Lord Krishna

jñāneśvarī adhyāya 15

(Dnyaneshwari Adhyay 15 in English (IAST))

Sant Dnyaneshwar

Also known as Dnyaneshwari · Jnaneshwari · Jnaneshwari adhyay 15

Dnyaneshwari Adhyay 15. The Dnyaneshwari — Sant Dnyaneshwar's commentary on the Bhagavad Gita, composed at Nevasa in 1290 when he was in his teens. Its proper name is Bhavarthadipika, and it is the work that made Marathi a language of scripture: the Gita's Sanskrit opened out into ovis of extraordinary beauty, image piled on image, for listeners who knew no Sanskrit at all.

#of 625
|| oṃ śrī paramātmane namaḥ ||
|| atha śrīmadbhagavadgītā ||
| atha pañcadaśo'dhyāyaḥ – adhyāya paṃdharāvā | |
| puruṣottamayogaḥ |
ātāṃ hṛdaya heṃ āpuleṃ | cauphāl̤uniyāṃ bhaleṃ |
varī baisaūṃ pāuleṃ | śrīgurūṃcīṃ || 1 ||
aikyabhāvācī aṃjul̤ī | sarveṃdriya kuḍmul̤ī |
bharūniyāṃ puṣpāṃjul̤ī | arghyu devoṃ || 2 ||
ananyodakeṃ dhuvaṭa | vāsanā je tanniṣṭha |
te lāgalese aboṭa | caṃdanāceṃ || 3 ||
premāceni bhāṃgāreṃ | nirvāl̤ūni nūpareṃ |
levaūṃ sukumāreṃ | padeṃ tiyeṃ || 4 ||
ghaṇāvalī āvaḍī | avyabhicāreṃ cokhaḍī |
tiye ghālūṃ joḍī | āṃgol̤iyā || 5 ||
ānaṃdāmodabahal̤a | sāttvikāceṃ mukul̤a |
teṃ umalaleṃ aṣṭadal̤a | ṭheūṃ varī || 6 ||
tethe ahaṃ hā dhūpa jāl̤ūṃ | nāhaṃ tejeṃ vovāl̤ūṃ |
sāmarasyeṃ poṭāl̤ūṃ | niraṃtara || 7 ||
mājhī tanu āṇi prāṇa | iyā donī pāuvā leūṃ śrīgurucaraṇa |
karūṃ bhogamokṣa niṃbaloṇa | pāyāṃ tayāṃ || 8 ||
iyā śrīgurucaraṇasevā | hoṃ pātra tayā daivā |
je sakal̤ārthamel̤āvā | pāṭu bāṃdhe || 9 ||
brahmīṃceṃ visavaṇeṃvarī | unmekha lāhe ujarī |
jeṃ vāceteṃ iyeṃ karī | sudhāsiṃdhu || 10 ||
pūrṇacaṃdrāciyā koḍī | vaktṛtvā ghāpeṃ kuroṃḍī |
taisī āṇī goḍī | akṣarāṃteṃ || 11 ||
sūryeṃ adhiṣṭhilī prācī | jagā rāṇīva de prakāśācī |
taiśī vācā śrotayāṃ jñānācī | divāl̤ī karī || 12 ||
nādabrahma khujeṃ | kaivalyahī taiseṃ na saje |
aisā bolu dekhije | jeṇeṃ daiveṃ || 13 ||
śravaṇasukhācyā māṃḍavīṃ | viśva bhogī mādhavīṃ |
taisī sāsinnalī baravī | vācāvallī || 14 ||
ṭhāvo na pavatā jayācā | maneṃsī muraḍalī vācā |
to devo hoya śabdācā | camatkāru || 15 ||
jeṃ jñānāsi na cojave | dhyānāsihī jeṃ nāgave |
teṃ agocara phāve | goṭhīmājīṃ || 16 ||
yevaḍheṃ eka saubhaga | val̤aghe vāceceṃ āṃga |
śrīgurupādapadmaparāga | lāhe jaiṃ kāṃ || 17 ||
tarī bahu bolūṃ kāī | āji teṃ ānīṃ ṭhāīṃ |
māteṃvācūni nāhīṃ | jñānadevo mhaṇe || 18 ||
je tānheni miyāṃ apatyeṃ | āṇi mājhe guru ekalauteṃ |
mhaṇauni kṛpeṃsi ekahāteṃ | jāleṃ tiye || 19 ||
pāhā pāṃ bharovarī āghavī | megha cātakāṃsī ricavī |
majalāgīṃ gosāvī | taiseṃ keleṃ || 20 ||
mhaṇauni rikāmeṃ toṃḍa | karūṃ geleṃ baḍabaḍa |
kīṃ gītā aiseṃ goḍa | ātuḍaleṃ || 21 ||
hoya adṛṣṭa āpaiteṃ | taiṃ vāl̤ūci ratneṃ parate |
ujū āyuṣya taiṃ māriteṃ | lobhu karī || 22 ||
ādhaṇīṃ ghātaliyā haral̤a | hotī amṛtāce tāṃdul̤a |
jarī bhukecī rākhe vel̤a | śrījagannāthu || 23 ||
tayāparī śrīguru | karitī jaiṃ aṃgīkāru |
taiṃ hoūni ṭhāke saṃsāru | mokṣamaya āghavā || 24 ||
pāhā pāṃ śrīnārāyaṇeṃ | tayā pāṃḍavāṃceṃ uṇeṃ |
kījeci nā purāṇeṃ | viśvavaṃdyeṃ ? || 25 ||
taiseṃ śrīnivṛttirājeṃ | ajñānapaṇa heṃ mājheṃ |
āṇileṃ vojeṃ | jñānāciyā || 26 ||
parī heṃ aso ātāṃ | prema rul̤atase bolatāṃ |
keṃ gurugaurava varṇitāṃ | unmeṣa ase ? || 27 ||
ātāṃ teṇeṃci pasāyeṃ | tumhāṃ saṃtāce mī pāyeṃ |
vol̤agena abhiprāyeṃ | gīteceni || 28 ||
tarī toci prastutīṃ | caudāviyā adhyāyācyā aṃtīṃ |
nirṇayo kaivalyapatī | aisā kelā || 29 ||
jeṃ jñāna jayācyā hātīṃ | toci samarthu mukti |
jaisā śatamakha saṃpattī | svargīṃciye || 30 ||
kāṃ śata eka janmāṃ | jo janmoni brahmakarmā |
karī toci brahmā | ānu nohe || 31 ||
nānā sūryācā prakāśu | lāhe jevīṃ ḍol̤asu |
tevīṃ jñāneṃci saurasu | mokṣācā to || 32 ||
tarī tayā jñānālāgīṃ | kavaṇā pāṃ yogyatā āṃgīṃ |
heṃ pāhatāṃ jagīṃ | dekhilā eku || 33 ||
jeṃ pātāl̤īṃceṃhī nidhāna | dāvīla kīra aṃjana |
parī hoāve locana | pāyāl̤āce || 34 ||
taiseṃ mokṣa deīla jñāna | yetheṃ kīra nāhīṃ āna |
parī teṃci thāre aiseṃ mana | śuddha hoāveṃ || 35 ||
tarī viraktīvāṃcūni kahīṃ | jñānāsi tagaṇeṃci nāhīṃ |
heṃ vicārūni ṭhāīṃ | ṭhevileṃ deveṃ || 36 ||
ātāṃ viraktīcī kavaṇa parī | je yeūni manāteṃ varī |
heṃhī sarvajñeṃ śrīharī | dekhileṃ ase || 37 ||
je viṣeṃ rāṃdhilī rasasoye | jaiṃ jevaṇārā ṭhāuvī hoye |
taiṃ to tāṭaci sāṃḍūni jāye | jayāparī || 38 ||
taisī saṃsārā yā samastā | jāṇije jaiṃ anityatā |
taiṃ vairāgya davaḍitāṃ | pāṭhī lāge || 39 ||
ātāṃ anityatva yā kaiseṃ | teṃci vṛkṣākāramiṣeṃ |
sāṃgijata ase viśveśeṃ | paṃcadaśīṃ || 40 ||
upaḍileṃ kavatikeṃ | jhāḍa yerimoharā ṭhāke |
teṃ vegeṃ jaiseṃ suke | taiseṃ heṃ nohe || 41 ||
yāteṃ ekeparī | rūpakāciyā kusarī |
sārītase vārī | saṃsārācī || 42 ||
karūni saṃsāra vāvo | svarūpīṃ ahaṃte ṭhāvo |
hoāvayā adhyāvo | paṃdharāvā hā || 43 ||
ātāṃ heṃci āghaveṃ | graṃthagarbhīṃceṃ cāṃgāveṃ |
upalavijela jīveṃ | ākarṇije || 44 ||
tarī mahānaṃda samudra | jhò pūrṇa pūrṇīmā caṃdra |
to dvārakecā nareṃdra | aiseṃ mhaṇe || 45 ||
agā paiṃ paṃḍukumarā | yetāṃ svarūpāciyā gharā |
karītase āḍavārā | viśvābhāsu jo || 46 ||
to hā jagaḍaṃbaru | nohe yetha saṃsāru |
hā jāṇije mahātaru | thāṃvalā ase || 47 ||
parī yerāṃ rukhāṃsārikhā | hā tal̤īṃ mūl̤eṃ varī śākhā |
taisā nohe mhaṇauni lekhā | nayeci kavaṇā || 48 ||
āgī kāṃ kuṟhāḍī | hoya rigāvā jarī buḍīṃ |
tarī ho kāṃ bhalatevaḍhī | varicīla vāḍhī || 49 ||
je tuṭaliyā mūl̤āpāśīṃ | ulaṃḍela kāṃ śākhāṃśīṃ |
parī taiśī goṭhī kāyaśī | hā sopā navhe || 50 ||
arjunā heṃ kavatika | sāṃgatāṃ ase alaukika |
je vāḍhī adhomukha | rukhā yayā || 51 ||
jaisā bhānū uṃcī neṇoṃ keṃ | raśmijāl̤a tal̤īṃ phāṃke |
saṃsāra heṃ kāvarukheṃ | jhāḍa taiseṃ || 52 ||
āṇi āthī nāthī titukeṃ | ruṃdhaleṃ ase yeṇeṃci ekeṃ |
kalpāṃtīṃceni udakeṃ | vyoma jaiseṃ || 53 ||
kāṃ ravīcyā astamānīṃ | āṃdhāreni koṃde rajanī |
taisā hāci gaganīṃ | māṃḍalā ase || 54 ||
yayā phal̤a nā cuṃbitāṃ | phūla nā turaṃbitāṃ |
jeṃ kāṃhīṃ paṃḍusutā | teṃ rukhuci hā || 55 ||
hā ūrdhvamūl̤a āhe | parī unmūl̤ilā nohe |
yeṇeṃci hā hoye | śāḍval̤u gā || 56 ||
āṇi ūrdhvamūl̤a aiseṃ | nigadileṃ kīra ase |
parī adhīṃhī asoseṃ | mūl̤eṃ yayā || 57 ||
prabal̤alā caumerī | piṃpal̤ā kāṃ vaḍāciyā parī |
je pāraṃbiyāṃmājhārīṃ | ḍahāl̤iyā asatī || 58 ||
tevīṃci gā dhanaṃjayā | saṃsārataru yayā |
adhīṃci āthī khāṃdiyā | heṃhī nāhīṃ || 59 ||
tarī ūrdhvāhīkaḍe | śākhāṃce māṃdoḍe |
disatāti apāḍeṃ | sāsinnaleṃ || 60 ||
jāleṃ gaganaci pāṃ veliye | kāṃ vārā māṃḍalā rukhāceni āyeṃ |
nānā avasthātrayeṃ | udayalā ase || 61 ||
aisā hā eku | viśvākāra viṭaṃku |
udayalā jāṇa rukhu | ūrdhvamūl̤u || 62 ||
ātāṃ ūrdhva yā kavaṇa | yetheṃ mūl̤a teṃ kiṃ lakṣaṇa |
kāṃ adhomukhapaṇa | śākhā kaisiyā || 63 ||
athavā drumā yayā | adhīṃ jiyā mūl̤iyā |
tiyā koṇa kaisiyā | ūrdhva śākhā || 64 ||
āṇi aśvatthu hā aisī | prasiddhī kāyasī |
ātmavidavilāsīṃ | nirṇayo kelā || 65 ||
heṃ āghaveṃci baraveṃ | tujhiye pratītīsi phāve |
taiseni sāṃgoṃ soliṃveṃ | vinyāseṃ gā || 66 ||
parī aikeṃ gā subhagā | hā prasaṃgu ase tujaci jogā |
kānaci karīṃ ho sarvāṃgā | hiyeṃ āthiliyā || 67 ||
aiseṃ premaraseṃ suraphureṃ | bolileṃ jaṃva yādavavīreṃ |
taṃva avadhāna arjunākāreṃ | mūrta jāleṃ || 68 ||
deva nirūpitī teṃ theṃkuleṃ | yevaḍheṃ śrotepaṇa phāṃkaleṃ |
jaise ākāśā kheṃva pasarileṃ | dāhī diśīṃ || 69 ||
śrīkṛṣṇoktisāgarā | hā agastīci dusarā |
mhanauni ghoṃṭu bharoṃ pāhe ekasarā | avagheyācā || 70 ||
aisī soya sāṃḍūni khaval̤ilī | āvaḍī arjunīṃ deveṃ dekhilī |
tetha jāleni sukheṃ kelī | kuravaṃḍī tayā || 71 ||
śrībhagavānuvāca |
ūrdhvamūlamadhaḥśākhamaśvatthaṃ prāhuravyayam |
chandāṃsi yasya parṇāni yastaṃ veda sa vedavit || 1||
maga mhaṇe dhanaṃjayā | teṃ ūrdhva gā tarū yayā |
yeṇeṃ rukheṃci kāṃ jayā | ūrdhvatā game || 72 ||
eṟhavīṃ madhyordhva adha | he nāhīṃ jetha bheda |
advayāsīṃ ekavada | jayā ṭhāyīṃ || 73 ||
jo nāikijatāṃ nādu | jo asaurabhya makaraṃdu |
jo āṃgāthilā ānaṃdu | surateviṇa || 74 ||
jayā jeṃ āṟhāṃ parauteṃ | jayā jeṃ puḍheṃ māgauteṃ |
disateviṇa disateṃ | adṛśya jeṃ || 75 ||
upādhīcā dusarā | ghālitāṃ vopasarā |
nāmarūpācā saṃsārā | hoya jayāteṃ || 76 ||
jñātṛjñeyāvihīna | nusadheṃci jeṃ jñāna |
sukhā bharaleṃ gagana | gāl̤īṃva jeṃ || 77 ||
jeṃ kārya nā kāraṇa | jayā dujeṃ nā ekapaṇa |
āpaṇayāṃ jeṃ jāṇa | āpaṇaci || 78 ||
aiseṃ vastu jeṃ sāceṃ | teṃ ūrdhva gā yayā tarūceṃ |
tetha āra gheṇeṃ mūl̤āceṃ | teṃ aiseṃ ase || 79 ||
tarī māyā aisī khyātī | nasatīca yayā āthī |
kāṃ vāṃjhecī saṃtatī | vānaṇeṃ jaiśī || 80 ||
taiśī sat nā asat hoye | je vicārāceṃ nāma na sāhe |
aiseyā parīcī āhe | anādi mhaṇatī || 81 ||
je nānātattvāṃṃcī māṃdusa | je jagadabhrāceṃ ākāśa |
je ākārajātāceṃ dusa | ghaḍī keleṃ || 82 ||
je bhavadrumabījikā | je prapaṃcacitra bhūmikā |
viparīta jñānadīpikā | sāṃcalī je || 83 ||
te māyā vastūcyā ṭhāyīṃ | ase jaiseni nāhīṃ |
maga vastuprabhāci pāhī | pragaṭa hoye || 84 ||
jevhāṃ āpaṇayā ālī nida | karī āpaṇapeṃ jevīṃ mugdha |
kāṃ kājal̤ī āṇī maṃda | prabhā dīpīṃ || 85 ||
svapnīṃ priyāpuḍheṃ taruṇāṃgī | nidelī cevavūni vegīṃ |
āliṃgilenivīṇa āliṃgī | sakāmu karī || 86 ||
taisī svarūpīṃ jālī māyā | āṇī svarūpa neṇe dhanaṃjayā |
teṃci rukhā yayā | mūl̤a pahileṃ || 87 ||
vastūsī āpulā jo abodhu | to ūrdhvīṃ āṭhul̤aije kaṃdu |
vedāṃtīṃ hāci prasiddhu | bījabhāvo || 88 ||
ghana ajñāna suṣuptī | to bījāṃkurabhāvo mhaṇatī |
yera svapna hana jāgṛtī | hā phal̤abhāvo tiyecā || 89 ||
aisī yayā vedāṃtīṃ | nirūpaṇabhāṣāpratītī |
parī teṃ aso prastutīṃ | ajñāna mūl̤a || 90 ||
teṃ ūrdhva ātmā nirmal̤eṃ | adhordhva sūcitī mūl̤eṃ |
bal̤iyā bāṃdhoni āl̤eṃ | māyāyogāceṃ || 91 ||
maga ādhilīṃ sadehāṃtareṃ | uṭhatī jiyeṃ apāreṃ |
te caupāsi gheūni āgāreṃ | kholāvatī || 92 ||
aiseṃ bhavadrumāceṃ mūl̤a | heṃ ūrdhvīṃ karī bal̤a |
maga āṇiyāṃceṃ beṃcal̤a | adhīṃ dāvī || 93 ||
teth cidvṛtti pahileṃ | mahattattva umalaleṃ |
teṃ pāna vālheṃdulheṃ | eka nighe || 94 ||
maga sattvarajatamātmaku | trividha ahaṃkāru jo eku |
to tivaṇā adhomukhu | ḍiru phuṭe || 95 ||
to buddhīcī gheūni āgārī | bhedācī vṛddhi karī |
tethe manāce ḍāl̤a dharī | sājepaṇeṃ || 96 ||
aisā mūl̤āciyā gāḍhikā | vikalparasa koṃval̤ikā |
cittacatuṣṭaya ḍāhāl̤ikā | koṃbhaije to || 97 ||
maga ākāśa vāyu dyotaka | āpa pṛthvī heṃ pāṃca phoṃka |
mahābhūtāṃceṃ sarokha | saral̤e hotī || 98 ||
taisīṃ śrotrādi tanmātreṃ | tiyeṃ aṃgavasāṃ garbhapatreṃ |
lul̤alul̤iteṃ vicitreṃ | umal̤atī gā || 99 ||
tetha śabdāṃkura varipaḍī | śrotrā vāḍhī devhaḍī |
hotā karita kāṃḍīṃ | ākāṃkṣecīṃ || 100 ||
aṃgatvacece velapallava | sparśāṃkurīṃ ghetī dhāṃva |
tetha bāṃbal̤a paḍe abhinava | vikārāṃceṃ || 101 ||
pāṭhīṃ rūpapatra pālovelīṃ | cakṣu lāṃba teṃ kāṃḍeṃ ghālī |
te vel̤īṃ vyāmohatā bhalī | pāhāl̤īṃ jāya || 102 ||
āṇi rasāceṃ āṃgavaseṃ | vāḍhatāṃ vegeṃ bahuvaseṃ |
jivhe ārtīcī asoseṃ | nighatī beṃceṃ || 103 ||
taiseṃci koṃbhaileni gaṃdheṃ | ghrāṇācī ḍirī thāṃbuṃ bāṃdhe |
tetha tal̤u ghe svānaṃdeṃ | pralobhācā || 104 ||
evaṃ mahadahaṃbuddhi | maneṃ mahābhūtasamṛddhī |
iyā saṃsārāciyā avadhī | sāsanije || 105 ||
kiṃbahunā ihīṃ āṭheṃ | āṃgīṃ hā adhika phāṃṭe |
parī śiṃpīciyevaḍheṃ umaṭe | rupeṃ jevīṃ || 106 ||
kāṃ samudrāceni paisāreṃ | varī taraṃgatā āsāre |
taiseṃ brahmaci hoya vṛkṣākāreṃ | ajñānamūl̤a || 107 ||
ātāṃ yācā hāci vistāru | hāci yayā paisāru |
jaisā āpaṇapeṃ svapnīṃ parivāru | yekākiyā || 108 ||
parī teṃ aso heṃ aiseṃ | kāvareṃ jhāḍa usase |
yayā mahadādi āravaseṃ | adhośākhā || 109 ||
āṇi aśvatthu aiseṃ yayāteṃ | mhaṇatī je jāṇate |
teṃhī parisa ho yetheṃ | sāṃgijaila || 110 ||
tarī śvaḥ mhaṇije ukhā | toṃvarī ekasārikhā |
nāhīṃ nirvāho yayā rukhā | prapaṃcarūpā || 111 ||
jaisā na loṭatāṃ kṣaṇu | meghu hoya nānāvarṇu |
kāṃ viju nase saṃpūrṇu | nimeṣabharī || 112 ||
nā kāṃpatayā padmadal̤ā | varīliyā baisakā nāhīṃ jal̤ā |
kāṃ citta jaiseṃ vyākul̤ā | māṇusāceṃ || 113 ||
taisīci yayācī sthitī | nāsata jāya kṣaṇakṣaṇāpratī |
mhaṇauni yayāteṃ mhaṇatī | aśvatthu hā || 114 ||
āṇi aśvatthu yeṇeṃ nāṃveṃ | piṃpal̤u mhaṇatī svabhāveṃ |
parī to abhiprāya navhe | śrīharīcā || 115 ||
eṟhavīṃ piṃpal̤u mhaṇatāṃ vikhīṃ | miyāṃ gati dekhilī ase nikī |
parī teṃ aso kāya laukikīṃ | hetu kāja || 116 ||
mhaṇauni hā prastutu | alaukiku pariyesā graṃthu |
tarī kṣaṇikatveṃci aśvatthu | bolije hā || 117 ||
āṇīkuhī yeku thoru | yayā avyayatvācā ḍagaru |
āthī parī to bhītaru | aisā āhe || 118 ||
jaisā meghāṃceni toṃḍeṃ | siṃdhu eke āṃgeṃ kāḍhe |
āṇi nadī yerīkaḍe | bharitīca asatī || 119 ||
tetha vohaṭe nā caḍhe | aisā paripūrṇuci āvaḍe |
parī te phulī jaṃva nughaḍe | meghānadīṃcī || 120 ||
aiseṃ yā rukhāceṃ hoṇeṃ jāṇeṃ | na tarke hoteni vahilepaṇeṃ |
mhaṇauni yayāteṃ loku mhaṇe | avyayu hā || 121 ||
eṟhavīṃ dānaśīl̤u puruṣu | veṃcakapaṇeṃci saṃcaku |
taisā vyayeṃci hā rukhu | avyayo game || 122 ||
jātāṃ vegeṃ bahuvaseṃ | na vace kāṃ bhūmīṃ rutaleṃ ase |
rathāceṃ cakra dise| jiyāparī || 123 ||
taiseṃ kāl̤ātikrameṃ je vāl̤e | te bhūtaśākhā jetha gal̤e|
tetha koḍīvarī umāl̤e | uṭhatī āṇika || 124 ||
parī yekī kedhavāṃ gelī| śākhākoḍī kedhavāṃ jālī |
heṃ neṇave jevīṃ umalalīṃ | āṣāḍhābhreṃ || 125 ||
mahākalpācyā śevaṭīṃ | udeliyā umal̤atī sṛṣṭī |
taiseṃci āṇikhīceṃ dāṃga uṭhī | sāsinnaleṃ || 126 ||
saṃhāravāteṃ pracaṃḍeṃ | paḍatī pral̤ayāṃtīṃcīṃ sālaḍeṃ |
taṃva kalpādīcīṃ juṃbāḍeṃ | pālhejatī || 127 ||
rige manvaṃtara manūpuḍheṃ | vaṃśāvarī vaṃśāṃce māṃḍe |
jaisī ikṣuvṛddhī kāṃḍeṃnakāṃḍeṃ | jiṃke jevīṃ || 128 ||
kaliyugāṃtīṃ koraḍīṃ | cahuṃ yugāṃcī sāleṃ sāṃḍī |
taṃva kṛtayugācī pelī devhaḍī | paḍe puḍhatī || 129 ||
vartateṃ varṣa jāye | teṃ puḍhilā mul̤ahārī hoye |
jaisā divasu jāta kīṃ yeta āhe | heṃ cojavenā || 130 ||
jaiśā vāriyācyā jhul̤akāṃ | sāṃdā ṭhāuvā navhe dekhā |
taisiyā uṭhatī paḍatī śākhā | neṇoṃ kitī || 131 ||
ekī dehācī ḍirī tuṭe | taṃva dehāṃkurīṃ bahuvī phuṭe |
aiseni bhavataru hā vāṭe | avyayo aisā || 132 ||
jaiseṃ vāhateṃ pāṇī jāya vegeṃ | taiseṃci āṇika mil̤e māgeṃ |
yetha asaṃtaci asije jageṃ | mānije saṃta || 133 ||
kāṃ lāgoni ḍol̤āṃ ughaḍe | taṃva koḍīvarī ghaḍe moḍe |
neṇatayā taraṃgu āvaḍe | nityu aisā || 134 ||
vāyasā ekeṃ bubul̤eṃ dohīṃkaḍe | ḍol̤ā cāl̤ītāṃ apāḍeṃ |
donhī āthī aisā paḍe | bhramu jevīṃ jagā || 135 ||
paiṃ bhiṃgorī nidhiye paḍalī | te game bhūmīsī jaisī jaḍalī |
aisā vegātiśayo bhulī | hetu hoya || 136 ||
heṃ bahu aso jhaḍatī | āṃdhāreṃ bhovaṃḍitāṃ kolatī |
te dise jaisī āyatī | cakrākāra || 137 ||
hā saṃsāravṛkṣu taisā | moḍatu māṃḍatu sahasā |
na dekhoni loku pisā | avyayo mānī || 138 ||
pari yayācā vegu dekhe | jo hā kṣaṇika aisā vol̤akhe |
jāṇe koḍivel̤āṃ nimikheṃ | hota jāta || 139 ||
nāhīṃ ajñānāvāṃcūni mūl̤a | yayāceṃ asileṃpaṇa ṭavāl̤a |
aiseṃ jhāḍa sinasāl̤a | dekhileṃ jeṇeṃ || 140 ||
tayāteṃ gā paṃḍusutā | mī sarvajñuhī mhaṇeṃ jāṇatā |
paiṃ vāgbrahma siddhāṃtā | vaṃdyu tocī || 141 ||
yogajātāceṃ joḍaleṃ | tayā ekāsīci upegā geleṃ |
kiṃbahunā jiyāleṃ | jñānahī tyācenī || 142 ||
heṃ aso bahu bolaṇeṃ | vānijaila to kavaṇeṃ |
jo bhavarukhu jāṇeṃ | ukhi aisā || 143 ||
adhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhā guṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ |
adhaśca mūlānyanusaṃtatāni karmānubandhīni manuṣyaloke || 2||
maga yayāci prapaṃcarūpā | adhośākhiyā pādapā |
ḍāhāl̤iyā jātī umapā | ūrdhvāhī ujū || 144 ||
āṇi adhīṃ phāṃkalī ḍāl̤eṃ | tiye hotī mūl̤eṃ |
tayāhī tal̤īṃ paghal̤e | vela pālavu || 145 ||
aiseṃ jeṃ āmhīṃ | mhaṇitaleṃ upakramīṃ |
teṃhī pariseṃ sugamīṃ | bolīṃ sāṃgoṃ || 146 ||
tarī baddhamūl̤a ajñāneṃ | mahadādikīṃ sāsineṃ |
vedāṃcīṃ thoravaneṃ | gheūniyāṃ || 147 ||
parī ādhīṃ taṃva svedaja | jāraja udbhija aṃḍaja |
he buḍauni mahābhuja | uṭhatī cārī || 148 ||
yayā ekaikāceni āṃgavaṭeṃ | cauryāṃśīṃ lakṣadhā phuṭe |
te vel̤īṃ jīvaśākhīṃ phāṃṭe | saiṃdhaci hotī || 149 ||
prasavatī śākhā saral̤iyā | nānāsṛṣṭi ḍāhāl̤iyā |
āḍa phuṭatī māl̤iyā | jāticiyā || 150 ||
strī puruṣa napuṃsakeṃ | he vyaktibhedāṃce ṭake |
āṃdol̤atī āṃgikeṃ | vikārabhāreṃ || 151 ||
jaisā varṣākāl̤u gaganīṃ | pālheje navaghanīṃ |
taiseṃ ākārajāta ajñānīṃ | velīṃ jāya || 152 ||
maga śākhāṃceni āṃgabhāreṃ | lavoni guṃphitī paraspareṃ |
guṇakṣobhāce vāre | udayajatī || 153 ||
tetha teṇeṃ acāṭeṃ | guṇāṃceni jhaḍajhaḍāṭeṃ |
tihīṃ ṭhāyīṃ hā phāṃṭe | ūrdhvamūl̤a || 154 ||
aisā rajāciyā jhul̤ukā | jhaḍāḍitāṃ āgal̤ikā |
manuṣyajātī śākhā | thorāvatī || 155 ||
tiyā ūrdhvīṃ nā adhīṃ | mājhārīṃci koṃdākoṃdī |
āḍa phuṭatī khāṃdī | caturvarṇāṃcyā || 156 ||
tetha vidhiniṣedha sapallava | vedavākyāṃceṃ abhinava |
pālava ḍolatī barava | nīca nave || 157 ||
arthu kāmu pasare | agravaneṃ ghetī thāre |
tetha kṣaṇikeṃ padāṃtareṃ | ihabhogācīṃ || 158 ||
tetha pravṛttīceni vṛddhilobheṃ | khāṃkarejatī śubhāśubheṃ |
nānākarmāṃce khāṃbe | neṇoṃ kitī || 159 ||
tevīṃci bhogakṣīṇeṃ māgileṃ | paḍatī dehāṃtīṃcīṃ buḍasal̤eṃ |
taṃva puḍhāṃ vāḍhī pele | naveyā dehāṃcī || 160 ||
āṇi śabdādika suhāve | sahaja raṃgeṃ havāve |
viṣayapallava nave | nītya hotī || 161 ||
aise rajovāteṃ pracaṃḍeṃ | manuṣyaśākhāṃce māṃdoḍe |
vāḍhatī to etha ruḍhe | manuṣyaloku || 162 ||
taisāci to rajācā vārā | nāveka dharī vosarā |
maga vājoṃ lāge ghorā | tamācā to || 163 ||
tedhavāṃ yāciyā manuṣyaśākhā | nīca vāsanā adhīṃ dekhā |
palhejatī ḍāhāl̤ikā | kukarmāciyā || 164 ||
apravṛttīṃce khaṇuvāl̤e | koṃbha nighatī saral̤e |
gheta pāna pālava ḍāl̤e | pramādācīṃ || 165 ||
bolatī niṣedhaniyameṃ | jiyā ṛcā yajuḥsāmeṃ |
to pālā tayā ghumeṃ | ṭakeyāvarī || 166 ||
pratipāditī abhicāra | āgama je paramāra |
tihīṃ pānīṃ ghetī prasara | vāsanā velī || 167 ||
taṃva taṃva hotīṃ thorāḍeṃ | akarmāṃcīṃ tal̤abuḍeṃ |
āṇi janmaśākhā puḍheṃ puḍheṃ | ghetī dhāṃva || 168 ||
tetha cāṃḍāl̤ādi nikṛṣṭā | doṣajātīcā thora phāṃṭā |
jāl̤a paḍe karmabhraṣṭāṃ | bhuloniyāṃ || 169 ||
paśu pakṣī sūkara | vyāghra vṛścika vikhāra |
he āḍaśākhā prakāra | paisu ghetī || 170 ||
parī aiśā śākhā pāṃḍavā | sarvāṃgīṃhi nitya navā |
nirayabhoga yāvā | phal̤ācā to || 171 ||
āṇi hiṃsāviṣayapuḍhārī | kukarmasaṃgeṃ dhura dhurī |
janmavarī āgārī | vāḍhatīci ase || 172 ||
aise hotī taru tṛṇa | loha loṣṭa pāṣāṇa |
iyā khāṃdiyā tevīṃ jāṇa | phal̤eṃhī heṃcī || 173 ||
arjunā gā avadhārīṃ | manuṣyālāgoni iyā parī |
vṛddhi sthāvarāṃtavarī | adhośākhāṃcī || 174 ||
mhaṇauni jīṃ manuṣyaḍāl̤eṃ | tiyeṃ jāṇāvīṃ adhīṃci mūl̤eṃ |
je ethūni hā paghal̤e | saṃsārataru || 175 ||
eṟhavīṃ ūrdhvīṃceṃ pārthā | muddala mūl̤a pāhatāṃ |
adhīṃciyā madhyasthā | śākhā iyā || 176 ||
parī tāmasī sāttvikī | sukṛtaduṣkṛtātmakī |
viruḍhatī yā śākhīṃ | adhordhvīṃciyā || 177 ||
āṇi vedatrayāciyā pānā | naye anyatra lāgoṃ arjunā |
je manuṣyāvāṃcūni vidhānā | viṣaya nāhīṃ || 178 ||
mhaṇauni tanu mānuṣā | iyā ūrdhvamūl̤auni jarī śākhā |
tarī karmavṛddhīsi dekhā | iyeṃci mūl̤eṃ || 179 ||
āṇi ānīṃ tarī jhāḍīṃ | śākhā vāḍhatāṃ mul̤eṃ gāḍhīṃ |
mūl̤a gāḍheṃ taṃva vāḍhī | paisa āthī || 180 ||
taiseṃci iyā śarīrā | karma taṃva dehā saṃsārā |
āṇi deha taṃva vyāpārā | nā mhaṇoṃci naye || 181 ||
mhaṇauni deheṃ mānuṣeṃ | iyeṃ mul̤eṃ hotī na cuke |
aiseṃ jagajjanakeṃ | bolileṃ teṇeṃ || 182 ||
maga tamāceṃ teṃ dāruṇa | sthirāvaleyā vāudhāṇa |
sattvācī suṭe satrāṇa | vāhuṭal̤ī || 183 ||
taiṃ yāci manuṣyākārā | mul̤īṃ suvāsanā nighatī ārā |
gheūni phuṭatī koṃbārā | sukṛtāṃkurīṃ || 184 ||
ukalateni unmekheṃ | prajñākuśalateṃcī tikheṃ |
ḍiriyā nighatī nimikheṃ | bābal̤aijunī || 185 ||
matīce soṭa vāṃve | ghālitī sphūrtīṃceni thāṃveṃ |
buddhi prakāśa ghe dhāṃve | vivekāvarī || 186 ||
tetha medhāraseṃ sagarbha | asthāpatrīṃ saboṃba |
saral̤a nighatī koṃbha | sadvṛttīce || 187 ||
sadācārāciyā sahasā | ṭakā uṭhatī bahuvasā |
ghumaghumiti ghoṣā | vedapadyācyā || 188 ||
śiṣṭāgamavidhāneṃ | vividhayāgavitāneṃ |
iye pānāvarī pāneṃ | pālejatī ||189 ||
aiśā yamadamīṃ ghoṃsāl̤iyā | uṭhatī tapāciyā ḍāhāl̤iyā |
detī vairāgyaśākhā koṃval̤iyā | velhāl̤apaṇeṃ || 190 ||
viśiṣṭāṃ vratāṃce phoka | dhīrācyā aṇagaṭī tikha |
janmavegeṃ ūrdhvamukha | uṃcāvatī || 191 ||
mājīṃ vedāṃcā pālā dāṭa | to karī suvidyecā jhaḍajhaḍāṭa |
jaṃva vāje acāṭa | sattvānil̤u to || 192 ||
tetha dharmaḍāl̤a bāhāl̤ī | disatī janmaśākhā saral̤ī |
tiyā āḍa phuṭatī phal̤īṃ | svargādikīṃ || 193 ||
puḍhāṃ uparati rāgeṃ lohivī | dharmamokṣācī śākhā pālavī |
pālhājata nitya navī | vāḍhatīci ase || 194 ||
paiṃ ravicaṃdrādi grahavara | pitṛ ṛṣī vidyādhara |
he āḍaśākhā prakāra | paisu ghetī || 195 ||
yāhīpāsūna uṃcavaḍeṃ | guḍhale phal̤āceni buḍeṃ |
iṃdrādika te māṃdoḍe | thora śākhāṃce || 196 ||
maga tayāṃhī uparī ḍāhāl̤iyā | tapojñānīṃ uṃcāvaliyā |
marīci kaśyapādi iyā | uparī śākhā || 197 ||
evaṃ māl̤ovāl̤ī uttarottaru | ūrdhvaśākhāṃcā paisāru |
buḍīṃ sānā agrīṃ thoru | phal̤āḍhyapaṇeṃ || 198 ||
varī upariśākhāhī pāṭhīṃ | yetī phal̤abhāra je kirīṭī |
te brahmeśāṃta aṇagaṭīṃ | koṃbha nighatī || 199 ||
phal̤āceni vojhepaṇeṃ | ūrdhvīṃ vovāṃḍeṃ duṇeṃ |
jaṃva māghauteṃ baisaṇeṃ | mūl̤īṃci hoya || 200 ||
prākṛtāhī tarī rukhā | jeṃ phal̤eṃ dāṭalīṃ hoya śākhā |
te vovāṃḍalī dekhā | buḍāsi ye || 201 ||
taiseṃ jethūni hā āghavā | saṃsāratarūcā uṭhāvā |
tiyeṃ mūl̤īṃ ṭeṃkatī pāṃḍavā | vāḍhateni jñāneṃ || 202 ||
mhaṇauni brahmeśānāparauteṃ | vāḍhaṇeṃ nāhīṃ jīvāteṃ |
tethūni maga varauteṃ | brahmaci kīṃ || 203 ||
parī heṃ aso aiseṃ | brahmādika te āṃgavaseṃ |
ūrdhvamul̤āsariseṃ | na tukatī gā || 204 ||
āṇīkahī śākhā uparatā | jiyā sanakādika nāmeṃ vikhyātā |
tiyā phal̤īṃ mūl̤īṃ nāḍal̤atā | bharaliyā brahmīṃ || 205 ||
aisī manuṣyāpāsūni jāṇāvī | ūrdhvīṃ brahmādiśeṣa pālavī |
śākhāṃcī vāḍhī baravī | uṃcāve paiṃ || 206 ||
pārthā ūrdhvīṃciyā brahmādi | manuṣyatvaci hoya ādi |
mhaṇauni iyeṃ adhīṃ | mhaṇitalīṃ mūl̤eṃ || 207 ||
evaṃ tuja alaukiku | hā adhordhvaśākhu |
sāṃgitalā bhavarukhu | ūrdhvamūl̤u || 208 ||
āṇi adhīṃcīṃ hīṃ mūl̤eṃ | upapattī parisavilī savival̤eṃ |
ātāṃ parisa unmūl̤eṃ | kaiseni hā || 209 ||
na rūpamasyeha tathopalabhyate nānto na cādirna ca saṃpratiṣṭhā |
aśvatthamenaṃ suvirūḍhamūla masaṅgaśastreṇa dṛḍhena chittvā || 3||
parī tujhyā hana poṭīṃ | aiseṃ gamela kirīṭī |
je evaḍheṃ jhāḍa utpāṭī | aiseṃ kāyi ase ? || 210 ||
keṃ brahmayācyā śevaṭavarī | ūrdhva śākhāṃcī thorī |
āṇi mūl̤a taṃva nirākārīṃ | ūrdhvīṃ ase || 211 ||
hā sthāvarāhī tal̤īṃ | phāṃkata ase adhīṃcyā ḍāl̤īṃ |
mājīṃ dhāṃvatase dujā mūl̤īṃ | manuṣyarūpīṃ || 212 ||
aisā gāḍhā āṇi aphāṭu | ātāṃ koṇa karī yayā śevaṭu |
tarī jhaṇīṃ hā hal̤uvaṭu | dharisī bhāvo || 213 ||
parī hā unmūl̤āvayā doṣeṃ | yetha sāyāsaci kāyise |
kāya bāl̤ā bāgula deśeṃ | davaḍāvā āhe ? || 214 ||
gaṃdharvadurga kāyī pāḍāve | kāya śaśaviṣāṇa moḍāveṃ |
hoāveṃ maga toḍāveṃ | khapuṣpa kīṃ ? || 215 ||
taisā saṃsāru hā vīrā | rukha nāhīṃ sācokārā |
mā unmūl̤aṇīṃ darārā | kāyisā tarī ? || 216 ||
āmhīṃ sāṃgitalī je parī | mūl̤aḍāl̤āṃcī ujarī |
te vāṃjhecīṃ gharabharī | lekureṃ jaiśīṃ || 217 ||
kaya kījatī ceilepaṇīṃ | svapnīṃcīṃ tiye bolaṇīṃ |
taiśī jāṇa te kāhāṇī | dugal̤īṃci te || 218 ||
vāṃcūni āmhīṃ nirūpileṃ jaiseṃ | yayāce acal̤a mūl̤a ase taiseṃ |
āṇi taisāci jarī hā ase | sācokārā || 219 ||
tarī koṇāceni saṃtāneṃ | nipajatī tayā unmūl̤aṇeṃ |
kāya phuṃkiliyā gaganeṃ | jāijela gā || 220 ||
mhaṇauni paiṃ dhanaṃjayā | āmhīṃ vānileṃ rūpa teṃ māyā |
kāsavīceni tupeṃ rāyā | vogarileṃ jaiseṃ || 221 ||
mṛgajal̤ācīṃ gā tal̤īṃ | tiye diṭhī durūni nyāhāl̤īṃ |
vāṃcūni teṇeṃ pāṇiyeṃ sāl̤ī kel̤ī | lāvisī kāī ? || 222 ||
mūl̤a ajñānaci taṃva laṭikeṃ | mā tayāceṃ kārya heṃ ketukeṃ |
mhaṇauni saṃsārarukha satukeṃ | vāvoci gā || 223 ||
āṇi aṃtu yayā nāhīṃ | aiseṃ bolije jeṃ kāṃhīṃ |
teṃhī sācaci pāhīṃ | yekeṃ parī || 224 ||
tarī prabodhu jaṃva nohe | taṃva nidre kāya aṃtu āhe ? |
kīṃ rātrī na sare taṃva na pāhe | tayā ārauteṃ ? || 225 ||
taisā jaṃva pārthā | viveku nudhavī māthā |
taṃva aṃtu nāhīṃ aśvatthā | bhavarūpā yā || 226 ||
vājateṃ vāreṃ nivāṃta | jaṃva na rāhe jethiṃceṃ tetha |
taṃva taraṃgatāṃ anaṃta | mhaṇāvīci kīṃ || 227 ||
mhaṇauni sūryu jaiṃ hārape | taiṃ mṛgajal̤ābhāsu lope |
kāṃ prabhā jāya dīpeṃ | mālavaleni || 228 ||
taiseṃ mūl̤a avidyā khāye | teṃ jñāna jaiṃ ubheṃ hoye |
taiṃci yayā aṃtu āhe | eṟhavīṃ nāhīṃ || 229 ||
tevīṃci hā anādī | aisī hī āthī śābdī |
to āl̤u nohe anurodhī | bolāteṃ yā || 230 ||
jeṃ saṃsāravṛkṣācyā ṭhāyīṃ | sācokāra taṃva nāhīṃ |
mā nāhīṃ tayā ādi kāī | koṇa hoīla ? || 231 ||
jo sāca jethūni upaje | tayāteṃ ādi heṃ sāje |
ātāṃ nāhīṃci to mhaṇije | koṭhūniyāṃ ? || 232 ||
mhaṇauni janme nā āhe | aisiyā sāṃgoṃ kavaṇa māye |
yālāgīṃ nāhīṃpaṇeṃci hoye | anādi hā || 233 ||
vāṃjheciyā leṃkā | kaiṃcī janmapatrikā |
nabhīṃ nil̤ī bhūmikā | keṃ kalpūṃ pāṃ || 234 ||
vyomakusumāṃcā pāṃḍavā | kavaṇeṃ deṃṭhu toḍāvā |
mhaṇauni nāhīṃ aisiyā bhavā | ādi kaiṃcī ? || 235 ||
jaiseṃ ghaṭāceṃ nāhīṃpaṇa | asataci ase kelenivīṇa |
taisā samūl̤a vṛkṣu jāṇa | anādi hā || 236 ||
arjunā aiseni pāhīṃ | ādyaṃtu yayāsi nāhīṃ |
mājīṃ sthitī ābhāse kāṃhīṃ | parī ṭavāl̤a te || 237 ||
brahmagirīhūni na nige | āṇi samudrīṃhī kīra na rige |
mājīṃ dise vāugeṃ | mṛgāṃbu jaiseṃ || 238 ||
tesā ādyaṃtī kīra nāhīṃ | āṇi sācahī nohe kahīṃ |
parī laṭikepaṇācī navāī | paḍibhāse gā || 239 ||
nānā raṃgīṃ gajabaje | jaiseṃ iṃdradhanuṣya dekhije |
taisā neṇatayā āpaje | āhe aisā || 240 ||
aiseni sthitīciye vel̤e | bhulavī ajñānāce ḍol̤e |
lāghavī harī mekhal̤e | loku jaisā || 241 ||
āṇi nasatīci śyāmikā | vyomīṃ dise taisī diso kāṃ |
tarī disaṇeṃhī kṣaṇā ekā | hoya jāya || 242 ||
svapnīṃhī mānileṃ laṭikeṃ | tarī nirvāho kāṃ ekasārikheṃ |
tevīṃ ābhāsu hā kṣaṇikeṃ | ritāci gā || 243 ||
dekhatāṃ āhe āvaḍeṃ | gheūṃ jāije tarī nātuḍe |
jaisā ṭiku kīje mākaḍeṃ | jal̤āmājīṃ || 244 ||
taraṃgabhaṃgu sāṃḍīṃ paḍe | vijūhī na pure hoḍe |
ābhāsāsi teṇeṃ pāḍeṃ | hoṇeṃ jāṇeṃ gā || 245 ||
jaisā grīṣmaśeṣīṃcā vārā | neṇije samora kīṃ pāṭhīmorā |
taisī sthitī nāhīṃ taruvarā | bhavarūpā yayā || 246 ||
evaṃ ādi nā aṃtu sthitī | nā rūpa yayāsi āthī |
ātāṃ kāyasī kuṃthākuṃthī | unmūl̤aṇī gā || 247 ||
āpuliyā ajñānāsāṭhīṃ | navhatā thāṃvalā kirīṭī |
tarī ātāṃ ātmājñānācyā loṭīṃ | khāṃḍeni gā || 248 ||
vāṃcūṇi jñānevīṇa aikeṃ | upāya karisī jituke |
tihīṃ guṃphasi adhikeṃ | rukhīṃ iye || 249 ||
maga kitī khāṃdokhāṃdīṃ | yayā hiṃḍāveṃ ūrdhvīṃ adhīṃ |
mhaṇauni mūl̤aci ajñāna chedīṃ | samyak jñāneṃ || 250 ||
eṟhavīṃ dorīciyā uragā | ḍāṃgā mel̤avitāṃ paiṃ gā |
to śiṇuci vāugā | kelā hoya || 251 ||
tarāvayā mṛgajal̤ācī gaṃgā | ḍoṇīlāgīṃ dhāṃvatāṃ dāṃgā- |
mājīṃ vohal̤eṃ buḍije paiṃ gā | sāca jevīṃ || 252 ||
tevīṃ nāthiliyā saṃsārā | upāīṃ jācatayā vīrā |
āpaṇapeṃ lope vārā | vikopīṃ jāya || 253 ||
mhaṇauni svapnīṃciyā ghāyā | okhada cevoci dhanaṃjayā |
tevīṃ ajñānamūl̤ā yayā | jñānaci khaḍga || 254 ||
parī teci līlā parajave | taiseṃ vairāgyāceṃ naveṃ |
abhaṃgabal̤a hoāveṃ | buddhīsī gā || 255 ||
uṭhaleni vairāgyeṃ jeṇeṃ | hā trivargu aisā sāṃḍaṇeṃ |
jaiseṃ vamuniyāṃ suṇeṃ | ātāṃci geleṃ || 256 ||
hā ṭhāyavarī pāṃḍavā | padārthajātīṃ āghavā |
viṭavī to hoāvā | vairāgya lāṭhu || 257 ||
maga dehāhaṃteceṃ dal̤eṃ | sāṃḍūni ekeci vel̤e |
pratyakbuddhī karatal̤eṃ | hātavasāveṃ || 258 ||
nisal̤eṃ vivekasāhaṇeṃ | jeṃ brahmāhamasmibodheṃ saṇāṇeṃ |
maga purateni bodheṃ uṭaṇeṃ | ekaleci || 259 ||
parī niścayāceṃ muṣṭibal̤a | pāhāveṃ ekadonī vel̤a |
maga tul̤āveṃ ati cokhāl̤a | mananavarī || 260 ||
pāṭhīṃ hatiyerāṃ āpaṇayāṃ | nididhyāseṃ eka jāliyā |
puḍheṃ dujeṃ nurela ghāyā- | purateṃ gā || 261 ||
teṃ ātmajñānāceṃ khāṃḍeṃ | advaitaprabheceni vāḍeṃ |
nedīla uroṃ kavaṇekaḍe | bhavavṛkṣāsī || 262 ||
śaradāgamīṃcā vārā | jaisā keru pheḍī aṃbarā |
kā udayalā ravī āṃdhārā | ghoṃṭu bharī || 263 ||
nānā upavaḍha hotāṃ kheṃvo | nure svapnasaṃbhramācā ṭhāvo |
svapnapratītidhārecā vāho | karīla taiseṃ || 264 ||
tevhāṃ ūrdhvīṃceṃ mūl̤a | kāṃ adhīṃceṃ hana śākhājāl̤a |
teṃ kāṃhīṃci na dise mṛgajal̤a | cādiṇāṃ jevīṃ || 265 ||
aiseni gā vīranāthā | ātmajñānāciyā khaḍgalatā |
cheduniyā bhavāśvatthā | ūrdhvamūl̤āteṃ || 266 ||
tataḥ padaṃ tatparimārgitavyaṃ yasmin gatā na nivartanti bhūyaḥ |
tameva cādyaṃ puruṣaṃ prapadye yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī || 4||
maga idaṃtesi vāl̤aleṃ | jeṃ mīpaṇeṃvīṇa ḍāhāraleṃ |
teṃ rūpa pāhije āpaleṃ | āpaṇaci || 267 ||
parī darpaṇāceni ādhāreṃ | ekaci karūna dusareṃ |
mukha pāhātī gavhāreṃ | taiseṃ nako ho || 268 ||
heṃ pāhāṇeṃ aiseṃ ase vīrā | jaisā na boḍaliyā vihirā |
maga āpaliyā ugamīṃ jharā | bharoni ṭhāke || 269 ||
nātarī āṭaliyā aṃbha | nijabiṃbīṃ pratibiṃba |
nihaṭe kāṃ nabhīṃ nabha | ghaṭābhāvīṃ || 270 ||
nānā iṃdhanāṃśu saraleyā | vanhi parate jevīṃ āpaṇapayāṃ |
taiseṃ āpeṃāpa dhanaṃjayā | nyāhāl̤aṇeṃ jeṃ gā || 271 ||
jivhe āpalī cavī cākhaṇeṃ | cakṣū nija bubul̤a dekhaṇeṃ |
āhe tayā aiseṃ nirīkṣaṇeṃ | āpuleṃ paiṃ || 272 ||
kāṃ prabhesi prabhā mil̤e | gagana gaganāvarī lol̤e |
nānā pāṇī bharaleṃ khol̤e | pāṇiyāciye || 273 ||
āpaṇaci āpaṇayāteṃ | pāhije jeṃ advaiteṃ |
teṃ aiseṃ hoya niruteṃ | bolijatu ase || 274 ||
jeṃ pāhijatenavīṇa pāhije | kāṃhīṃ neṇaṇāci jāṇije |
ādyapuruṣa kāṃ mhaṇije | jayā ṭhāyāteṃ || 275 ||
tethahī upādhīcā vothaṃbā | gheūni śruti ubhavitī jibhā |
maga nāmarūpācā vaḍaṃbā | karitī vāyāṃ || 276 ||
paiṃ bhavasvargā ubagale | mumukṣu yogajñānā val̤aghale |
puḍhatī na yoṃ iyā nigāle | paijā jetha || 277 ||
saṃsārāciyā pāyāṃ puḍhāṃ | pal̤atī vītarāga hoḍā |
olāṃḍoni brahmapadācā karmakaḍā | ghālitī māgāṃ || 278 ||
ahaṃtādibhāvāṃ āpuliyāṃ | jhāḍā deūni āghaveyā |
patra ghetī jñāniye jayā | mūl̤agharāsī || 279 ||
paiṃ jethunī he evaḍhī | viśvaparaṃparecī velāṃḍī |
vāḍhatī āśā jaiśī koraḍī | nidaivācī || 280 ||
jiye kāṃ vastūceṃ neṇaṇeṃ | āṇileṃ thora jagā jāṇaṇeṃ |
nāhīṃ teṃ nāṃdavileṃ jeṇeṃ | mī tūṃ jagīṃ || 281 ||
pārthā teṃ vastu pahileṃ | āpaṇapeṃ āpuleṃ |
pāhije jaiseṃ hiṃvaleṃ | hiṃva hiṃveṃ || 282 ||
āṇīkahī eka tayā | vol̤akhaṇa ase dhanaṃjayā |
tarī jayā kāṃ bheṭaliyā | yeṇeṃci nāhīṃ || 283 ||
parī tayā bheṭatī aiseṃ | je jñāneṃ sarvatra sarise |
mahāpral̤ayāṃbūce jaiseṃ | bharalepaṇa || 284 ||
nirmānamohā jitasaṅgadoṣā adhyātmanityā vinivṛttakāmāḥ |
dvandvairvimuktāḥ sukhaduḥkhasaṃjñairgacchantyamūḍhāḥ padamavyayaṃ tat || 5||
jayā puruṣāṃceṃ kāṃ mana | sāṃḍoni geleṃ moha māna |
varṣāṃtīṃ jaiseṃ ghana | ākāśāteṃ || 285 ||
nikavaḍyā niṣṭhurā | ubagije jevīṃ soyarā |
taiseṃ nāgavatī vikārāṃ | veṭāl̤ūṃ je || 286 ||
phal̤alī kel̤ī unmūl̤e | taisī ātmalābheṃ prabal̤e |
tayācī kriyā ḍhāl̤eṃḍhāl̤eṃ | gal̤atī āhe || 287 ||
āgī lagaliyā rukhīṃ | dekhoni sairā pal̤atī pakṣī |
taiseṃ sāṃḍileṃ aśekhīṃ | vikalpīṃ je || 288 ||
āikeṃ sakal̤a doṣatṛṇīṃ | aṃkurijatī jiye medinī |
tiye bhedabuddhīcī kāhāṇī | nāhīṃ jayāteṃ || 289 ||
sūryodayāsarisī | rātrī pal̤oni jāya apaisī |
gelī dehāhaṃtā taisī | avidyesaveṃ || 290 ||
paiṃ āyuṣyahīnā jīvāteṃ | śarīra sāṃḍī jevīṃ avaciteṃ |
tevīṃ nidasureṃ dvaiteṃ | sāṃḍile je || 291 ||
lohāceṃ sāmkaḍeṃ parisā | na joḍe aṃdhāru ravi jaisā |
dvaitabuddhīcā taisā | sadā dukāl̤a jayā || 292 ||
agā sukhaduḥkhākāreṃ | dvaṃdveṃ dehīṃ jiyeṃ gocareṃ |
tiyeṃ jayāṃ kāṃ samoreṃ | hotīcinā || 293 ||
svapnīṃceṃ rājya kāṃ maraṇa | nohe harṣaśokāṃsi kāraṇa |
upavaḍhaliyā jāṇa | jiyāparī || 294 ||
taisem sukhaduḥkharūpīṃ | dvaṃdvīṃ je puṇyapāpīṃ |
na ghepijatī sarpīṃ | garuḍa jaiseṃ || 295 ||
āṇi anātmavarganīra | sāṃḍūni ātmarasāceṃ kṣīra |
caratāti je savicāra | rājahaṃsu || 296 ||
jaisā varṣoni bhūtal̤īṃ | āpalā rasu aṃśumāl̤ī |
māgautā āṇī raśmijāl̤īṃ | biṃbāsīci || 297 ||
taiseṃ ātmabhrāṃtīsāṭhīṃ | vastu vikhuralī bārāvāṭīṃ |
te ekavaṭitī jñānadṛṣṭī | akhaṃḍa je || 298 ||
kiṃbahunā ātmayācā | nirdhārīṃ viveku jayāṃcā |
buḍālā voghu gaṃgecā | siṃdhūmājīṃ jaisā || 299 ||
paiṃ āghaveṃci āpuleṃpaṇeṃ | nureci jayā abhilāṣaṇeṃ |
jaiseṃ yethūni paṟhāṃ jāṇeṃ | ākāśā nāhīṃ || 300 ||
jaisā agnīcā ḍoṃgaru | neghe koṇī bīja aṃkuru |
taisā manīṃ jayāṃ vikāru | udaijenā || 301 ||
jaisā kāḍhiliyā maṃdarācal̤u | rāhe kṣīrābdhi niścal̤u |
taisā nuṭhī jayāṃ sal̤u | kāmormīcā || 302 ||
caṃdramā kal̤īṃ dhālā | na dise koṇeṃ āṃgī vosāvalā |
tevīṃ apekṣecā avakhal̤ā | na paḍe jayāṃ || 303 ||
heṃ kitī bolūṃ asāṃgaḍeṃ | jevīṃ paramāṇu nure vāyūpuḍheṃ |
taiseṃ viṣayāṃceṃ nāvaḍe | nāṃvaci jayāṃ || 304 ||
evaṃ je je koṇī aise | kele jñānāgni hutāśeṃ |
te tetha mil̤atī jaiseṃ | hemīṃ hema || 305 ||
tetha mhaṇije kavaṇeṃ ṭhāīṃ | aiseṃhī pusasī kāṃhīṃ |
tarī teṃ pada gā nāhīṃ | veṃcu jayā || 306 ||
dṛśyapaṇeṃ dekhije | kāṃ jñeyatveṃ jāṇije |
amukeṃ aiseṃ mhaṇije | teṃ jeṃ navhe || 307 ||
na tadbhāsayate sūryo na śaśāṅko na pavakaḥ |
yadgatvā na nivartante taddhāma paramaṃ mama || 6||
paiṃ dīpāciyā baṃbāl̤īṃ | kāṃ caṃdra hana jeṃ ujal̤ī |
heṃ kāya boloṃ aṃśumāl̤ī | prakāśī jeṃ || 308 ||
teṃ āghaveṃci disaṇeṃ | jayāceṃ kāṃ na dekhaṇeṃ |
viśva bhāsatase jeṇeṃ | lapālenī || 309 ||
jaiseṃ śiṃpīpaṇa hārape | taṃva taṃva khareṃ hoya rupeṃ |
kāṃ dorī lopatāṃ sāpeṃ | phāra hoije || 310 ||
taisīṃ caṃdrasūryādi thoreṃ | iyeṃ tejeṃ jiyeṃ phāreṃ |
tiyeṃ jayāceni ādhāreṃ | prakāśatī || 311 ||
te vastu kīṃ tejorāśī | sarvabhūtātmaka sarisī |
caṃdrasūryācyā mānasīṃ | prakāśe je || 312 ||
mhaṇauni caṃdrasūrya kaḍavasāṃ | paḍatī vastūcyā prakāśā |
yālāgīṃ teja jeṃ tejasā | teṃ vastūceṃ āṃga || 313 ||
āṇi jayācyā prakāśīṃ | jaga hārape caṃdrārkeṃsīṃ |
sacaṃdra nakṣatreṃ jaisīṃ | dinodayīṃ || 314 ||
nātarī prabodhaliye vel̤e | te svapnīṃcī ḍiṃḍīmā māval̤e |
kāṃ nureci sāṃjavel̤e | mṛgatṛṣṇikā || 315 ||
taisā jiye vastūcyā ṭhāyīṃ | koṇhīca kāṃ ābhāsu nāhīṃ |
teṃ mājheṃ nijadhāma pāhīṃ | pāṭāceṃ gā || 316 ||
puḍhatī je tetha gele | te na ghetī māghautīṃ pāuleṃ |
mahodadhīṃ kāṃ minale | srota jaise || 317 ||
kāṃ lavaṇācī kuṃjarī | sūdaliyā lavaṇasāgarīṃ |
hoyaci nā māghārī | paratī jaisī || 318 ||
nānā geliyā aṃtarāl̤ā | na yetīci vanhijvāl̤ā |
nāhīṃ taptalohauni jal̤ā | nighaṇeṃ jevīṃ || 319 ||
tevīṃ majasīṃ ekavaṭa | je jāle jñāneṃ cokhaṭa |
tayāṃ punarāvṛttīcī vāṭa | moḍalī gā || 320 ||
tetha prajñāpṛthvīcā rāvo | pārthu mhaṇe jī jī pasāvo |
parī vinaṃtī ekī devo | citta detu || 321 ||
tarī deveṃsi svayeṃ eka hotī | maga māghaute je na yetī |
te deveṃsi bhinna āthī | kīṃ abhinna jī || 322 ||
jarī bhinnaci anādisiddha | tarī na yetī heṃ asaṃbaddha |
je phulāṃ geleṃ ṣaṭpada | te phuleṃci hotī pāṃ || 323 ||
paiṃ lakṣyāhūni anārise | bāṇa lakṣyīṃ śivoni jaiseṃ |
māgute paḍatī taise | yetīci te || 324 ||
nātarī tūṃci te svabhāveṃ | tarī koṇeṃ koṇāsi mil̤āveṃ |
āpaṇayāsī āpaṇa rupāveṃ | śastreṃ kevīṃ ? || 325 ||
mhaṇauni tujasī abhinnāṃ jīvāṃ | tujhā saṃyogaviyogu devā |
naye boloṃ avayavāṃ | śarīreṃsīṃ || 326 ||
āṇi je sadāṃ vegal̤eṃ tujasīṃ | tayāṃ mil̤aṇīṃ nāhīṃ koṇe divaśīṃ |
mā yetī na yetī he kāyasī | vāyabuddhi ? || 327 ||
tarī koṇa gā te tūṃteṃ | pāvoni na yetī māghaute |
heṃ viśvatomukhā māteṃ | bujhāvīṃ jī || 328 ||
iye ākṣepīṃ arjunācyā | to śiromaṇi sarvajñāṃcā |
toṣalā bodha śiṣyācā | dekhoniyāṃ || 329 ||
maga mhaṇe gā mahāmatī | māteṃ pāvoni na yetī puḍhatī |
te bhinnābhinna ritī | āhātī donī || 330 ||
jaiṃ vivekeṃ kholeṃ pāhije | tarī mī teci te sahajeṃ |
nā āhācavāhāca tarī duje | aisehī gamatī || 331 ||
jaise pāṇiyāvarī vegal̤a | tal̤apatāṃ disatī kallol̤a |
eṟhavīṃ tarī nikhil̤a | pāṇīci teṃ || 332 ||
kāṃ suvarṇāhuni āneṃ | leṇīṃ gamatī bhinneṃ |
maga pāhije taṃva soneṃ | āghaveṃci teṃ || 333 ||
taiseṃ jñānāciye diṭhī | majasīṃ abhinnaci te kirīṭī |
yera bhinnapaṇa teṃ uṭhī | ajñānāstava || 334 ||
āṇi sācokāreni vastuvicāreṃ | kaiceṃ maja ekāsi dusareṃ |
bhinnābhinnavyavahāreṃ | umasijela || 335 ||
āghaveṃci ākāśa sūni poṭīṃ | biṃbaci jaiṃ āte khoṭī |
taiṃ pratibiṃba keṃ uṭhī | keṃ raśmi śire ? || 336 ||
kāṃ kalpāṃtīṃciyā pāṇiyā | kāya vota bharitī dhanaṃjayā ? |
mhaṇauni kaiṃceṃ aṃśa avikriyā | ekā maja || 337 ||
parī oghāceni mel̤eṃ | pāṇī ujū parī vāṃkuḍeṃ jāleṃ |
ravī dujepaṇa āleṃ | toyabageṃ || 338 ||
.vyoma cauphal̤eṃ kīṃ vāṭol̤eṃ | heṃ aiseṃ kāyisayāhī mil̤e |
parī ghaṭamaṭhīṃ veṃṭāl̤eṃ | taiseṃhī āthī || 339 ||
hāṃ gā nidreceni ādhāreṃ | kāya ekaleni jaga na bhare ? |
svapnīṃceni jaiṃ avatare | rāyapaṇeṃ || 340 ||
kāṃ minaleni kiḍāl̤eṃ | vānibhedāsi ye sol̤eṃ |
taisā svamāye veṃṭāl̤eṃ | śuddha jaiṃ mī || 341 ||
taiṃ ajñāna eka rūḍhe | teṇeṃ ko'haṃvikalpāceṃ māṃḍe |
maga vivarūni kīje phuḍeṃ | deho mī aiseṃ || 342 ||
mamaivāṃśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥ |
manaḥṣaṣṭhānīndriyāṇi prakṛtisthāni karṣati || 7||
aiseṃ śarīrāci yevaḍheṃ | jai ātmajñāna vegal̤eṃ paḍe |
taiṃ mājhā aṃśu āvaḍe | thoḍepaṇeṃ || 343 ||
samudra kāṃ vāyuvaśeṃ | taraṃgākāra ullaseṃ |
to samudrāṃśu aisā dise | sānivā jevīṃ || 344 ||
tevīṃ jaḍāteṃ jīvavitā | dehāhaṃtā upajavitā |
mī jīva gameṃ paṃḍusutā | jīvalokīṃ || 345 ||
paiṃ jīvāciyā bodhā | gocaru jo hā dhāṃdā |
to jīvalokaśabdā | abhiprāvo || 346 ||
agā upajaṇeṃ nimaṇeṃ | heṃ sācaci je kāṃ mānaṇeṃ |
to jīvaloku mī mhaṇe | saṃsāru hana || 347 ||
evaṃvidha jīvalokīṃ | tūṃ māteṃ aisā avalokīṃ |
jaisā caṃdru kāṃ udakīṃ | udakātīta || 348 ||
paiṃ kāśmīrācā ravā | kuṃkumāvarī pāṃḍavā |
āṇikā game lohivā | to tarī navhe || 349 ||
taiseṃ anādipaṇa na moḍe | mājheṃ akriyatva na khaṃḍe |
parī kartā bhoktā aiseṃ āvaḍe | te jāṇa gā bhrāṃtī || 350 ||
kiṃbahunā ātmā cokhaṭu | hoūni prakṛtīsī ekavaṭu |
bāṃdhe prakṛtidharmācā pāṭu | āpaṇapayāṃ || 351 ||
paiṃ manādi sāhī iṃdriyeṃ | śrotrādi prakṛtikāryeṃ |
tiyeṃ mājhīṃ mhaṇauni hoye | vyāpārārūḍha || 352 ||
jaiseṃ svapnīṃ parivrājeṃ | āpaṇapayāṃ āpaṇa kuṭuṃba hoīje |
maga tayāceni dhāṃvije | moheṃ sairā || 353 ||
taisā āpaliyā vismṛtī | ātmā āpaṇaci prakṛtī- |
sārikhā gamoni puḍhatī | tiyesīci bhaje || 354 ||
manācyā rathīṃ val̤aghe | śravaṇāciyā dvāreṃ nighe |
maga śabdāciyā righe | rānāmājīṃ || 355 ||
toci prakṛtīcā vāgorā | tvaceciyā moharā |
āṇi sparśāciyā ghorā | vanā jāya || 356 ||
koṇe eke avasarīṃ | righoni netrācyā dvārīṃ |
maga rūpācyā ḍoṃgarīṃ | sairā hiṃḍe || 357 ||
kāṃ rasaneciyā vāṭā | nighoni gā subhaṭā |
rasācā darakuṭā | bharoṃci lāge || 358 ||
nātarī yeṇeṃci ghrāṇeṃ | jaiṃ dehāṃśu karī nighaṇeṃ |
maga gaṃdhācī dāruṇeṃ | āḍaveṃ laṃghī || 359 ||
aiseni deheṃdriyanāyakeṃ | dharūni mana javal̤ikeṃ |
bhogijatī śabdādikeṃ | viṣayabharaṇeṃ || 360 ||
śarīraṃ yadavāpnoti yaccāpyutkrāmatīśvaraḥ |
gṛhītvaitāni saṃyāti vāyurgandhānivāśayāt || 8||
parī kartā bhoktā aiseṃ | heṃ jīvāce taiṃci dise |
jaiṃ śarīrīṃ kāṃ paise | ekādhiye || 361 ||
jaisā āthilā āṇi vilāsiyā | taiṃci vol̤akhoṃ ye dhanaṃjayā |
jaiṃ rājasevyā ṭhāyā | vastīsi ye || 362 ||
taisā ahaṃkartṛtvācā vāḍhu | kāṃ viṣayeṃdriyāṃcā dhumāḍu |
hā jāṇije taiṃ nivāḍu | jaiṃ deha pāvije || 363 ||
athavā śarīrāteṃ sāṃḍī | taṟhī iṃdriyāṃcī tāṃḍī |
he āpaṇayāṃsaveṃ kāḍhī | gheūni jāya || 364 ||
jaisā apamānilā atithī | ne sukṛtācī saṃpatti |
kāṃ sāikhaḍeyācī gatī | sūtrataṃtū || 365 ||
nānā māval̤ateni tapaneṃ | neijetī lokāṃcīṃ darśaneṃ |
heṃ aso drutī pavaneṃ | neīje jaisī || 366 ||
tevīṃ manaḥṣaṣṭhāṃ yayāṃ | iṃdriyāṃteṃ dhanaṃjayā |
deharāju ne dehā- | pāsūni gelā || 367 ||
śrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇameva ca |
adhiṣṭhāya manaścāyaṃ viṣayānupasevate || 9||
maga yetha athavā svargīṃ | jetha jeṃ deha āpaṃgī |
tetha taiseṃci puḍhatī pāṃgī | manādika || 368 ||
jaisā mālavaliyā divā | prabhesī jāya pāṃḍavā |
maga ujal̤ije tetha tedhavāṃ | taisāci phāṃke || 369 ||
tarī aisaisiyā rāhāṭī | avivekiyāṃce diṭhī |
yetuleṃ heṃ kirīṭī | gameci gā || 370 ||
je ātmā dehāsi ālā | āṇi viṣayo yeṇeṃci bhogilā |
athavā dehoni gelā | heṃ sācaci mānitī || 371 ||
eṟhavīṃ yeṇeṃ āṇi jāṇeṃ | kāṃ karaṇeṃ hā bhogaṇeṃ |
heṃ prakṛtīceṃ teṇeṃ | māniyeleṃ || 372 ||
utkrāmantaṃ sthitaṃ vāpi bhuñjānaṃ vā guṇānvitaṃ |
vimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ || 10||
yatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitaṃ |
yatanto'pyakṛtātmāno nainaṃ paśyantyacetasaḥ || 11||
parī dehāce moṭakeṃ ubheṃ | āṇi cetanā tetha upalabhe |
tiye cal̤aval̤eceni lobheṃ | ālā mhaṇatī || 373 ||
taiseṃci tayāṃ saṃgatī | iṃdriyeṃ āpulālyā arthīṃ vartatī |
tayā nāṃva subhadrāpatī | bhogaṇeṃ jayā || 374 ||
pāṭhīṃ bhogakṣīṇa āpaise | deha geliyā te na dise |
tetheṃ gelā gelā aiseṃ | bobhātī gā || 375 ||
paiṃ rukhu ḍolatu dekhāvā | tarī vārā vājatu mānāvā |
rukhu nase tetheṃ pāṃḍavā | nāhīṃ to gā ? || 376 ||
kāṃ ārisā samora ṭhevije | āṇi āpaṇapeṃ tetha dekhije |
tarī tedhavāṃci jāleṃ mānije | kāya ādhīṃ nāhīṃ ? || 377 ||
kāṃ paratā keliyā ārisā | lopu jālā tayā ābhāsā |
tarī āpaṇapeṃ nāhīṃ aisā | niścayo karāvā ? || 378 ||
śabda tarī ākāśācā | parī kapāl̤īṃ piṭe meghācā |
kāṃ caṃdrīṃ vegu abhrācā | aropije || 379 ||
taiseṃ hoije jāije deheṃ | teṃ ātmasatte avikriye |
niṣṭaṃkitī gā moheṃ | āṃdhal̤e te || 380 ||
yetha ātmā ātmayācyā ṭhāyīṃ | dekhije dehīṃcā dharmu dehīṃ |
aiseṃ dekhaṇeṃ teṃ pāhīṃ | āna āhātī || 381 ||
jñāneṃ kāṃ jayāce ḍol̤e | dekhoni na rāhatī dehīṃce khol̤e |
sūryaraśmī āṇiyāl̤e | grīṣmīṃ jaiseṃ || 382 ||
taise vivekāceni paiseṃ | jayāṃcī sphūrtī svarūpīṃ baise |
te jñāniye dekhatī aiseṃ | ātmayāteṃ || 383 ||
jaiseṃ tārāṃgaṇīṃ bharaleṃ | gagana samudrīṃ biṃbaleṃ |
parī teṃ tuṭoni nāhīṃ paḍileṃ | aiseṃ nivaḍe || 384 ||
gagana gaganīṃci āhe | heṃ ābhāse teṃ vāye |
taisā ātmā dekhatī deheṃ | gaṃvasilāhī || 385 ||
khal̤āl̤ācyā lagabagīṃ | pheḍūni khal̤āl̤ācyā bhāgīṃ |
dekhije caṃdrikā kāṃ ugī | caṃdrīṃ jevīṃ || 386 ||
kāṃ nāḍaraci bhare śoṣeṃ | sūryu to jaisā taisāci ase |
deha hotāṃ jātāṃ taiseṃ | dekhatī māteṃ || 387 ||
ghaṭu maṭhu ghaḍale | teci pāṭhīṃ moḍale |
parī ākāśa teṃ saṃcaleṃ | asataci ase || 388 ||
taiseṃ akhaṃḍe ātmasatte | ajñānadṛṣṭi kalpiteṃ |
heṃ dehaci hoteṃ jāteṃ | jāṇatī phuḍeṃ || 389 ||
caitanya caḍhe nā vohaṭe | ceṣṭavī nā ceṣṭe |
aiseṃ ātmajñāneṃ cokhaṭeṃ | jāṇatī te || 390 ||
āṇi jñānahī āpaiteṃ hoīla | prajñā paramāṇuhī ugāṇā gheīla |
sakal̤a śāstrāṃceṃ yeīla | sarvasva hātāṃ || 391 ||
parī te vyutpatti aisī | jarī virakti na rige mānasīṃ |
tarī sarvātmakā majasīṃ | navheci bheṭī || 392 ||
paiṃ toṃḍa bharo kāṃ vicārā | āṇi aṃtaḥkaraṇīṃ viṣayāṃsi thārā |
tarī nātuḍeṃ dhanurdharā | triśuddhī mī || 393 ||
hāṃ gā vosaṇatayācyā graṃthīṃ | kāī tuṭatī saṃsāraguṃtī ? |
kīṃ parivasiliyā pothī | vācilī hoya ? || 394 ||
nānā bāṃdhoniyāṃ ḍol̤e | ghrāṇīṃ lāvijatī muktāphal̤eṃ |
tarī tayāṃceṃ kāya kal̤e | mola māna ? || 395 ||
taisā cittīṃ ahaṃte ṭhāvo | āṇi jibhe sakal̤aśāstrāṃcā sarāvo |
aiseni koḍī eka janma jāvo | parī na pavije māteṃ || 396 ||
jo eka mī kāṃ samastīṃ | vyāpaku aseṃ bhūtajātīṃ |
aika tiye vyāptī | rūpa karūṃ || 397 ||
yadādityagataṃ tejo jagadbhāsayate'khilam |
yaccandramasi yaccāgnau tattejo viddhi māmakam || 12||
tarī sūryāsakaṭa āghavī | he viśvaracanā je dāvī |
te dīpti mājhī jāṇāvī | ādyaṃtīṃ āhe || 398 ||
jala śoṣūni geliyā savitā | olāṃśa puravītase je māghautā |
te caṃdrīṃ paṃḍusutā | jyo{t}snā mājhī || 399 ||
āṇi dahana-pācanasiddhī | karītase jeṃ niravadhī |
te hutāśīṃ tejovṛddhī | mājhīci gā || 400 ||
gāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasā |
puṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ || 13||
mī rigāloṃ aseṃ bhūtal̤īṃ | mhaṇauni samudra mahājal̤īṃ |
he pāṃsūci ḍheṃpul̤ī | virecinā || 401 ||
āṇī bhūteṃhī carācareṃ | he dharitase jiyeṃ apāreṃ |
tiyeṃ mīci dharī dhare | rigoniyāṃ || 402 ||
gaganīṃ mī paṃḍusutā | caṃdrāceni miseṃ amṛtā |
bharalā jāloṃ cālatā | sarovaru || 403 ||
tethūni phāṃkatī raśmikara | te pāṭa pelūni apāra |
sarvauṣadhīṃce āgara | bharita aseṃ mī || 404 ||
aiseni sasyādikāṃ sakal̤āṃ | karī dhānyajātī sukāl̤ā |
deṃ annadvārāṃ jivhāl̤ā | bhūtajātāṃ || 405 ||
āṇi nipajavileṃ anna | tarī taiseṃ kaiceṃ dīpana |
jeṇeṃ jirūni samādhāna | bhogitī jīva || 406 ||
ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāśritaḥ |
prāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmyannaṃ caturvidham || 14||
mhaṇauni prāṇijātāṃcyā ghaṭīṃ | karūni kaṃdāvarī āgiṭhī |
dīpti jaṭharīṃhī kirīṭī | mīci jāloṃ || 407 ||
prāṇāpānācyā joḍabhātīṃ | phuṃkaphuṃkoniyāṃ ahorātī |
āṭītaseṃ neṇoṃ kitī | udarāmājīṃ || 408 ||
śuṣkeṃ athavā snigdheṃ | supakveṃ kāṃ vidagdheṃ |
parī mīci gā caturvidheṃ | anneṃ pacīṃ || 409 ||
evaṃ mīci āghaveṃ jana | janā niraviteṃ mīci jīvana |
jīvanīṃ mukhya sādhana | vanhihī mīci || 410 ||
ātāṃ aisiyāhīvarī kāī | sāṃgoṃ vyāptīcī navāī |
yetha dujeṃ nāhīṃci gheīṃ | sarvatra mī gā || 411 ||
tarī kaiseni pāṃ vekheṃ | sadā sukhiyeṃ ekeṃ |
ekeṃ tiyeṃ bahuduḥkheṃ | krāṃta bhūteṃ || 412 ||
jaisī sagal̤iye pāṭaṇīṃ | ekeṃci dīpeṃ divelāvaṇī |
jāliyā kāṃ na dekhaṇī | uralīṃ ekeṃ || 413 ||
aisī hana ukhivikhī | karita āhāsi mānasīṃ kīṃ |
tarī parisa tehī nikī | śaṃkā pheḍuṃ || 414 ||
paiṃ āghavā mīci aseṃ | yetha nāhīṃ kīra anāriseṃ |
parī prāṇiyāṃciyā ullāseṃ | buddhi aisā || 415 ||
jaiseṃ ekaci ākāśadhvanī | vādyaviśeṣīṃ ānānīṃ |
vājāveṃ paḍe bhinnīṃ | nādāṃtarīṃ || 416 ||
kāṃ lokaceṣṭīṃ vegal̤ālāṃ | jo hā ekaci bhānu udailā |
to ānānī parī gelā | upayogāsī || 417 ||
nānā bījadharmānurūpa | jhāḍīṃ upajavileṃ āpa |
taiseṃ pariṇamaleṃ svarūpa | mājheṃ jīvāṃ || 418 ||
agā neṇā āṇi caturā | puḍhāṃ nil̤ayāṃcā dusarā |
neṇā sarpatveṃ jālā yerā | sukhālāgīṃ || 419 ||
heṃ aso svātīceṃ udaka | śuktīṃ motīṃ vyāl̤īṃ vikha |
taisā sajñānāṃsī mī sukha | duḥkha toṃ ajñānāṃsī || 420 ||
sarvasya cāhaṃ hṛdi saṃniviṣṭo mattaḥ smṛtirjñānamapohanaṃ ca |
vedaiśca sarvairahameva vedyo vedāntakṛdvedavidevacāham || 15||
eṟhavīṃ sarvāṃcyā hṛdayadeśīṃ | mī amukā āheṃ aisī |
je buddhi sphure aharniśīṃ | te vastu gā mī || 421 ||
parī saṃtāsaveṃ vasatāṃ | yogajñānīṃ paisatāṃ |
gurucaraṇa upāsitāṃ | vairāgyeṃsīṃ || 422 ||
yeṇeṃci satkarmeṃ | aśeṣahī ajñāna virame |
jayāṃceṃ ahaṃ viśrāme | ātmarūpīṃ || 423 ||
te āpeāpa dekhoni dekhīṃ | miyāṃ ātmeni sadā sukhī |
yetheṃ mīvāṃcūna avalokīṃ | āna hetu ase ? || 424 ||
agā sūryodayo jāliyā | sūryeṃ sūryaci pahāvā dhanaṃjayā |
tevīṃ māteṃ miyāṃ jāṇāvayā | mīci hetu || 425 ||
nā śarīraparāteṃ sevitāṃ | saṃsāragauravaci aikatāṃ |
dehīṃ jayāṃcī ahaṃtā | buḍoni ṭhelī || 426 ||
te svargasaṃsārālāgīṃ | dhāṃvatāṃ karmamārgīṃ |
duḥkhācyā selabhāgīṃ | vibhāgī hotī || 427 ||
parī heṃhī hoṇeṃ arjunā | majacistava tayā ajñānā |
jaisā jāgatāci hetu svapnā | nidreteṃ hoya || 428 ||
paiṃ abhreṃ divasu harapalā | tohi divaseṃci jāṇoṃ ālā |
tevīṃ mī neṇoni viṣayo dekhilā | majacistava bhūtīṃ || 429 ||
evaṃ nidrā kāṃ jāgaṇiyā | prabodhuci hetu dhanaṃjayā |
tevīṃ jñānā ajñānā jīvāṃ yāṃ | mīci mūl̤a || 430 ||
jaiseṃ sarpatvā kāṃ dorā | doruci mūl̤a dhanurdharā |
taisā jñānā ajñānāciyā saṃsārā | miyāṃci siddhu || 431 ||
mhaṇauni jaisā aseṃ taisayā | māteṃ neṇoni dhanaṃjayā |
vedu jāṇoṃ gelā taṃva tayā | jāliyā śākhā || 432 ||
tarī tihīṃ śākhābhedīṃ | mīci jāṇije triśuddhī |
jaisā pūrvāparā nadī | samudraci ṭhī || 433 ||
āṇi mahāsiddhāṃtāpāsīṃ | śruti hārapatīṃ śabdeṃsīṃ |
jaisiyā sagaṃdhā ākāśīṃ | vātalaharī || 434 ||
taiseṃ samastahī śrutijāta | ṭhāke lājile aiseṃ nivāṃta |
teṃ mīci karīṃ yathāvata | prakaṭoniyāṃ || 435 ||
pāṭhīṃ śrutisakaṭa aśeṣa | jaga hārape jetha niḥśeṣa |
teṃ nijajñānahī cokha | jāṇatā mīci || 436 ||
jaiseṃ nideliyā jāgije | tevhāṃ svapnīṃce kīra nāhīṃ dujeṃ |
parī ekatvahī dekhoṃ pāvije | āpaleṃci || 437 ||
taiseṃ āpaleṃ advayapaṇa | mī jāṇataseṃ dujenavīṇa |
tayāhī bodhākāraṇa | jāṇatā mīci || 438 ||
maga āgī lāgaliyā kāpurā | nā kājal̤ī nā vaiśvānarā |
uraṇeṃ nāhīṃ vīrā | jayāparī || 439 ||
tevīṃ samūl̤a avidyā khāye | teṃ jñānahī jaiṃ buḍoni jāye |
taṟhī nāhīṃ kīra nohe | āṇi na sāhe asaṇeṃhī || 440 ||
paiṃ viśva gheūni gelā māgeṃsīṃ | tayā corāteṃ kavaṇa keṃ giṃvasī ? |
je koṇī ekī daśā aisī | śuddha te mī || 441 ||
aisī jaḍājaḍavyāptī | rūpa karitāṃ kaivalyapatī |
ṭhī kelī nirupahitīṃ | āpulyā rūpīṃ || 442 ||
to āghavāci bodhu sahasā | arjunīṃ umaṭalā kaisā |
vyomīṃcā caṃdrodayo jaisā | kṣīrārṇavīṃ || 443 ||
kāṃ pratibhiṃtī cokhaṭe | samorīla citra umaṭe |
taisā arjuneṃ āṇi vaikuṃṭheṃ | nāṃdatase bodhu || 444 ||
tarī bāpa vastusvabhāvo | phāve taṃva taṃva goḍiye thāṃvo |
mhaṇauni anubhaviyāṃcā rāvo | arjuna mhaṇe || 445 ||
jī vyāpakapaṇa bolatāṃ | nirupādhika jeṃ ātāṃ |
svarūpa prasaṃgatā | bolile devo || 446 ||
te eka vel̤a avyaṃgavāṇeṃ | kījo kāṃ majakāraṇeṃ |
tetha dvārakecā nāthu mhaṇe | bhaleṃ keleṃ || 447 ||
paiṃ arjunā āmhāṃhi vāḍeṃkoḍeṃ | akhaṃḍā boloṃ āvaḍe |
parī kāya kīje na joḍe | pusateṃ aiseṃ || 448 ||
āji manorathāṃsi phal̤a | joḍalāsi tūṃ keval̤a |
je toṃḍa bharūni nikhal̤a | ālāsi pusoṃ || 449 ||
jeṃ advaitāhīvarī bhogije | teṃ anubhavīṃca tūṃ viraje |
pusoni maja mājheṃ | detāsi sukha || 450 ||
jaisā ārisā āliyā javal̤āṃ | dise āpaṇapeṃ āpalā ḍol̤ā |
taisā saṃvādiyā tūṃ nirmal̤ā | śiromaṇī || 451 ||
tuvāṃ neṇoni pusāveṃ | maga āmhī parisaūṃ baisāveṃ |
to gā hā pāḍu navhe | soyareyā || 452 ||
aiseṃ mhaṇauni āliṃgileṃ | kṛpādṛṣṭī avalokileṃ |
maga devo kāya bolile | arjuneṃsīṃ || 453 ||
paiṃ dohīṃ voṭhīṃ eka bolaṇeṃ | dohīṃ caraṇīṃ eka cālaṇeṃ |
taiseṃ pusaṇeṃ sāṃgaṇeṃ | tujheṃ mājheṃ || 454 ||
evaṃ āmhī tumhī yetheṃ | dekhāveṃ ekā arthāteṃ |
sāṃgateṃ pusateṃ yetheṃ | donhī eka || 455 ||
aisā bolata devo bhulalā moheṃ | arjunāteṃ āliṃgūni ṭhāye |
maga bihālā mhaṇe noheṃ | āvaḍī he || 456 ||
jāle ikṣurasāceṃ ḍhāl̤a | tarī lavaṇa deṇeṃ kiḍāl̤a |
je saṃvādasukhāceṃ rasāl̤a | nāsela thiteṃ || 457 ||
ādhīṃca āmhāṃ yayā kāṃhīṃ | naranārāyaṇāsī bhinna nāhīṃ |
parī ātāṃ jiro mājhyā ṭhāīṃ | vegu hā mājhā || 458 ||
iyā buddhī sahasā | śrīkṛṣṇa mhaṇe vīreśā |
paiṃ gā to tuvāṃ kaisā | praśnu kelā ? || 459 ||
jo arjuna śrīkṛṣṇīṃ virata hotā | to paratoni māgutā |
praśnāval̤īcī kathā | aikoṃ ālā || 460 ||
tetha sadgadeṃ boleṃ | arjuneṃ jī jī mhaṇitaleṃ |
nirupādhika āpuleṃ | rūpa sāṃgā || 461 ||
yayā bolā to śāraṅgī | teṃci sāṃgāvayālāgīṃ |
upādhī dohīṃ bhāgīṃ | nirūpīta ase || 462 ||
pusiliyā nirupahita | upādhi kāṃ sāṃge yetha |
heṃ koṇhāhī prastuta | game jarī || 463 ||
tarī tākāceṃ aṃśa pheḍaṇeṃ | yāci nāṃva loṇī kāḍhaṇeṃ |
cokhāciye śuddhī toḍaṇeṃ | kīḍaci jevīṃ || 464 ||
bābul̤īci sārāvī hāteṃ | parī pāṇī taṃva ase āiteṃ |
abhraci jāveṃ gagana teṃ | siddhaci kīṃ || 465 ||
varīla koṃḍiyācā guṃḍāl̤ā | jhāḍūni keliyā vegal̤ā |
kaṇu ghetāṃ viraṃgol̤ā | ase kāī ? || 466 ||
taisā upādhi upahitāṃ | śevaṭu jetha vicāritāṃ |
teṃ koṇāteṃhī na pusatāṃ | nirupādhika || 467 ||
jaiseṃ na sāṃgaṇeṃvarī | bāl̤ā patīsī rūpa karī |
bola nimālepaṇeṃ vivarī | acarcāteṃ || 468 ||
paiṃ sāṃgaṇeyā jogeṃ navhe | tethīṃceṃ sāṃgaṇeṃ aiseṃ āhe |
mhaṇauni upādhi lakṣmīnāhe | bolije ādīṃ || 469 ||
pāḍivyācī caṃdrarekhā | nirutī dāvāvayā śākhā |
dāvije tevīṃ aupādhikā | bolī iyā || 470 ||
dvāvimau puruṣau loke kṣaraścākṣara eva ca |
kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭastho'kṣara ucyate || 16||
maga to mhaṇe gā savyasācī | paiṃ iye saṃsārapāṭaṇīṃcī |
vastī sāviyā ṭāṃcī | dupuruṣīṃ || 471 ||
jaisī āghavāṃci gaganīṃ | nāṃdata divorātrī donhī |
taise saṃsāra rājadhānīṃ | donhīci he || 472 ||
āṇikahī tijā puruṣa āhe | parī to yā dohīṃceṃ nāṃva na sāhe |
jo udelā gāṃveṃsīṃ khāye | dohīṃteṃ yayāṃ || 473 ||
parī te taṃva goṭhī aso | ādhīṃ donhīṃcī he pariyesoṃ |
jeṃ saṃsāragrāmā vasoṃ | āle asatī || 474 ||
eka āṃdhal̤ā veḍā paṃgu | yera sarvāṃgeṃ puratā cāṃgu |
parī grāmaguṇeṃ saṃgu | ghaḍalā doghāṃ || 475 ||
tayā ekā nāma kṣaru | yerāteṃ mhaṇatī akṣaru |
ihīṃ dohīṃci parī saṃsāru | koṃdalā ase || 476 ||
ātāṃ kṣaru to kavaṇu | akṣaru to kiṃ lakṣaṇu |
hā abhiprāyo saṃpūrṇu | vivaṃcūṃ gā || 477 ||
tarī mahadahaṃkārā- | lāguniyāṃ dhanurdharā |
tṛṇāṃtīṃcā pāṃgorā- | varī paiṃ gā || 478 ||
jeṃ kāṃhīṃ sāneṃ thora | cālateṃ athavā sthira |
kiṃbahunā gocara | manabuddhīṃsi jeṃ || 479 ||
jetuleṃ pāṃcabhautika ghaḍateṃ | jeṃ nāmarūpā sāṃpaḍateṃ |
guṇatrayācyā paḍateṃ | kāmaṭhāṃ jeṃ || 480 ||
bhūtākṛtīceṃ nāṇeṃ | ghaḍata bhāṃgāreṃ jeṇeṃ |
kāl̤āsi jūṃ khel̤aṇeṃ | jihīṃ kavaḍāṃ || 481 ||
jāṇaṇeṃci viparīteṃ | jeṃ jeṃ kāṃhīṃ jāṇijeteṃ |
jeṃ pratikṣaṇīṃ nimateṃ | hoūniyāṃ || 482 ||
agā kāḍhūni bhrāṃtīce dāṃga | ubhavī sṛṣṭīceṃ āṃga |
heṃ aso bahu jaga | jayā nāma || 483 ||
paiṃ aṣṭadhā bhinna aiseṃ | jeṃ dāvileṃ prakṛtimiseṃ |
jeṃ kṣetradvārāṃ chattiseṃ | bhāgī keleṃ || 484 ||
heṃ māgīla sāṃgoṃ kitī | agā ātāṃci jeṃ prastutīṃ |
vṛkṣākāra rūpākṛtī | nirūpileṃ || 485 ||
teṃ āghaveṃci sākāreṃ | kalpunī āpaṇapayāṃ pure |
jāleṃ aseṃ tadanusāreṃ | caitanyaci || 486 ||
jaisā kuhāṃ āpaṇaci biṃbeṃ | siṃha pratibiṃba pāhatāṃ kṣobhe |
maga kṣobhalā samāraṃbheṃ | ghālī tetha || 487 ||
kāṃ salilīṃ asataci ase | vyomāvarī vyoma biṃbe jaiseṃ |
advaita hoūni taiseṃ | dvaita ghepe || 488 ||
arjunā gā yāparī | sākāra kalpūni purīṃ |
ātmā vismṛtīci karī | nidrā tetha || 489 ||
paiṃ svapnīṃ sejāra dekhije | maga pahuḍaṇeṃ jaiseṃ tetha kīje |
taiseṃ purīṃ śayana dekhije | ātmayāsī || 490 ||
pāṭhīṃ tiye nidreceni bhareṃ | mī sukhī duḥkhī mhaṇata ghoreṃ |
ahaṃmamateceni thoreṃ | vosaṇāyeṃ sādeṃ || 491 ||
hā janaku he mātā | hā mī gaura hīna puratā |
putra vitta kāṃtā | mājheṃ heṃ nā || 492 ||
aisiyā veṃghoni svapnā | dhāṃvata bhavasvargāciyā rānā |
tayā caitanyā nāma arjunā | kṣara puruṣu gā || 493 ||
ātāṃ aika kṣetrajñu yeṇeṃ | nāmeṃ jayāteṃ bolaṇeṃ |
jaga jīvu kāṃ mhaṇe | jiye daśeteṃ || 494 ||
jo āpuleni visareṃ | sarva bhūtatveṃ anukareṃ |
to ātmā bolije kṣareṃ | puruṣa nāmeṃ || 495 ||
je to vastusthitī puratā | mhaṇauni ālī puruṣatā |
varī dehapurīṃ nidaijatāṃ | puruṣanāmeṃ || 496 ||
āṇi kṣarapaṇācā nāthilā | āl̤u yayā aiseni ālā |
je upādhīṃci ātalā | mhaṇauniyāṃ || 497 ||
jaisī khal̤āl̤īciyā udakā- | sarasīṃ āṃdol̤e caṃdrikā |
taisā vikārāṃ aupādhikā | aisāci game || 498 ||
kāṃ khal̤āl̤u moṭakā śoṣe | āṇi caṃdrikā taiṃ sarisīṃca bhraṃśe |
taisā upādhināśīṃ na dise | upādhiku || 499 ||
aiseṃ upādhīceni pāḍeṃ | kṣaṇikatva yāteṃ joḍe |
teṇeṃ khoṃkarapaṇeṃ ghaḍe | kṣara heṃ nāma || 500 ||
evaṃ jīvacaitanya āghaveṃ | heṃ kṣara puruṣa jāṇāveṃ |
ātāṃ rūpa karūṃ baraveṃ | akṣarāsī || 501 ||
tarī akṣaru jo dusarā | puruṣa paiṃ dhanurdharā |
to madhyasthu gā girivarāṃ | meru jaisā || 502 ||
je to pṛthvī pātāl̤a svargīṃ | ihīṃ na bhede tihīṃ bhāgīṃ |
taisā dohīṃ jñānājñānāṃgīṃ | paḍenā jo || 503 ||
nā yathārthajñāneṃ eka hoṇeṃ | nā anyathātveṃ dujeṃ gheṇeṃ |
aiseṃ nikhil̤a jeṃ neṇaṇeṃ | teṃci teṃ rūpa || 504 ||
pāṃsutā niḥśeṣa jāye | nā ghaṭabhāṃḍādi hoye |
tayā mṛtpiṃḍā aiseṃ āhe | madhyastha jeṃ || 505 ||
paiṃ āṭoni geliyā sāgaru | maga taraṃgu nā nīru |
tayā aiśī anākāru | je daśā gā || 506 ||
pārthā jāgaṇeṃ tarī buḍe | parī svapnāceṃ kāṃhīṃ na māṃḍe |
taisiye nidre sāṃgaḍeṃ | nyāhāl̤aṇeṃ jeṃ || 507 ||
viśva āghaveṃci māval̤e | āṇi ātmabodhu tarī nujal̤e |
tiye ajñānadaśe keval̤e | akṣaru nāma || 508 ||
sarvāṃ kal̤īṃ sāṃḍileṃ jaiseṃ | caṃdrapaṇa ure aṃvase|
rūpa jāṇāveṃ taiseṃ | akṣarāceṃ || 509 ||
paiṃ sarvopādhivināśeṃ| he jīvadaśā jetha paise |
phal̤apākāṃta jaiseṃ | jhāḍa bījīṃ || 510 ||
taiseṃ upādhī upahita | thokoni ṭhāke jetha |
tayāteṃ avyakta | bolatī gā || 511 ||
ghana ajñāna suṣuptī | to bījabhāvo mhaṇatī |
yera svapna hana jāgṛtī | phal̤abhāvo tayācā || 512 ||
jayāsī kāṃ bījabhāvo | vedāṃtīṃ kelā aisā āvo |
to tayā puruṣā ṭhāvo | akṣarācā || 513 ||
jethūni anyathājñāna | phāṃkoni jāgṛti svapna |
nānābuddhīceṃ rāna | rigāleṃ ase || 514 ||
jīvatva jethunī kirīṭī | viśva uṭhataci uṭhī |
te ubhaya bhedāṃcī miṭhī | akṣaru puruṣu || 515 ||
yeru kṣara puruṣu kāṃ janīṃ | jihīṃ khel̤e jāgṛtīṃ svapnīṃ |
tiyā avasthā jo donhī | viyālā gā || 516 ||
paiṃ ajñānaghanasuṣuptī | aisaisī je kāṃ khyātī |
yā uṇī ekī prāptī | brahmācī je || 517 ||
sācaci puḍhatī vīrā | jarī na yetāṃ svapna jāgarā |
tarī brahmabhāvo sācokārā | mhaṇoṃ yetā || 518 ||
parī prakṛtipuruṣeṃ donī | abhreṃ jālīṃ jiyeṃ gaganīṃ |
kṣetrakṣetrajñu svapnīṃ | dekhilā jiyeṃ || 519 ||
heṃ aso adhośākhā | yā saṃsārarūpā rukhā |
mūl̤a teṃ rūpa puruṣā | akṣarāceṃ || 520 ||
hā puruṣu kāṃ mhaṇije | je pūrṇapaṇeṃci nijeṃ |
paiṃ māyāpurīṃ pahuḍije | teṇeṃhī boleṃ || 521 ||
āṇi vikārāṃcī je vārī | te viparīta jñānācī parī |
neṇije jiye mājhārīṃ | te suṣuptī gā hā || 522 ||
mhaṇauni yayā āpaiseṃ | kṣaraṇeṃ yā nase |
āṇikeṃhī hā na nāśe | jñānāuṇeṃ || 523 ||
yālāgīṃ hā akṣaru | aisā vedāṃtīṃ ḍagaru |
kelā deśī thoru | siddhāṃtācyā || 524 ||
aiseṃ jīvakārya kāraṇa | jayā māyāsaṃguci lakṣaṇa |
akṣara puruṣu jāṇa | caitanya teṃ || 525 ||
uttamaḥ puruṣastvanyaḥ paramātmetyudāhṛtaḥ ||
yo lokatrayamāviśya bibhartyavyaya īśvaraḥ || 17||
ātāṃ anyathājñānīṃ | yā donī avasthā jayā janīṃ |
tayā harapatī ghanīṃ | ajñānatattvīṃ || 526 ||
teṃ ajñāna jñānīṃ buḍāliyā | jñāneṃ kīrtimukhatva keliyā |
jaisā vanhi kāṣṭha jāl̤ūniyāṃ | svayeṃ jal̤e || 527 ||
taiseṃ ajñāna jñāneṃ neleṃ | āpaṇa vastu deūni geleṃ |
aiseṃ jāṇaṇeṃnivīṇa uraleṃ | jāṇateṃ jeṃ || 528 ||
teṃ to gā uttama puruṣu | jo tṛtīya kāṃ niṣkarṣu |
dohīṃhūna āṇiku | māgilā jo || 529 ||
suṣuptīṃ āṇi svapnā- | pāsūni bahuveṃ arjunā |
jāgaṇeṃ jaiseṃ ānā | bodhāceṃci || 530 ||
kāṃ raśmī hana mṛgajal̤ā- | pāsūni arkamaṃḍal̤ā |
aphāṭu tevīṃ vegal̤ā | uttamu gā || 531 ||
heṃ nā kāṣṭhīṃcā kāṣṭhāhunī | anārisā jaisā vanhī |
taisā kṣarākṣarāpāsunī | ānaci to || 532 ||
paiṃ grāsūni āpalī maryādā | eka karīta nadīnadāṃ |
uṭhī kalpāṃtīṃ udāvādā | ekārṇavācā || 533 ||
taiseṃ svapna nā suṣuptī | nā jāgarācī goṭhī āthī |
jaisī gil̤ilī divorātī | pral̤ayatejeṃ || 534 ||
maga ekapaṇa nā dujeṃ | aseṃ nāhīṃ heṃ neṇije |
anubhava nirbuje | buḍālā jetheṃ || 535 ||
aiseṃ āthi jeṃ kāṃhīṃ | teṃ to uttama puruṣu pāhīṃ |
jeṃ paramātmā ihīṃ | bolije nāmīṃ || 536 ||
teṃhī etha na misal̤atāṃ | bolaṇeṃ jīvatveṃ paṃḍusutā |
jaisī buḍaṇeyācī vārtā | thaḍiyecā kīje || 537 ||
taiseṃ vivekāciye kāṃṭhīṃ | ubheṃ ṭhākaliyā kirīṭī |
parāvarāciyā goṭhī | karaṇeṃ vedāṃ || 538 ||
mhaṇauni puruṣu kṣarākṣaru | donhī dekhoni avaru |
yāteṃ mhaṇatī paru | ātmarūpa || 539 ||
arjunā aisiyā parī | paramātmā śabdavarī |
sūcije gā avadhārīṃ | puruṣottamu || 540 ||
eṟhavīṃ na bolaṇeṃci bolaṇeṃ | jethiṃceṃ sarva neṇivā jāṇaṇeṃ |
kāṃhīṃca na honi hoṇeṃ | je vastu gā || 541 ||
so'haṃ teṃhī astavaleṃ | jetha sāṃgateṃci sāṃgaṇeṃ jāleṃ |
draṣṭatveṃsī geleṃ | dṛśya jetha || 542 ||
ātāṃ biṃbā āṇi pratibiṃbā- | mājīṃ kaiṃcī heṃ mhaṇoṃ naye prabhā ? |
jaṟhī kaiseni he lābhā | jāyeci nā || 543 ||
kāṃ ghrāṇā phulā dohīṃ | drutī ase je mājhārilāṃ ṭhāyīṃ |
te na dise tarī nāhīṃ | aiseṃ boloṃ naye || 544 ||
taiseṃ draṣṭā dṛśya heṃ jāye | maga koṇa mhaṇe kāya āhe |
heṃci anubhaveṃ teṃci pāheṃ | rūpa tayā || 545 ||
jo prakāśyeṃvīṇa prakāśu | īśitavyeṃvīṇa īśu |
āpaṇeṃnīci avakāśu | vasavīta ase jo || 546 ||
jo nādeṃ aikijatā nādu | svādeṃ cākhijatā svādu |
jo bhogijatase ānaṃdu | ānaṃdeṃci || 547 ||
jo pūrṇatecā pariṇāmu | puruṣu gā puruṣottamu |
viśrāṃtīcāhī viśrāmu | virālā jetheṃ || 548 ||
sukhāsi sukha joḍileṃ | jeṃ teja tejāsi sāṃpaḍaleṃ |
śūnyahī buḍāleṃ | mahāśūnyīṃ jiye || 549 ||
jo vikāsāhīvarī uratā | grāsāteṃhī grāsūni puratā |
jo bahuteṃ pāḍeṃ bahutāṃ- | pāsūni bahu || 550 ||
paiṃ neṇatayāpratī | rupepaṇācī pratītī |
rupeṃ na honi śuktī | dāvī jevīṃ || 551 ||
kāṃ nānā alaṃkāradaśe | soneṃ na lapata lapāleṃ ase |
viśva na honiyāṃ taiseṃ | viśva jo dharī || 552 ||
heṃ aso jalataraṃgā | nāhīṃ sinānepaṇa jevīṃ gā |
tevīṃ disatā prakāśu jagā | āpaṇaci jo || 553 ||
āpuliyā saṃkocavikāśā | āpaṇaci rūpa vīreśā |
hā jal̤īṃ caṃdra hana jaisā | samagra gā || 554 ||
taisā viśvapaṇeṃ kāṃhīṃ hoye | viśvalopīṃ kahīṃ na jāye |
jaisā rātrīṃ divaseṃ nohe | dvidhā ravi || 555 ||
taisā kāṃhīṃci koṇīkaḍe | kāyisenihi veṃcīṃ na paḍe |
jayāceṃ sāṃgaḍeṃ | jayāsīci || 556 ||
yasmātkṣaramatīto'hamakṣarādapi cottamaḥ |
ato'smi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ || 18||
jo āpaṇapeṃci āpaṇayā | prakāśītase dhanaṃjayā |
kāya bahu boloṃ jayā | nāhīṃ dujeṃ || 557 ||
to gā mī nirupādhiku | kṣarākṣarottamu eku |
mhaṇauni mhaṇe veda loku | puruṣottamu || 558 ||
yo māmevamasaṃmūḍho jānāti puruṣottamam |
sa sarvavidbhajati māṃ sarvabhāvena bhārata || 19||
parī heṃ aso aisiyā | maja puruṣottamāteṃ dhanaṃjayā |
jāṇe jo pāhaleyā | jñānamitreṃ || 559 ||
ceiliyā āpuleṃ jñāna | jaiseṃ nāhīṃci hoya svapna |
taiseṃ sphurateṃ tribhuvana | vāvoṃ jāleṃ || 560 ||
kāṃ hātīṃ ghetaliyā māl̤ā | phiṭe sarpābhāsācā kāṃṭāl̤ā |
taisā mājheni bodheṃ ṭavāl̤ā | nāgave to || 561 ||
leṇeṃ soneṃci jo jāṇeṃ | to leṇeṃpaṇa teṃ vāvo mhaṇe |
tevīṃ mī jāṇoni jeṇeṃ | vāl̤ilā bhedu || 562 ||
maga mhaṇe sarvatra saccidānaṃdu | mīci eku svataḥsiddhu |
jo āpaṇenasīṃ bhedu | neṇoniyāṃ jāṇe || 563 ||
teṇeṃci sarva jāṇitaleṃ | heṃhī mhaṇaṇeṃ theṃkuleṃ |
je tayā sarva uraleṃ | dvaita nāhīṃ || 564 ||
mhaṇauni mājhiyā bhajanā | ucitu toci arjunā |
gagana jaiseṃ āliṃganā | gaganāciyā || 565 ||
kṣīrasāgarā paraguṇeṃ | kīje kṣīrasāgaracipaṇeṃ |
amṛtaci hoūni mil̤aṇeṃ | amṛtīṃ jevīṃ || 566 ||
sāḍepaṃdharā misal̤āveṃ | taiṃ sāḍepaṃdhareṃci hoāveṃ |
tevīṃ mī jāliyā saṃbhave | bhakti mājhī || 567 ||
hāṃ gā siṃdhūsi ānī hotī | tarī gaṃgā kaiseni mil̤atī ? |
mhaṇauni mī na hotāṃ bhaktī | anvayo āhe ? || 568 ||
aisiyālāgīṃ sarva prakārīṃ | jaisā kallol̤u ananyu sāgarīṃ |
taisā māteṃ avadhārīṃ | bhajinnalā jo || 569 ||
sūryā āṇi prabhe | ekavaṃkī jeṇeṃ lobheṃ |
to pāḍu mānūṃ lābhe | bhajanā tayā || 570 ||
iti guhyatamaṃ śāstramidamuktaṃ mayā'nagha ||
etadbuddhvā buddhimānsyāt kṛtakṛtyaśca bhārata || 20||
oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre
śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde puruṣottama yogonāma paṃcadaśo'dhyāyaḥ || 15 ||
evaṃ kathilayādārabhya | heṃ jeṃ sarva śāstraikalabhya |
upaniṣadāṃ saurabhya | kamal̤adal̤āṃ jevīṃ || 571 ||
heṃ śabdabrahmāceṃ mathiteṃ | śrīvyāsaprajñeceṃni hāteṃ |
mathuni kāḍhileṃ āyiteṃ | sāra āmhīṃ || 572 ||
je jñānāmṛtācī jāhnavī | je ānaṃdacaṃdrīṃcī satarāvī |
vicārakṣīrārṇavīṃcī navī | lakṣmī je he || 573 ||
mhaṇauni āpuleni padeṃ varṇeṃ | arthāceni jīveṃprāṇeṃ |
mīvāṃconi hoṃ neṇeṃ | āna kāṃhīṃ || 574 ||
kṣarākṣaratveṃ samora jāleṃ | tayāṃceṃ puruṣatva vāl̤ileṃ |
maga sarvasva maja didhaleṃ | puruṣottamīṃ || 575 ||
mhaṇauni jagīṃ gītā | miyāṃ ātmeni pativratā |
je he prastuta tuvāṃ ātāṃ | ākarṇilī || 576 ||
sācaci bolāceṃ navhe heṃ śāstra | paiṃ saṃsāru jiṇateṃ heṃ śastra |
ātmā avataravite maṃtra | akṣareṃ iyeṃ || 577 ||
parī tujapuḍhāṃ sāṃgitaleṃ | teṃ arjunā aiseṃ jāleṃ |
jeṃ gaupyadhana kāḍhileṃ | mājheṃ āji || 578 ||
maja caitanyaśaṃbhūcā māthāṃ | jo nikṣepu hotā pārthā |
tayā gautamu jālāsi āsthā- | nidhī tūṃ gā || 579 ||
cokhaṭivā āpuliyā | puḍhilā ugāṇā gheyāvayā |
tayā darpaṇācīci parī dhanaṃjayā | kelī āmhāṃ || 580 ||
kāṃ bharaleṃ caṃdratārāṃgaṇīṃ | nabha siṃdhū āpaṇayāmājīṃ āṇī |
taisā gītesīṃ mī aṃtaḥkaraṇīṃ | sūdalā tuvāṃ || 581 ||
je trividhamal̤ikaṭā | tūṃ sāṃḍilāsi subhaṭā |
mhaṇauni gītesīṃ maja vasauṭā | jālāsi gā || 582 ||
parī heṃ boloṃ kāya gītā | je he mājhī unmeṣalatā |
jāṇe to samastā | mohā muke || 583 ||
sevilī amṛtasaritā | rogu davaḍūni paṃḍusutā |
amarapaṇa ucitāṃ | deūni ghālī || 584 ||
taisī gītā he jāṇitaliyā | kāya vismayo moha jāvayā |
parī ātmajñāneṃ āpaṇāpayāṃ | mil̤ije yetha || 585 ||
jayā ātmajñānācyā ṭhāyīṃ | karma āpuleyā jīvitā pāhīṃ |
hoūniyāṃ utarāī | layā jāya || 586 ||
harapaleṃ dāūni jaisā | māgu sare vīravilāsā |
jñānaci kal̤asa val̤aghe taisā | karmaprāsādācā || 587 ||
mhaṇauni jñāniyā puruṣā | kṛtya karūṃ saraleṃ dekhā |
aisā anāthāṃcā sakhā | bolilā to || 588 ||
teṃ śrīkṛṣṇavacanāmṛta | pārthīṃ bharoni ase vosaṃḍata |
maga vyāsakṛpā prāpta | saṃjayāsī || 589 ||
to dhṛtarāṣṭra rāyā | sūtase pāna karāvayā |
mhaṇauni jīvitāṃtu tayā | noheci bhārī || 590 ||
eṟhavīṃ gītāśravaṇa avasarīṃ | āvaḍoṃ lāgatāṃ anadhikārī |
pari sekhīṃ teci ujarī | pātalā bhalī || 591 ||
jevhāṃ drākṣīṃ dūdha ghātaleṃ | tevhāṃ vāyāṃ geleṃ gamaleṃ |
parī phal̤apākīṃ duṇāvaleṃ | dekhije jevīṃ || 592 ||
taisī śrīharīvaktrīṃcīṃ akṣareṃ | saṃjayeṃ sāṃgitalīṃ ādareṃ |
tihīṃ aṃdhu tohī avasareṃ | sukhiyā jālā || 593 ||
teṃci maṟhāṭeni vinyāseṃ | miyāṃ unmeṣeṃ ṭhaseṃṭhoṃbaseṃ |
jī jāṇeṃ neṇeṃ taiseṃ | niropileṃ || 594 ||
sevaṃtīye arisi kāṃhīṃ | āṃga pāhatāṃ viśeṣu nāhīṃ |
parī saurabhya neleṃ tihīṃ | bhramarīṃ jāṇije || 595 ||
taiseṃ ghaḍateṃ prameya gheije | uṇeṃ teṃ maja deije |
jeṃ neṇaṇeṃ heṃci sahajeṃ | rūpa kīṃ bāl̤ā || 596 ||
tarī neṇateṃ jaṟhī hoye | taṟhī dekhoni bāpa kīṃ māye |
harṣa keṃhi na samāye | coja karitī || 597 ||
taiseṃ saṃta māhera mājheṃ | tumhī minaliyā mī lāḍaijeṃ |
teṃci graṃthāceni vyājeṃ | jāṇijo jī || 598 ||
ātāṃ viśvātmaku hā mājhā | svāmī śrīnivṛttirājā |
to avadhārū vā{k} pūjā | jñānadevo mhaṇe || 599 ||
iti śrījñānadevaviracitāyāṃ bhāvārthadīpikāyāṃ paṃcadaśo'dhyāyaḥ ||

Explore More