
હાં ગા એકાચિ દેહીં । કાય અનારિસેં અવયવ નાહીં ? ।
તેવીં વિચિત્ર વિશ્વ પાહીં । એકચિ હેં ॥ ૧૧૮ ॥
તેવીં વિચિત્ર વિશ્વ પાહીં । એકચિ હેં ॥ ૧૧૮ ॥
પૈં ઉંચા નીચા ડાહાળિયા । વિષમા વેગળાલિયા ।
યેકાચિ જેવીં જાલિયા । બીજાચિયા ॥ ૧૧૯ ॥
યેકાચિ જેવીં જાલિયા । બીજાચિયા ॥ ૧૧૯ ॥
આણિ સંબંધુ તોહી ઐસા । મૃત્તિકે ઘટુ લેંકુ જૈસા ।
કાં પટત્વ કાપુસા । નાતૂ હોય ॥ ૧૨૦ ॥
કાં પટત્વ કાપુસા । નાતૂ હોય ॥ ૧૨૦ ॥
નાના કલ્લોળપરંપરા । સંતતી જૈસી સાગરા ।
આમ્હાં આણિ ચરાચરા । સંબંધુ તૈસા ॥ ૧૨૧ ॥
આમ્હાં આણિ ચરાચરા । સંબંધુ તૈસા ॥ ૧૨૧ ॥
મ્હણૌનિ વન્હિ આણિ જ્વાળ । દોન્હી વન્હીચિ કેવળ ।
તેવીં મી ગા સકળ । સંબંધુ વાવો ॥ ૧૨૨ ॥
તેવીં મી ગા સકળ । સંબંધુ વાવો ॥ ૧૨૨ ॥
જાલેનિ જગેં મી ઝાંકેં । તરી જગત્વેં કોણ ફાંકે ? ।
કિળેવરી માણિકેં । લોપિજે કાઈ ? ॥ ૧૨૩ ॥
કિળેવરી માણિકેં । લોપિજે કાઈ ? ॥ ૧૨૩ ॥
અળંકારાતેં આલેં । તરી સોનેપણ કાઇ ગેલેં ? ।
કીં કમળ ફાંકલેં । કમળત્વા મુકે ? ॥ ૧૨૪ ॥
કીં કમળ ફાંકલેં । કમળત્વા મુકે ? ॥ ૧૨૪ ॥
સાંગ પાં ધનંજયા । અવયવીં અવયવિયા ।
આચ્છાદિજે કીં તયા । તેંચિ રૂપ ? ॥ ૧૨૫ ॥
આચ્છાદિજે કીં તયા । તેંચિ રૂપ ? ॥ ૧૨૫ ॥
કીં વિરૂઢલિયા જોંધળા । કણિસાચા નિર્વાળા ।
વેંચલા કીં આગળા । દિસતસે ॥ ૧૨૬ ॥
વેંચલા કીં આગળા । દિસતસે ॥ ૧૨૬ ॥
મ્હણૌનિ જગ પરૌતેં । સારૂનિ પાહિજે માતેં ।
તૈસા નોવ્હેં ઉખિતેં । આઘવેં મીચિ ॥ ૧૨૭ ॥
તૈસા નોવ્હેં ઉખિતેં । આઘવેં મીચિ ॥ ૧૨૭ ॥
હા તૂં સાચોકારા । નિશ્ચયાચા ખરા ।
ગાંઠીં બાંધ વીરા । જીવાચિયે ॥ ૧૨૮ ॥
ગાંઠીં બાંધ વીરા । જીવાચિયે ॥ ૧૨૮ ॥
આતાં મિયાં મજ દાવિલા । શરીરીં વેગળાલા ।
ગુણીં મીચિ બાંધલા । ઐસા આવડેં ॥ ૧૨૯ ॥
ગુણીં મીચિ બાંધલા । ઐસા આવડેં ॥ ૧૨૯ ॥
જૈસેં સ્વપ્નીં આપણ । ઉઠૂનિયાં આત્મમરણ ।
ભોગિજે ગા જાણ । કપિધ્વજા ॥ ૧૩૦ ॥
ભોગિજે ગા જાણ । કપિધ્વજા ॥ ૧૩૦ ॥
કાં કવળાતેં ડોળે । પ્રકાશૂનિ પિવળેં ।
દેખતી તેંહી કળે । તયાંસીચિ ॥ ૧૩૧ ॥
દેખતી તેંહી કળે । તયાંસીચિ ॥ ૧૩૧ ॥
નાના સૂર્યપ્રકાશેં । પ્રકટી તૈં અભ્ર ભાસે ।
તો લોપલા હેંહી દિસે । સૂર્યેંચિ કીં ॥ ૧૩૨ ॥
તો લોપલા હેંહી દિસે । સૂર્યેંચિ કીં ॥ ૧૩૨ ॥
પૈં આપણપેનિ જાલિયા । છાયા ગા આપુલિયા ।
બિહોનિ બિહાલિયા । આન આહે ? ॥ ૧૩૩ ॥
બિહોનિ બિહાલિયા । આન આહે ? ॥ ૧૩૩ ॥
તૈસીં ઇયેં નાના દેહેં । દાઊનિ મી નાના હોયેં ।
તેથ ઐસા જો બંધુ આહે । તેંહી દેખેં ॥ ૧૩૪ ॥
તેથ ઐસા જો બંધુ આહે । તેંહી દેખેં ॥ ૧૩૪ ॥
બંધુ કાં ન બંધિજે । હેં જાણણેં મજ માઝેં ।
નેણણેનિ ઉપજે । આપલેનિ ॥ ૧૩૫ ॥
નેણણેનિ ઉપજે । આપલેનિ ॥ ૧૩૫ ॥
તરી કોણેં ગુણેં કૈસા । મજચિ મી બંધુ ઐસા ।
આવડે તેં પરિયેસા । અર્જુનદેવા ॥ ૧૩૬ ॥
આવડે તેં પરિયેસા । અર્જુનદેવા ॥ ૧૩૬ ॥
ગુણ તે કિતી કિંધર્મ । કાયિ યયાં રૂપનામ ।
કેં જાલેં હેં વર્મ । અવધારીં પાં ॥ ૧૩૭ ॥
કેં જાલેં હેં વર્મ । અવધારીં પાં ॥ ૧૩૭ ॥
સત્ત્વં રજસ્તમ ઇતિ ગુણાઃ પ્રકૃતિસંભવાઃ ।
નિબધ્નન્તિ મહાબાહો દેહે દેહિનમવ્યયમ્ ॥ ૫॥
નિબધ્નન્તિ મહાબાહો દેહે દેહિનમવ્યયમ્ ॥ ૫॥
તરી સત્ત્વરજતમ । તિઘાંસિ હેં નામ ।
આણિ પ્રકૃતિ જન્મ- । ભૂમિકા યયાં ॥ ૧૩૮ ॥
આણિ પ્રકૃતિ જન્મ- । ભૂમિકા યયાં ॥ ૧૩૮ ॥
યેથ સત્ત્વ તેં ઉત્તમ । રજ તેં મધ્યમ ।
તિહીંમાજીં તમ । સાવિયાધારેં ॥ ૧૩૯ ॥
તિહીંમાજીં તમ । સાવિયાધારેં ॥ ૧૩૯ ॥
હેં એકેચિ વૃત્તીચ્યા ઠાયીં । ત્રિગુણત્વ આવડે પાહીં ।
વયસાત્રય દેહીં । યેકીં જેવીં ॥ ૧૪૦ ॥
વયસાત્રય દેહીં । યેકીં જેવીં ॥ ૧૪૦ ॥
કાં મીનલેનિ કીડેં । જંવ જંવ તૂક વાઢે ।
તંવ તંવ સોનેં હીન પડે । પાંચિકા કસીં ॥ ૧૪૧ ॥
તંવ તંવ સોનેં હીન પડે । પાંચિકા કસીં ॥ ૧૪૧ ॥
પૈં સાવધપણ જૈસેં । વાહવિલેં આળસેં ।
સુષુપ્તિ બૈસે । ઘણાવોનિ ॥ ૧૪૨ ॥
સુષુપ્તિ બૈસે । ઘણાવોનિ ॥ ૧૪૨ ॥
તૈસી અજ્ઞાનાંગીકારેં । નિગાલી વૃત્તિ વિખુરે ।
તે સત્ત્વરજદ્વારેં । તમહી હોય ॥ ૧૪૩ ॥
તે સત્ત્વરજદ્વારેં । તમહી હોય ॥ ૧૪૩ ॥
અર્જુના ગા જાણ । યયાં નામ ગુણ ।
આતાં દાખઊં ખૂણ । બાંધિતી તે ॥ ૧૪૪ ॥
આતાં દાખઊં ખૂણ । બાંધિતી તે ॥ ૧૪૪ ॥
તરી ક્ષેત્રજ્ઞદશે । આત્મા મોટકા પૈસે ।
હેં દેહ મી ઐસેં । મુહૂર્ત કરી ॥ ૧૪૫ ॥
હેં દેહ મી ઐસેં । મુહૂર્ત કરી ॥ ૧૪૫ ॥
આજન્મમરણાંતીં । દેહધર્મીં સમસ્તીં ।
મમત્વાચી સૂતી । ઘે ના જંવ ॥ ૧૪૬ ॥
મમત્વાચી સૂતી । ઘે ના જંવ ॥ ૧૪૬ ॥
જૈસી મીનાચ્યા તોંડીં । પડેના જંવ ઉંડી ।
તંવ ગળ આસુડી । જળપારધી ॥ ૧૪૭ ॥
તંવ ગળ આસુડી । જળપારધી ॥ ૧૪૭ ॥
તત્ર સત્ત્વં નિર્મલત્વાત્ પ્રકાશકમનામયમ્ ।
સુખસંગેન બધ્નાતિ જ્ઞાનસંગેન ચાનઘ ॥ ૬॥
સુખસંગેન બધ્નાતિ જ્ઞાનસંગેન ચાનઘ ॥ ૬॥
તેવીં સત્ત્વેં લુબ્ધકેં । સુખજ્ઞાનાચીં પાશકેં ।
વોઢિજતી મગ ખુડકે । મૃગુ જૈસા ॥ ૧૪૮ ॥
વોઢિજતી મગ ખુડકે । મૃગુ જૈસા ॥ ૧૪૮ ॥
મગ જ્ઞાનેં ચડફડી । જાણિવેચે ખુરખોડી ।
સ્વયં સુખ હેં ધાડી । હાતીંચેં ગા ॥ ૧૪૯ ॥
સ્વયં સુખ હેં ધાડી । હાતીંચેં ગા ॥ ૧૪૯ ॥
તેવ્હાં વિદ્યામાનેં તોખે । લાભમાત્રેં હરિખે ।
મી સંતુષ્ટ હેંહી દેખે । શ્લાઘોં લાગે ॥ ૧૫૦ ॥
મી સંતુષ્ટ હેંહી દેખે । શ્લાઘોં લાગે ॥ ૧૫૦ ॥
મ્હણે ભાગ્ય ના માઝેં ? । આજિ સુખિયેં નાહીં દુજેં ।
વિકારાષ્ટકેં ફુંજે । સાત્ત્વિકાચેનિ ॥ ૧૫૧ ॥
વિકારાષ્ટકેં ફુંજે । સાત્ત્વિકાચેનિ ॥ ૧૫૧ ॥
આણિ યેણેંહી ન સરે । લાંકણ લાગે દુસરેં ।
જેં વિદ્વત્તેચેં ભરે । ભૂત આંગીં ॥ ૧૫૨ ॥
જેં વિદ્વત્તેચેં ભરે । ભૂત આંગીં ॥ ૧૫૨ ॥
આપણચિ જ્ઞાનસ્વરૂપ આહે । તેં ગેલેં હેં દુઃખ ન વાહે ।
કીં વિષયજ્ઞાનેં હોયે । ગગનાયેવઢા ॥ ૧૫૩ ॥
કીં વિષયજ્ઞાનેં હોયે । ગગનાયેવઢા ॥ ૧૫૩ ॥
રાવો જૈસા સ્વપ્નીં । રંકપણેં રિઘે ધાનીં ।
તો દોં દાણાં માની । ઇંદ્રુ ના મી ॥ ૧૫૪ ॥
તો દોં દાણાં માની । ઇંદ્રુ ના મી ॥ ૧૫૪ ॥
તૈસેં ગા દેહાતીતા । જાલેયા દેહવંતા ।
હોં લાગે પંડુસુતા । બાહ્યજ્ઞાનેં ॥ ૧૫૫ ॥
હોં લાગે પંડુસુતા । બાહ્યજ્ઞાનેં ॥ ૧૫૫ ॥
પ્રવૃત્તિશાસ્ત્ર બુઝે । યજ્ઞવિદ્યા ઉમજે ।
કિંબહુના સુઝે । સ્વર્ગવરી ॥ ૧૫૬ ॥
કિંબહુના સુઝે । સ્વર્ગવરી ॥ ૧૫૬ ॥
આણિ મ્હણે આજિ આન । મીવાંચૂનિ નાહીં સજ્ઞાન ।
ચાતુર્યચંદ્રા ગગન । ચિત્ત માઝેં ॥ ૧૫૭ ॥
ચાતુર્યચંદ્રા ગગન । ચિત્ત માઝેં ॥ ૧૫૭ ॥
ઐસેં સત્ત્વ સુખજ્ઞાનીં । જીવાસિ લાવૂનિ કાની ।
બૈલાચી કરી વાની । પાંગુળાચિયા ॥ ૧૫૮ ॥
બૈલાચી કરી વાની । પાંગુળાચિયા ॥ ૧૫૮ ॥
આતાં હાચિ શરીરીં । રજેં જિયાપરી ।
બાંધિજે તેં અવધારીં । સાંગિજૈલ ॥ ૧૫૯ ॥
બાંધિજે તેં અવધારીં । સાંગિજૈલ ॥ ૧૫૯ ॥
રજો રાગાત્મકં વિદ્ધિ તૃષ્ણાસંગસમુદ્ભવમ્ ।
તન્નિબધ્નાતિ કૌન્તેય કર્મસંગેન દેહિનમ્ ॥ ૭॥
તન્નિબધ્નાતિ કૌન્તેય કર્મસંગેન દેહિનમ્ ॥ ૭॥
હેં રજ યાચિ કારણેં । જીવાતેં રંજઊં જાણે ।
હેં અભિલાખાચેં તરુણેં । સદાચિ ગા ॥ ૧૬૦ ॥
હેં અભિલાખાચેં તરુણેં । સદાચિ ગા ॥ ૧૬૦ ॥
હેં જીવીં મોટકેં રિગે । આણિ કામાચ્યા મદીં લાગે ।
મગ વારયા વળઘે । તૃષ્ણેચિયા ॥ ૧૬૧ ॥
મગ વારયા વળઘે । તૃષ્ણેચિયા ॥ ૧૬૧ ॥
ઘૃતેં આંબુખૂનિ આગિયાળેં । વજ્રાગ્નીચેં સાદુકલેં ।
આતાં બહુ થેંકુલેં । આહે તેથ ? ॥ ૧૬૨ ॥
આતાં બહુ થેંકુલેં । આહે તેથ ? ॥ ૧૬૨ ॥
તૈસી ખવળેં ચાડ । હોય દુઃખાસકટ ગોડ ।
ઇંદ્રશ્રીહિ સાંકડ । ગમોં લાગે ॥ ૧૬૩ ॥
ઇંદ્રશ્રીહિ સાંકડ । ગમોં લાગે ॥ ૧૬૩ ॥
તૈસી તૃષ્ણા વાઢિનલિયા । મેરુહી હાતા આલિયા ।
તર઼્હી મ્હણે એખાદિયા । દારુણા વળઘો ॥ ૧૬૪ ॥
તર઼્હી મ્હણે એખાદિયા । દારુણા વળઘો ॥ ૧૬૪ ॥
જીવિતાચિ કુરોંડી । વોવાળૂં લાગે કવડી ।
માની તૃણાચિયે જોડી । કૃતકૃત્યતા ॥ ૧૬૫ ॥
માની તૃણાચિયે જોડી । કૃતકૃત્યતા ॥ ૧૬૫ ॥
આજિ અસતેં વેંચિજેલ । પરી પાહે કાય કીજેલ ।
ઐસા પાંગીં વડીલ । વ્યવસાય માંડી ॥ ૧૬૬ ॥
ઐસા પાંગીં વડીલ । વ્યવસાય માંડી ॥ ૧૬૬ ॥
મ્હણે સ્વર્ગા હન જાવેં । તરી કાય તેથેં ખાવેં ।
ઇયાલાગીં ધાંવેં । યાગ કરૂં ॥ ૧૬૭ ॥
ઇયાલાગીં ધાંવેં । યાગ કરૂં ॥ ૧૬૭ ॥
વ્રતાપાઠીં વ્રતેં । આચરેં ઇષ્ટાપૂર્તેં ।
કામ્યાવાંચૂનિ હાતેં । શિવણેં નાહીં ॥ ૧૬૮ ॥
કામ્યાવાંચૂનિ હાતેં । શિવણેં નાહીં ॥ ૧૬૮ ॥
પૈં ગ્રીષ્માંતીંચા વારા । વિસાંવો નેણેં વીરા ।
તૈસા ન મ્હણે વ્યાપારા । રાત્રદિવસ ॥ ૧૬૯ ॥
તૈસા ન મ્હણે વ્યાપારા । રાત્રદિવસ ॥ ૧૬૯ ॥
કાય ચંચળુ માસા ? । કામિનીકટાક્ષુ જૈસા ।
લવલાહો તૈસા । વિજૂહી નાહીં ॥ ૧૭૦ ॥
લવલાહો તૈસા । વિજૂહી નાહીં ॥ ૧૭૦ ॥
તેતુલેનિ ગા વેગેં । સ્વર્ગસંસારપાંગેં ।
આગીમાજીં રિગે । ક્રિયાંચિયે ॥ ૧૭૧ ॥
આગીમાજીં રિગે । ક્રિયાંચિયે ॥ ૧૭૧ ॥
ઐસા દેહીં દેહાવેગળા । લે તૃષ્ણેચિયા સાંખળા ।
ખટાટોપુ વાહે ગળાં । વ્યાપારાચા ॥ ૧૭૨ ॥
ખટાટોપુ વાહે ગળાં । વ્યાપારાચા ॥ ૧૭૨ ॥
હેં રજોગુણાચેં દારુણ । દેહીં દેહિયાસી બંધન ।
પરિસ આતાં વિંદાણ । તમાચેં તેં ॥ ૧૭૩ ॥
પરિસ આતાં વિંદાણ । તમાચેં તેં ॥ ૧૭૩ ॥
તમસ્ત્વજ્ઞાનજં વિદ્ધિ મોહનં સર્વદેહિનામ્ ।
પ્રમાદાલસ્યનિદ્રાભિસ્તન્નિબધ્નાતિ ભારત ॥ ૮॥
પ્રમાદાલસ્યનિદ્રાભિસ્તન્નિબધ્નાતિ ભારત ॥ ૮॥
વ્યવહારાચેહિ ડોળે । મંદ જેણેં પડળેં ।
મોહરાત્રીચેં કાળેં । મેહુડેં જેં ॥ ૧૭૪ ॥
મોહરાત્રીચેં કાળેં । મેહુડેં જેં ॥ ૧૭૪ ॥
અજ્ઞાનાચેં જિયાલેં । જયા એકા લાગલેં ।
જેણેં વિશ્વ ભુલલેં । નાચત અસે ॥ ૧૭૫ ॥
જેણેં વિશ્વ ભુલલેં । નાચત અસે ॥ ૧૭૫ ॥
અવિવેકમહામંત્ર । જેં મૌઢ્યમદ્યાચેં પાત્ર ।
હેં અસો મોહનાસ્ત્ર । જીવાંસિ જેં ॥ ૧૭૬ ॥
હેં અસો મોહનાસ્ત્ર । જીવાંસિ જેં ॥ ૧૭૬ ॥
પાર્થા તેં ગા તમ । રચૂનિ ઐસેં વર્મ ।
ચૌખુરી દેહાત્મ- । માનિયાતેં ॥ ૧૭૭ ॥
ચૌખુરી દેહાત્મ- । માનિયાતેં ॥ ૧૭૭ ॥
હેં એકચિ કીર શરીરીં । માજોં લાગે ચરાચરીં ।
આણિ તેથ દુસરી । ગોઠી નાહીં ॥ ૧૭૮ ॥
આણિ તેથ દુસરી । ગોઠી નાહીં ॥ ૧૭૮ ॥
સર્વેંદ્રિયા જાડ્ય । મનામાજીં મૌઢ્ય ।
માલ્હાતી જે દાઢ્ર્ય । આલસ્યાચેંં ॥ ૧૭૯ ॥
માલ્હાતી જે દાઢ્ર્ય । આલસ્યાચેંં ॥ ૧૭૯ ॥
આંગેં આંગ મોડામોડી । કાર્યજાતી અનાવડી ।
નુસતી પરવડી । જાંભયાંચી ॥ ૧૮૦ ॥
નુસતી પરવડી । જાંભયાંચી ॥ ૧૮૦ ॥
ઉઘડિયાચી દિઠી । દેખણેં નાહીં કિરીટી ।
નાળવિતાંચિ ઉઠી । વો મ્હણૌનિ ॥ ૧૮૧ ॥
નાળવિતાંચિ ઉઠી । વો મ્હણૌનિ ॥ ૧૮૧ ॥
પડલિયે ધોંડી । નેણે કાની મુરડી ।
તયાચિ પરી મુરકુંડી । ઉકલૂં નેણેં ॥ ૧૮૨ ॥
તયાચિ પરી મુરકુંડી । ઉકલૂં નેણેં ॥ ૧૮૨ ॥
પૃથ્વી પાતાળીં જાંવો । કાં આકાશહી વરી યેવો ।
પરી ઉઠણેં હા ભાવો । ઉપજોં નેણેં ॥ ૧૮૩ ॥
પરી ઉઠણેં હા ભાવો । ઉપજોં નેણેં ॥ ૧૮૩ ॥
ઉચિતાનુચિત આઘવેં । ઝાંસુરતા નાઠવે જીવેં ।
જેથીંચા તેથ લોળાવેં । ઐસી મેધા ॥ ૧૮૪ ॥
જેથીંચા તેથ લોળાવેં । ઐસી મેધા ॥ ૧૮૪ ॥
ઉભઊનિ કરતળેં । પડિઘાયે કપોળેં ।
પાયાચેં શિરિયાળેં । માંડૂં લાગે ॥ ૧૮૫ ॥
પાયાચેં શિરિયાળેં । માંડૂં લાગે ॥ ૧૮૫ ॥
આણિ નિદ્રેવિષયીં ચાંગુ । જીવીં આથિ લાગુ ।
ઝોંપીં જાતાં સ્વર્ગુ । વાવો મ્હણે ॥ ૧૮૬ ॥
ઝોંપીં જાતાં સ્વર્ગુ । વાવો મ્હણે ॥ ૧૮૬ ॥
બ્રહ્માયુ હોઈજે । મા નિજલેયાચિ અસિજે ।
હેં વાંચૂનિ દુજેં । વ્યસન નાહીં ॥ ૧૮૭ ॥
હેં વાંચૂનિ દુજેં । વ્યસન નાહીં ॥ ૧૮૭ ॥
કાં વાટેં જાતાં વોઘેં । કલ્હાતાંહી ડોળા લાગે ।
અમૃતહી પરી નેઘે । જરી નીદ આલી ॥ ૧૮૮ ॥
અમૃતહી પરી નેઘે । જરી નીદ આલી ॥ ૧૮૮ ॥
તેવીંચિ આક્રોશબળેં । વ્યાપારે કોણે એકે વેળે ।
નિગાલેં તરી આંધળેં । રોષેં જૈસેં ॥ ૧૮૯ ॥
નિગાલેં તરી આંધળેં । રોષેં જૈસેં ॥ ૧૮૯ ॥
કેધવાં કૈસે રાહાટાવેં । કોણેસીં કાય બોલાવેં ।
હેં ઠાકતેં કીં નાગવેં । હેંહી નેણેં ॥ ૧૯૦ ॥
હેં ઠાકતેં કીં નાગવેં । હેંહી નેણેં ॥ ૧૯૦ ॥
વણવા મિયાં આઘવા । પાંખેં પુસોનિ ઘેયાવા ।
પતંગુ પાં હાંવા । ઘાલી જેવીં ॥ ૧૯૧ ॥
પતંગુ પાં હાંવા । ઘાલી જેવીં ॥ ૧૯૧ ॥
તૈસા વળઘે સાહસા । અકરણીંચ ધિંવસા ।
કિંબહુના ઐસા । પ્રમાદુ રુચે ॥ ૧૯૨ ॥
કિંબહુના ઐસા । પ્રમાદુ રુચે ॥ ૧૯૨ ॥
એવં નિદ્રાલસ્યપ્રમાદીં । તમ ઇયા ત્રિબંધીં ।
બાંધે નિરુપાધી । ચોખટાતેં ॥ ૧૯૩ ॥
બાંધે નિરુપાધી । ચોખટાતેં ॥ ૧૯૩ ॥
જૈસા વન્હી કાષ્ઠીં ભરે । તૈં દિસે કાષ્ઠાકારેં ।
વ્યોમ ઘટેં આવરે । તેં ઘટાકાશ ॥ ૧૯૪ ॥
વ્યોમ ઘટેં આવરે । તેં ઘટાકાશ ॥ ૧૯૪ ॥
નાના સરોવર ભરલેં । તૈં ચંદ્રત્વ તેથેં બિંબલેં ।
તૈસેં ગુણાભાસીં બાંધલેં । આત્મત્વ ગમે ॥ ૧૯૫ ॥
તૈસેં ગુણાભાસીં બાંધલેં । આત્મત્વ ગમે ॥ ૧૯૫ ॥
સત્ત્વં સુખે સંજયતિ રજઃ કર્મણિ ભારત ।
જ્ઞાનમાવૃત્ય તુ તમઃ પ્રમાદે સંજયત્યુત ॥ ૯॥
જ્ઞાનમાવૃત્ય તુ તમઃ પ્રમાદે સંજયત્યુત ॥ ૯॥
રજસ્તમશ્ચાભિભૂય સત્ત્વં ભવતિ ભારત ।
રજઃ સત્ત્વં તમશ્ચૈવ તમઃ સત્ત્વં રજસ્તથા ॥ ૧૦॥
રજઃ સત્ત્વં તમશ્ચૈવ તમઃ સત્ત્વં રજસ્તથા ॥ ૧૦॥
પૈં હરૂનિ કફવાત । જૈં દેહી આટોપે પિત્ત ।
તૈં કરી સંતપ્ત । દેહ જેવીં ॥ ૧૯૬ ॥
તૈં કરી સંતપ્ત । દેહ જેવીં ॥ ૧૯૬ ॥
કાં વરિષ આતપ જૈસેં । જિણૌનિ શીતચિ દિસે ।
તેવ્હાં હોય હિંવ ઐસેં । આકાશ હેં ॥ ૧૯૭ ॥
તેવ્હાં હોય હિંવ ઐસેં । આકાશ હેં ॥ ૧૯૭ ॥
નાના સ્વપ્ન જાગૃતી । લોપૂનિ યે સુષુપ્તી ।
તૈં ક્ષણુ એક ચિત્તવૃત્તી । તેચિ હોય ॥ ૧૯૮ ॥
તૈં ક્ષણુ એક ચિત્તવૃત્તી । તેચિ હોય ॥ ૧૯૮ ॥
તૈસીં રજતમેં હારવી । જૈં સત્ત્વ માજુ મિરવી ।
તૈં જીવાકરવીં મ્હણવી । સુખિયા ના મી ? ॥ ૧૯૯ ॥
તૈં જીવાકરવીં મ્હણવી । સુખિયા ના મી ? ॥ ૧૯૯ ॥
તૈસેંચિ સત્ત્વ રજ । લોપૂનિ તમાચેં ભોજ ।
વળઘેં તૈં સહજ । પ્રમાદીં હોય ॥ ૨૦૦ ॥
વળઘેં તૈં સહજ । પ્રમાદીં હોય ॥ ૨૦૦ ॥
તયાચિ ગા પરિપાઠીં । સત્ત્વ તમાતેં પોટીં ।
ઘાલૂનિ જેવ્હાં ઉઠી । રજોગુણ ॥ ૨૦૧ ॥
ઘાલૂનિ જેવ્હાં ઉઠી । રજોગુણ ॥ ૨૦૧ ॥
તેવ્હાં કર્માવાંચૂનિ કાંહીં । આન ગોમટેં નાહીં ।
ઐસેં માની દેહીં । દેહરાજુ ॥ ૨૦૨ ॥
ઐસેં માની દેહીં । દેહરાજુ ॥ ૨૦૨ ॥
ત્રિગુણ વૃદ્ધિ નિરૂપણ । તીં શ્લોકીં સાંગિતલેં જાણ ।
આતાં સત્ત્વાદિ વૃદ્ધિલક્ષણ । સાદર પરિયેસીં ॥ ૨૦૩ ॥
આતાં સત્ત્વાદિ વૃદ્ધિલક્ષણ । સાદર પરિયેસીં ॥ ૨૦૩ ॥
સર્વદ્વારેષુ દેહેઽસ્મિન્ પ્રકાશ ઉપજાયતે ।
જ્ઞાનં યદા તદા વિદ્યાદ્વિવૃદ્ધં સત્ત્વમિત્યુત ॥ ૧૧॥
જ્ઞાનં યદા તદા વિદ્યાદ્વિવૃદ્ધં સત્ત્વમિત્યુત ॥ ૧૧॥
લોભઃ પ્રવૃત્તિરારમ્ભઃ કર્મણામશમઃ સ્પૃહા ।
રજસ્યેતાનિ જાયન્તે વિવૃદ્ધે ભરતર્ષભ ॥ ૧૨॥
રજસ્યેતાનિ જાયન્તે વિવૃદ્ધે ભરતર્ષભ ॥ ૧૨॥
અપ્રકાશોઽપ્રવૃત્તિશ્ચ પ્રમાદો મોહ એવ ચ ।
તમસ્યેતાનિ જાયન્તે વિવૃદ્ધે કુરુનન્દન ॥ ૧૩॥
તમસ્યેતાનિ જાયન્તે વિવૃદ્ધે કુરુનન્દન ॥ ૧૩॥
યદા સત્ત્વે પ્રવૃદ્ધે તુ પ્રલયં યાતિ દેહભૃત્ ।
તદોત્તમવિદાં લોકાનમલાન્ પ્રતિપદ્યતે ॥ ૧૪॥
તદોત્તમવિદાં લોકાનમલાન્ પ્રતિપદ્યતે ॥ ૧૪॥
રજસિ પ્રલયં ગત્વા કર્મસંગિષુ જાયતે ।
તથા પ્રલીનસ્તમસિ મૂઢયોનિષુ જાયતે ॥ ૧૫॥
તથા પ્રલીનસ્તમસિ મૂઢયોનિષુ જાયતે ॥ ૧૫॥
પૈં રજતમવિજયેં । સત્ત્વ ગા દેહીં ઇયેં ।
વાઢતાં ચિન્હેં તિયેં । ઐસીં હોતી ॥ ૨૦૪ ॥
વાઢતાં ચિન્હેં તિયેં । ઐસીં હોતી ॥ ૨૦૪ ॥
જે પ્રજ્ઞા આંતુલીકડે । ન સમાતી બાહેરી વોસંડેં ।
વસંતીં પદ્મખંડેં । દૃતી જૈસી ॥ ૨૦૫ ॥
વસંતીં પદ્મખંડેં । દૃતી જૈસી ॥ ૨૦૫ ॥
સર્વેંદ્રિયાંચ્યા આંગણીં । વિવેક કરી રાબણી ।
સાચચિ કરચરણીં । હોતી ડોળે ॥ ૨૦૬ ॥
સાચચિ કરચરણીં । હોતી ડોળે ॥ ૨૦૬ ॥
રાજહંસાપુઢેં । ચાંચૂચેં આગરડેં ।
તોડી જેવીં ઝગડે । ક્ષીરનીરાચે ॥ ૨૦૭ ॥
તોડી જેવીં ઝગડે । ક્ષીરનીરાચે ॥ ૨૦૭ ॥
તેવીં દોષાદોષવિવેકીં । ઇંદ્રિયેંચિ હોતી પારખીં ।
નિયમુ બા રે પાયિકી । વોળગે તૈં ॥ ૨૦૮ ॥
નિયમુ બા રે પાયિકી । વોળગે તૈં ॥ ૨૦૮ ॥
નાઇકણેં તેં કાનચિ વાળી । ન પહાણેં તેં દિઠીચિ ગાળી ।
અવાચ્ય તેં ટાળી । જીભચિ ગા ॥ ૨૦૯ ॥
અવાચ્ય તેં ટાળી । જીભચિ ગા ॥ ૨૦૯ ॥
વાતી પુઢાં જૈસેં । પળોં લાગે કાળવસેં ।
નિષિદ્ધ ઇંદ્રિયાં તૈસેં । સમોર નોહે ॥ ૨૧૦ ॥
નિષિદ્ધ ઇંદ્રિયાં તૈસેં । સમોર નોહે ॥ ૨૧૦ ॥
ધારાધરકાળેં । મહાનદી ઉચંબળે ।
તૈસી બુદ્ધિ પઘળે । શાસ્ત્રજાતીં ॥ ૨૧૧ ॥
તૈસી બુદ્ધિ પઘળે । શાસ્ત્રજાતીં ॥ ૨૧૧ ॥
અગા પુનવેચ્યા દિવશીં । ચંદ્રપ્રભા ધાંવેં આકાશીં ।
જ્ઞાનીં વૃત્તિ તૈસી । ફાંકે સૈંઘ ॥ ૨૧૨ ॥
જ્ઞાનીં વૃત્તિ તૈસી । ફાંકે સૈંઘ ॥ ૨૧૨ ॥
વાસના એકવટે । પ્રવૃત્તિ વોહટે ।
માનસ વિટે । વિષયાંવરી ॥ ૨૧૩ ॥
માનસ વિટે । વિષયાંવરી ॥ ૨૧૩ ॥
એવં સત્ત્વ વાઢે । તૈં હેં ચિન્હ ફુડેં ।
આણિ નિધનહી ઘડે । તેવ્હાંચિ જરી ॥ ૨૧૪ ॥
આણિ નિધનહી ઘડે । તેવ્હાંચિ જરી ॥ ૨૧૪ ॥
કાં પાહાલેનિ સુયાણેં । જાલયા પરગુણેં ।
પડિયંતેં પાહુણેં । સ્વર્ગૌનિયાં ॥ ૨૧૫ ॥
પડિયંતેં પાહુણેં । સ્વર્ગૌનિયાં ॥ ૨૧૫ ॥
તરી જૈસીચિ ઘરીંચી સંપત્તી । આણિ તૈસીચિ ઔદાર્યધૈર્યવૃત્તી ।
મા પરત્રા આણિ કીર્તી । કાં નોહાવેં ? ॥ ૨૧૬ ॥
મા પરત્રા આણિ કીર્તી । કાં નોહાવેં ? ॥ ૨૧૬ ॥
મગ ગોમટેયા તયા । જાવળી અસે ધનંજયા ।
તેવીં સત્ત્વીં જાણે દેહા । કેં આથિ ગા ? ॥ ૨૧૭ ॥
તેવીં સત્ત્વીં જાણે દેહા । કેં આથિ ગા ? ॥ ૨૧૭ ॥
જે સ્વગુણીં ઉદ્ભટ । ઘેઊનિ સત્ત્વ ચોખટ ।
નિગે સાંડૂનિ કોપટ । ભોગક્ષમ હેં ॥ ૨૧૮ ॥
નિગે સાંડૂનિ કોપટ । ભોગક્ષમ હેં ॥ ૨૧૮ ॥
અવચટેં ઐસા જો જાયે । તો સત્ત્વાચાચિ નવા હોયે ।
કિંબહુના જન્મ લાહે । જ્ઞાનિયાંમાજીં ॥ ૨૧૯ ॥
કિંબહુના જન્મ લાહે । જ્ઞાનિયાંમાજીં ॥ ૨૧૯ ॥
સાંગ પાં ધનુર્ધરા । રાવો રાયપણેં ડોંગરા ।
ગેલિયા અપુરા । હોય કાઈ ? ॥ ૨૨૦ ॥
ગેલિયા અપુરા । હોય કાઈ ? ॥ ૨૨૦ ॥
નાતરી યેથિંચા દિવા । નેલિયા સેજિયા ગાંવા ।
તો તેથેં તરી પાંડવા । દીપચિ કીં ॥ ૨૨૧ ॥
તો તેથેં તરી પાંડવા । દીપચિ કીં ॥ ૨૨૧ ॥
તૈસી તે સત્ત્વશુદ્ધી । આગળી જ્ઞાનેંસી વૃદ્ધી ।
તરંગાવોં લાગેં બુદ્ધી । વિવેકાવરી ॥ ૨૨૨ ॥
તરંગાવોં લાગેં બુદ્ધી । વિવેકાવરી ॥ ૨૨૨ ॥
પૈં મહદાદિ પરિપાઠીં । વિચારૂનિ શેવટીં ।
વિચારાસકટ પોટીં । જિરોનિ જાય ॥ ૨૨૩ ॥
વિચારાસકટ પોટીં । જિરોનિ જાય ॥ ૨૨૩ ॥
છત્તિસાં સદતિસાવેં । ચોવિસાં પંચવિસાવેં ।
તિન્હી નુરોનિ સ્વભાવેં । ચતુર્થ જેં ॥ ૨૨૪ ॥
તિન્હી નુરોનિ સ્વભાવેં । ચતુર્થ જેં ॥ ૨૨૪ ॥
ઐસેં સર્વ જેં સર્વોત્તમ । જાલેં અસે જયા સુગમ ।
તયાસવેં નિરુપમ । લાહે દેહ ॥ ૨૨૫ ॥
તયાસવેં નિરુપમ । લાહે દેહ ॥ ૨૨૫ ॥
ઇયાચિ પરી દેખ । તમસત્ત્વ અધોમુખ ।
બૈસોનિ જૈં આગળીક । ધરી રજ ॥ ૨૨૬ ॥
બૈસોનિ જૈં આગળીક । ધરી રજ ॥ ૨૨૬ ॥
આપલિયા કાર્યાચા । ધુમાડ ગાંવીં દેહાચા ।
માજવી તૈં ચિન્હાંચા । ઉદયો ઐસા ॥ ૨૨૭ ॥
માજવી તૈં ચિન્હાંચા । ઉદયો ઐસા ॥ ૨૨૭ ॥
પાંજરલી વાહુટળી । કરી વેગળ વેંટાળી ।
તૈસી વિષયીં સરળી । ઇંદ્રિયાં હોય ॥ ૨૨૮ ॥
તૈસી વિષયીં સરળી । ઇંદ્રિયાં હોય ॥ ૨૨૮ ॥
પરદારાદિ પડે । પરી વિરુદ્ધ ઐસેં નાવડે ।
મગ શેળિયેચેનિ તોંડેં । સૈંઘ ચારી ॥ ૨૨૯ ॥
મગ શેળિયેચેનિ તોંડેં । સૈંઘ ચારી ॥ ૨૨૯ ॥
હા ઠાયવરી લોભુ । કરી સ્વૈરત્વાચા રાબુ ।
વેંટાળિતાં અલાભુ । તેં તેં ઉરે ॥ ૨૩૦ ॥
વેંટાળિતાં અલાભુ । તેં તેં ઉરે ॥ ૨૩૦ ॥
આણિ આડ પડલિયા । ઉદ્યમજાતી ભલતિયા ।
પ્રવૃત્તી ધનંજયા । હાતુ ન કાઢી ॥ ૨૩૧ ॥
પ્રવૃત્તી ધનંજયા । હાતુ ન કાઢી ॥ ૨૩૧ ॥
તેવીંચિ એખાદા પ્રાસાદુ । કાં કરાવા અશ્વમેધુ ।
ઐસા અચાટ છંદુ । ઘેઊનિ ઉઠી ॥ ૨૩૨ ॥
ઐસા અચાટ છંદુ । ઘેઊનિ ઉઠી ॥ ૨૩૨ ॥
નગરેંચિ રચાવીં । જળાશયેં નિર્માવીં ।
મહાવનેં લાવાવીં । નાનાવિધેં ॥ ૨૩૩ ॥
મહાવનેં લાવાવીં । નાનાવિધેં ॥ ૨૩૩ ॥
ઐસૈસાં અફાટીં કર્મીં । સમારંભુ ઉપક્રમીં ।
આણિ દૃષ્ટાદૃષ્ટ કામીં । પુરે ન મ્હણે ॥ ૨૩૪ ॥
આણિ દૃષ્ટાદૃષ્ટ કામીં । પુરે ન મ્હણે ॥ ૨૩૪ ॥
સાગરુહી સાંડીં પડે । આગી ન લાહે તીન કવડે ।
ઐસેં અભિલષીં જોડે । દુર્ભરત્વ ॥ ૨૩૫ ॥
ઐસેં અભિલષીં જોડે । દુર્ભરત્વ ॥ ૨૩૫ ॥
સ્પૃહા મના પુઢાં પુઢાં । આશેચા ઘે દવડા ।
વિશ્વ ઘાપે ચાડા । પાયાંતળીં ॥ ૨૩૬ ॥
વિશ્વ ઘાપે ચાડા । પાયાંતળીં ॥ ૨૩૬ ॥
ઇત્યાદિ વાઢતાં રજીં । ઇયેં ચિન્હેં હોતીં સાજીં ।
આણિ ઐશા સમાજીં । વેંચે જરી દેહ ॥ ૨૩૭ ॥
આણિ ઐશા સમાજીં । વેંચે જરી દેહ ॥ ૨૩૭ ॥
તરી આઘવાચિ ઇહીં । પરિવારલા આની દેહીં ।
રિગે પરી યોનિહી । માનુષીચિ ॥ ૨૩૮ ॥
રિગે પરી યોનિહી । માનુષીચિ ॥ ૨૩૮ ॥
સુરવાડેંસિં ભિકારી । વસો પાં રાજમંદિરીં ।
તરી કાય અવધારીં । રાવો હોઈલ ? ॥ ૨૩૯ ॥
તરી કાય અવધારીં । રાવો હોઈલ ? ॥ ૨૩૯ ॥
બૈલ તેથેં કરબાડેં । હેં ન ચુકે ગા ફુડેં ।
નેઈજો કાં વર઼્હાડેં । સમર્થાચેની ॥ ૨૪૦ ॥
નેઈજો કાં વર઼્હાડેં । સમર્થાચેની ॥ ૨૪૦ ॥
મ્હણૌનિ વ્યાપારા હાતીં । ઉસંતુ દિહા ના રાતી ।
તૈસયાચિયે પાંતી । જુંપિજે તો ॥ ૨૪૧ ॥
તૈસયાચિયે પાંતી । જુંપિજે તો ॥ ૨૪૧ ॥
કર્મજડાચ્યા ઠાયીં । કિંબહુના હોય દેહીં ।
જો રજોવૃત્તીચ્યા ડોહીં । બુડોનિ નિમે ॥ ૨૪૨ ॥
જો રજોવૃત્તીચ્યા ડોહીં । બુડોનિ નિમે ॥ ૨૪૨ ॥
મગ તૈસાચિ પુઢતી । રજસત્ત્વવૃત્તી ।
ગિળૂનિ યે ઉન્નતી । તમોગુણ ॥ ૨૪૩ ॥
ગિળૂનિ યે ઉન્નતી । તમોગુણ ॥ ૨૪૩ ॥
તૈંચિ જિયેં લિંગેં । દેહીંચીં સબાહ્ય સાંગેં ।
તિયેં પરિસ ચાંગેં । શ્રોત્રબળેં ॥ ૨૪૪ ॥
તિયેં પરિસ ચાંગેં । શ્રોત્રબળેં ॥ ૨૪૪ ॥
તરી હોય ઐસેં મન । જૈસેં રવિચંદ્રહીન ।
રાત્રીંચેં કાં ગગન । અંવસેચિયે ॥ ૨૪૫ ॥
રાત્રીંચેં કાં ગગન । અંવસેચિયે ॥ ૨૪૫ ॥
તૈસેં અંતર અસોસ । હોય સ્ફૂર્તિહીન ઉદ્વસ ।
વિચારાચી ભાષ । હારપે તૈં ॥ ૨૪૬ ॥
વિચારાચી ભાષ । હારપે તૈં ॥ ૨૪૬ ॥
બુદ્ધિ મેચવેના ધોંડીં । હા ઠાયવરી મવાળેં સાંડી ।
આઠવો દેશધડી । જાલા દિસે ॥ ૨૪૭ ॥
આઠવો દેશધડી । જાલા દિસે ॥ ૨૪૭ ॥
અવિવેકાચેનિ માજેં । સબાહ્ય શરીર ગાજે ।
એકલેનિ ઘેપે દીજે । મૌઢ્ય તેથ ॥ ૨૪૮ ॥
એકલેનિ ઘેપે દીજે । મૌઢ્ય તેથ ॥ ૨૪૮ ॥
આચારભંગાચીં હાડેં । રુપતીં ઇંદ્રિયાંપુઢેં ।
મરે જરી તેણેંકડે । ક્રિયા જાય ॥ ૨૪૯ ॥
મરે જરી તેણેંકડે । ક્રિયા જાય ॥ ૨૪૯ ॥
પૈં આણિકહી એક દિસે । જે દુષ્કૃતીં ચિત્ત ઉલ્હાસે ।
આંધારી દેખણેં જૈસેં । ડુડુળાચેં ॥ ૨૫૦ ॥
આંધારી દેખણેં જૈસેં । ડુડુળાચેં ॥ ૨૫૦ ॥
તૈસેં નિષિદ્ધાચેનિ નાંવેં । ભલતેંહી ભરે હાવે ।
તિયેવિષયીં ધાંવે । ઘેતી કરણેં ॥ ૨૫૧ ॥
તિયેવિષયીં ધાંવે । ઘેતી કરણેં ॥ ૨૫૧ ॥
મદિરા ન ઘેતાં ડુલે । સન્નિપાતેંવીણ બરળે ।
નિષ્પ્રેમેંચિ ભુલે । પિસેં જૈસેં ॥ ૨૫૨ ॥
નિષ્પ્રેમેંચિ ભુલે । પિસેં જૈસેં ॥ ૨૫૨ ॥
ચિત્ત તરી ગેલેં આહે । પરી ઉન્મની તે નોહે ।
ઐસેં માલ્હાતિજે મોહેં । માજિરેનિ ॥ ૨૫૩ ॥
ઐસેં માલ્હાતિજે મોહેં । માજિરેનિ ॥ ૨૫૩ ॥
કિંબહુના ઐસૈસીં । ઇયેં ચિન્હેં તમ પોષીં ।
જૈં વાઢે આયિતીસી । આપુલિયા ॥ ૨૫૪ ॥
જૈં વાઢે આયિતીસી । આપુલિયા ॥ ૨૫૪ ॥
આણિ હેંચિ હોય પ્રસંગેં । મરણાચેં જરી પડે ખાગેં ।
તરી તેતુલેનિ નિગે । તમેંસીં તો ॥ ૨૫૫ ॥
તરી તેતુલેનિ નિગે । તમેંસીં તો ॥ ૨૫૫ ॥
રાઈ રાઈપણ બીજીં । સાંઠવૂનિયાં અંગ ત્યજી ।
મગ વિરૂઢે તૈં દુજી । ગોઠી આહે ? ॥ ૨૫૬ ॥
મગ વિરૂઢે તૈં દુજી । ગોઠી આહે ? ॥ ૨૫૬ ॥
પૈં હોઊનિ દીપકલિકા । યેરુ આગી વિઝો કાં ।
કાં જેથ લાગે તેથ અસકા । તોચિ આહે ॥ ૨૫૭ ॥
કાં જેથ લાગે તેથ અસકા । તોચિ આહે ॥ ૨૫૭ ॥
મ્હણૌનિ તમાચિયે લોથેં । બાંધોનિયાં સંકલ્પાતેં ।
દેહ જાય તૈં માગૌતેં । તમાચેચિ હોય ॥ ૨૫૮ ॥
દેહ જાય તૈં માગૌતેં । તમાચેચિ હોય ॥ ૨૫૮ ॥
આતાં કાય યેણેં બહુવે । જો તમોવૃદ્ધિ મૃત્યુ લાહે ।
તો પશુ કાં પક્ષી હોયે । ઝાડ કાં કૃમી ॥ ૨૫૯ ॥
તો પશુ કાં પક્ષી હોયે । ઝાડ કાં કૃમી ॥ ૨૫૯ ॥
કર્મણઃ સુકૃતસ્યાહુઃ સાત્ત્વિકં નિર્મલં ફલમ્ ।
રજસસ્તુ ફલં દુઃખમજ્ઞાનં તમસઃ ફલમ્ ॥ ૧૬॥
રજસસ્તુ ફલં દુઃખમજ્ઞાનં તમસઃ ફલમ્ ॥ ૧૬॥
યેણેંચિ પૈં કારણેં । જેં નિપજે સત્ત્વગુણેં ।
તેં સુકૃત ઐસેં મ્હણે । શ્રૌત સમો ॥ ૨૬૦ ॥
તેં સુકૃત ઐસેં મ્હણે । શ્રૌત સમો ॥ ૨૬૦ ॥
મ્હણૌનિ તયા નિર્મળા । સુખજ્ઞાની સરળા ।
અપૂર્વ યે ફળા । સાત્ત્વિક તેં ॥ ૨૬૧ ॥
અપૂર્વ યે ફળા । સાત્ત્વિક તેં ॥ ૨૬૧ ॥
મગ રાજસા જિયા ક્રિયા । તયા ઇંદ્રાવણી ફળલિયા ।
જેં સુખેં ચિતારૂનિયાં । ફળતી દુઃખેં ॥ ૨૬૨ ॥
જેં સુખેં ચિતારૂનિયાં । ફળતી દુઃખેં ॥ ૨૬૨ ॥
કાં નિંબોળિયેચેં પિક । વરિ ગોડ આંત વિખ ।
તૈસેં તેં રાજસ દેખ । ક્રિયાફળ ॥ ૨૬૩ ॥
તૈસેં તેં રાજસ દેખ । ક્રિયાફળ ॥ ૨૬૩ ॥
તામસ કર્મ જિતુકેં । અજ્ઞાનફળેંચિ પિકે ।
વિષાંકુર વિખેં । જિયાપરી ॥ ૨૬૪ ॥
વિષાંકુર વિખેં । જિયાપરી ॥ ૨૬૪ ॥
સત્ત્વાત્સંજાયતે જ્ઞાનં રજસો લોભ એવ ચ ।
પ્રમાદમોહૌ તમસો ભવતોઽજ્ઞાનમેવ ચ ॥ ૧૭॥
પ્રમાદમોહૌ તમસો ભવતોઽજ્ઞાનમેવ ચ ॥ ૧૭॥
મ્હણૌનિ બા રે અર્જુના । યેથ સત્ત્વચિ હેતુ જ્ઞાના ।
જૈસા કાં દિનમાના । સૂર્ય હા પૈં ॥ ૨૬૫ ॥
જૈસા કાં દિનમાના । સૂર્ય હા પૈં ॥ ૨૬૫ ॥
આણિ તૈસેંચિ હેં જાણ । લોભાસિ રજ કારણ ।
આપુલેં વિસ્મરણ । અદ્વૈતા જેવીં ॥ ૨૬૬ ॥
આપુલેં વિસ્મરણ । અદ્વૈતા જેવીં ॥ ૨૬૬ ॥
મોહ અજ્ઞાન પ્રમાદા । યયાં મૈળેયા દોષવૃંદા ।
પુઢતી પુઢતી પ્રબુદ્ધા । તમચિ મૂળ ॥ ૨૬૭ ॥
પુઢતી પુઢતી પ્રબુદ્ધા । તમચિ મૂળ ॥ ૨૬૭ ॥
ઐસેં વિચારાચ્યા ડોળાં । તિન્હી ગુણ હે વેગળવેગળાં ।
દાવિલે જૈસા આંવળા । તળહાતીંચા ॥ ૨૬૮ ॥
દાવિલે જૈસા આંવળા । તળહાતીંચા ॥ ૨૬૮ ॥
તંવ રજતમેં દોન્હીં । દેખિલીં પ્રૌઢ પતનીં ।
સત્ત્વાવાંચૂનિ નાણીં । જ્ઞાનાકડે ॥ ૨૬૯ ॥
સત્ત્વાવાંચૂનિ નાણીં । જ્ઞાનાકડે ॥ ૨૬૯ ॥
મ્હણૌનિ સાત્ત્વિક વૃત્તી । એક જાલે ગા જન્મવ્રતી ।
સર્વત્યાગેં ચતુર્થી । ભક્તિ જૈસી ॥ ૨૭૦ ॥
સર્વત્યાગેં ચતુર્થી । ભક્તિ જૈસી ॥ ૨૭૦ ॥
ઊર્ધ્વ ગચ્છન્તિ સત્ત્વસ્થા મધ્યે તિષ્ઠન્તિ રાજસાઃ ।
જઘન્યગુણવૃત્તિસ્થા અધો ગચ્છન્તિ તામસાઃ ॥ ૧૮॥
જઘન્યગુણવૃત્તિસ્થા અધો ગચ્છન્તિ તામસાઃ ॥ ૧૮॥
તૈસેં સત્ત્વાચેનિ નટનાચેં । અસણેં જાણેં જયાંચેં ।
તે તનુત્યાગીં સ્વર્ગીંચે । રાય હોતી ॥ ૨૭૧ ॥
તે તનુત્યાગીં સ્વર્ગીંચે । રાય હોતી ॥ ૨૭૧ ॥
ઇયાચિ પરી રજેં । જિહીં કાં જીજે મરિજે ।
તિહીં મનુષ્ય હોઈજે । મૃત્યુલોકીં ॥ ૨૭૨ ॥
તિહીં મનુષ્ય હોઈજે । મૃત્યુલોકીં ॥ ૨૭૨ ॥
તેથ સુખદુઃખાચેં ખિચટેં । જેવિજેં એકેચિ તાટેં ।
જેથ ઇયે મરણવાટે । પડિલેં નુઠી ॥ ૨૭૩ ॥
જેથ ઇયે મરણવાટે । પડિલેં નુઠી ॥ ૨૭૩ ॥
આણિ તયાચિ સ્થિતિ તમીં । જે વાઢોનિ નિમતી ભોગક્ષમીં ।
તે ઘેતી નરકભૂમી । મૂળપત્ર ॥ ૨૭૪ ॥
તે ઘેતી નરકભૂમી । મૂળપત્ર ॥ ૨૭૪ ॥
એવં વસ્તૂચિયા સત્તા । ત્રિગુણાસી પંડુસુતા ।
દાવિલી સકારણતા । આઘવીચિ ॥ ૨૭૫ ॥
દાવિલી સકારણતા । આઘવીચિ ॥ ૨૭૫ ॥
પૈં વસ્તુ વસ્તુત્વેં અસિકેં । તેં આપણપેં ગુણાસારિખેં ।
દેખોનિ કાર્યવિશેખેં । અનુકરે ગા ॥ ૨૭૬ ॥
દેખોનિ કાર્યવિશેખેં । અનુકરે ગા ॥ ૨૭૬ ॥
જૈસેં કાં સ્વપ્નીંચેનિ રાજેં । જૈં પરચક્ર દેખિજે ।
તૈં હારી જૈત હોઈજે । આપણપાંચિ ॥ ૨૭૭ ॥
તૈં હારી જૈત હોઈજે । આપણપાંચિ ॥ ૨૭૭ ॥
તૈસે મધ્યોર્ધ્વ અધ । હે જે ગુણવૃત્તિભેદ ।
તે દૃષ્ટીવાંચૂનિ શુદ્ધ । વસ્તુચિ અસે ॥ ૨૭૮ ॥
તે દૃષ્ટીવાંચૂનિ શુદ્ધ । વસ્તુચિ અસે ॥ ૨૭૮ ॥
નાન્યં ગુણેભ્યઃ કર્તારં યદા દ્રષ્ટાઽનુપશ્યતિ ।
ગુણેભ્યશ્ચ પરં વેત્તિ મદ્ભાવં સોઽધિગચ્છતિ ॥ ૧૯॥
ગુણેભ્યશ્ચ પરં વેત્તિ મદ્ભાવં સોઽધિગચ્છતિ ॥ ૧૯॥
પરી હે વાહણી અસો । તરી તુજ આન ન દિસો ।
પરિસેં તેં સાંગતસોં । માગીલ ગોઠી ॥ ૨૭૯ ॥
પરિસેં તેં સાંગતસોં । માગીલ ગોઠી ॥ ૨૭૯ ॥
તરી ઐસેં જાણિજે । સામર્થ્યેં તિન્હી સહજેં ।
હોતી દેહવ્યાજેં । ગુણચિ હે ॥ ૨૮૦ ॥
હોતી દેહવ્યાજેં । ગુણચિ હે ॥ ૨૮૦ ॥
ઇંધનાચેનિ આકારેં । અગ્નિ જૈસા અવતરે ।
કાં આંગવે તરુવરેં । ભૂમિરસુ ॥ ૨૮૧ ॥
કાં આંગવે તરુવરેં । ભૂમિરસુ ॥ ૨૮૧ ॥
નાના દહિંયાચેનિ મિસેં । પરિણમે દૂધચિ જૈસેં ।
કાં મૂર્ત હોય ઊંસેં । ગોડી જેવીં ॥ ૨૮૨ ॥
કાં મૂર્ત હોય ઊંસેં । ગોડી જેવીં ॥ ૨૮૨ ॥
તૈસેં હે સ્વાંતઃકરણ । દેહચિ હોતી ત્રિગુણ ।
મ્હણૌનિ બંધાસિ કારણ । ઘડે કીર ॥ ૨૮૩ ॥
મ્હણૌનિ બંધાસિ કારણ । ઘડે કીર ॥ ૨૮૩ ॥
પરી ચોજ હેં ધનુર્ધરા । જે એવઢા હા ગુંફિરા ।
મોક્ષાચા સંસારા । ઉણા નોહે ॥ ૨૮૪ ॥
મોક્ષાચા સંસારા । ઉણા નોહે ॥ ૨૮૪ ॥
ત્રિગુણ આપુલાલેનિ ધર્મેં । દેહીંચે માઘુત સાઉમેં ।
ચાળિતાંહી ન ખોમેં । ગુણાતીતતા ॥ ૨૮૫ ॥
ચાળિતાંહી ન ખોમેં । ગુણાતીતતા ॥ ૨૮૫ ॥
ઐસી મુક્તિ અસે સહજ । તે આતાં પરિસઊં તુજ ।
જે તૂં જ્ઞાનાંબુજ- । દ્વિરેફુ કીં ॥ ૨૮૬ ॥
જે તૂં જ્ઞાનાંબુજ- । દ્વિરેફુ કીં ॥ ૨૮૬ ॥
આણિ ગુણીં ગુણાજોગેં । ચૈતન્ય નોહે માગેં ।
બોલિલોં તેં ખાગેં । તેવીંચિ હેં ॥ ૨૮૭ ॥
બોલિલોં તેં ખાગેં । તેવીંચિ હેં ॥ ૨૮૭ ॥
તરી પાર્થા જૈં ઐસેં । બોધલેનિ જીવેં દિસે ।
સ્વપ્ન કાં જૈસેં । ચેઇલેની ॥ ૨૮૮ ॥
સ્વપ્ન કાં જૈસેં । ચેઇલેની ॥ ૨૮૮ ॥
નાતરી આપણ જળીં । બિંબલોં તીરોની ન્યાહળી ।
ચળણ હોતાં કલ્લોળીં । અનેકધા ॥ ૨૮૯ ॥
ચળણ હોતાં કલ્લોળીં । અનેકધા ॥ ૨૮૯ ॥
કાં નટલેનિ લાઘવેં । નટુ જૈસા ન ઝકવે ।
તૈસેં ગુણજાત દેખાવેં । ન હોનિયાં ॥ ૨૯૦ ॥
તૈસેં ગુણજાત દેખાવેં । ન હોનિયાં ॥ ૨૯૦ ॥
પૈં ઋતુત્રય આકાશેં । ધરૂનિયાંહી જૈસેં ।
નેદિજેચિ યેવોં વોસેં । વેગળેપણા ॥ ૨૯૧ ॥
નેદિજેચિ યેવોં વોસેં । વેગળેપણા ॥ ૨૯૧ ॥
તૈસેં ગુણીં ગુણાપરૌતેં । જેં આપણપેં અસે આયિતેં ।
તિયે અહં બૈસે અહંતેં । મૂળકેચિયે ॥ ૨૯૨ ॥
તિયે અહં બૈસે અહંતેં । મૂળકેચિયે ॥ ૨૯૨ ॥
તૈં તેથૂનિ મગ પાહતાં । મ્હણે સાક્ષી મી અકર્તા ।
હે ગુણચિ ક્રિયાજાતાં । નિયોજિત ॥ ૨૯૩ ॥
હે ગુણચિ ક્રિયાજાતાં । નિયોજિત ॥ ૨૯૩ ॥
સત્ત્વરજતમાંચા । ભેદીં પસરુ કર્માચા ।
હોત અસે તો ગુણાંચા । વિકારુ હા ॥ ૨૯૪ ॥
હોત અસે તો ગુણાંચા । વિકારુ હા ॥ ૨૯૪ ॥
યયામાજીં મી ઐસા । વનીં કાં વસંતુ જૈસા ।
વનલક્ષ્મીવિલાસા । હેતુભૂત ॥ ૨૯૫ ॥
વનલક્ષ્મીવિલાસા । હેતુભૂત ॥ ૨૯૫ ॥
કાં તારાંગણીં લોપાવેં । સૂર્યકાંતીં ઉદ્દીપાવેં ।
કમળીં વિકાસાવેં । જાવેં તમેં ॥ ૨૯૬ ॥
કમળીં વિકાસાવેં । જાવેં તમેં ॥ ૨૯૬ ॥
યે કોણાચીં કાજેં કહીં । સવિતિયા જૈસી નાહીં ।
તૈસા અકર્તા મી દેહીં । સત્તારૂપ ॥ ૨૯૭ ॥
તૈસા અકર્તા મી દેહીં । સત્તારૂપ ॥ ૨૯૭ ॥
મી દાઊનિ ગુણ દેખે । ગુણતા હે મિયાં પોખે ।
યયાચેનિ નિઃશેખેં । ઉરે તેં મી ॥ ૨૯૮ ॥
યયાચેનિ નિઃશેખેં । ઉરે તેં મી ॥ ૨૯૮ ॥
ઐસેનિ વિવેકેં જયા । ઉદો હોય ધનંજયા ।
યે ગુણાતીતત્વ તયા । અર્થપંથેં ॥ ૨૯૯ ॥
યે ગુણાતીતત્વ તયા । અર્થપંથેં ॥ ૨૯૯ ॥
ગુણાનેતાનતીત્ય ત્રીન્દેહી દેહસમુદ્ભવાન્ ।
જન્મમૃત્યુજરાદુઃખૈર્વિમુક્તોઽમૃતમશ્નુતે ॥ ૨૦॥
જન્મમૃત્યુજરાદુઃખૈર્વિમુક્તોઽમૃતમશ્નુતે ॥ ૨૦॥
આતાં નિર્ગુણ અસે આણિક । તેં તો જાણેં અચુક ।
જે જ્ઞાનેં કેલેં ટીક । તયાચિવરી ॥ ૩૦૦ ॥
જે જ્ઞાનેં કેલેં ટીક । તયાચિવરી ॥ ૩૦૦ ॥
કિંબહુના પંડુસુતા । ઐસી તો માઝી સત્તા ।
પાવે જૈસી સરિતા । સિંધુત્વ ગા ॥ ૩૦૧ ॥
પાવે જૈસી સરિતા । સિંધુત્વ ગા ॥ ૩૦૧ ॥
નળિકેવરૂનિ ઉઠિલા । જૈસા શુક શાખે બૈસલા ।
તૈસા મૂળ અહંતેં વેઢિલા । તો મી મ્હણૌનિ ॥ ૩૦૨ ॥
તૈસા મૂળ અહંતેં વેઢિલા । તો મી મ્હણૌનિ ॥ ૩૦૨ ॥
અગા અજ્ઞાનાચિયા નિદા । જો ઘોરત હોતા બદબદા ।
તો સ્વસ્વરૂપીં પ્રબુદ્ધા । ચેઇલા કીં ॥ ૩૦૩ ॥
તો સ્વસ્વરૂપીં પ્રબુદ્ધા । ચેઇલા કીં ॥ ૩૦૩ ॥
પૈં બુદ્ધિભેદાચા આરિસા । તયા હાતોનિ પડિલા વીરેશા ।
મ્હણૌનિ પ્રતિમુખાભાસા । મુકલા તો ॥ ૩૦૪ ॥
મ્હણૌનિ પ્રતિમુખાભાસા । મુકલા તો ॥ ૩૦૪ ॥
દેહાભિમાનાચા વારા । આતાં વાજો ઠેલા વીરા ।
તૈં ઐક્ય વીચિસાગરાં । જીવેશાં હેં ॥ ૩૦૫ ॥
તૈં ઐક્ય વીચિસાગરાં । જીવેશાં હેં ॥ ૩૦૫ ॥
મ્હણૌનિ મદ્ભાવેંસી । પ્રાપ્તિ પાવિજે તેણેંસરિસી ।
વર્ષાંતીં આકાશીં । ઘનજાત જેવીં ॥ ૩૦૬ ॥
વર્ષાંતીં આકાશીં । ઘનજાત જેવીં ॥ ૩૦૬ ॥
તેવીં મી હોઊનિ નિરુતા । મગ દેહીંચિ યે અસતાં ।
નાગવે દેહસંભૂતાં । ગુણાંસિ તો ॥ ૩૦૭ ॥
નાગવે દેહસંભૂતાં । ગુણાંસિ તો ॥ ૩૦૭ ॥
જૈસા ભિંગાચેનિ ઘરેં । દીપપ્રકાશુ નાવરે ।
કાં ન વિઝેચિ સાગરેં । વડવાનળુ ॥ ૩૦૮ ॥
કાં ન વિઝેચિ સાગરેં । વડવાનળુ ॥ ૩૦૮ ॥
તૈસા આલા ગેલા ગુણાંચા । બોધુ ન મૈળે તયાચા ।
તો દેહીં જૈસા વ્યોમીંચા । ચંદ્ર જળીં ॥ ૩૦૯ ॥
તો દેહીં જૈસા વ્યોમીંચા । ચંદ્ર જળીં ॥ ૩૦૯ ॥
તિન્હી ગુણ આપુલાલિયે પ્રૌઢી । દેહીં નાચવિતી બાગડીં ।
તો પાહોંહી ન ધાડી । અહંતેતેં ॥ ૩૧૦ ॥
તો પાહોંહી ન ધાડી । અહંતેતેં ॥ ૩૧૦ ॥
હા ઠાયવરી । નેહટોનિ ઠેલા અંતરીં ।
આતાં કાય વર્તે શરીરીં । હેંહીં નેણે ॥ ૩૧૧ ॥
આતાં કાય વર્તે શરીરીં । હેંહીં નેણે ॥ ૩૧૧ ॥
સાંડુનિ આંગીંચી ખોળી । સર્પ રિગાલિયા પાતાળીં ।
તે ત્વચા કોણ સાંભાળી । તૈસેં જાલેં ॥ ૩૧૨ ॥
તે ત્વચા કોણ સાંભાળી । તૈસેં જાલેં ॥ ૩૧૨ ॥
કાં સૌરભ્ય જીર્ણુ જૈસા । આમોદુ મિળોનિ જાય આકાશા ।
માઘારા કમળકોશા । નયેચિ તો ॥ ૩૧૩ ॥
માઘારા કમળકોશા । નયેચિ તો ॥ ૩૧૩ ॥
પૈં સ્વરૂપસમરસેં । ઐક્ય ગા જાલેં તૈસેં ।
તેથ કિં ધર્મ હેં કૈસેં । નેણેં દેહ ॥ ૩૧૪ ॥
તેથ કિં ધર્મ હેં કૈસેં । નેણેં દેહ ॥ ૩૧૪ ॥
મ્હણૌનિ જન્મજરામરણ । ઇત્યાદિ જે સાહી ગુણ ।
તે દેહીંચિ ઠેલે કારણ । નાહીં તયા ॥ ૩૧૫ ॥
તે દેહીંચિ ઠેલે કારણ । નાહીં તયા ॥ ૩૧૫ ॥
ઘટાચિયા ખાપરિયા । ઘટભંગીં ફેડિલિયા ।
મહદાકાશ અપૈસયા । જાલેંચિ અસે ॥ ૩૧૬ ॥
મહદાકાશ અપૈસયા । જાલેંચિ અસે ॥ ૩૧૬ ॥
તૈસી દેહબુદ્ધી જાયે । જૈં આપણપાં આઠૌ હોય ।
તૈં આન કાંહીં આહે । તેંવાંચુની ? ॥ ૩૧૭ ॥
તૈં આન કાંહીં આહે । તેંવાંચુની ? ॥ ૩૧૭ ॥
યેણેં થોર બોધલેપણેં । તયાસિ ગા દેહીં અસણેં ।
મ્હણૂનિ તો મી મ્હણેં । ગુણાતીત ॥ ૩૧૮ ॥
મ્હણૂનિ તો મી મ્હણેં । ગુણાતીત ॥ ૩૧૮ ॥
યયા દેવાચિયા બોલા । પાર્થુ અતિ સુખાવલા ।
મેઘેં સંબોખિલા । મોરુ જૈસા ॥ ૩૧૯ ॥
મેઘેં સંબોખિલા । મોરુ જૈસા ॥ ૩૧૯ ॥
અર્જુન ઉવાચ।
કૈર્લિંગૈસ્ત્રીન્ગુણાત્નેતાનતીતો ભવતિ પ્રભો ।
કિમાચારઃ કથંચૈતાંસ્ત્રીન્ગુણાનતિવર્તતે ॥ ૨૧॥
કૈર્લિંગૈસ્ત્રીન્ગુણાત્નેતાનતીતો ભવતિ પ્રભો ।
કિમાચારઃ કથંચૈતાંસ્ત્રીન્ગુણાનતિવર્તતે ॥ ૨૧॥
તેણેં તોષેં વીર પુસે । જી કોણ્હી ચિન્હીં તો દિસે ।
જયામાજીં વસે । ઐસા બોધુ ॥ ૩૨૦ ॥
જયામાજીં વસે । ઐસા બોધુ ॥ ૩૨૦ ॥
તો નિર્ગુણ કાય આચરે । કૈસેનિ ગુણ નિસ્તરે ।
હેં સાંગિજો માહેરેં । કૃપેચેનિ ॥ ૩૨૧ ॥
હેં સાંગિજો માહેરેં । કૃપેચેનિ ॥ ૩૨૧ ॥
યયા અર્જુનાચિયા પ્રશ્ના । તો ષડ્ગુણાંચા રાણા ।
પરિહારુ આકર્ણા । બોલતુ અસે ॥ ૩૨૨ ॥
પરિહારુ આકર્ણા । બોલતુ અસે ॥ ૩૨૨ ॥
મ્હણે પાર્થા તુઝી નવાઈ । હેં યેતુલેંચિ પુસસી કાઈ ।
તેં નામચિ તયા પાહીં । સત્ય લટિકેં ॥ ૩૨૩ ॥
તેં નામચિ તયા પાહીં । સત્ય લટિકેં ॥ ૩૨૩ ॥
ગુણાતીત જયા નાંવેં । તો ગુણાધીન તરી નવ્હે ।
ના હોય તરી નાંગવે । ગુણાં યયા ॥ ૩૨૪ ॥
ના હોય તરી નાંગવે । ગુણાં યયા ॥ ૩૨૪ ॥
પરી અધીન કાં નાંગવેં । હેંચિ કૈસેનિ જાણાવેં ।
ગુણાંચિયે રવરવે- । માજીં અસતાં ॥ ૩૨૫ ॥
ગુણાંચિયે રવરવે- । માજીં અસતાં ॥ ૩૨૫ ॥
હા સંદેહ જરી વાહસી । તરી સુખેં પુસોં લાહસી ।
પરિસ આતાં તયાસી । રૂપ કરૂં ॥ ૩૨૬ ॥
પરિસ આતાં તયાસી । રૂપ કરૂં ॥ ૩૨૬ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ ।
પ્રકાશં ચ પ્રવૃત્તિં ચ મોહમેવ ચ પાણ્ડવ ।
ન દ્વેષ્ટિ સંપ્રવૃત્તાનિ ન નિવૃત્તાનિ કાંક્ષતિ ॥ ૨૨॥
પ્રકાશં ચ પ્રવૃત્તિં ચ મોહમેવ ચ પાણ્ડવ ।
ન દ્વેષ્ટિ સંપ્રવૃત્તાનિ ન નિવૃત્તાનિ કાંક્ષતિ ॥ ૨૨॥
તરી રજાચેનિ માજેં । દેહીં કર્માચેં આણોજેં ।
પ્રવૃત્તિ જૈં ઘેઈજે । વેંટાળુનિ ॥ ૩૨૭ ॥
પ્રવૃત્તિ જૈં ઘેઈજે । વેંટાળુનિ ॥ ૩૨૭ ॥
તૈં મીચિ કાં કર્મઠ । ઐસા ન યે શ્રીમાઠ ।
દરિદ્રલિયે બુદ્ધી વીટ । તોહી નાહીં ॥ ૩૨૮ ॥
દરિદ્રલિયે બુદ્ધી વીટ । તોહી નાહીં ॥ ૩૨૮ ॥
અથવા સત્ત્વેંચિ અધિકેં । જૈં સર્વેંદ્રિયીં જ્ઞાન ફાંકે ।
તૈં સુવિદ્યતા તોખેં । ઉભજેહી ના ॥ ૩૨૯ ॥
તૈં સુવિદ્યતા તોખેં । ઉભજેહી ના ॥ ૩૨૯ ॥
કાં વાઢિન્નલેનિ તમેં । ન ગિળિજેચિ મોહભ્રમેં ।
તૈં અજ્ઞાનત્વેં ન શ્રમે । ઘેણેંહી નાહીં ॥ ૩૩૦ ॥
તૈં અજ્ઞાનત્વેં ન શ્રમે । ઘેણેંહી નાહીં ॥ ૩૩૦ ॥
પૈં મોહાચ્યા અવસરીં । જ્ઞાનાચી ચાડ ન ધરી ।
જ્ઞાનેં કર્મેં નાદરી । હોતાં ન દુઃખી ॥ ૩૩૧ ॥
જ્ઞાનેં કર્મેં નાદરી । હોતાં ન દુઃખી ॥ ૩૩૧ ॥
સાયંપ્રતર્મધ્યાન્હા । યા તિન્હી કાળાંચી ગણના ।
નાહીં જેવીં તપના । તૈસા અસે ॥ ૩૩૨ ॥
નાહીં જેવીં તપના । તૈસા અસે ॥ ૩૩૨ ॥
તયા વેગળાચિ કાય પ્રકાશેં । જ્ઞાનિત્વ યાવેં અસેં ।
કાયિ જળાર્ણવ પાઉસેં । સાજા હોય ? ॥ ૩૩૩ ॥
કાયિ જળાર્ણવ પાઉસેં । સાજા હોય ? ॥ ૩૩૩ ॥
ના પ્રવર્તલેનિ કર્મેં । કર્મઠત્વ તયાં કાં ગમે ।
સાંગેં હિમવંતુ હિમેં । કાંપે કાયી ? ॥ ૩૩૪ ॥
સાંગેં હિમવંતુ હિમેં । કાંપે કાયી ? ॥ ૩૩૪ ॥
નાતરી મોહ આલિયા । કાઈ પાં જ્ઞાના મુકિજૈલ તયા ।
હો મા આગીતેં ઉન્હાળેયા । જાળવત અસે ? ॥ ૩૩૫ ॥
હો મા આગીતેં ઉન્હાળેયા । જાળવત અસે ? ॥ ૩૩૫ ॥
ઉદાસીનવદાસીનો ગુણૈર્યો ન વિચાલ્યતે ।
ગુણા વર્તન્ત ઇત્યેવ યો~વતિષ્ઠતિ નેઙ્ગતે ॥ ૨૩॥
ગુણા વર્તન્ત ઇત્યેવ યો~વતિષ્ઠતિ નેઙ્ગતે ॥ ૨૩॥
તૈસે ગુણાગુણકાર્ય હેં । આઘવેંચિ આપણ આહે ।
મ્હણૌનિ એકેકા નોહે । તડાતોડી ॥ ૩૩૬ ॥
મ્હણૌનિ એકેકા નોહે । તડાતોડી ॥ ૩૩૬ ॥
યેવઢે ગા પ્રતીતી । તો દેહા આલાસે વસ્તી ।
વાટે જાતાં ગુંતી- । માજીં જૈસા ॥ ૩૩૭ ॥
વાટે જાતાં ગુંતી- । માજીં જૈસા ॥ ૩૩૭ ॥
તો જિણતા ના હરવી । તૈસા ગુણ નવ્હે ના કરવી ।
જૈસી કાં શ્રોણવી । સંગ્રામીંચી ॥ ૩૩૮ ॥
જૈસી કાં શ્રોણવી । સંગ્રામીંચી ॥ ૩૩૮ ॥
કાં શરીરા{આં}તીલ પ્રાણુ । ઘરીં આતિથ્યાચા બ્રાહ્મણુ ।
નાના ચોહટાંચા સ્થાણુ । ઉદાસુ જૈસા ॥ ૩૩૯ ॥
નાના ચોહટાંચા સ્થાણુ । ઉદાસુ જૈસા ॥ ૩૩૯ ॥
આણિ ગુણાચા યાવાજાવા । ઢળે ચળે ના પાંડવા ।
મૃગજળાચા હેલાવા । મેરુ જૈસા ॥ ૩૪૦ ॥
મૃગજળાચા હેલાવા । મેરુ જૈસા ॥ ૩૪૦ ॥
હેં બહુત કાયિ બોલિજે । વ્યોમ વારેનિ ન વચિજે ।
કાં સૂર્ય ના ગિળિજે । અંધકારેં ? ॥ ૩૪૧ ॥
કાં સૂર્ય ના ગિળિજે । અંધકારેં ? ॥ ૩૪૧ ॥
સ્વપ્ન કાં ગા જિયાપરી । જગતયાતેં ન સિંતરી ।
ગુણીં તૈસા અવધારીં । ન બંધિજે તો ॥ ૩૪૨ ॥
ગુણીં તૈસા અવધારીં । ન બંધિજે તો ॥ ૩૪૨ ॥
ગુણાંસિ કીર નાતુડે । પરી દુરૂનિ જૈં પાહે કોડેં ।
તૈં ગુણદોષ સાયિખડેં । સભ્યુ જૈસા ॥ ૩૪૩ ॥
તૈં ગુણદોષ સાયિખડેં । સભ્યુ જૈસા ॥ ૩૪૩ ॥
સત્કર્મેં સાત્ત્વિકીં । રજ તેં રજોવિષયકીં ।
તમ મોહાદિકીં । વર્તત અસે ॥ ૩૪૪ ॥
તમ મોહાદિકીં । વર્તત અસે ॥ ૩૪૪ ॥
પરિસ તયાચિયા ગા સત્તા । હોતી ગુણક્રિયા સમસ્તા ।
હેં ફુડેં જાણે સવિતા । લૌકિકા જેવીં ॥ ૩૪૫ ॥
હેં ફુડેં જાણે સવિતા । લૌકિકા જેવીં ॥ ૩૪૫ ॥
સમુદ્રચિ ભરતી । સોમકાંતચિ દ્રવતી ।
કુમુદેં વિકાસતી । ચંદ્રુ તો ઉગા ॥ ૩૪૬ ॥
કુમુદેં વિકાસતી । ચંદ્રુ તો ઉગા ॥ ૩૪૬ ॥
કાં વારાચિ વાજે વિઝે । ગગનેં નિશ્ચળ અસિજે ।
તૈસા ગુણાચિયે ગજબજે । ડોલેના જો ॥ ૩૪૭ ॥
તૈસા ગુણાચિયે ગજબજે । ડોલેના જો ॥ ૩૪૭ ॥
અર્જુના યેણેં લક્ષણેં । તો ગુણાતીતુ જાણણેં ।
પરિસ આતાં આચરણેં । તયાચીં જીં ॥ ૩૪૮ ॥
પરિસ આતાં આચરણેં । તયાચીં જીં ॥ ૩૪૮ ॥
સમદુઃખસુખઃ સ્વસ્થઃ સમલોષ્ટાશ્મકાઞ્ચનઃ ।
તુલ્યપ્રિયાપ્રિયોધીરસ્તુલ્યનિન્દાત્મસંસ્તુતિઃ ॥ ૨૪॥
તુલ્યપ્રિયાપ્રિયોધીરસ્તુલ્યનિન્દાત્મસંસ્તુતિઃ ॥ ૨૪॥
તરી વસ્ત્રાસિ પાઠીં પોટીં । નાહીં સુતાવાંચૂનિ કિરીટી ।
ઐસેં સુયે દિઠી । ચરાચર મદ્રૂપેં ॥ ૩૪૯ ॥
ઐસેં સુયે દિઠી । ચરાચર મદ્રૂપેં ॥ ૩૪૯ ॥
મ્હણૌનિ સુખદુઃખાસરિસેં । કાંટાળેં આચરે ઐસેં ।
રિપુભક્તાં જૈસેં । હરીચેં દેણેં ॥ ૩૫૦ ॥
રિપુભક્તાં જૈસેં । હરીચેં દેણેં ॥ ૩૫૦ ॥
એર઼્હવીં તરી સહજેં । સુખદુઃખ તૈંચિ સેવિજે ।
દેહજળીં હોઈજે । માસોળી જૈં ॥ ૩૫૧ ॥
દેહજળીં હોઈજે । માસોળી જૈં ॥ ૩૫૧ ॥
આતાં તેં તંવ તેણેં સાંડિલેં । આહે સ્વસ્વરૂપેંસીચિ માંડિલેં ।
સસ્યાંતીં નિવડિલેં । બીજ જૈસેં ॥ ૩૫૨ ॥
સસ્યાંતીં નિવડિલેં । બીજ જૈસેં ॥ ૩૫૨ ॥
કાં વોઘ સાંડૂનિ ગાંગ । રિઘોનિ સમુદ્રાચેં આંગ ।
નિસ્તરલી લગબગ । ખળાળાચી ॥ ૩૫૩ ॥
નિસ્તરલી લગબગ । ખળાળાચી ॥ ૩૫૩ ॥
તેવીં આપણપાંચિ જયા । વસ્તી જાલી ગા ધનંજયા ।
તયા દેહીં અપૈસયા । સુખ તૈસેં દુઃખ ॥ ૩૫૪ ॥
તયા દેહીં અપૈસયા । સુખ તૈસેં દુઃખ ॥ ૩૫૪ ॥
રાત્રિ તૈસેં પાહલેં । હેં ધારણા જેવીં એક જાલેં ।
આત્મારામ દેહીં આતલેં । દ્વંદ્વ તૈસેં ॥ ૩૫૫ ॥
આત્મારામ દેહીં આતલેં । દ્વંદ્વ તૈસેં ॥ ૩૫૫ ॥
પૈં નિદ્રિતાચેનિ આંગેંશીં । સાપુ તૈશી ઉર્વશી ।
તેવીં સ્વરૂપસ્થા સરિશીં । દેહીં દ્વંદ્વેં ॥ ૩૫૬ ॥
તેવીં સ્વરૂપસ્થા સરિશીં । દેહીં દ્વંદ્વેં ॥ ૩૫૬ ॥
મ્હણૌનિ તયાચ્યા ઠાયીં । શેણા સોનયા વિશેષ નાહીં ।
રત્ના ગુંડેયા કાંહીં । નેણિજે ભેદુ ॥ ૩૫૭ ॥
રત્ના ગુંડેયા કાંહીં । નેણિજે ભેદુ ॥ ૩૫૭ ॥
ઘરા યેવોં પાં સ્વર્ગ । કાં વરિપડો વાઘ ।
પરી આત્મબુદ્ધીસિ ભંગ । કદા નવ્હે ॥ ૩૫૮ ॥
પરી આત્મબુદ્ધીસિ ભંગ । કદા નવ્હે ॥ ૩૫૮ ॥
નિવટલેં ન ઉપવડે । જળીનલેં ન વિરૂઢે ।
સામ્યબુદ્ધી ન મોડે । તયાપરી ॥ ૩૫૯ ॥
સામ્યબુદ્ધી ન મોડે । તયાપરી ॥ ૩૫૯ ॥
હા બ્રહ્મા ઐસેનિ સ્તવિજો । કાં નીચ મ્હણૌનિ નિંદિજો ।
પરી નેણેં જળોં વિઝોં । રાખોંડી જૈસી ॥ ૩૬૦ ॥
પરી નેણેં જળોં વિઝોં । રાખોંડી જૈસી ॥ ૩૬૦ ॥
તૈસી નિંદા આણિ સ્તુતી । નયે કોણ્હેચિ વ્યક્તી ।
નાહીં અંધારેં કાં વાતી । સૂર્યા ઘરીં ॥ ૩૬૧ ॥
નાહીં અંધારેં કાં વાતી । સૂર્યા ઘરીં ॥ ૩૬૧ ॥
માનાપમાનયોસ્તુલ્યસ્તુલ્યો મિત્રારિપક્ષયોઃ ।
સર્વારમ્ભપરિત્યાગી ગુણાતીતઃ સ ઉચ્યતે ॥ ૨૫॥
સર્વારમ્ભપરિત્યાગી ગુણાતીતઃ સ ઉચ્યતે ॥ ૨૫॥
ઈશ્વર મ્હણૌનિ પૂજિલા । કાં ચોરુ મ્હણૌનિ ગાંજિલા ।
વૃષગજીં વેઢિલા । કેલા રાવો ॥ ૩૬૨ ॥
વૃષગજીં વેઢિલા । કેલા રાવો ॥ ૩૬૨ ॥
કાં સુહૃદ પાસીં આલે । અથવા વૈરી વરપડે જાલે ।
પરી નેણેં રાતી પાહાલેં । તેજ જેવીં ॥ ૩૬૩ ॥
પરી નેણેં રાતી પાહાલેં । તેજ જેવીં ॥ ૩૬૩ ॥
સાહીં ઋતુ યેતાં આકાશેં । લિંપિજેચિ ના જૈસેં ।
તેવીં વૈશમ્ય માનસેં । જાણિજેના ॥ ૩૬૪ ॥
તેવીં વૈશમ્ય માનસેં । જાણિજેના ॥ ૩૬૪ ॥
આણીકહી એકુ પાહીં । આચારુ તયાચ્યા ઠાયીં ।
તરી વ્યાપારાસિ નાહીં । જાલેં દિસે ॥ ૩૬૫ ॥
તરી વ્યાપારાસિ નાહીં । જાલેં દિસે ॥ ૩૬૫ ॥
સર્વાંરંભા ઉટકલેં । પ્રવૃત્તીચેં તેથ માવળલે ।
જળતી ગા કર્મફળેં । તે તો આગી ॥ ૩૬૬ ॥
જળતી ગા કર્મફળેં । તે તો આગી ॥ ૩૬૬ ॥
દૃષ્ટાદૃષ્ટાચેનિ નાંવેં । ભાવોચિ જીવીં નુગવેં ।
સેવી જેં કાં સ્વભાવેં । પૈઠેં હોયે ॥ ૩૬૭ ॥
સેવી જેં કાં સ્વભાવેં । પૈઠેં હોયે ॥ ૩૬૭ ॥
સુખે ના શિણે । પાષાણુ કાં જેણેં માનેં ।
તૈસી સાંડીમાંડી મનેં । વર્જિલી અસે ॥ ૩૬૮ ॥
તૈસી સાંડીમાંડી મનેં । વર્જિલી અસે ॥ ૩૬૮ ॥
આતાં કિતી હા વિસ્તારુ । જાણેં ઐસા આચારુ ।
જયાતેં તોચિ સાચારુ । ગુણાતીતુ ॥ ૩૬૯ ॥
જયાતેં તોચિ સાચારુ । ગુણાતીતુ ॥ ૩૬૯ ॥
ગુણાંતેં અતિક્રમણેં । ઘડે ઉપાયેં જેણેં ।
તો આતાં આઈક મ્હણે । શ્રીકૃષ્ણનાથુ ॥ ૩૭૦ ॥
તો આતાં આઈક મ્હણે । શ્રીકૃષ્ણનાથુ ॥ ૩૭૦ ॥
માં ચ યોઽવ્યભિચારેણ ભક્તિયોગેન સેવતે ।
સ ગુણાન્સમતીત્યૈતાન્ બ્રહ્મભૂયાય કલ્પતે ॥ ૨૬॥
સ ગુણાન્સમતીત્યૈતાન્ બ્રહ્મભૂયાય કલ્પતે ॥ ૨૬॥
તરી વ્યભિચારરહિત ચિત્તેં । ભક્તિયોગેં માતેં ।
સેવી તો ગુણાતેં । જાકળૂં શકે ॥ ૩૭૧ ॥
સેવી તો ગુણાતેં । જાકળૂં શકે ॥ ૩૭૧ ॥
તરી કોણ મી કૈસી ભક્તી । અવ્યભિચારા કાય વ્યક્તી ।
હે આઘવીચિ નિરુતી । હોઆવી લાગે ॥ ૩૭૨ ॥
હે આઘવીચિ નિરુતી । હોઆવી લાગે ॥ ૩૭૨ ॥
તરી પાર્થા પરિયેસા । મી તંવ યેથ ઐસા ।
રત્નીં કિળાવો જૈસા । રત્નચિ કીં તો ॥ ૩૭૩ ॥
રત્નીં કિળાવો જૈસા । રત્નચિ કીં તો ॥ ૩૭૩ ॥
કાં દ્રવપણચિ નીર । અવકાશચિ અંબર ।
ગોડી તેચિ સાખર । આન નાહીં ॥ ૩૭૪ ॥
ગોડી તેચિ સાખર । આન નાહીં ॥ ૩૭૪ ॥
વન્હિ તેચિ જ્વાળ । દળાચિ નાંવ કમળ ।
રૂખ તેંચિ ડાળ- । ફળાદિક ॥ ૩૭૫ ॥
રૂખ તેંચિ ડાળ- । ફળાદિક ॥ ૩૭૫ ॥
અગા હિમ જેં આકર્ષલેં । તેંચિ હિમવંત જેવીં જાલેં ।
નાના દૂધ મુરાલેં । તેંચિ દહીં ॥ ૩૭૬ ॥
નાના દૂધ મુરાલેં । તેંચિ દહીં ॥ ૩૭૬ ॥
તૈસેં વિશ્વ યેણેં નાંવેં । હેં મીચિ પૈં આઘવેં ।
ઘેઈં ચંદ્રબિંબ સોલાવેં । ન લગે જેવીં ॥ ૩૭૭ ॥
ઘેઈં ચંદ્રબિંબ સોલાવેં । ન લગે જેવીં ॥ ૩૭૭ ॥
ઘૃતાચેં થિજલેંપણ । ન મોડિતાં ઘૃતચિ જાણ ।
કાં નાટિતાં કાંકણ । સોનેંચિ તેં ॥ ૩૭૮ ॥
કાં નાટિતાં કાંકણ । સોનેંચિ તેં ॥ ૩૭૮ ॥
ન ઉકલિતાં પટુ । તંતુચિ અસે સ્પષ્ટુ ।
ન વિરવિતાં ઘટુ । મૃત્તિકા જેવીં ॥ ૩૭૯ ॥
ન વિરવિતાં ઘટુ । મૃત્તિકા જેવીં ॥ ૩૭૯ ॥
મ્હણૌનિ વિશ્વપણ જાવેં । મગ તૈં માતેં ઘેયાવેં ।
તૈસા નવ્હે આઘવેં । સકટચિ મી ॥ ૩૮૦ ॥
તૈસા નવ્હે આઘવેં । સકટચિ મી ॥ ૩૮૦ ॥
ઐસેનિ માતેં જાણિજે । તે અવ્યભિચારી ભક્તિ મ્હણિજે ।
યેથ ભેદુ કાંહીં દેખિજે । તરી વ્યભિચારુ તો ॥ ૩૮૧ ॥
યેથ ભેદુ કાંહીં દેખિજે । તરી વ્યભિચારુ તો ॥ ૩૮૧ ॥
યાકારણેં ભેદાતેં । સાંડૂનિ અભેદેં ચિત્તેં ।
આપણ સકટ માતેં । જાણાવેં ગા ॥ ૩૮૨ ॥
આપણ સકટ માતેં । જાણાવેં ગા ॥ ૩૮૨ ॥
પાર્થા સોનયાચી ટિકા । સોનયાસી લાગલી દેખા ।
તૈસેં આપણપેં આણિકા । માનાવેં ના ॥ ૩૮૩ ॥
તૈસેં આપણપેં આણિકા । માનાવેં ના ॥ ૩૮૩ ॥
તેજાચા તેજૌનિ નિઘાલા । પરી તેજીંચિ અસે લાગલા ।
તયા રશ્મી ઐસા ભલા । બોધુ હોઆવા ॥ ૩૮૪ ॥
તયા રશ્મી ઐસા ભલા । બોધુ હોઆવા ॥ ૩૮૪ ॥
પૈં પરમાણુ ભૂતળીં । હિમકણુ હિમાચળીં ।
મજમાજીં ન્યાહાળીં । અહં તૈસેં ॥ ૩૮૫ ॥
મજમાજીં ન્યાહાળીં । અહં તૈસેં ॥ ૩૮૫ ॥
હો કાં તરંગુ લહાનુ । પરી સિંધૂસી નાહીં ભિન્નુ ।
તૈસા ઈશ્વરીં મી આનુ । નોહેચિ ગા ॥ ૩૮૬ ॥
તૈસા ઈશ્વરીં મી આનુ । નોહેચિ ગા ॥ ૩૮૬ ॥
ઐસેનિ બા સમરસેં । દૃષ્ટિ જે ઉલ્હાસે ।
તે ભક્તિ પૈં ઐસે । આમ્હી મ્હણોં ॥ ૩૮૭ ॥
તે ભક્તિ પૈં ઐસે । આમ્હી મ્હણોં ॥ ૩૮૭ ॥
આણિ જ્ઞાનાચેં ચાંગાવેં । ઇયેચિ દૃષ્ટિ નાંવેં ।
યોગાચેંહી આઘવેં । સર્વસ્વ હેં ॥ ૩૮૮ ॥
યોગાચેંહી આઘવેં । સર્વસ્વ હેં ॥ ૩૮૮ ॥
સિંધૂ આણિ જળધરા- । માજીં લાગલી અખંડ ધારા ।
તૈસી વૃત્તિ વીરા । પ્રવર્તે તે ॥ ૩૮૯ ॥
તૈસી વૃત્તિ વીરા । પ્રવર્તે તે ॥ ૩૮૯ ॥
કાં કુહેસીં આકાશા । તોંડીં સાંદા નાહીં તૈસા ।
તો પરમપુરુષીં તૈસા । એકવટે ગા ॥ ૩૯૦ ॥
તો પરમપુરુષીં તૈસા । એકવટે ગા ॥ ૩૯૦ ॥
પ્રતિબિંબૌનિ બિંબવરી । પ્રભેચી જૈસી ઉજરી ।
તે સોઽહંવૃત્તી અવધારીં । તૈસી હોય ॥ ૩૯૧ ॥
તે સોઽહંવૃત્તી અવધારીં । તૈસી હોય ॥ ૩૯૧ ॥
ઐસેનિ મગ પરસ્પરેં । તે સોઽહંવૃત્તિ જૈં અવતરે ।
તૈં તિયેહિ સકટ સરે । અપૈસયા ॥ ૩૯૨ ॥
તૈં તિયેહિ સકટ સરે । અપૈસયા ॥ ૩૯૨ ॥
જૈસા સૈંધવાચા રવા । સિંધૂમાજીં પાંડવા ।
વિરાલેયા વિરવાવા । હેંહી ઠાકે ॥ ૩૯૩ ॥
વિરાલેયા વિરવાવા । હેંહી ઠાકે ॥ ૩૯૩ ॥
નાતરી જાળૂનિ તૃણ । વન્હિહી વિઝે આપણ ।
તૈસેં ભેદુ નાશૂનિ જાણ । જ્ઞાનહી નુરે ॥ ૩૯૪ ॥
તૈસેં ભેદુ નાશૂનિ જાણ । જ્ઞાનહી નુરે ॥ ૩૯૪ ॥
માઝેં પૈલપણ જાયે । ભક્ત હેં ઐલપણ ઠાયે ।
અનાદિ ઐક્ય જેં આહે । તેંચિ નિવડે ॥ ૩૯૫ ॥
અનાદિ ઐક્ય જેં આહે । તેંચિ નિવડે ॥ ૩૯૫ ॥
આતાં ગુણાતેં તો કિરીટી । જિણે યા નવ્હતી ગોષ્ટી ।
જે એકપણાહી મિઠી । પડોં સરલી ॥ ૩૯૬ ॥
જે એકપણાહી મિઠી । પડોં સરલી ॥ ૩૯૬ ॥
કિંબહુના ઐસી દશા । તેં બ્રહ્મત્વ ગા સુદંશા ।
હેં તો પાવેં જો ઐસા । માતેં ભજે ॥ ૩૯૭ ॥
હેં તો પાવેં જો ઐસા । માતેં ભજે ॥ ૩૯૭ ॥
પુઢતીં ઇહીં લિંગીં । ભક્તુ જો માઝા જગીં ।
હે બ્રહ્મતા તયાલાગીં । પતિવ્રતા ॥ ૩૯૮ ॥
હે બ્રહ્મતા તયાલાગીં । પતિવ્રતા ॥ ૩૯૮ ॥
જૈસેં ગંગેચેનિ વોઘેં । ડળમળિત જળ જેં નિઘે ।
સિંધુપદ તયાજોગેં । આન નાહીં ॥ ૩૯૯ ॥
સિંધુપદ તયાજોગેં । આન નાહીં ॥ ૩૯૯ ॥
તૈસા જ્ઞાનાચિયા દિઠી । જો માતેં સેવી કિરીટી ।
તો હોય બ્રહ્મતેચ્યા મુકુટીં । ચૂડારત્ન ॥ ૪૦૦ ॥
તો હોય બ્રહ્મતેચ્યા મુકુટીં । ચૂડારત્ન ॥ ૪૦૦ ॥
યયા બ્રહ્મત્વાસીચિ પાર્થા । સાયુજ્ય ઐસી વ્યવસ્થા ।
યાચિ નાંવેં ચૌથા । પુરુષાર્થ ગા ॥ ૪૦૧ ॥
યાચિ નાંવેં ચૌથા । પુરુષાર્થ ગા ॥ ૪૦૧ ॥
પરી માઝેં આરાધન । બ્રહ્મત્વીં હોય સોપાન ।
એથ મી હન સાધન । ગમેન હો ॥ ૪૦૨ ॥
એથ મી હન સાધન । ગમેન હો ॥ ૪૦૨ ॥
તરી ઝણીં ઐસેં । તુઝ્યા ચિત્તીં પૈસેં ।
પૈં બ્રહ્મ આન નસે । મીવાંચૂનિ ॥ ૪૦૩ ॥
પૈં બ્રહ્મ આન નસે । મીવાંચૂનિ ॥ ૪૦૩ ॥
બ્રહ્મણો હિ પ્રતિષ્ઠાહમમૃતસ્યાવ્યયસ્ય ચ ।
શાશ્વતસ્ય ચ ધર્મસ્ય સુખસ્યૈકાન્તિકસ્ય ચ ॥ ૨૭॥
શાશ્વતસ્ય ચ ધર્મસ્ય સુખસ્યૈકાન્તિકસ્ય ચ ॥ ૨૭॥
ૐ તત્સદિતિ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાસૂપનિષત્સુ બ્રહ્મવિદ્યાયાં યોગશાસ્ત્રે
શ્રીકૃષ્ણાર્જુનસંવાદે ગુણત્રયવિભાગયોગોનામ ચતુર્દશોઽધ્યાયઃ ॥ ૧૪ ॥
શ્રીકૃષ્ણાર્જુનસંવાદે ગુણત્રયવિભાગયોગોનામ ચતુર્દશોઽધ્યાયઃ ॥ ૧૪ ॥
અગા બ્રહ્મ યા નાંવા । અભિપ્રાયો મી પાંડવા ।
મીચિ બોલિજે આઘવા । શબ્દીં ઇહીં ॥ ૪૦૪ ॥
મીચિ બોલિજે આઘવા । શબ્દીં ઇહીં ॥ ૪૦૪ ॥
પૈં મંડળ આણિ ચંદ્રમા । દોન્હી નવ્હતી સુવર્મા ।
તૈસા મજ આણિ બ્રહ્મા । ભેદુ નાહીં ॥ ૪૦૫ ॥
તૈસા મજ આણિ બ્રહ્મા । ભેદુ નાહીં ॥ ૪૦૫ ॥
અગા નિત્ય જેં નિષ્કંપ । અનાવૃત ધર્મરૂપ ।
સુખ જેં ઉમપ । અદ્વિતીય ॥ ૪૦૬ ॥
સુખ જેં ઉમપ । અદ્વિતીય ॥ ૪૦૬ ॥
વિવેકુ આપલેં કામ । સારૂનિ ઠાકી જેં ધામ ।
નિષ્કર્ષાચેં નિઃસીમ । કિંબહુના મી ॥ ૪૦૭ ॥
નિષ્કર્ષાચેં નિઃસીમ । કિંબહુના મી ॥ ૪૦૭ ॥
ઐસેસેં હો અવધારા । તો અનન્યાચા સોયરા ।
સાંગતસે વીરા । પાર્થાસી ॥ ૪૦૮ ॥
સાંગતસે વીરા । પાર્થાસી ॥ ૪૦૮ ॥
યેથ ધૃતરાષ્ટ્ર મ્હણે । સંજયા હેં તૂતેં કોણેં ।
પુસલેનિવિણ વાયાણેં । કાં બોલસી ? ॥ ૪૦૯ ॥
પુસલેનિવિણ વાયાણેં । કાં બોલસી ? ॥ ૪૦૯ ॥
માઝી અવસરી તે ફેડી । વિજયાચી સાંગેં ગુઢી ।
યેરુ જીવીં મ્હણે સાંડીં । ગોઠી યિયા ॥ ૪૧૦ ॥
યેરુ જીવીં મ્હણે સાંડીં । ગોઠી યિયા ॥ ૪૧૦ ॥
સંજયો વિસ્મયો માનસીં । આહા કરૂનિ રસરસી ।
મ્હણે કૈસેં પાં દેવેંસી । દ્વંદ્વ યયા ? ॥ ૪૧૧ ॥
મ્હણે કૈસેં પાં દેવેંસી । દ્વંદ્વ યયા ? ॥ ૪૧૧ ॥
તરી તો કૃપાળુ તુષ્ટો । યયા વિવેકુ હા ઘોંટો ।
મોહાચા ફિટો । મહારોગુ ॥ ૪૧૨ ॥
મોહાચા ફિટો । મહારોગુ ॥ ૪૧૨ ॥
સંજયો ઐસેં ચિંતિતાં । સંવાદુ તો સાંભાળિતાં ।
હરિખાચા યેતુ ચિત્તા । મહાપૂરુ ॥ ૪૧૩ ॥
હરિખાચા યેતુ ચિત્તા । મહાપૂરુ ॥ ૪૧૩ ॥
મ્હણૌનિ આતાં યેણેં । ઉત્સાહાચેનિ અવતરણેં ।
શ્રીકૃષ્ણાચેં બોલણેં । સાંગિજૈલ ॥ ૪૧૪ ॥
શ્રીકૃષ્ણાચેં બોલણેં । સાંગિજૈલ ॥ ૪૧૪ ॥
તયા અક્ષરાઆંતીલ ભાવો । પાવવીન મી તુમચા ઠાવો ।
આઇકા મ્હણે જ્ઞાનદેવો । નિવૃત્તીચા ॥ ૪૧૫ ॥
આઇકા મ્હણે જ્ઞાનદેવો । નિવૃત્તીચા ॥ ૪૧૫ ॥
ઇતિ શ્રીજ્ઞાનદેવવિરચિતાયાં ભાવાર્થદીપિકાયાં
ગુણત્રયવિભાગયોગોનામ ચતુર્દશોઽધ્યાયઃ ॥
ગુણત્રયવિભાગયોગોનામ ચતુર્દશોઽધ્યાયઃ ॥